Day 81 Mar 22 2023 ရေသံသရာနှင့် ဘဝစက်ဝန်း (The Water Cycle & Life Cycle)

 

Day 81 Mar 22 2023 ရေသံသရာနှင့် ဘဝစက်ဝန်း (The Water Cycle & Life Cycle)

သံယုတ္တနိကာယ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (သံသရာလည်ပုံ)

---

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၂) ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ဒီနေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့ရေနေ့" (World Water Day) ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို သံသရာရေအလျဉ်နှင့် ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ မရပ်မနား စီးဆင်းနေသော သံသရာရေအလျဉ်ကြီးကို အရဟတ္တမဂ်တည်းဟူသော တာတမံဖြင့် တားဆီးဖြတ်တောက်တော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သတ္တဝါတို့၏ ဘဝဖြစ်စဉ် စက်ဝန်းကြီး လည်ပတ်ပုံကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ရေ၏ အသက်ရှင်သန်မှု တန်ဖိုးကို နားလည်သကဲ့သို့၊ ဓမ္မရေစင်၏ တန်ဖိုးကို နားလည်၍ သံသရာရေအလျဉ်မှ ကူးမြောက်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ကြည်လင်သွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ ရေနေ့ဆိုတော့ "အာပေါကသိုဏ်း" (Water Kasina) ကိုပဲ အထူးပြုပြီး စီးဖြန်းကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အဆုံးမရှိတဲ့ သမုဒ္ဒရာ ရေပြင်ကျယ်ကြီးကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ရေဆိုတာ တစ်နေရာတည်းမှာ ငြိမ်မနေဘူး။ စီးဆင်းတယ်။ ပုံစံပြောင်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဓာတ်သဘောကတော့ မပျောက်ဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကိုလည်း မြစ်ရေတစ်စင်းလို သဘောထားပါ။ "စီးဆင်းနေတယ်... အေးမြနေတယ်... ပြောင်းလဲနေတယ်" လို့ မှတ်ယူရင်းနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ လောကီအာရုံတွေကို ရေထဲမှာ မျှောချလိုက်သလို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "ရေသံသရာနှင့် ဘဝစက်ဝန်း" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ ရေဆိုတာ ဘယ်တော့မှ ပျောက်ကွယ်မသွားပါဘူး။ ပုံစံပဲ ပြောင်းသွားတာပါ။ အဲဒါကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Hydrology" (ရေအရင်းအမြစ်ဗေဒ) မှာ "The Hydrologic Cycle" (ရေသံသရာ စက်ဝန်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... ဒီကမ္ဘာပေါ်မှာ ရှိတဲ့ ရေပမာဏဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကတည်းက အတူတူပါပဲ။

 ၁။ Evaporation (အငွေ့ပျံခြင်း): ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာထဲက ရေတွေဟာ နေရောင်ခြည် အပူကြောင့် ရေငွေ့ (Water Vapor) အဖြစ် ပြောင်းပြီး အပေါ်ကို တက်သွားတယ်။ (ဒါဟာ ရုပ်အဖြစ်ကနေ နာမ်အဖြစ် ပြောင်းသလိုပေါ့)။ 

၂။ Condensation (ငွေ့ရည်ဖွဲ့ခြင်း): အပေါ်ရောက်တော့ အေးပြီး မိုးတိမ်တွေ ဖြစ်လာတယ်။ 

၃။ Precipitation (မိုးရွာခြင်း): တိမ်တွေက လေးလံလာတော့ မိုးရေအဖြစ် ပြန်ကျလာတယ်။ 

၄။ Collection (စုဝေးခြင်း): အဲဒီ ရေတွေက မြစ်ချောင်းတွေကနေတဆင့် သမုဒ္ဒရာထဲကို ပြန်စီးဝင်တယ်။ ပြီးရင် ပြန်ပြီး အငွေ့ပျံတယ်။ ဒီလိုပဲ သံသရာ လည်နေတာပါ။ သိပ္ပံပညာမှာ "Conservation of Mass" (ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ) အရ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဟာ ပျောက်ကွယ်မသွားဘဲ ပုံစံပြောင်းပြီး လည်ပတ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သံယုတ္တနိကာယ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂမှာ "ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်" စက်ဝန်းကြီးကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ လူတစ်ယောက် သေသွားတယ် ဆိုတာ ရေစက်ကလေး အငွေ့ပျံသွားတာနဲ့ တူပါတယ်။ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ကံ" စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းသွားတာပါ။

• အဝိဇ္ဇာ နဲ့ တဏှာ (နေရောင်ခြည် အပူ) ကြောင့် ရေငွေ့တွေ ပျံတက်တယ်။

• သင်္ခါရ (မိုးတိမ်) တွေ ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။

• ဝိညာဉ် (မိုးရေ) အဖြစ်နဲ့ ဘဝသစ် (မြေကြီး) ထဲကို ပြန်ကျလာတယ်။

• နာမ်ရုပ် (မြစ်ချောင်း) အဖြစ် စီးဆင်းပြီး၊ နောက်ဆုံး မရဏ (သမုဒ္ဒရာ) ထဲကို ပြန်ရောက်တယ်။
  သမုဒ္ဒရာ ရောက်ရင် ပြီးပြီလား။ မပြီးပါဘူး။ တဏှာအပူ ရှိနေသမျှ နောက်ထပ် အငွေ့ပြန်ပျံပြီး ဘဝသစ် ပြန်ဖြစ်နေဦးမှာပါပဲ။ ဒါဟာ Hydrologic Cycle နဲ့ တစ်ထပ်တည်း တူညီတဲ့ "Samsaric Cycle" (သံသရာ စက်ဝန်း) ပါပဲ။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ စီးဆင်းမှု၊ လည်ပတ်မှုကြီးကို ကြည့်ပြီး "ငါ့ဘဝ၊ ငါ့ဝိညာဉ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ဦးဇင်းတို့ တစ်ခုခုကို တွေးလိုက်၊ သိလိုက်၊ ခံစားလိုက် ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ကြည့်ပါ။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ အာယတန (မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်) ဆိုတဲ့ ရေစီးကြောင်းတွေ ရှိတယ်။

၂။ အာရုံ (အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့...) ဆိုတဲ့ ရေလှိုင်းတွေ ရှိတယ်။

၃။ ဝိညာဉ် (သိစိတ်) ဆိုတဲ့ ရေအလျဉ် ပေါ်လာတယ်။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

စိတ်ဖြစ်ပေါ်တဲ့အခါ... "ငါ တွေးတယ်၊ ငါ သိတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"စီးဆင်းနေတယ်... သိတယ်... ပြောင်းလဲနေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

မြစ်ရေကို ကြည့်ပြီး "ဒီရေဟာ မနေ့က ရေပဲ" လို့ ပြောလို့ မရသလို (You cannot step into the same river twice)၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ဟာလည်း ရှေ့စိတ် ပျက်ပြီးမှ နောက်စိတ် အစားထိုးတာပါ။

"ငါ" ဆိုတဲ့ ကောင်က ထိုင်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး လည်ပတ်နေတဲ့ (Cycle) သက်သက်ပါပဲ။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က ရေကို ရပ်တန့်နေသလို ပြသလို၊ အဝိဇ္ဇာက "ငါ့ဝိညာဉ် ထာဝရ တည်မြဲတယ်" လို့ လှည့်စားထားတာပါ။

တကယ်တော့ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် ဖြစ်နေလို့ "အနိစ္စ"။

ဘယ်တော့မှ မနားရဘဲ လည်ပတ်နေရလို့ "ဒုက္ခ"။

ကိုယ့်သဘောအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ အပူ (ကိလေသာ) ရှိရင် အငွေ့ပျံ၊ အအေး (ကုသိုလ်) တွေ့ရင် မိုးရွာ ဆိုတဲ့ ဓာတ်သဘောအတိုင်း ဖြစ်နေလို့ "အနတ္တ"။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲပြုတ်ပြီး၊ ဘဝဆိုတာ ရေသံသရာ တစ်ခုပါလားလို့ ဉာဏ်နဲ့ မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2381 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ "Water Management System" (ရေစီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်) ကို အလွန် စနစ်တကျ လုပ်ထားပါတယ်။ Policy 24 (Sustainable Resource Management) အရ ရေကို အလဟဿ မဖြစ်စေရဘူး။ မိုးရေကို လှောင်ကန် (Rainwater Harvesting Tank) ထဲ ထည့်ပြီး၊ ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ပြန်သုံးပါတယ်။ Cycle လည်စေတာပေါ့။

ဒါပေမဲ့ တစ်နေ့တော့... မတ်လ ၂၂ ရက်၊ ကမ္ဘာ့ရေနေ့မှာပဲ ပြဿနာ တက်ပါလေရော။ ဥယျာဉ်မှူး "ဦးဘ" (အမည်လွှဲ) က ရေလှောင်ကန်ရဲ့ ပန့် (Pump) ကို ဖွင့်ပြီး ရေလောင်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရေပြန်စီးဆင်းရမယ့် ပိုက်လိုင်း (Drainage) တစ်နေရာမှာ အမှိုက်တွေ ပိတ်ဆို့နေတာကို သူ သတိမထားမိဘူး။

သိပ္ပံသဘောအရ "Inflow" (အဝင်) ရှိရင် "Outflow" (အထွက်) ရှိရမယ်။ အထွက်ပိတ်နေတော့ ရေတွေက လှောင်ကန်ထဲမှာ ဖိအားများလာပြီး "Overflow" (လျှံကျ) ဖြစ်ကုန်တယ်။ လျှံကျတဲ့ ရေတွေက မြေအောက်ခန်း (Basement) ထဲကို စီးဝင်ပြီး၊ အဲဒီမှာ သိမ်းထားတဲ့ ပရိဘောဂ အဟောင်းတွေ ရေစိုကုန်ရော။

ဦးဇင်းတို့ အချက်ပေးသံ ကြားတော့ ပြေးသွားကြည့်ရတယ်။ ချက်ချင်းပဲ Policy Article 24.1 (Drainage & Flood Control) အရ ရေပန့်ကို ပိတ်၊ ရေလမ်းကြောင်းကို လွှဲရတယ်။ Template T120 (Water Incident Log) မှာ မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ ပိတ်နေတဲ့ အမှိုက်တွေကို ရှင်းထုတ်လိုက်မှ ရေစီးဆင်းမှု (Flow) က ပြန်မှန်သွားတယ်။ ဦးဘကို ပြောပြရတယ်။ "ဦးဘ... ရေဆိုတာ စီးဆင်းနေမှ သန့်ရှင်းတာ။ ပိတ်ဆို့သွားရင် အန္တရာယ် ဖြစ်တတ်တယ်။ ဝင်လာသလောက် ပြန်ထွက်ဖို့ လမ်းကြောင်း ရှိရမယ်" လို့။

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ ဦးဘရဲ့ ရေပိုက်လိုင်း ပိတ်ဆို့သလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း "တဏှာ၊ မာန" ဆိုတဲ့ အမှိုက်တွေ ပိတ်ဆို့နေရင် သံသရာရေတွေက လျှံကျပြီး ဒုက္ခတွေ (Overflow) ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ခံစားချက်တွေ (Feelings) ဝင်လာရင်၊ ဉာဏ်နဲ့ ပြန်လွှတ်ထုတ် (Let go) တတ်ရမယ်။ မလွှတ်ထုတ်ဘဲ သိမ်းထားရင်၊ ဖိအားများပြီး ပေါက်ကွဲတတ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T120 နဲ့ ရေစီးဆင်းမှုကို စစ်ဆေးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ စီးဆင်းမှုကို စစ်ဆေးပါ။ "ငါ့စိတ်မှာ ဘာတွေ ပိတ်ဆို့နေလဲ... အာဃာတတွေ ပိတ်နေလား... စွဲလမ်းမှုတွေ ပိတ်နေလား" လို့ Audit လုပ်ပါ။ ပိတ်နေရင် ဝိပဿနာ တုတ်တံနဲ့ ထိုးဖွင့်လိုက်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

• မရပ်မနား စီးဆင်းပြောင်းလဲနေတဲ့၊ တစ်ခါတလေ လျှံကျပြီး ဒုက္ခပေးတတ်တဲ့ ခန္ဓာရေအလျဉ်ကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"။

• အဲဒီ ရေအလျဉ်ကို ဆက်လက် စီးဆင်းစေတဲ့၊ ရေငွေ့ပျံစေတဲ့ တဏှာအပူမီးဟာ "သမုဒယသစ္စာ"။

• ရေစီးဆင်းမှု ရပ်တန့်သွားပြီး၊ ငြိမ်သက်အေးမြသွားတဲ့ နိဗ္ဗာန်ကန်ပေါင်ကြီးဟာ "နိရောဓသစ္စာ"။

• အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ရေစီးကြောင်းကို စောင့်ကြည့်ပြီး ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ဖယ်ရှားတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ရေသံသရာနှင့် ဘဝစက်ဝန်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် သံသရာရေအလျဉ်၏ ကြောက်မက်ဖွယ် မရပ်မနား လည်ပတ်မှုကို ဆင်ခြင်သံဝေဂယူလျက်၊ တဏှာအပူမီးကို ငြှိမ်းသတ်ကာ ဘဝစက်ဝန်းမှ လွတ်မြောက်၍ နိဗ္ဗာန်ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ကူးမြောက်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။