Day: 312 | November 8 | ရုပ်မြင်သံကြား (TV) | သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဠာယတနဝဂ်၊ ဒဿနသုတ် (စာ-၁) | Mass Communication & Display Technology
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၉ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata ပြတိုက်ကြီးကနေ တရားနာ ပရိသတ်အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့ကို ဓမ္မမိတ်ဆက် ပြုလုပ်ခွင့် ရတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘ၊ ဆရာ ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ ကမ္ဘာ့ရုပ်မြင်သံကြားနေ့ (World Television Day) အထိမ်းအမှတ် အနေနဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး မီဒီယာမှတဆင့် အသိပညာ ဗဟုသုတ တိုးပွားပြီး၊ အမှားအမှန် ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော ဉာဏ်မျက်လုံးများ ပွင့်လန်းကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ မျက်စိရှေ့မှာ မြင်တွေ့နေရတဲ့ "ရုပ်မြင်သံကြား (TV) နှင့် အာရုံ၏ လှည့်စားမှု" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်လေး ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်မီနည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ ဖန်သားပြင် (Screen) တွေဟာ လူသားတွေရဲ့ ဒုတိယ မျက်လုံးလို ဖြစ်လာပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ဖန်သားပြင်ပေါ်က ပုံရိပ်တွေဟာ အစစ်အမှန်လား၊ အတုအယောင်လား ဆိုတာကိုတော့ ဓမ္မမျက်လုံးနဲ့ ကြည့်မှသာ သိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားမဟောကြားမီမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားအောင်၊ ပြီးတော့ ဒီမြင်ကွင်းအာရုံတွေရဲ့ သဘောကို နားလည်အောင် "အာလောက ကသိုဏ်း" (Light Kasina) လေးကို အရင် စီးဖြန်းကြရအောင်။ TV ဆိုတာ အလင်းရောင်တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီကမ္မဋ္ဌာန်းက အသင့်တော်ဆုံးပါပဲ။
ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်လွှာလေး ချထားပါ။
ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အာရုံထဲမှာ တောက်ပတဲ့ အလင်းဝိုင်းလေး တစ်ခုကို မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ တီဗီ ဖန်သားပြင်က ထွက်လာတဲ့ အလင်းရောင်လေးလိုပေါ့။ "အာလောက... အာလောက... အလင်း... အလင်း" လို့ မှတ်ပါ။ အဲဒီ အလင်းရောင်ဟာ တကယ်တော့ အမှုန်အမွှားလေးတွေ စုစည်းထားတာပါလား၊ ပေါ်ပြီးရင် ပျောက်သွားတဲ့ သဘောပါလား လို့ ဆင်ခြင်ရင်း တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေလိုက်ကြရအောင်။
ကဲ... စိတ်ကလေးတွေ တည်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို "လူထုဆက်သွယ်ရေး ပညာ" (Mass Communication) နဲ့ "ပြသမှု နည်းပညာ" (Display Technology) ရှုထောင့်ကနေ အရင် မိတ်ဆက်ပေးချင်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ သူတော်ကောင်းတို့ အိမ်မှာ ကြည့်နေတဲ့ TV ထဲက မင်းသားတွေ၊ မင်းသမီးတွေ၊ သတင်းကြေညာသူတွေဟာ တကယ်ပဲ အဲဒီ စက်ထဲမှာ ရှိနေတာလား။ မရှိပါဘူးနော်။ ဒါဆို သူတို့ကို ဘယ်လို မြင်နေရတာလဲ။
ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာအရ ရှင်းပြရရင် TV Screen တစ်ခုမှာ "Pixels" လို့ခေါ်တဲ့ သန်းပေါင်းများစွာသော အစက်အပျောက်လေးတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ အစက်လေး တစ်ခုချင်းစီမှာ အနီ (Red)၊ အစိမ်း (Green)၊ အပြာ (Blue) ဆိုတဲ့ အရောင် (၃) မျိုး (RGB) ပါဝင်ပါတယ်။ လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ဖြတ်သန်းလိုက်တဲ့အခါ အဲဒီ အရောင်လေးတွေက အချိုးအစား အမျိုးမျိုးနဲ့ လင်းလက်လာပြီး လူပုံ၊ အိမ်ပုံ၊ ရှုခင်းပုံတွေ ဖြစ်လာတာပါ။
ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတာက "လှုပ်ရှားမှု" (Motion) ပါ။ တကယ်တမ်းကျတော့ TV ပေါ်က ပုံရိပ်တွေဟာ လှုပ်ရှားနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်စက္ကန့်မှာ ပုံပေါင်း ၂၄ ပုံ (သို့မဟုတ်) ၆၀ ပုံ (Frame Rate) နှုန်းနဲ့ အမြန် ပြောင်းလဲ ပြသနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ မျက်စိနဲ့ ဦးနှောက်က အဲဒီလောက် မြန်တဲ့ အပြောင်းအလဲကို မလိုက်နိုင်တဲ့အခါ "Persistence of Vision" (မြင်ကွင်း ကြွင်းကျန်ရစ်မှု) ဆိုတဲ့ သဘောတရားကြောင့် ပုံရိပ်တွေ ဆက်စပ်ပြီး လှုပ်ရှားနေတယ်လို့ ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်သွားတာပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ငယ်ငယ်တုန်းက ကစားဖူးတဲ့ ပုံတူ စာအုပ်လေးတွေ လိုပါပဲ။ စာရွက်တစ်ရွက်ချင်းစီမှာ ပုံဆွဲထားပြီး၊ စာအုပ်ကို အမြန်လှန်လိုက်ရင် ပုံလေးတွေ လှုပ်သွားသလိုမျိုးပေါ့။ တီဗီ ဆိုတာလည်း အလင်းရောင် အစက်အပျောက် (Photons) တွေရဲ့ "မီးပွင့် မီးပိတ်" ကစားပွဲ တစ်ခုပါပဲ။ အဲဒီ မီးပွင့် မီးပိတ် အစီအစဉ်ကို "Digital Signal" လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အံ့သြစရာ ကောင်းတာက... အဲဒီ မီးလုံးလေးတွေ ပွင့်တာ ပိတ်တာကို ကြည့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်းတို့က "ငိုတယ်၊ ရယ်တယ်၊ ဒေါသထွက်တယ်" ဆိုပြီး ခံစားမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါပဲ။ တကယ်တမ်း ရှိနေတာက "အလင်းစွမ်းအင်" (Light Energy) သက်သက်ပါ။ အဲဒီ အလင်းစွမ်းအင်ကို "ဇာတ်လမ်း" အဖြစ် ပုံဖော်လိုက်တာကတော့ ကြည့်ရှုသူရဲ့ "စိတ်" (Mind) သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မီဒီယာနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 25)၊ ပုဒ်မ ၂၅.၁ (Article 25.1 - Information Integrity & Detachment) မှာ ပါရှိတဲ့ "ပုံရိပ်ယောင်ကို ပုံရိပ်ယောင်မှန်း သိရှိနားလည်ခြင်း" ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... အရှင်ဘုရား ပြောသလိုဆိုရင် တပည့်တော်တို့ မြင်နေရတဲ့ လောကကြီးကကော တီဗီထဲကလိုပဲ အတုအယောင်လား" တဲ့။ မှန်လိုက်တာ ဒကာကြီးရေ။ အလွန် ပညာသားပါတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။ ဘုရားရှင်ကတော့ ဒီမျက်စိနဲ့ မြင်သမျှ အဆင်းအာရုံတွေဟာ "ရုပ်သေ" မဟုတ်ဘဲ၊ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ "ရုပ်ရှင်" သဘောမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းကို ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဘယ်လို ချိတ်ဆက်မလဲ ဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဆက်လက် လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီ "မြင်ခြင်း" (Seeing/Dassana) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပါဠိတော်တွေမှာ ဘယ်လို အတိအကျ ဟောကြားခဲ့သလဲ၊ ရုပ်မြင်သံကြား ဖန်သားပြင်ပေါ်က ပုံရိပ်ယောင်တွေနဲ့ တကယ့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲက မြင်စိတ်သဘောတရား ဘယ်လို ဆက်စပ်နေသလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဠာယတနဝဂ္ဂပါဠိတော်၊ ဒဿနသုတ် (သို့မဟုတ် စက္ခုသုတ်) မှာ လာရှိတဲ့ မူရင်းပါဠိတော် အနှစ်သာရကို အရင် ပူဇော်ကြည့်ရအောင်။
"စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ။ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော။ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ။"
ဒီပါဠိတော်လေးကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ တစ်လုံးချင်း အနက်ဖွင့်ပြီး ခေတ်သစ် ရုပ်သံနည်းပညာ (Broadcast Technology) နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ နားထောင်နော်။
"စက္ခုဉ္စ" = မျက်စိ ဟူသော အကြည်ဓာတ် (Sensor/Camera Lens) ကိုလည်းကောင်း၊
"ပဋိစ္စ" = အစွဲပြု၍ (Based on hardware)၊
"ရူပေ စ" = အဆင်း ဟူသော အာရုံ (Light Signals/Images) တို့ကိုလည်းကောင်း၊
"ပဋိစ္စ" = အစွဲပြု၍ (Based on input)၊
"စက္ခုဝိညာဏံ" = မြင်သိစိတ် (Visual Consciousness/Display Output) သည်၊
"ဥပ္ပဇ္ဇတိ" = ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
"တိဏ္ဏံ" = ထို (မျက်စိ၊ အဆင်း၊ မြင်စိတ်) သုံးပါးတို့၏၊
"သင်္ဂတိ" = ပေါင်းဆုံမိခြင်းသည်၊
"ဖဿော" = တွေ့ထိခြင်း မည်၏။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီဒေသနာတော်ဟာ ရိုးရိုးလေး ထင်ရပေမဲ့ သိပ်ကို နက်ရှိုင်းပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "မြင်တယ်" ဆိုတဲ့ ကိစ္စမှာ "လူ" မပါဘူး၊ "ပုဂ္ဂိုလ်" မပါဘူး၊ "စက်ယန္တရား လည်ပတ်မှု" (Mechanism) သက်သက်ပဲ လို့ ဟောနေတာပါ။
တီဗီတစ်လုံးကို ကြည့်လိုက်ပါ။ တီဗီစက် (Hardware) ရှိမယ်၊ လာတဲ့ လှိုင်း (Signal) ရှိမယ်၊ ပေါ်လာတဲ့ ပုံရိပ် (Picture) ရှိမယ်။ အဲဒီ သုံးခု ပေါင်းလိုက်မှ "ရုပ်ရှင်" ဆိုတာ ဖြစ်လာတာ။ အဲဒီ ရုပ်ရှင်ကားထဲမှာ မင်းသား၊ မင်းသမီးတွေ ငိုနေ၊ ရယ်နေကြပေမဲ့... တီဗီစက်ထဲမှာ မင်းသား ရှိလား။ မရှိဘူးနော်။ ဝါယာကြိုးတွေ၊ မီးလုံးတွေပဲ ရှိတာ။
ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ မျက်လုံးထဲမှာလည်း "ငါ" မရှိပါဘူး။ မျက်စိအကြည် (Retina) နဲ့ အလင်းရောင် (Light) တိုက်မိလို့ ပေါ်လာတဲ့ "ပုံရိပ်" သက်သက်ပါပဲ။ ဒါကို နားမလည်ရင် တီဗီထဲက လူကို အစစ်ထင်ပြီး စကားပြောနေတဲ့ ကလေးလေးလိုပဲ၊ ငါတို့လည်း "ငါ မြင်တယ်၊ ငါ့သား၊ ငါ့သမီး" ဆိုပြီး ပုံရိပ်ယောင်တွေနောက် လိုက်ပြီး ဒုက္ခရောက်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ သတင်းအချက်အလက်နှင့် မီဒီယာဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 25) မှာ ပါရှိတဲ့ "အမှန်တရားနှင့် ပုံရိပ်ယောင် ခွဲခြားရေး" (Distinction between Reality and Simulation) ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။
ကဲ... ဒီတော့ ဒီ "ရုပ်မြင်သံကြား" နဲ့ "မြင်စိတ်" သဘောတရားကို ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism) အနေနဲ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် အမှတ်စဉ် (၄၆) ဖြစ်တဲ့ "ခေတ်သစ် နည်းပညာ နှိုင်းယှဉ်နည်း" (Modern Technology Comparison Method) ကို သုံးပြီး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။
ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် -
(၁) ဒွါရ - မျက်စိ (Cakkhu) ဟာ တီဗီ ဖန်သားပြင် (Monitor Screen) နဲ့ တူတယ်။
(၂) အာရုံ - အဆင်း (Rupa) ဟာ ရုပ်သံလိုင်း (Video Signal) နဲ့ တူတယ်။
(၃) ဝိညာဉ် - မြင်သိစိတ် (Cakkhu Vinyana) ဟာ ပုံရိပ်ဖော်စနစ် (Decoder) နဲ့ တူတယ်။
(၄) ဖဿ - မျက်စိ၊ အဆင်း၊ စိတ် သုံးခု တိုက်ဆိုင်မှုဟာ "Connection" ရသွားတဲ့ သဘော ဖြစ်တယ်။
ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဓိက မှားနေတာက "သညာ" (Sañña - Perception) ပါ။ တီဗီဖန်သားပြင်ပေါ်မှာ "အနီရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ အပြာရောင်" (RGB Pixels) အစက်လေးတွေပဲ ရှိတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ် (Software) က အဲဒီ အစက်လေးတွေကို ဆက်စပ်ပြီး "ဒါက လူဆိုး၊ ဒါက လူကောင်း" ဆိုပြီး ဇာတ်လမ်း ဆင်လိုက်ပါတယ်။
တကယ်တမ်းကျတော့ "လူဆိုး" ဆိုတာ ဖန်သားပြင်ပေါ်မှာ မရှိပါဘူး။ အလင်းရောင် အစုအဝေးပဲ ရှိတာပါ။ အဲဒီလိုပဲ... သူတော်ကောင်းတို့ မျက်စိရှေ့မှာ မြင်နေရတဲ့ ရန်သူပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ချစ်သူပဲ ဖြစ်ဖြစ်... ဓာတ်သဘောအရ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်လိုက်ရင် "ဝဏ္ဏဓာတ်" (Color Element) တွေ စုဝေးနေတာပဲ ရှိပါတယ်။ "ငါ့ကို ရန်လုပ်နေတဲ့သူ" ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်က တီထွင်လိုက်တဲ့ ဇာတ်လမ်း (Drama) သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့ည တီဗီကြည့်တဲ့အခါ၊ ဖုန်းကြည့်တဲ့အခါ ဝိပဿနာ ဉာဏ်လေး ကပ်ပြီး ကြည့်ရအောင်။
ဖန်သားပြင်ပေါ်မှာ လှုပ်ရှားနေတဲ့ ပုံရိပ်တွေကို ကြည့်ပြီး "မြင်တယ်... မြင်တယ်" လို့ မှတ်ပါ။ "မြင်ကာမတ္တ" (Just seeing) ဖြစ်အောင် ကြိုးစားပါ။
ဇာတ်လမ်းထဲမှာ မင်းသမီးက ငိုနေလို့ ကိုယ်က သနားချင်လာရင် သတိထားလိုက်။ "ဟာ... ဒါ ဇာတ်လမ်းလေ၊ အလင်းရောင်တွေလေ၊ ငါ့စိတ်က လှည့်စားခံရတော့မယ်" လို့ သိလိုက်ပါ။
အဲဒီလိုပဲ... လက်တွေ့ဘဝမှာ တစ်ယောက်ယောက်က ကိုယ့်ကို မျက်နှာကြီး နီရဲပြီး အော်ဟစ်နေတယ် ဆိုပါစို့။ "သူ ဒေါသထွက်နေတယ်" လို့ သမုတ်မနေဘဲ၊ "အနီရောင် အလင်းတွေ (Rupa) မျက်စိကို လာတိုက်နေတယ်၊ အသံလှိုင်းတွေ (Sadda) နားကို လာတိုက်နေတယ်" လို့ ဓာတ်သဘော (Elements) အနေနဲ့ ခွဲခြားရှုမြင်လိုက်ပါ။
အဲဒီလို ရှုမြင်နိုင်ရင် "သူ့" အပေါ် ဒေါသ မဖြစ်တော့ဘူး။ "ပုံရိပ်" တစ်ခုကို ဒေါသ မထွက်သလိုမျိုး စိတ်ထားနိုင်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... အဲဒီလို ပုံရိပ်လို့ သဘောထားလိုက်ရင် ဘဝကြီးက ပျင်းစရာ မကောင်းဘူးလား၊ ဘာအရသာ ရှိတော့မလဲ" တဲ့။ ဟားဟား... ဒကာကြီးရယ်။ အခု လူတွေ ဒုက္ခရောက်နေတာ အဲဒီ "အရသာ" (Rasa) ကို ခုံမင်လွန်းလို့လေ။ ဇာတ်လမ်းထဲမှာ စီးမျောလွန်းလို့ ငိုရ၊ ရယ်ရ၊ ပူလောင်ရတာ မဟုတ်လား။
ရုပ်ရှင်ရုံထဲမှာ မီးလောင်ရင် ရုပ်ရှင် ဆက်ကြည့်မလား၊ ပြေးမလား။ ပြေးမှာနော်။ အခုလည်း သံသရာ မီးလောင်နေပြီ။ ပုံရိပ်ယောင်တွေကို ကြည့်ပြီး ပျော်နေရမယ့် အချိန် မဟုတ်တော့ဘူး။ အမှန်တရားကို မြင်အောင် ကြည့်ပြီး ထွက်ပေါက် ရှာရမယ့် အချိန် ရောက်နေပြီလို့ သတိပေးချင်ပါတယ်။
ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "ရုပ်မြင်သံကြား" နဲ့ "အာရုံ၏ လှည့်စားမှု" ရှုကွက်ကို ပိုပြီး လေးနက်သွားအောင် ဉာဏ်စဉ်နဲ့ တစ်ခါ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့၊ ကမ္ဘာ့ရုပ်မြင်သံကြားနေ့ ဆိုတော့၊ သစ္စာလေးပါး ရှုကွက်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဖြစ်မနေ နှလုံးသွင်းရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ဂါထာတော်မှာ "ယေ စ ခေါ တေ" လို့ အစချီပြီး ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အနတ္တသဘော၊ ဒုက္ခသဘောကို ဖွင့်ဆိုထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ဒီနေရာမှာ "ရူပက္ခန္ဓာ" (Form Aggregate) ရဲ့ လှည့်စားမှုကို သတိထားရမယ်။ တီဗီဖန်သားပြင်ပေါ်မှာ မင်းသမီးက ငိုပြလိုက်တာနဲ့ ကိုယ်က လိုက်ငိုတယ်၊ လူကြမ်းက ရိုက်ပြလိုက်တာနဲ့ ကိုယ်က ဒေါသထွက်တယ်။ ဒါဟာ ဘာဖြစ်တာလဲ။ "ရုပ်" (Image) ကို "အကောင်အထည်" (Being) လို့ မှားယွင်းစွာ သိမှတ်လိုက်တဲ့ "သညာ ဝိပလ္လာသ" (Perverted Perception) ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဖန်သားပြင်ပေါ်က မီးလုံးလေးတွေ လင်းတာကိုကြည့်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ အဖိုးတန်တဲ့ နှလုံးသွေးတွေကို ဆူပွက်အောင် လုပ်နေတာဟာ တန်ရဲ့လား။ အဲဒီ ပုံရိပ်တွေက အစစ်မှ မဟုတ်တာ။ ကိုယ့်စိတ်က ဖန်တီးလိုက်တဲ့ "မယောင်ရာ ဆီလူး" မှုတွေ သက်သက်ပါပဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးက ဒီအချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြပြီး "ဒုက္ခပရိညာ" (ဆင်းရဲကို ပိုင်းခြားသိခြင်း) နဲ့ ရှုမြင်ဖို့ လမ်းညွှန်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေထဲက ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ Case-2612 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပါ။
ဒီဖြစ်စဉ်က ပြတိုက်အနီးက ရပ်ကွက်ထဲမှာ နေတဲ့ အသက် (၇၀) အရွယ် ဒေါ်မြဝင်း ဆိုတဲ့ အဖွားအိုအကြောင်းပါ။ ဒေါ်မြဝင်းက သတင်း နားထောင်ရတာ အရမ်း ဝါသနာပါတယ်။ မနက်မိုးလင်းတာနဲ့ တီဗီဖွင့်၊ သတင်းလိုင်းပေါင်းစုံကို လိုက်ကြည့်တယ်။ ဘယ်နိုင်ငံမှာ စစ်ဖြစ်လဲ၊ ဘယ်နားမှာ မီးလောင်လဲ၊ ဘယ်သူ သတ်သွားလဲ ဆိုတဲ့ သတင်းဆိုး (Negative News) တွေကို စွဲလမ်းစွာ ကြည့်ရှုလေ့ရှိတယ်။
တစ်နေ့မှာ နိုင်ငံခြားက စစ်ပွဲသတင်းတစ်ခုကို တိုက်ရိုက် (Live) လွှင့်နေတာ တွေ့လိုက်ရတယ်။ အဆောက်အအုံတွေ ပြိုကျ၊ ကလေးတွေ ငိုယိုနေတာကို မြင်တော့ ဒေါ်မြဝင်းရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ကရုဏာ" မဟုတ်ဘဲ "ဒေါမနဿ" (Grief/Distress) ဝင်သွားတယ်။ သူ့နှလုံးခုန် မြန်လာတယ်၊ လက်တွေ တုန်လာတယ်၊ သွေးပေါင်ချိန်တွေ ထိုးတက်ပြီး "အမယ်လေး... သေပါပြီ... ရက်စက်လိုက်ကြတာ" ဆိုပြီး တီဗီရှေ့မှာပဲ မူးလဲသွားပါလေရော။
ကံကောင်းထောက်မစွာနဲ့ အဲဒီအချိန်မှာ Hswagata ပြတိုက်က မီဒီယာ တာဝန်ခံ လူငယ်လေး "မောင်စည်သူ" က ရပ်ကွက်ထဲ အလှူကိစ္စနဲ့ ရောက်နေတော့ အိမ်နီးချင်းတွေက အကူအညီ လှမ်းတောင်းကြတယ်။ မောင်စည်သူ ရောက်သွားပြီး ရှေးဦးသူနာပြုစုနည်းနဲ့ ပြုစုလိုက်တော့ ဒေါ်မြဝင်း သတိပြန်ရလာတယ်။
သတိရတာနဲ့ ဒေါ်မြဝင်းက တီဗီကို လက်ညှိုးထိုးပြီး "ကြည့်စမ်း မောင်စည်သူရယ်... ဟိုမှာ သေကုန်ကြပြီ၊ အဖွား ရင်တွေ တုန်လိုက်တာ" လို့ ပြောရှာတယ်။
မောင်စည်သူက ပြုံးပြီး တီဗီခလုတ်ကို "ပိတ်" လိုက်တယ်။ "ဗြုန်း" ဆိုပြီး ဖန်သားပြင် မည်းသွားတယ်။
"အဖွား... အခု ဘာမြင်ရသေးလဲ" လို့ မေးလိုက်တယ်။
"ဘာမှ မမြင်ရတော့ဘူးလေ၊ မည်းမည်းကြီးပဲ ကျန်တော့တာပေါ့" လို့ ဒေါ်မြဝင်းက ဖြေတယ်။
အဲဒီမှာ မောင်စည်သူက Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မီဒီယာဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 25)၊ ပုဒ်မ ၂၅.၁ (Article 25.1 - Information Detachment) ကို အခြေခံပြီး ရှင်းပြတယ်။
"အဖွား... အခုနက အဖွား မြင်ခဲ့တာတွေဟာ အလင်းရောင်တွေပါပဲ။ အဖွားက အဲဒီ အလင်းရောင်တွေကို နှလုံးသားထဲအထိ ဆွဲသွင်းပြီး ခံစားလိုက်လို့ အခုလို နေမကောင်း ဖြစ်ရတာပါ။ တီဗီက ပူတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ အဖွားစိတ်က ပူသွားတာပါ။
သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင် အဖွားရဲ့ ဦးနှောက်က 'အတု' နဲ့ 'အစစ်' ကို မခွဲခြားနိုင်ဘဲ (Amygdala Hijack) ဖြစ်သွားတာပါ။ ဒါကြောင့် နောက်တစ်ခါ သတင်းကြည့်ရင် 'ဒါဟာ သတင်းအချက်အလက် (Data) ပဲ၊ ငါ့အိမ်မှာ ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ဘူး' လို့ သတိထားပြီး ကြည့်ပါ"
ဒေါ်မြဝင်းက သက်ပြင်းချလိုက်တယ်။ "အေးကွယ်... မြေးလေး ပြောမှပဲ သတိထားမိတော့တယ်။ အဖွားက ကိုယ်တိုင် ဝင်ပါနေသလို ခံစားနေရတာကိုး"
အဲဒီနောက်ပိုင်း ဒေါ်မြဝင်းဟာ သတင်းကြည့်တဲ့အခါ "ကြည့်ရုံပဲ ကြည့်တယ်" (Dassana Matta)။ စိတ်မပါတော့ဘူး။ သတင်းလာရင် "ဪ... လောကကြီး ဒီလို ဖြစ်ပျက်နေပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ပဲ သိပြီး၊ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းစွာ နေထိုင်တတ်သွားပါတော့တယ်။ သူ့ရဲ့ သွေးတိုးရောဂါလည်း သိသိသာသာ သက်သာသွားတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။
ဒေါ်မြဝင်း သတင်းဆိုးတွေကို ကြည့်ပြီး စိတ်ဆင်းရဲရတာ၊ နှလုံးတုန်ရတာ၊ သွေးတိုးရတာတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။
တီဗီထဲက ပုံရိပ်တွေကို အစစ်ထင်ပြီး စွဲလမ်းတဲ့စိတ်၊ ခံစားချင်တဲ့စိတ် (Tanha/Upadana) ဟာ ဒီဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။
မောင်စည်သူ တီဗီပိတ်လိုက်လို့ အာရုံချုပ်ငြိမ်းသွားသလို၊ စိတ်ထဲက ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ အခြေအနေဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။
အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းအောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရား (ယောနိသော မနသိကာရ) နဲ့ သတိတရားဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား...။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း ဒီခေတ်ကြီးမှာ ဖုန်းတွေ၊ တီဗီတွေ မကြည့်ဘဲ နေလို့တော့ မရပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကြည့်တဲ့အခါ "ကျွန်" မဖြစ်ပါစေနဲ့။ ရီမုတ်ကွန်ထရိုး (Remote Control) ကို ကိုယ်ကိုင်ထားသလို၊ ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ ခလုတ်ကိုလည်း ကိုယ်ပိုင်နိုင်ပါစေ။ မြင်ကာမျှသာ မြင်ပြီး၊ စိတ်နှလုံး ငြိမ်းချမ်းအောင် ထားနိုင်ကြပါစေလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့ရတဲ့ "ရုပ်မြင်သံကြား (TV)" တရားတော် အတိုင်း... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး အာရုံ၏ လှည့်စားမှုများကို သတိ၊ ပညာဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။ မီဒီယာ ပုံရိပ်ယောင်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် သောက၊ ပရိဒေဝ မီးတောက်များမှ ကင်းဝေးပြီး၊ အမှန်တရားကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။ နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... အားလုံးသော သူတော်ကောင်းများ အသိပညာ ဗဟုသုတ တိုးပွားပြီး ငြိမ်းချမ်းသော ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
