Day: 343 | ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | တောင်တန်းများ (ပဗ္ဗတဇာတ်နှင့် ဘူမိဗေဒ) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက၊ ပဗ္ဗတဇာတ် | Geology
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၁၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၉) ရက်၊ စနေနေ့၊ နိုင်ငံတကာ တောင်တန်းများနေ့ (International Mountain Day) အထိမ်းအမှတ် မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... မြင့်မားခိုင်ခံ့သော တောင်တန်းကြီးများကဲ့သို့ တုန်လှုပ်ခြင်းကင်းသော သဒ္ဓါတရား၊ ကြံ့ခိုင်သော စိတ်ဓာတ်တို့နှင့် ပြည့်စုံကြပြီး၊ လောကဓံလေမုန်တိုင်းတို့ တိုက်ခတ်သော်လည်း မယိမ်းမယိုင် တည်တံ့နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ကမ္ဘာမြေရဲ့ ကျောရိုးသဖွယ်ဖြစ်တဲ့၊ သဘာဝတရားရဲ့ ကြီးမားခမ်းနားမှုကို ပြသနေတဲ့ "တောင်တန်းကြီးများ" (Mountains) အကြောင်းကို အလေးထားပြီး ပြောပြချင်တယ်။ တောင်ကြီးတွေဆိုတာ ကြည့်လိုက်ရင် ငြိမ်သက်နေသလို ထင်ရပေမယ့်၊ သူတို့ဆီမှာ သင်ယူစရာ ဓမ္မတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒီအကြောင်း မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို တောင်ကြီးတစ်လုံးလို လေးလံခိုင်ခံ့သွားအောင်၊ လေတိုက်လို့ မလှုပ်အောင် အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ပထဝီကသိုဏ်း" နဲ့ "ပဗ္ဗတသညာ" (တောင်ဟု အမှတ်ပြုခြင်း) ကို တွဲပြီး ရှုကြမယ်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။ အခု ယောဂီတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံထဲမှာ... အင်မတန် ကြီးမားမြင့်မားတဲ့ ကျောက်တောင်ကြီး တစ်လုံးကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ဟိမဝန္တာတောင်ကြီးလိုမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် ပုပ္ပါးတောင်ကြီးလိုမျိုးပေါ့။ အဲဒီတောင်ကြီးဟာ မိုးရွာလည်း ဒီအတိုင်းပဲ၊ နေပူလည်း ဒီအတိုင်းပဲ၊ လေတိုက်လည်း ဒီအတိုင်းပဲ မတုန်မလှုပ် ရှိနေတယ်။
အခု ယောဂီတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အဲဒီ ကျောက်တောင်ကြီးနဲ့ ထပ်တူပြုလိုက်ပါ။
"ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ ကျောက်တောင်ကြီးလို ခိုင်ခံ့တယ်"။
"လောဘ၊ ဒေါသ ဆိုတဲ့ လေတွေ ဘယ်လောက်တိုက်တိုက် ငါ့စိတ်မလှုပ်ဘူး"။
"ငါ့ရဲ့ သတိတရားဟာ တောင်ကြီးလို မြင့်မားနေတယ်"။
အဲဒီလို တည်ငြိမ်လေးနက်တဲ့ သဘောလေးကို အာရုံပြုပြီး... "တောင်ကြီး... တောင်ကြီး... မတုန်လှုပ်... မတုန်လှုပ်" လို့ စိတ်ထဲက ရွတ်ဆိုပွားများပြီး ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး ကျောက်တောင်ကြီးလို တည်ငြိမ်သွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ် ဘူမိဗေဒ (Geology) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ တောင်တန်းတွေ ဘယ်လို ဖြစ်လာသလဲဆိုတာကို "Plate Tectonics" (ကမ္ဘာ့မြေလွှာချပ်များ ရွေ့လျားမှု သီအိုရီ) နဲ့ ရှင်းပြပါတယ်။ ကမ္ဘာ့မြေကြီးအောက်မှာ အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ ကျောက်လွှာချပ်ကြီးတွေ (Tectonic Plates) ရှိတယ်။ အဲဒီ ကျောက်လွှာကြီးတွေဟာ ငြိမ်နေတာ မဟုတ်ဘူး၊ အမြဲတမ်း ရွေ့လျားနေတယ်။
တောင်တန်းတစ်ခု ဖြစ်လာဖို့ဆိုတာ အဲဒီ မြေလွှာချပ်ကြီး နှစ်ခု ထိပ်တိုက် ဝင်တိုက်မိတဲ့အခါ (Collision)၊ ကြားထဲက မြေသားတွေက တွန့်ခေါက်ပြီး အပေါ်ကို ကြွတက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ - ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး ဟိမဝန္တာတောင်တန်းကြီး ဆိုရင် အိန္ဒိယကျောက်လွှာချပ် (Indian Plate) နဲ့ ယူရေးရှားကျောက်လွှာချပ် (Eurasian Plate) တို့ တိုက်မိပြီး ဖြစ်လာတာပါ။ ဒီဖြစ်စဉ်က နေ့ချင်းညချင်း ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။ နှစ်ပေါင်း သန်းချီပြီး ကြာတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ဒါကို "Orogeny" (တောင်ဖြစ်ပေါ်မှု ဖြစ်စဉ်) လို့ ခေါ်ကြတယ်။
ဒီနေရာမှာ စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတာက... တောင်ကြီးတွေဟာ အပြင်ပန်းကြည့်ရင် ငြိမ်နေသလို ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းကျတော့ သူတို့ဟာ အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေတယ်။ တဖက်က မြေအောက်တွန်းအားကြောင့် မြင့်တက်နေသလို၊ တဖက်ကလည်း ရေတိုက်စားမှု (Erosion)၊ လေတိုက်စားမှု (Weathering) တွေကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ပဲ့ပါးပျက်စီးနေတယ်။ ဧဝရက်တောင်ထိပ်က တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်နေသလို၊ တချို့တောင်တွေကလည်း တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ဆင်းသွားကြတယ်။ ဒါဟာ ဘာကို ပြနေသလဲဆိုတော့... ကမ္ဘာပေါ်မှာ အခိုင်ခံ့ဆုံးလို့ ထင်ရတဲ့ "ကျောက်တောင်" ကြီးတွေတောင်မှ "အနိစ္စ" (မမြဲခြင်း) တရားကနေ မလွတ်ကင်းဘူး ဆိုတာပါပဲ။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ တောင်ကြီးတစ်လုံး ဖြစ်လာဖို့ဆိုတာ အောက်ကနေ တွန်းတင်တဲ့ "ဖိအား" (Pressure) တွေ အများကြီး လိုအပ်ပါတယ်။ (Method #49 - သဘာဝဖြစ်စဉ် နှိုင်းယှဉ်နည်း) အရ ပြောရရင်... လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ အခက်အခဲတွေ၊ အကျပ်အတည်းတွေ၊ ဖိအားတွေ ဆိုတာ မြေလွှာချပ်တွေ တိုက်ခိုက်သလိုပါပဲ။ အဲဒီ ဖိအားတွေကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်မှသာ "သူတော်ကောင်း" ဆိုတဲ့ မြင့်မားတဲ့ တောင်ထိပ်တစ်ခုကို ရောက်ရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖိအားမရှိရင် စိန်မဖြစ်သလို၊ အခက်အခဲ မရှိရင်လည်း ခိုင်ခံ့တဲ့ စိတ်ဓာတ် (Character) ဖြစ်မလာနိုင်ပါဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ ဘူမိဗေဒ ပညာရှင်တွေက ကျောက်လွှာတွေကို လေ့လာပြီး ကမ္ဘာ့သမိုင်း (History) ကို ဖတ်ကြတယ်။ "ဒီကျောက်လွှာက လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်း ၅၀၀ က၊ ဒီကျောက်လွှာက ဒိုင်နိုဆောခေတ်က" ဆိုပြီး ခွဲခြားနိုင်တယ်။ ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ် (Mind Stream) မှာလည်း အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ ကံတွေ၊ အလေ့အကျင့် (Habits) တွေက ကျောက်လွှာတွေလို အထပ်ထပ် တည်ရှိနေပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်တောင်တန်းကြီး ခိုင်ခံ့ဖို့ဆိုတာ အဲဒီ အောက်ခြေ ဖောင်ဒေးရှင်းတွေ ကောင်းမွန်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဘူမိဗေဒရှုထောင့်ကနေ တောင်တန်းတွေ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဖိအားတွေကြားကနေ မြင့်မားလာပုံတွေကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတကပါဠိတော်မှာ လာရှိတဲ့ "ပဗ္ဗတဇာတ်" (Pabbata Jataka) သို့မဟုတ် တောင်တန်းများနှင့် ပတ်သက်သော ဥပမာများကို ဓမ္မမျက်လုံးနဲ့ ကြည့်ကြရအောင်။
ပါဠိတော်မှာ "သေလော ယထာ ဧကဃနော၊ ဝါတေန န သမီရတိ" ဆိုတဲ့ ဂါထာတော် အင်မတန် ကျော်ကြားပါတယ်။
"ဧကဃနော" - တစ်ဆက်တည်းသော အစိုင်အခဲဖြစ်၍၊ ကျောက်သားအတိပြီးသော။
"သေလော" - ကျောက်တောင်ကြီးသည်။
"ဝါတေန" - အရပ်လေးမျက်နှာမှ လာသော လေမုန်တိုင်းကြောင့်။
"ယထာ န သမီရတိ" - အနည်းငယ်မျှ မတုန်လှုပ်သကဲ့သို့။
"ဧဝံ" - ဤအတူ။
"နိန္ဒာပသံသာသု" - ကဲ့ရဲ့ခြင်း နှင့် ချီးမွမ်းခြင်း ဆိုတဲ့ လောကဓံတရားတို့၌။
"ပဏ္ဍိတာ" - ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့သည်။
"န သမိဉ္ဇန္တိ" - ဘယ်သောအခါမျှ မတုန်လှုပ်ကြကုန်။
ဒီဂါထာလေးက ဘာကို ဆိုလိုသလဲဆိုတော့... တောင်ကြီးတစ်လုံးကို လေပြင်းမုန်တိုင်း ဘယ်လောက်တိုက်တိုက် ရွေ့သွားအောင် လုပ်လို့ မရဘူး။ အလွန်ဆုံးရှိလှ သစ်ပင်လေးတွေ ကျိုးမယ်၊ ဖုန်တွေ လွင့်မယ်။ ကျောက်သားအစစ် (Solid Rock) ကတော့ မပြောင်းလဲဘူး။ ထို့အတူပါပဲ... ပညာရှိသူတော်ကောင်း ဆိုတာ သူများက "ကောင်းတယ်၊ တော်တယ်" လို့ မြှောက်ပင့်တိုင်းလည်း ဝမ်းမသာဘူး။ "ညံ့တယ်၊ မကောင်းဘူး" လို့ ကဲ့ရဲ့တိုင်းလည်း ဝမ်းမနည်းဘူး။ သူ့ရဲ့ စိတ်ဟာ ကျောက်သားလို ခိုင်မာနေတယ်။
နောက်ပြီးတော့ "ပဗ္ဗတူပမသုတ်" (တောင်ကြီးဥပမာပြသုတ်) မှာ ဘုရားရှင်က သံဝေဂရစရာ ဥပမာတစ်ခု ဟောဖူးတယ်။
"ချစ်သားတို့... အရပ်လေးမျက်နှာကနေ မိုးထိအောင် မြင့်မားတဲ့ တောင်ကြီးလေးလုံး (အရှေ့၊ အနောက်၊ တောင်၊ မြောက်) ကနေ လိမ့်ဝင်လာပြီး သက်ရှိသတ္တဝါမှန်သမျှကို ကြိတ်ချေလိုက်သလိုမျိုး... အိုခြင်း (Jara) နဲ့ သေခြင်း (Marana) ဆိုတဲ့ တောင်ကြီးတွေဟာ သတ္တဝါတွေကို နေ့ညမပြတ် ကြိတ်ချေနေတယ်" တဲ့။
ဒီတောင်ကြီးတွေရဲ့ ရန်ကို ခြေလျင်တပ်၊ ဆင်တပ်၊ မြင်းတပ်တွေနဲ့ တိုက်လို့ မရဘူး။ ဓမ္မတည်းဟူသော ကျင့်စဉ်နဲ့သာ လွတ်မြောက်အောင် ရုန်းထွက်နိုင်တယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကို တောင်ကြီးလို ခိုင်ခံ့အောင် ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၂၀၂) မှာ လာရှိတဲ့ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်ဟာ လောကဓံ တိုက်ခတ်ခံရလို့ စိတ်ဆင်းရဲနေတယ် ဆိုပါစို့။ (ဥပမာ - စီးပွားပျက်တယ်၊ ရာထူးပြုတ်တယ်၊ သူများ အတင်းပြောခံရတယ်)။
ပထမဆုံး "နား" (သောတဒွါရ) က ကဲ့ရဲ့သံကို ကြားလိုက်တယ်။ သို့မဟုတ် "စိတ်" (မနောဒွါရ) က ဆုံးရှုံးမှုကို တွေးမိလိုက်တယ်။
အဲဒီမှာ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်ပြီး "ဒေါမနဿ ဝေဒနာ" (ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု) ပေါ်လာတယ်။ စိတ်ထဲမှာ လှုပ်ရှားသွားတယ်။ ဒါကို "တုန်လှုပ်ခြင်း" လို့ ခေါ်တယ်။
အဲဒီ တုန်လှုပ်မှုကြောင့် "တဏှာ" (Craving) ဝင်လာတယ်။ "ငါ ဒီလို အဖြစ်မခံနိုင်ဘူး၊ ငါ့ကို ဘာလို့ ပြောတာလဲ၊ ငါ့စည်းစိမ်တွေ မကုန်ချင်ဘူး" ဆိုတဲ့ မကျေနပ်မှု၊ တောင့်တမှုတွေ ဖြစ်လာတယ်။
အဲဒီ တဏှာကြောင့် "ဥပါဒါန်" (Clinging) ဖြစ်ပြီး စိတ်တစ်ခုလုံး ပူလောင်ပြီး ပြိုလဲသွားတော့တာပဲ။ ဒါဟာ "သဲပုံ" နဲ့တူတဲ့ စိတ်မို့လို့ ပြိုလဲတာပါ။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...
ကဲ့ရဲ့သံ ဆိုတာ "လေ" (Air vibration) သက်သက်ပါပဲ။ လေက တောင်ကို မတိုက်နိုင်ပါဘူး။
စီးပွားဥစ္စာ ဆိုတာလည်း "ရုပ်ဝတ္ထု" သက်သက်ပါပဲ။ ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘော ရှိလို့ ပျက်စီးတာပါ။
ကိုယ့်ရဲ့ စိတ် (Mind) ကသာ အဲဒါတွေကို "ငါ့ဟာ" လို့ သွားစွဲလမ်းပြီး တုန်လှုပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အကယ်၍ ကိုယ့်စိတ်ကို "ပထဝီဓာတ်" (Earth Element) လို့ သဘောထားလိုက်ရင်...
"လာစမ်း... ကြိုက်တဲ့ လောကဓံ လာခဲ့။ ဒါတွေဟာ သဘာဝတရားတွေပဲ။ ငါ့ရဲ့ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ကျောက်သားကို ဘာမှ ဖျက်ဆီးလို့ မရဘူး" ဆိုတဲ့ ခံယူချက် ထားနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စိတ်ဓာတ်ကျစရာ ကြုံတိုင်း ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။
"ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ဟာ မြေကြီး (ပထဝီ) အစုအဝေးသာ ဖြစ်တယ်။ မြေကြီးကို ဘယ်သူမှ နာအောင် လုပ်လို့ မရဘူး"။
"သူများ ပြောဆိုတဲ့ စကားသံတွေဟာ တောင်တန်းကို တိုက်ခတ်သွားတဲ့ လေပြေလေညှင်းတွေသာ ဖြစ်တယ်။ လာပြီးရင် ပြန်သွားမှာပဲ"။
"ငါ့ရဲ့ တည်ငြိမ်မှု (Equanimity) ကို ဘယ်အရာနဲ့မှ မလဲနိုင်ဘူး"။
အဲဒီလို (Verse 202) အရ တဏှာကို ပယ်သတ်ပြီး ဥပေက္ခာတောင်ထိပ် (Mountain of Equanimity) ပေါ်ကို တက်နေလိုက်ပါ။ အောက်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ပြဿနာတွေကို တောင်ထိပ်ပေါ်က ကြည့်သလို အေးအေးဆေးဆေး မြင်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ (Method #49) အရ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရအောင်။
တောင်ကြီးတွေဟာ အောက်ခြေမှာ ရှုပ်ထွေးနေပေမယ့် အထက်ပိုင်းမှာတော့ တိမ်တွေအပေါ် ရောက်ပြီး အေးချမ်းနေတတ်တယ်။
ထို့အတူပါပဲ... လူ့ဘဝမှာ အောက်ခြေ (ကာမဂုဏ်အာရုံတွေ) မှာ ရှုပ်ထွေးနေတတ်ပေမယ့်၊ စိတ်ကို ဓမ္မအမြင့် (Dhamma Elevation) ကို မြှင့်တင်လိုက်ရင် ငြိမ်းချမ်းမှုကို တွေ့ရမှာပါ။
တောင်တက်ရတာ မောပန်းသလို၊ ပါရမီဖြည့်ရတာ ပင်ပန်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တောင်ထိပ်ရောက်ရင် အမောပြေသလို၊ နိဗ္ဗာန်ရောက်ရင် သံသရာအမောတွေ အားလုံး ပြေပျောက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ "မတုန်လှုပ်ဘူး" (Unshakable) ဆိုတာ ရဟန္တာတို့ရဲ့ ဂုဏ်ပုဒ်ပါ။ ပုထုဇဉ်တွေအနေနဲ့ လုံးဝ မတုန်လှုပ်နိုင်သေးရင်တောင်၊ အနည်းဆုံးတော့ သစ်ပင်ကြီးတွေလို ဖြစ်အောင် ကြိုးစားပါ။ လေတိုက်ရင် အကိုင်းအခက်လောက်ပဲ လှုပ်ပါစေ၊ ပင်စည် (သဒ္ဓါတရား) နဲ့ အမြစ် (ပညာ) ကတော့ လုံးဝ မပြိုလဲပါစေနဲ့။ အဲဒါမှသာ လောကဓံမုန်တိုင်းကြားမှာ ရှင်သန်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လောကဓံ လေမုန်တိုင်းတွေ တိုက်ခတ်လာတဲ့အခါ ကျောက်တောင်ကြီးလို မတုန်လှုပ်တဲ့ စိတ်ထားမျိုး မွေးမြူရမယ်ဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် သို့မဟုတ် မမျှော်လင့်တဲ့ အပြောင်းအလဲတွေ ကြုံလာရတဲ့အခါ ဓမ္မနည်းလမ်းနဲ့ ဘယ်လို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ရင်ဆိုင်မလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ဝန်းကျင်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2643) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ တောင်တန်းတွေ၊ မြေကြီးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူတွေရဲ့ စွဲလမ်းမှုကို မီးမောင်းထိုးပြလိုက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါပဲ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ အနောက်ဘက်မှာ တောင်ကုန်းလေး တစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီ တောင်ကုန်းစောင်းမှာ အိမ်ဆောက်နေတဲ့ ဒကာကြီးတစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက မြေနေရာကို တော်တော် ဈေးကြီးကြီးပေးပြီး ဝယ်ထားတာ။ "ဒါ ငါ့မြေ၊ ငါ့တောင်ကုန်း၊ ရှုခင်းကလည်း ကောင်းလိုက်တာ" ဆိုပြီး ဂုဏ်ယူနေတာပေါ့။
ဒါပေမဲ့ မိုးရာသီ ရောက်တော့ မိုးတွေ အဆက်မပြတ် ရွာတယ်။ တစ်ညမှာတော့ တောင်ကုန်းစောင်းက မြေထိန်းနံရံ (Retaining Wall) တစ်ခု ပြိုကျသွားတယ်။ မြေတွေ လျှောကျပြီး သူ့အိမ်ရဲ့ ခြံစည်းရိုး တော်တော်များများ ပါသွားတယ်။ အိမ်ကိုတော့ မထိဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ဒကာကြီးက မနက်လင်းတော့ အခြေအနေကို မြင်ပြီး ပြာပြာသလဲ ဖြစ်သွားတယ်။ သူက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ဆီ ပြေးလာပြီး "ဆရာတော်... ကယ်ပါဦး၊ တပည့်တော် မြေတွေ ပါသွားပြီ၊ တောင်ပြိုတော့မယ်၊ တပည့်တော် အိမ်ကြီး ပါသွားရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" ဆိုပြီး အော်ဟစ်ငိုယိုပြီး တုန်လှုပ်နေတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်ဟာ မြေပြိုတာထက် ပိုပြီး ပြိုကျနေတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 27, Article 27.1) ဖြစ်တဲ့ "သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တည်ငြိမ်မှု ထိန်းသိမ်းခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး သူ့ကို ကူညီခဲ့ရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို အရင်ဆုံး စိတ်ငြိမ်အောင် ရေတစ်ခွက် တိုက်လိုက်တယ်။
ပြီးတော့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်ပဲ ပြောပြတယ်။ "ဒကာကြီး... စိတ်ကို လျှော့ပါ။ မြေပြိုတာက သဘာဝတရား (Geological Process)။ မိုးရွာရင် မြေပျော့မယ်၊ ပျော့ရင် ပြိုမယ်။ ဒါ အကြောင်းနဲ့ အကျိုးပဲ။ ဒကာကြီး အခု ထိုင်ပြီး ငိုနေလို့ မြေကြီးက ပြန်တက်လာမှာလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။
သူက "မတက်လာပါဘူး ဘုရား... ဒါပေမဲ့ တပည့်တော် နှမြောလွန်းလို့ပါ" တဲ့။
"နှမြောတာက ဒကာကြီးရဲ့ တဏှာ (Craving)။ အဲဒီ တဏှာက ဒကာကြီးကို အခု ပူလောင်အောင် လုပ်နေတာ။ အိမ်မပါသွားသေးဘူး မဟုတ်လား။ အိမ်မပါရင် ကံကောင်းတယ်လို့ တွေးရမှာ။ အခု ချက်ချင်း လုပ်ရမှာက ငိုနေဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ ကျန်တဲ့ မြေ မပြိုအောင် အင်ဂျင်နီယာ ခေါ်ပြီး ပြင်ဖို့ပဲ" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်တယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ပြတိုက်က အင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့ကိုပါ လွှတ်ပြီး ကူညီစစ်ဆေးပေးတယ်။ "Sandbag" (သဲအိတ်) တွေနဲ့ ယာယီ ကာကွယ်နည်းတွေ လုပ်ပေးတယ်။ အဲဒီလို လက်တွေ့ကျကျ (Pragmatic) ဖြေရှင်းပေးလိုက်တော့မှ ဒကာကြီးလည်း စိတ်ပြန်ငြိမ်သွားတယ်။ သူက နောက်ပိုင်းမှ ပြန်လျှောက်တယ်။ "ဆရာတော်... တပည့်တော်က 'ငါ့မြေ' ဆိုပြီး စွဲလမ်းနေတုန်းက မြေပြိုတာကို ကမ္ဘာပျက်သလို ခံစားရတယ်။ ဆရာတော် ပြောသလို 'သဘာဝတရား' လို့ မြင်လိုက်တော့မှပဲ စိတ်အေးသွားတော့တယ်" တဲ့။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ တောင်ကြီးတွေတောင် ပြိုလဲတတ်သေးတာ၊ လူ့ဘဝမှာ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေဆိုတာ ဘယ်လောက် ခိုင်မြဲမလဲ။ ပြဿနာ ဖြစ်လာတဲ့အခါ "တုန်လှုပ်ခြင်း" (Panic) က အခြေအနေကို ပိုဆိုးစေပါတယ်။ "တည်ငြိမ်ခြင်း" (Calmness) ကသာ အဖြေမှန်ကို ရှာတွေ့စေတာပါ။ ပြင်ပက တောင်ကုန်း ပြိုချင်ပြိုပါစေ၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက "သတိတောင်ကုန်း" တော့ အပြိုမခံပါနဲ့။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "တောင်တန်းများနှင့် ပဗ္ဗတဇာတ်" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
မမြဲသော သဘောရှိသော၊ ပြောင်းလဲပျက်စီးတတ်သော ရုပ်လောကကြီးနှင့် တောင်တန်းမြေကြီးတို့သည် ဖောက်ပြန်တတ်သောကြောင့် "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ မမြဲသော အရာများအပေါ် "ငါ့ဟာ၊ ငါ့မြေ၊ ခိုင်မြဲစေချင်တယ်" လို့ စွဲလမ်းတောင့်တနေတဲ့ တဏှာလောဘသည် ပူလောင်ခြင်း ဒုက္ခကို ဖြစ်စေသောကြောင့် "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာစွဲလမ်းမှုတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး တောင်ကဲ့သို့ မတုန်လှုပ်သော စိတ်အခြေအနေ၊ လောကဓံကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သော ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ မတုန်လှုပ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ပဗ္ဗတသညာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများခြင်း၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ မဂ္ဂင်တရားများကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အမျိုးမျိုးမှ ကင်းဝေးကြပြီးလျှင်... တောင်တန်းများကဲ့သို့ ခိုင်ခံ့သော သဒ္ဓါတရား ရှိကြပါစေ၊ လောကဓံ မုန်တိုင်းများကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် မတုန်မလှုပ် ငြိမ်းအေးရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
