Day: 283 | October 10, 2023 | ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု တိုက်ဖျက်ရေး (Poverty Eradication) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဣဏသုတ် | Economics
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၀) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ပြက္ခဒိန်မှာတော့ မကြာခင် "ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့" (International Day for the Eradication of Poverty) ကို ရောက်ရှိတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာတော့ လူသားတိုင်း ကြောက်ရွံ့ကြတဲ့ "ဆင်းရဲခြင်း" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို စီးပွားရေးပညာ (Economics) ရှုထောင့်ရော၊ ဓမ္မရှုထောင့်ကပါ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ပြုလုပ်ကြတဲ့ ဒါနကုသိုလ်၊ သီလကုသိုလ်တွေကြောင့် သူတော်ကောင်းများအားလုံး ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် ဆင်းရဲခြင်း သံသရာကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ကြပြီး၊ ဘဝအဆက်ဆက် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုဘေးမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို "စွန့်လွှတ်ခြင်း" (Caga) ဆိုတဲ့ အာရုံလေးနဲ့ နည်းနည်း ပြုပြင်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... လက်သီးကို တင်းတင်းလေး ဆုပ်ထားကြည့်ပါ။ ကြာလာရင် လက်တွေ ညောင်းမလာဘူးလား၊ ပူမလာဘူးလား။ အေး... အဲဒါ "မစ္ဆရိယ" လို့ခေါ်တဲ့ နှမြောတွန့်တိုစိတ်ရဲ့ သဘောပဲ။ ပူလောင်တယ်၊ ပင်ပန်းတယ်။ ကဲ... အခု လက်ကလေးကို ဖြဖြည်းချင်း ဖြန့်လိုက်ပါ။ သက်သာမသွားဘူးလား။ အေးမသွားဘူးလား။ အေး... အဲဒါ "ဒါန" ရဲ့ သဘောပဲ။ ဆုပ်ထားရင် ဆင်းရဲတယ်၊ ဖြန့်လိုက်မှ ချမ်းသာတယ် ဆိုတဲ့ အသိလေးနဲ့ ဒီနေ့ တရားကို နာယူကြရအောင်။
ကိုင်း... "ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု" အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် စီးပွားရေးပညာ (Economics) မှာ "Opportunity Cost" (ဆုံးရှုံးသွားသော အခွင့်အရေးစရိတ်) ဆိုတဲ့ သဘောတရား ရှိတယ်။ ဒါကို နှမြောစရာကောင်းအောင် ရှင်းပြချင်တယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်... ပိုက်ဆံ (၁၀) သိန်းကို ဘဏ်မှာလည်း မအပ်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလည်း မလုပ်ဘဲ အိမ်က မွေ့ရာအောက်မှာ ဒီအတိုင်း ထိုးထည့်ထားမယ် ဆိုပါစို့။ တစ်နှစ်နေရင် အဲဒီငွေ (၁၀) သိန်းက (၁၀) သိန်း တန်ဖိုး ရှိသေးလား။ မရှိတော့ဘူးနော်။ "Inflation" လို့ခေါ်တဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကြောင့် သူ့တန်ဖိုးက (၉) သိန်းလောက်ပဲ ရှိတော့မယ်။ ကြွက်ကိုက်တာ၊ ပိုးစားတာတွေ မပါသေးဘူး။
ဒါကို စီးပွားရေး ပညာရှင်တွေက ဘာပြောလဲဆိုတော့ "Dead Capital" (သေနေသော အရင်းအနှီး) တဲ့။ သုံးစွဲလည်ပတ်ခြင်း မရှိတဲ့ ငွေဟာ တဖြည်းဖြည်း အသေကောင် ဖြစ်သွားတယ်။ နှမြောစရာ မကောင်းဘူးလား။ ကိုယ့်လက်ထဲမှာ ရှိနေရက်နဲ့ တန်ဖိုးတွေ လျော့လျော့သွားတာ။ လူတွေကတော့ "ငါ စုထားတာ၊ ငါ ပိုင်တာ" လို့ ထင်နေကြတယ်။ တကယ်တမ်းကျတော့ အချိန်က ကိုယ့်ပိုက်ဆံတွေကို တိတ်တိတ်လေး ခိုးနေတာ မသိကြဘူး။ စီးပွားရေး သဘောအရ ကြည့်ရင် ငွေဆိုတာ "စီးဆင်းနေမှ" (Currency/Current) တန်ဖိုးရှိတာ။ ရေလိုပဲ။ စီးနေတဲ့ရေက သန့်တယ်။ ဝပ်နေတဲ့ရေက ပုပ်တယ်။ ပေးကမ်းလှူဒါန်းခြင်း (Donation) ဆိုတာ စီးပွားရေး အမြင်နဲ့ ကြည့်ရင် "Social Investment" (လူမှုရေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု) တစ်ခုပါပဲ။ ကိုယ်က ပေးလိုက်လို့ တစ်ဖက်လူ ချမ်းသာသွားရင်၊ အဲဒီလူက ကိုယ့်ကို ပြန်ပြီး စောင့်ရှောက်မယ်၊ မေတ္တာထားမယ်။ ဒါဟာ ဘဏ်တိုးနှုန်းထက် ပိုမြတ်တဲ့ အမြတ်အစွန်း မဟုတ်ဘူးလား။
ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဣဏသုတ် (စာမျက်နှာ-၁၂၀) မှာ ဟောထားတဲ့ တရားတော်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က ဆင်းရဲခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အင်မတန် လေးနက်တဲ့ စကားတစ်ခွန်း ဟောထားတယ်။
"ဒါလိဒ္ဒိယံ ဒုက္ခံ လောကေ၊ ကာမဘောဂိဿ ဇန္တုနော။"
အဓိပ္ပာယ်ကတော့... "ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော သတ္တဝါတို့အဖို့၊ လောက၌ ဆင်းရဲနွမ်းပါးခြင်းသည် ဒုက္ခမည်၏" တဲ့။ ဘုရားရှင်က ဆင်းရဲတာကို "ဒုက္ခ" လို့ တည့်တည့် ဟောတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ ဆင်းရဲရင် အကြွေး (Ina) တင်မယ်။ အကြွေးတင်ရင် အတိုးပေးရမယ်။ အတိုးပေးရရင် ပူပန်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီသုတ်တော်ရဲ့ အနှစ်သာရက ငွေကြေးဆင်းရဲတာ တစ်ခုတည်းကို ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။ "ကုသိုလ်ဆင်းရဲခြင်း" (Spiritual Poverty) ကိုပါ ရည်ညွှန်းတယ်။ လူတစ်ယောက်က ဘယ်လောက် ချမ်းသာချမ်းသာ၊ ပေးကမ်းချင်စိတ် (Dana) မရှိဘူး ဆိုရင် အဲဒီလူဟာ "သူတောင်းစား" နဲ့ အတူတူပဲတဲ့။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူက လောကကြီးဆီက ယူပဲ ယူတတ်ပြီး၊ ဘာမှ ပြန်မပေးဆပ်နိုင်လို့ပဲ။ စီးပွားရေးစကားနဲ့ ပြောရင် "Deficit" (လိုငွေပြ) နေတဲ့ ဘဝပေါ့။ သေသွားတဲ့အခါ ကုသိုလ်ဘဏ်စာရင်းမှာ "Zero" ဖြစ်နေရင်၊ အဲဒါလောက် နှမြောစရာကောင်းတာ၊ အဲဒါလောက် ရှုံးတဲ့ စီးပွားရေး ရှိဦးမလား။
ကဲ... အခု "ဒုက္ခပရိညာ" (ဆင်းရဲကို ပိုင်းခြားသိခြင်း) နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက နှမြောတွန့်တိုစိတ် (Macchariya) ကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဖြိုခွင်းကြည့်ရအောင်။
သူတော်ကောင်းတို့... အလှူခံ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက် ကိုယ့်အိမ်ရှေ့ ရောက်လာတယ် ဆိုပါစို့။ ပိုက်ဆံအိတ်ကို နှိုက်လိုက်တဲ့အချိန်မှာ စိတ်ထဲမှာ ဘာဖြစ်သွားလဲ။ "ဟာ... ဒီပိုက်ဆံလေး လှူလိုက်ရင် ငါ့မှာ လျော့သွားမှာပဲ၊ မလှူချင်ပါဘူး" ဆိုတဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်မလာဘူးလား။ အဲဒီ စိတ်ကို သတိနဲ့ ဖမ်းလိုက်။
အဲဒါ "မစ္ဆရိယ" ပဲ။
အဲဒီအချိန်မှာ ရင်ဘတ်ထဲ ဘယ်လိုနေလဲ။ ကျပ်နေလား၊ ပူနေလား၊ လေးနေလား။ သေချာကြည့်။ အဲဒါ "ဒုက္ခ" ပဲ။
ပိုက်ဆံကို ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့အချိန်မှာ စိတ်က ချမ်းသာနေတာ မဟုတ်ဘူး၊ "ကုန်သွားမှာ ကြောက်တဲ့ ဒေါသ"၊ "စွဲလမ်းတဲ့ လောဘ" တွေနဲ့ ပူလောင်နေတာ။
ရှုမှတ်တဲ့အခါ... "ငါ နှမြောတာ မဟုတ်ဘူး၊ လောဘမီး လောင်နေတာ" လို့ မြင်အောင် ကြည့်ပါ။
လှူလိုက်တယ် ဆိုတာ "ပိုက်ဆံ ကုန်သွားတာ" မဟုတ်ဘူး။ "လက်ထဲက မီးခဲကို လွှတ်ချလိုက်တာ" လို့ သဘောထားပါ။
သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ... ကိုယ်က မလှူဘဲ သိမ်းထားတဲ့ ပိုက်ဆံတွေ၊ ပစ္စည်းတွေဟာ တကယ်တမ်းကျတော့ ကိုယ်သေရင် ထားခဲ့ရမယ့် "အမှိုက်" တွေချည်းပဲ။ အဲဒီ အမှိုက်တွေကို သူများအတွက် အသုံးဝင်မယ့် "ရွှေ" (ကုသိုလ်) အဖြစ် ပြောင်းလဲခွင့် ရနေပါလျက်နဲ့ မပြောင်းလဲလိုက်ရတာ ဘယ်လောက် နှမြောစရာ ကောင်းလိုက်သလဲ။ "ဪ... ငါ မိုက်လိုက်တာ၊ အခွင့်အရေးကောင်းကို လက်လွတ်ခံလိုက်ပါလား" လို့ နောင်တ (Samvega) ရပြီး၊ ချက်ချင်း စွန့်ကြဲပေးကမ်းလိုက်ပါ။ အဲဒါ ဆင်းရဲခြင်း သံသရာကို ဖြတ်လိုက်တာပါပဲ။
ဒီအကြောင်းကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ ရှိသွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2583) ပြောပြမယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းကို နားထောင်ပြီးရင် "ဪ... မလှူတတ်ရင် ဘယ်လောက် နစ်နာသလဲ" ဆိုတာ ပေါ်လာလိမ့်မယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးနှစ်လောက်ကပေါ့... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်နားက ရွာလေးတစ်ရွာမှာ ရေရှားပါးမှု ဖြစ်တယ်။ ရွာသားတွေ သောက်ရေ အခက်အခဲ ဖြစ်နေတော့ ပြတိုက်က အဝီစိတွင်း တူးပေးဖို့ စီစဉ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘတ်ဂျက် လိုနေတာနဲ့၊ မြို့က "ဦးဘဌေး" ဆိုတဲ့ သူဌေးကြီးဆီ အလှူသွားခံတယ်။ ဦးဘဌေးက ပိုက်ဆံ အရမ်းချမ်းသာတယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်မတန် စေ့စပ်တယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ အကျိုးအကြောင်း ရှင်းပြတော့ သူက ဘာပြောလဲဆိုတော့... "ဘုန်းကြီးရာ... ရွာသားတွေ ရေငတ်တာ သူတို့ကံပေါ့၊ ကျုပ် ရှာထားတဲ့ ပိုက်ဆံကို ဒီလို ကိစ္စတွေမှာ မဖြုန်းချင်ပါဘူး၊ ကျုပ် ပိုက်ဆံက အလကား ရတာ မဟုတ်ဘူး" ဆိုပြီး မောင်းလွှတ်လိုက်တယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒမှာ "ဒေသခံများ၏ လူမှုဘဝကို ကူညီထောက်ပံ့ခြင်း" ဆိုတာ ပါပေမဲ့၊ ဦးဘဌေးကတော့ သူ့မူဝါဒနဲ့သူ ငြင်းလိုက်တာပေါ့။
အဲဒီလို ငြင်းပြီး သိပ်မကြာပါဘူး... (၆) လလောက်နေတော့ ဦးဘဌေးရဲ့ ဂိုဒေါင်ကြီး မီးလောင်ပါလေရော။ ပစ္စည်းတွေ အကုန်ပြာကျသွားတယ်။ သိန်းပေါင်းသောင်းချီ ဆုံးရှုံးသွားတယ်။ အဲဒီသတင်းကြားတော့ ရွာသားတွေက ဝိုင်းပြောကြတယ်။ "တွေ့လား... ရေတွင်းလှူဖို့ကျတော့ နှမြောပြီး၊ အခုကျတော့ မီးစာ ဖြစ်သွားပြီ" တဲ့။ ဦးဘဌေးခမျာ ရင်တွေထုပြီး ငိုလိုက်တာ အသံတောင် မထွက်တော့ဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်... အကယ်၍သာ ဦးဘဌေးက အဲဒီ သိန်းသောင်းချီတဲ့အထဲက ငွေသိန်း (၅၀) လောက်ထုတ်ပြီး ရေတွင်းလှူလိုက်မယ် ဆိုရင်၊ ဂိုဒေါင် မီးလောင်သွားရင်တောင် သူ့မှာ "ရေတွင်းကုသိုလ်" ဆိုတဲ့ ပီတိ ကျန်ရစ်မှာ။ ရွာသားတွေရဲ့ ကျေးဇူးတင်တာကို ခံရမှာ။ အခုတော့... ပစ္စည်းလည်း ဆုံး၊ ကုသိုလ်လည်း မရ၊ နာမည်လည်း ပျက်။ ဘယ်လောက် နှမြောစရာ ကောင်းလိုက်သလဲ။ စီးပွားရေး စကားနဲ့ပြောရရင် "အခွင့်အရေး ကုန်ဆုံးစရိတ်" (Opportunity Cost) ကြီးမားလွန်းတယ် မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် ရှေးလူကြီးတွေက ပြောတာ "မလှူတတ်လျှင်၊ မစားတတ်လျှင် ရန်သူ့ဥစ္စာ" တဲ့။ မှန်လိုက်တာနော်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု တိုက်ဖျက်ရေး" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
လောကကြီးမှာ ပစ္စည်းဥစ္စာ မရှိလို့ ဆင်းရဲရတာ၊ ရှိပြန်တော့လည်း ရန်သူမျိုးငါးပါး ဖျက်ဆီးခံရမှာ ကြောက်ပြီး စောင့်ရှောက်ရတာတွေ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။
အဲဒီ ဒုက္ခတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်သလဲ။ "ဒါ ငါ့ဟာ၊ ငါ မပေးနိုင်ဘူး" ဆိုပြီး ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ မစ္ဆရိယ နဲ့ တဏှာ တွေကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။
အဲဒီ တဏှာနဲ့ နှမြောစိတ်ကို ပယ်သတ်ပြီး၊ "ပေးကမ်းခြင်းသည် ဆုံးရှုံးခြင်း မဟုတ်၊ ခိုင်မြဲသော နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း ဖြစ်သည်" လို့ သိမြင်ပြီး စွန့်လွှတ်နိုင်ရင် ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
အဲဒီလို စွန့်လွှတ်နိုင်ဖို့အတွက် စေတနာ (Cetana) ထားမယ်၊ ဒါန (Dana) ပြုမယ် ဆိုရင်တော့ ဒါဟာ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရေမရှိတဲ့ အရပ်မှာ ရေတွင်းတူးသလို၊ ကုသိုလ်မရှိတဲ့ ဘဝမှာ ဒါနရေတွင်းတွေ တူးထားကြပါ။ ကိုယ့်လက်ထဲက ငွေကြေးဆိုတာ ကိုယ်မသေခင်လေး ခဏပဲ ကိုယ်ပိုင်တာပါ။ မသေခင် လှူလိုက်မှသာ ထာဝရ ကိုယ်ပိုင်တာပါ။ ဒါကြောင့် ရှိတုန်း လှူကြ၊ မရှိခင်က ကြိုလှူကြ ဆိုသလို၊ နှမြောဝန်တိုစိတ်ကို တိုက်ဖျက်ပြီး ဆင်းရဲခြင်း ဘေးမှ လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးစားကြပါ။
ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု အမျိုးမျိုးမှ ကင်းဝေးကြပါစေ၊ ပေးကမ်းနိုင်သော လက်တစ်စုံကို ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး လူချမ်းသာ နတ်ချမ်းသာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာများကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
