နေ့ရက် - ဇွန်လ (၁) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-152) မိဘနှင့် ကလေး (Genetic Code & Hetu Paccayo)
ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (ဟေတုပစ္စယော)။
သိပ္ပံနယ်ပယ် - Genetics, DNA Replication & Heredity (မျိုးရိုးဗီဇနှင့် မျိုးဆက်ပွားခြင်း)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ နိုင်ငံတကာ မိဘများနေ့ (Global Parents Day) အထိမ်းအမှတ် ဓမ္မသဘင်ပွဲလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။ ဒီနေ့လို နေ့ထူးနေ့မြတ် အခါသမယမှာ မိသားစုအချင်းချင်း မေတ္တာတရားတွေ ပိုမိုခိုင်မြဲပြီး နားလည်မှုတွေ တိုးပွားကြပါစေ၊ မိဘမေတ္တာကို နားလည်ပြီး ကျေးဇူးဆပ်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းလိုက်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားမယ့် တရားတော်ကတော့ မိဘနဲ့ သားသမီး ဆက်နွယ်မှုကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) ရှုထောင့်နဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်လာ ဟေတုပစ္စယောတို့ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ပေါင်းစပ်ပြီး "မျိုးရိုးဗီဇနှင့် အကြောင်းအကျိုး (Genetics & Parenting)" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တရားတော် မဟောကြားမီမှာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားဖို့ အင်မတန် လိုအပ်ပါတယ်။ စိတ်မငြိမ်ရင် တရားမဝင်ဘူး၊ ရေနောက်ရင် အရိပ်မထင်ဘူးလို့ ဆိုကြတယ် မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်က မိဘနဲ့ သားသမီး၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့အတွက် ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ထဲက "မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း" ကို အခြေခံပြီး သမထ ထူထောင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်၊ လက်အုပ်ကလေးချ သို့မဟုတ် လက်ကလေး ယှက်ထားပြီး ဝင်လေထွက်လေကို မှန်မှန်လေး ရှူရှိုက်ရင်း ကိုယ့်ရဲ့ မိဘနှစ်ပါးကို အာရုံပြုကြည့်ပါ။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ကိုယ့်ကို ပြုစုပျိုးထောင်လာခဲ့တဲ့ မိဘနှစ်ပါးရဲ့ မျက်နှာလေးကို စိတ်ထဲမှာ ထင်ဟပ်လာအောင် ကြိုးစားကြည့်ပါ။ "ငါ့အပေါ် ကျေးဇူးကြီးမားတဲ့ မိဘနှစ်ပါး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာကြပါစေ၊ ချမ်းသာကြပါစေ၊ ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ် အပေါင်းမှ ကင်းဝေးကြပါစေ" လို့ စိတ်ထဲကနေ ညွှတ်ပြီး မေတ္တာပို့လွှတ်လိုက်ပါ။ အဲဒီ မေတ္တာရေအေးလေးက ကိုယ့်ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ အေးမြလာပြီး၊ အဲဒီကနေတစ်ဆင့် ကိုယ့်ရဲ့ သားသမီးတွေ၊ ညီအစ်ကို မောင်နှမတွေ၊ ဆွေမျိုးသားချင်းတွေဆီကို "ကျန်းမာကြပါစေ၊ ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ" လို့ မေတ္တာလှိုင်းလေးတွေ ဖြန့်ကြက်လိုက်ပါ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်အေးချမ်းသွားပြီ၊ ဒေါသတွေ အာဃာတတွေ ကင်းစင်သွားပြီ၊ နှလုံးသားက နူးညံ့ပျော့ပျောင်းလာပြီ ဆိုမှ ဒီတရားတော်ကို နာယူကြရင် ပိုပြီး ထိရောက်ပါလိမ့်မယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ အင်မတန် ခေတ်စားပြီး အရေးပါတဲ့ "Genetics" သို့မဟုတ် မျိုးရိုးဗီဇအကြောင်းကို တက္ကသိုလ်ဆရာတစ်ယောက် စာသင်သလို နည်းနည်းလောက် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ "ငါ့သားက ငါ့နှာခေါင်းလေး တူတယ်"၊ "ငါ့သမီးက သူ့အဖေလိုပဲ ဉာဏ်ကောင်းတယ်" ဆိုပြီး မိဘတွေ ပြောလေ့ရှိကြတယ် မဟုတ်လား။ လူတစ်ယောက်ကို လူတစ်ယောက် ဖြစ်လာစေတာ၊ မိဘနဲ့ တူလာစေတာ ဘာကြောင့်လဲလို့ မေးရင် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက DNA (Deoxyribonucleic acid) ကြောင့်လို့ ဖြေကြပါလိမ့်မယ်။
ဒီ DNA ဆိုတာ ဘုန်းကြီးတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာရှိတဲ့ ဆဲလ် (Cell) တိုင်းရဲ့ နျူကလိယ (Nucleus) ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ မော်လီကျူးလေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိထဲ မြင်အောင် ပြောရရင် ကြိုးနှစ်ချောင်းကို လိမ်ထားသလို ခရုပတ်ပုံစံ (Double Helix) ရှိပါတယ်။ သာမန်မျက်စိနဲ့ မမြင်ရပေမဲ့ အီလက်ထရွန် အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းတွေနဲ့ ကြည့်မှသာ မြင်ရတဲ့ အင်မတန် သေးငယ်တဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံလေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
(Label: The Blueprint of Life - DNA Base Pairs)
ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်း လှေကားထစ်လေးတွေလို ဖြစ်နေတဲ့ နေရာမှာ A, T, C, G ဆိုတဲ့ အင်္ဂလိပ် အက္ခရာလေးတွေနဲ့ ကိုယ်စားပြုထားတဲ့ ဓာတုဗေဒ အခြေခံ (Base) လေးမျိုးနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာပါ။ A ဆိုတာ Adenine၊ T ဆိုတာ Thymine၊ C ဆိုတာ Cytosine၊ G ဆိုတာ Guanine ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလေးမျိုး ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းပုံ အစီအစဉ် (Sequence) က သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ မျက်လုံးအရောင်၊ ဆံပင်ပုံစံ၊ အရပ်အမောင်း၊ အသားအရေ၊ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး စတာတွေကို သတ်မှတ်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကွန်ပျူတာမှာ 0 နဲ့ 1 ဆိုတဲ့ ဂဏန်းနှစ်လုံးနဲ့ အရာအားလုံးကို ရေးဆွဲသလိုပါပဲ၊ သဘာဝတရားကြီးက A, T, C, G ဆိုတဲ့ ဓာတ်လေးမျိုးနဲ့ လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ပုံပန်းသဏ္ဍာန်ကို ရေးဆွဲထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အံ့သြစရာ ကောင်းတာက လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ DNA မှာ ဒီလို ကုဒ်ပေါင်း ၃ ဘီလီယံ (3 Billion) လောက် ပါဝင်နေတာပါပဲ။ အဲဒီ ကုဒ်တွေကို စာအုပ်ရိုက်မယ်ဆိုရင် စာအုပ်ပေါင်း ထောင်ချီပြီး ထွက်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘနှစ်ပါးဆီကနေ သားသမီးဆီကို ပဋိသန္ဓေတည်တဲ့ အချိန်မှာ ဒီ DNA ကုဒ်တွေ ထက်ဝက်စီ လက်ဆင့်ကမ်း ပါလာပါတယ်။ ဒါကြောင့် သားသမီးက အဖေနဲ့ တူလိုက်၊ အမေနဲ့ တူလိုက် ဖြစ်နေရတာပါ။ ဒါကို သိပ္ပံပညာမှာ Heredity (မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီ DNA ဆိုတာ ရုပ်ဝတ္ထု သက်သက်မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဖော့စဖရပ် ဆိုတဲ့ ဓာတုဒြပ်စင်တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ မော်လီကျူး အစုအဝေး တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဒြပ်မဲ့ အစုအဝေးက ဘယ်လိုလုပ်ပြီး "ငါ့သား"၊ "ငါ့သမီး"၊ "ငါ့မိဘ" ဆိုတဲ့ သံယောဇဉ်တွေ၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာတွေ၊ စိတ်ခံစားမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်တာလဲ။ သိပ္ပံပညာက "Hardware" ကို ရှင်းပြနိုင်ပေမဲ့ "Software" ဖြစ်တဲ့ စိတ်အစဉ်ကိုတော့ ရှင်းမပြနိုင်ပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ ဘုန်းကြီးတို့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာ တရားတော်တွေ၊ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်တွေက ဝင်ရောက်လာပါပြီ။ ဘုရားရှင်က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက ရုပ်နာမ်တို့ရဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပုံကို "ပဋ္ဌာန်း" ဒေသနာတော်ကြီးနဲ့ အတိအကျ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
ပါဠိတော်မှာ "ဟေတုပစ္စယောတိ ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော" လို့ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် မှာ ဟောကြားထားပါတယ်။ အနက် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုရရင် "ဟေတု" ဆိုတာ အမြစ်တွယ်တာ၊ ခိုင်မြဲစေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သစ်ပင်တစ်ပင်မှာ အမြစ်တွေက မြေကြီးထဲကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး သစ်ပင်ကြီး မလဲပြိုအောင်၊ ရေနဲ့ မြေဆီလွှာကို စုပ်ယူနိုင်အောင် ထောက်ပံ့ပေးသလိုပါပဲ၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ ဆိုတဲ့ ဟိတ်ခြောက်ပါးကလည်း သတ္တဝါတွေရဲ့ စိတ်နဲ့ ရုပ်ဖြစ်စဉ်တွေကို ခိုင်မြဲအောင်၊ ဆက်လက် ရှင်သန်အောင် ထောက်ပံ့ပေးနေပါတယ်။
မျက်စိထဲမြင်အောင် ဥပမာလေးနဲ့ ရှင်းပြပါမယ်။ သစ်ပင်တစ်ပင်ကို ကြည့်လိုက်ပါ။ အပေါ်မှာ အကိုင်းအခက်တွေ ဝေဆာနေတာက "ရုပ်" (Body/Traits) လို့ ဆိုကြပါစို့။ အဲဒီသစ်ပင် ရှင်သန်နေဖို့ မြေအောက်မှာ အမြစ်တွေ လိုအပ်ပါတယ်။
[Generate Scientific Illustration for: A split-screen diagram. Left side: A biological tree with deep roots spreading into the soil, labeled "Biological Roots". Right side: A silhouette of a human meditation posture with abstract glowing 'roots' extending downwards, labeled "Mental Roots (Hetu)". The roots on the right serve as anchors for 'Lobha, Dosa, Moha' or 'Alobha, Adosa, Amoha'.]
(Label: The Parallel Roots - Biological vs. Psychological)
ခုနက ပြောခဲ့တဲ့ DNA ဆိုတာ ပုံရဲ့ ဘယ်ဘက်ခြမ်းက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ "ဟေတု" (Physical Root) တစ်မျိုးလို့ ပြောလို့ ရနိုင်ပေမဲ့၊ ပဋ္ဌာန်းနည်းအရ ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ အတိတ်ဘဝက ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံတရားတွေကသာလျှင် အဓိက "ဟေတု" အစစ်အမှန် ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘနဲ့ သားသမီး ဆိုတာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ DNA တူရုံနဲ့ တော်စပ်ကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အတိတ်ဘဝပေါင်း များစွာက ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံတွေ၊ ဆုတောင်းတွေ၊ သံယောဇဉ်တွေ တူညီလို့၊ "ဟေတု" ချင်း တိုက်ဆိုင်လို့ တစ်အိမ်တည်း၊ တစ်မိသားစုတည်းမှာ လာပြီး ဆုံစည်းကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Genetic Code" လို့ ပြောတဲ့ အရာဟာ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာတော့ "Kammic Code" (ကံ မျိုးရိုးဗီဇ) လို့ ပြောလို့ ရပါတယ်။ ဒီ ကံမျိုးရိုးဗီဇက DNA ထက် ပိုပြီး နက်ရှိုင်းပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ DNA က ဒီတစ်ဘဝ ခန္ဓာပျက်ရင် ပြီးသွားပေမဲ့၊ ကံမျိုးရိုးကတော့ နိဗ္ဗာန် မရောက်မချင်း ဘဝဆက်တိုင်း ပါသွားမှာ ဖြစ်လို့ပါပဲ။ ဒါကို နားလည်မှသာ မိဘနဲ့ သားသမီး ဆက်ဆံရေးကို မှန်မှန်ကန်ကန် တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
(Label: The Dual Inheritance - Genetic vs. Kammic)
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီလောက်ဆိုရင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးရိုးနဲ့ နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားကို သဘောပေါက်လောက်ပြီ ထင်ပါတယ်။ အခု ဘုန်းကြီးတို့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဝင်ကြရအောင်။ ခန္ဓာဖွဲ့နည်းနဲ့ အညီ ရှင်းပြပါမယ်။ အခု တရားနာနေရင်း ကိုယ့်သားသမီးကို မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်မိဘကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) နဲ့ သားသမီးရဲ့ ပုံရိပ် (ရူပါရုံ) တိုက်လိုက်တဲ့အခါ "မြင်သိစိတ်" (စက္ခုဝိညာဏ်) ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကြောင့် "ချစ်တယ်"၊ "ခင်တယ်"၊ "ပူပန်တယ်" ဆိုတဲ့ ခံစားမှု (ဝေဒနာ) တွေ၊ "ဒါ ငါ့သား၊ ငါ့သမီး" ဆိုတဲ့ မှတ်သားမှု (သညာ) တွေ၊ "ငါ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှ ဖြစ်မယ်" ဆိုတဲ့ ပြုပြင်စီရင်မှု (သင်္ခါရ) တွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါဟာ ခန္ဓာငါးပါး အလုပ်လုပ်သွားတာပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ပုထုဇဉ်တွေကတော့ ဒါကို ခန္ဓာငါးပါးလို့ မမြင်ဘဲ "ငါ့သားလေး"၊ "ငါ့သမီးလေး" လို့ "ပညတ်" အနေနဲ့ပဲ မြင်ကြ၊ စွဲလမ်းကြပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဓာတ်သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ရှုမြင်တတ်ဖို့ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ စွဲလမ်းနေတဲ့ "ငါ့သွေးသား"၊ "ငါ့ DNA" ဆိုတာကို အဏုကြည့်မှန်ဘီလူးနဲ့ ချဲ့ကြည့်လိုက်ရင် ဘာတွေ့ရမလဲ။ နောက်ဆုံးတော့ ဓာတ်သဘောတွေသာ တွေ့ရမှာပါ။ "ငါ့သား၊ ငါ့သမီး" ဆိုပြီး ပိုက်ထွေးထားတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ တကယ်တော့ "ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါး အစုအဝေးသာ ဖြစ်ပါတယ်။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ DNA ဆိုတာ ပထဝီဓာတ် (မာခြင်း/ပျော့ခြင်း)၊ အာပေါဓာတ် (ဖွဲ့စည်းခြင်း)၊ တေဇောဓာတ် (ရင့်ကျက်စေခြင်း)၊ ဝါယောဓာတ် (တွန်းကန်ခြင်း) ဆိုတဲ့ ရုပ်တရားတွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတာပါ။ အဲဒီ ရုပ်အစုအဝေးထဲမှာ "သား" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် ရှိသလား၊ "သမီး" ဆိုတဲ့ သတ္တဝါ ရှိသလားလို့ ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကြည့်လိုက်ပါ။ မရှိပါဘူး။ ရှိတာက အကြောင်း (Hetu) နဲ့ အကျိုး (Phala) ပဲ ရှိပါတယ်။ မျက်လှည့်ဆရာက စက္ကူစလေးတွေကို ပန်းပွင့်လေးတွေ ဖြစ်အောင် ပြသလိုပါပဲ၊ အဝိဇ္ဇာ ဆိုတဲ့ မျက်လှည့်ဆရာက ဒီဓာတ်သဘောတွေကို "သားသမီး" လို့ ထင်အောင် လှည့်စားထားတာပါ။ စက္ခုဓာတ်၊ သောတဓာတ် စတဲ့ ဓာတ်အကြည်တွေက အာရုံနဲ့ တိုက်ဆိုင်လို့ ဝိညာဉ်ဓာတ်တွေ ပေါ်လာတာကို "ငါ သိတယ်" လို့ ထင်နေကြတာပါ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ မိဘ သို့မဟုတ် သားသမီးကို မြင်တဲ့အခါ "ဒါ ငါ့သွေးသားပဲ" ဆိုတဲ့ အစွဲ (တဏှာ/ဒိဋ္ဌိ) နဲ့ မကြည့်ဘဲ၊ "အကြောင်းတရားတွေ ပေါင်းဆုံလို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဓာတ်သဘောမျှသာပါလား" လို့ ရှုမှတ်ရပါမယ်။
ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):
သေချာနားထောင်ကြနော်။ မျက်စိရှေ့မှာ သားသမီးကို မြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ "သားပဲ၊ သမီးပဲ" လို့ ပညတ်နယ်မှာ ရပ်မနေပါနဲ့။
(၁) အရှုခံ (Object): မြင်ရတဲ့ ရုပ်ပုံရိပ်ကို "ရူပဓာတ်" လို့ မှတ်ပါ။ သားသမီးရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို "ပထဝီ၊ အာပေါ စတဲ့ ဓာတ်စု" လို့ မှတ်ပါ။
(၂) အရှုဉာဏ် (Wisdom): "မြင်တယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ပါ။ ပြီးရင် အဲဒီ မြင်စိတ်ကလေးကလည်း ချက်ချင်း ပျောက်ပျက်သွားတာကို ဆက်ကြည့်ပါ။
(၃) သံယောဇဉ်ကို ခွဲခြားခြင်း: သားသမီးအပေါ် ချစ်ခင်တဲ့စိတ် ပေါ်လာရင် "သံယောဇဉ် ဖြစ်တယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ပါ။ အဲဒီ သံယောဇဉ်ဟာ "ငါ" မဟုတ်ဘူး၊ "ငါ့ဥစ္စာ" မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ "လောဘ" သို့မဟုတ် "မေတ္တာ" ဆိုတဲ့ စေတသိက် သက်သက်မျှသာ ဖြစ်တယ်၊ သူလည်း ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတဲ့ ဓာတ်သဘောပဲလို့ ခွဲခြား သိမြင်အောင် ကြိုးစားပါ။ အဲဒီလို ရှုမှတ်နိုင်မှသာ "မျိုးရိုးဗီဇ" ဆိုတဲ့ သံသရာ အထုံးအဖွဲ့ (Kammic Knot) ကို ဖြတ်တောက်နိုင်ပြီး နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီသဘောတရားတွေကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ Case-2452 "The Hereditary Guardian Dispute" (မျိုးရိုးစောင့် အငြင်းပွားမှု) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက "မျိုးရိုး" ကို အစွဲပြုပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းခဲ့သလဲ ဆိုတာ မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။
တစ်နေ့မှာ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲရေး ရုံးခန်းကို အသက် ၅၀ အရွယ်လောက် ရှိတဲ့ ဦးလှမောင် (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ဒကာကြီး တစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူ့ပုံစံက တော်တော်လေး ဒေါသထွက်နေတဲ့ ပုံစံမျိုးပါ။ မျက်နှာက နီရဲနေပြီး အသက်ရှူသံတွေ ပြင်းနေတယ်။ သူက ရုံးခန်းထဲ ဝင်လာတာနဲ့ တန်းပြီး အော်တော့တာပဲ။ "ကျုပ်အဖေ တုန်းက ဒီဓာတ်တော်တိုက်ကို စောင့်ခဲ့တာ၊ အခု ကျုပ်အလှည့်ကျမှ ဘာလို့ ခွင့်မပြုရတာလဲ" တဲ့။ "ကျုပ်အဖေရဲ့ နေရာက ကျုပ်နေရာပဲ၊ ဒါ ကျုပ်ရဲ့ အမွေပဲ" ဆိုပြီး တောင်းဆိုတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ HR ဝန်ထမ်းလေးက ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး ရှင်းပြရှာတယ်။ "ဦးလေးရယ်၊ အခုခေတ်က အရည်အချင်းအလိုက် ရွေးချယ်တဲ့ စနစ် (Merit-based System) နဲ့ သွားနေတာပါ။ ဦးလေးရဲ့ ဖခင်ကြီးက စေတနာ့ဝန်ထမ်း အနေနဲ့ လုပ်ခဲ့တာ မှန်ပေမဲ့၊ ဝန်ထမ်း ခန့်မယ်ဆိုရင်တော့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ စာမေးပွဲတွေ ဖြေရပါမယ်၊ Policy တွေ လိုက်နာရပါမယ်" လို့ ပြောတယ်။
ဒါကို ဦးလှမောင်က လက်မခံဘူး။ သူ့စိတ်ထဲမှာ စွဲနေတာက "Biological Genetics" ဆိုတဲ့ မျိုးရိုးဗီဇပါပဲ။ "မင်းတို့ ဘာသိလဲ၊ ငါ့သွေးထဲမှာ ဒီဓာတ်တော်တွေကို စောင့်ရှောက်ဖို့ ဗီဇ (DNA) ပါပြီးသား၊ ငါ့အဖေရဲ့ အမွေ၊ ငါ့အဘိုးရဲ့ အမွေ၊ ဒါ ငါ့ရဲ့ မွေးရာပါ အခွင့်အရေးပဲ" ဆိုပြီး ရုံးခန်းထဲမှာ ပြဿနာ ရှာတော့တာပါပဲ။ သူက သူ့ရဲ့ DNA ထဲမှာ "အစောင့်အရှောက်" ဆိုတဲ့ အရည်အချင်း ပါပြီးသား၊ သီလသမာဓိတွေက သွေးထဲမှာ ပါလာပြီးသားလို့ လွဲမှားစွာ ယုံကြည်နေတာပါ။ တကယ်တော့ သီလတို့၊ သမာဓိတို့ ဆိုတာ DNA မှာ ပါတာမဟုတ်ဘူး၊ စိတ် (Mind) မှာ ဖြစ်တာ၊ ကိုယ်တိုင် ကျင့်ယူမှ ရတာကိုး။
ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် ပြတိုက်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနဲ့အညီ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ပထမဆုံး အဆင့်အနေနဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေက ဦးလှမောင်ကို သီးခြား အခန်းတစ်ခု ခေါ်သွားပြီး သူ့ရဲ့ ခံစားချက်ကို နားထောင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သူ ပြောချင်တာ ပြောပါစေ။ သူက "မျိုးရိုး" ဆိုတာကို အရမ်း စွဲလမ်းနေတာကိုး။ တာဝန်ရှိသူတွေက သူ့စကားကို ဖြတ်မပြောဘဲ "Active Listening" (တက်ကြွစွာ နားထောင်ခြင်း) နဲ့ နားထောင်ပေးတယ်။
ပြီးတော့မှ တာဝန်ရှိသူ တစ်ယောက်က ဒီလို ပြန်ရှင်းပြတယ်။ "ဦးလေး ပြောတာ လက်ခံပါတယ်။ ဦးလေးရဲ့ ဖခင်ကြီးက သီလ၊ သမာဓိ ရှိသူမို့လို့ ဓာတ်တော်တွေကို စောင့်ရှောက်နိုင်ခဲ့တာပါ။ အဲဒါ ဦးလေးပြောသလို သူ့ရဲ့ ကုသိုလ်ကံ 'ဟေတု' တွေကြောင့်ပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ သီလ၊ သမာဓိ ဆိုတဲ့ အရည်အချင်းကောင်းတွေက DNA ကနေတဆင့် သွေးသားထဲက ပါလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ကျင့်ကြံမှ ရတာပါ။ မြတ်စွာဘုရားတောင်မှ သားတော် ရာဟုလာကို အမွေပေးတဲ့အခါ ရွှေငွေဥစ္စာ မပေးဘဲ 'တရားအမွေ' ကိုပဲ ပေးခဲ့တာ မဟုတ်လား။ ဦးလေး အနေနဲ့ ဖခင်ကြီးရဲ့ အမွေကို ဆက်ခံချင်တယ် ဆိုရင် ဖခင်ကြီးလိုပဲ စိတ်ထားဖြူစင်ကြောင်း၊ အရည်အချင်း ရှိကြောင်းကို လက်တွေ့ သက်သေပြဖို့ လိုပါတယ်" လို့ တရားသဘောနဲ့ ယှဉ်ပြီး ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။ "ဦးလေးရဲ့ DNA မှာ ဖခင်ကြီးရဲ့ ရုပ်ရည် ပါလာတာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖခင်ကြီးရဲ့ 'မေတ္တာ' နဲ့ 'သည်းခံခြင်း' ပါလာဖို့ ဆိုတာကတော့ ဦးလေးကိုယ်တိုင် ပွားများမှ ရမှာပါ" လို့ ထောက်ပြလိုက်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးလှမောင် တစ်ယောက် ငြိမ်ကျသွားတယ်။ သူ "မျိုးရိုး" လို့ ထင်နေတာက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှု (Biological Genetics) သက်သက် ဖြစ်နေပြီး၊ တကယ့် လိုအပ်ချက်က စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရည်အချင်း (Spiritual Qualification) ဆိုတာကို သူ သဘောပေါက်သွားတယ်။ သူ့အဖေ လမ်းစဉ်ကို လိုက်ချင်ရင် သူ့အဖေလို စိတ်ထားတတ်မှ ဖြစ်မယ် ဆိုတာ နားလည်သွားတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ သူက ဝန်ထမ်း မလုပ်တော့ဘဲ၊ ပြတိုက်ရဲ့ ပန်းဥယျာဉ်ကို ပြုပြင်ပေးတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း အနေနဲ့ပဲ ကူညီဖို့ သဘောတူလိုက်ပါတယ်။ ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ "မျိုးရိုး" ဆိုတဲ့ အစွဲ၊ "ငါ့မိဘ၊ ငါ့သားသမီး" ဆိုတဲ့ သံယောဇဉ် အစွဲတွေက ပဋိပက္ခတွေကို ဖြစ်စေနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဓမ္မနည်းလမ်းကျကျ၊ ပေါ်လစီ (Policy) ကျကျ ဖြေရှင်းလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အဆင်ပြေပြီး ငြိမ်းချမ်းမှု ရသွားတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ ဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဟေတုပစ္စယော" သဘောတရားကို လက်တွေ့ ဘဝမှာ အသုံးချလိုက်တာပါပဲ။ အကြောင်းကောင်း (မေတ္တာ၊ ပညာ) ကို စိုက်ပျိုးလိုက်တော့ အကျိုးကောင်း (ငြိမ်းချမ်းရေး) ကို ရရှိသွားတာ မဟုတ်လား။
ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "မျိုးရိုးဗီဇနှင့် အကြောင်းအကျိုး" တရားတော်မှာ သိပ္ပံပညာရဲ့ DNA သဘောတရားနဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်လာ ဟေတုပစ္စယောတို့ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘနဲ့ သားသမီး ဆိုတာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးရိုး (Genetic Code) အရ ဆက်နွယ်နေသလို၊ နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကံမျိုးရိုး (Kammic Code) အရလည်း ဆက်စပ်နေတယ် ဆိုတာကို ရှင်းလင်းခဲ့ပါတယ်။
ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် - "ငါ့သား၊ ငါ့သမီး" လို့ စွဲလမ်းပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပူပန်မှု၊ သောကတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းအရင်းကတော့ "တဏှာ" (မိသားစုအပေါ် တွယ်တာမှု) နဲ့ "အဝိဇ္ဇာ" (ဓာတ်သဘောကို ပုဂ္ဂိုလ်လို့ ထင်မှု) ဆိုတဲ့ "သမုဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ အစွဲတွေကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ပယ်သတ်ပြီး ငြိမ်းအေးသွားတာက "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီလို ငြိမ်းအေးအောင် ကျင့်ကြံအားထုတ်နေတဲ့ သတိပဋ္ဌာန် ကျင့်စဉ်ကတော့ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း မိဘ သားသမီး တော်စပ်ရတဲ့ ဒီဘဝ ခဏတာလေးမှာ သံယောဇဉ်ကို ပညာနဲ့ ယှဉ်ပြီး ချစ်ခင်နိုင်ကြပါစေ။ သားသမီးကို DNA မျှသာလို့ မမြင်ဘဲ ကံကြမ္မာ အဖော်မွန်တွေလို့ မြင်ပြီး တရားလမ်းကြောင်းပေါ် တင်ပေးနိုင်ကြပါစေ။ မိသားစုနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်ဖွယ် ခရီးများ သွားနိုင်ကြပါစေ။ သံသရာ ခရီးမှာလည်း မျိုးရိုးကောင်း (အရိယာ မျိုးရိုး) ကို ဆက်ခံနိုင်သူများ ဖြစ်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၁) ရက်၊ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။