Day: 285 | October 12, 2023 | သီတင်းကျွတ် (Abhidhamma & Cosmology) | အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ မာတိကာ | Cosmology (Theoretical Physics)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၂) ရက်နေ့၊ မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်အရတော့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ဖြစ်တဲ့ "သီတင်းကျွတ်" အခါသမယကို ရောက်ရှိလို့ လာခဲ့ပါပြီ။ ဒီနေ့ဟာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား တာဝတိံသာ နတ်ပြည်မှာ အဘိဓမ္မာတရား ဟောကြားပြီး လူ့ပြည်ကို ပြန်လည်ဆင်းသက်လာတဲ့ "အဘိဓမ္မာ အခါတော်နေ့" လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို မင်္ဂလာရှိတဲ့ ညချမ်းအချိန်ခါမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာ ဉာဏ်တော်အနန္တကို ပူဇော်သောအားဖြင့်... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး အဘိဓမ္မာ ဒေသနာတော်၏ အလင်းရောင်ဖြင့် စိတ်နှလုံး အေးချမ်းကြပြီး၊ ခက်ခဲနက်နဲသော သဘောတရားများကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ သီတင်းကျွတ် မီးထွန်းပွဲနဲ့ လိုက်ဖက်အောင် "အာလောက ကသိုဏ်း" (Light Meditation) လေး စီးဖြန်းကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... ဘုရားစင်မှာ ထွန်းထားတဲ့ ဆီမီးရောင်လေးကို ကြည့်လိုက်ပါ။ ပြီးရင် မျက်စိမှိတ်ပြီး အဲဒီ အလင်းရောင်လေးကို နှလုံးသားထဲ ရောက်သွားတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။ "အလင်းရောင်... အလင်းရောင်... ဉာဏ်အလင်းရောင်" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ပါ။ မှောင်မိုက်နေတဲ့ အဝိဇ္ဇာတွေ ပျောက်ပြီး စိတ်ကလေး လင်းလက်မလာဘူးလား... လင်းလက်လာပါတယ်နော်။ အဲဒီ ဉာဏ်အလင်းနဲ့ ဒီနေ့တရားကို နာယူကြရအောင်။
ကိုင်း... ဒီနေ့တော့ သမိုင်း၊ သိပ္ပံ နဲ့ အဘိဓမ္မာ သုံးခုပေါင်းပြီး ဟောကြားပါမယ်။
ပထမဆုံး သမိုင်း (History) ကို ပြန်ကြည့်ရင်... မြတ်စွာဘုရားဟာ မယ်တော်မိနတ်သားကို ကျေးဇူးဆပ်ဖို့အတွက် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်ကို ကြွပြီး ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး အဘိဓမ္မာတရား ဟောခဲ့တယ်။ ပြီးတော့မှ ဒီကနေ့ သီတင်းကျွတ် လပြည့်နေ့မှာ လူ့ပြည် သင်္ကဿနဂိုရ်ပြည်ကို ပြန်ဆင်းလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ခေတ်ပညာတတ် လူငယ်တွေက မေးစရာရှိတယ်။ "နတ်ပြည်ဆိုတာ တကယ်ရှိလား၊ ရှိရင် ဘယ်နားမှာလဲ၊ ကောင်းကင်ပေါ်မှာလား" ပေါ့။
ဒါကို ဖြေရှင်းဖို့ သိပ္ပံပညာ (Cosmology & Physics) ကို သုံးရလိမ့်မယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခေတ်သစ် ရူပဗေဒမှာ "Dimensions" (အတိုင်းအတာ ဘုံများ) ဆိုတဲ့ သီအိုရီ ရှိတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လူသားတွေ မြင်နေရတာက (3-Dimension) လို့ခေါ်တဲ့ အလျား၊ အနံ၊ အမြင့် ဘုံပဲ ရှိသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက စကြဝဠာမှာ ဒီထက်ပိုတဲ့ Dimensions တွေ ရှိနိုင်တယ်လို့ ယူဆကြတယ်။
ဥပမာ - ရေဒီယို လှိုင်းတွေ၊ Wi-Fi လှိုင်းတွေဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ နားမှာ ရှိနေပေမဲ့ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရဘူး။ ဖမ်းယူနိုင်တဲ့ စက် (Receiver) ရှိမှသာ ဖမ်းလို့ရတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... နတ်ပြည်၊ ဗြဟ္မာပြည် ဆိုတာ ကောင်းကင်ကြီးထဲမှာ တိမ်တွေပေါ်မှာ ဆောက်ထားတာ မဟုတ်ဘူး။ "Frequency" (ကြိမ်နှုန်း) မတူတဲ့ အခြား Dimension တစ်ခုမှာ တည်ရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်တစ်ခုက "အချိန်" (Time) သဘောတရား။ စာထဲမှာ ပါတယ်... လူ့ပြည် အနှစ် (၁၀၀) မှ တာဝတိံသာ နတ်ပြည်မှာ (၁) ရက်ပဲ ရှိသေးတယ် တဲ့။ ရှေးတုန်းကတော့ ဒါကို ဒဏ္ဍာရီလို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိုင်းစတိုင်း (Einstein) ရဲ့ "Relativity Theory" (နှိုင်းရသီအိုရီ) ပေါ်လာတော့မှ ဒါဟာ သိပ္ပံနည်းကျ ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ လက်ခံလာကြတယ်။
သိပ္ပံပညာမှာ "Time Dilation" ဆိုတာ ရှိတယ်။ ဆွဲငင်အား (Gravity) များတဲ့နေရာ၊ ဒါမှမဟုတ် အလင်းအလျင်နဲ့ သွားနေတဲ့ နေရာတွေမှာ အချိန်က နှေးသွားတယ်။ ဘုရားရှင် ရောက်သွားတဲ့ တာဝတိံသာ ဆိုတာ စွမ်းအင် (Energy) မြင့်မားတဲ့ ဘုံတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ လူ့ပြည်မှာ ၃ လ ကြာပေမဲ့၊ ဟိုမှာတော့ ခဏလေးပဲ ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နေမှာပေါ့။ ဒါကြောင့် သီတင်းကျွတ် ဆိုတာ ဒဏ္ဍာရီ မဟုတ်ဘူး၊ စကြဝဠာရဲ့ နက်နဲတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (Cosmic Structure) ကို ဖော်ပြနေတာလို့ နားလည်ရပါမယ်။
ဒီလို စကြဝဠာ သဘောကို နားလည်ပြီးရင်၊ ဘုရားရှင် ဟောခဲ့တဲ့ အဘိဓမ္မာ တရားတော် ကို ဆက်ကြည့်ရအောင်။
အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းရဲ့ အစ "မာတိကာ" (စာမျက်နှာ-၂) မှာ စကြဝဠာ တစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံမိတဲ့ ကုဒ် (Code) ကြီး သုံးခုကို ဟောထားပါတယ်။
"ကုသလာ ဓမ္မာ၊ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ အဗျာကတာ ဓမ္မာ။"
ကိုင်း... ပါဠိလိုတော့ ရွတ်လိုက်ပြီ။ ဒါဟာ စကြဝဠာရဲ့ "Operating System" ပါပဲ။
၁။ ကုသလာ ဓမ္မာ = အပြစ်မရှိ၊ ကောင်းကျိုးကို ပေးတတ်သော တရားတို့သည်။ (ဒါက Positive Energy / Order လို့ ပြောလို့ရမယ်။ စနစ်တကျ ရှိမှု၊ ငြိမ်းချမ်းမှု စွမ်းအင်ပေါ့။)
၂။ အကုသလာ ဓမ္မာ = အပြစ်ရှိ၊ မကောင်းကျိုးကို ပေးတတ်သော တရားတို့သည်။ (ဒါက Negative Energy / Entropy / Chaos ပေါ့။ ပူလောင်မှု၊ ပျက်စီးမှု စွမ်းအင်။)
၃။ အဗျာကတာ ဓမ္မာ = ကုသိုလ်လည်းမဟုတ်၊ အကုသိုလ်လည်းမဟုတ်သော (ဝိပါက်၊ ကြိယာ၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်) တရားတို့သည်။ (ဒါက Resultant / Matter / Neutral State ပေါ့။)
ဘုရားရှင်က တာဝတိံသာမှာ ဒါကို ဟောခဲ့တာ ဘာကြောင့်လဲ။ နတ်သားတွေ၊ နတ်သမီးတွေက သူတို့ရဲ့ ဘုံဗိမာန်တွေ၊ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါတွေကို ကြည့်ပြီး "ငါ့ဟာ၊ ငါပိုင်တာ" လို့ စွဲနေကြတယ်။ ဘုရားရှင်က "ဟေ့... မင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်တွေ၊ ဗိမာန်တွေ ဆိုတာ အဗျာကတ တရားတွေ၊ မင်းတို့ စိတ်ထဲက လောဘတွေက အကုသိုလ် တရားတွေ၊ မင်းတို့ ဖြစ်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဒါန သီလတွေက ကုသိုလ် တရားတွေ... ဒီ ၃ မျိုး ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ယန္တရားကြီးပဲ ရှိတယ်၊ 'နတ်သား' ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် မရှိဘူး" လို့ ဓာတ်ခွဲပြလိုက်တာ။
ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (Constitution) အခန်း ၁၊ အပိုဒ် ၁.၁ (Pol 1, Art 1.1) မှာ ပါတဲ့ "Identity based on Dhamma" (ဓမ္မအပေါ် အခြေခံသော ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာ) နဲ့ တစ်ထပ်တည်းပါပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ အဖွဲ့အစည်းက ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေကို ထိန်းသိမ်းတယ် ဆိုတာ "ရွှေ" မို့လို့၊ "ကျောက်မျက်" မို့လို့ မဟုတ်ဘူး။ "ဗုဒ္ဓရဲ့ ဉာဏ်တော် (Wisdom)" ကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေ ဖြစ်လို့ တန်ဖိုးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... အခု "ဒုက္ခပရိညာ" နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဒေဝါနုဿတိ" (နတ်တို့၏ ဂုဏ်ကို အောက်မေ့ခြင်း) ဝိပဿနာ ရှုကွက်ကို သွားကြမယ်။
လူတွေက သီတင်းကျွတ်ရင် ဆီမီးတွေ ထွန်း၊ မိုးပျံပူပေါင်းတွေ လွှတ်ပြီး "နတ်ပြည် ရောက်ပါစေ" လို့ ဆုတောင်းကြတယ်။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ရှုရမှာက... "နတ်ပြည်" ဆိုတဲ့ နေရာ (Location) ကို အာရုံပြုရမှာ မဟုတ်ဘူး။ "နတ်ဖြစ်ကြောင်း တရား" (Qualities) ကို အာရုံပြုရမှာ။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်:
၁။ Deconstruct the Deva (နတ်ကို ဓာတ်ခွဲပါ): နတ်ပြည်က နတ်သား တစ်ပါးကို မြင်ယောင်ကြည့်။ အရမ်း ချောမောတယ်၊ ချမ်းသာတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့ကို ဓာတ်ခွဲလိုက်ရင် ဘာတွေ့မလဲ။ ကုသိုလ်ကံ (Kusala Kamma) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ "ရုပ် အကောင်းစား" (Fine Material) နဲ့ "စိတ်ချမ်းသာမှု" (Somanassa) တွေ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အစုအဝေးပဲ။
၂။ Analyze the Cause (အကြောင်းကို ရှု): သူ ဘာလို့ နတ်ဖြစ်သလဲ။ "ဟီရိ" (မကောင်းမှု ပြုရမှာ ရှက်ခြင်း) နဲ့ "ဩတ္တပ္ပ" (မကောင်းမှု ပြုရမှာ ကြောက်ခြင်း) ဆိုတဲ့ လောကပါလ တရားနှစ်ပါး ရှိခဲ့လို့။
၃။ Reflect on Self (မိမိကိုယ်ကို နှိုင်းယှဉ်): "ငါ့မှာရော အဲဒီ ကုသိုလ်စွမ်းအင်တွေ ရှိလား"။ ရှိရင် ငါလည်း နတ်လိုလူပဲ။
"နတ်ဖြစ်ချင်တယ်" ဆိုတာ တဏှာ (Craving)။
"နတ်တို့၏ စိတ်ထားမျိုး ငါ ထားမယ်" ဆိုတာ ဓမ္မ (Dhamma)။
ရှုမှတ်တဲ့အခါ... "နတ်ဖြစ်တာ ငါ မဟုတ်၊ ကုသိုလ်စွမ်းအင် (Potential Energy) က ပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းသွားခြင်းသာ ဖြစ်သည်" လို့ ရှုမြင်ပါ။
ဒါ့အပြင် နတ်ပြည်ဆိုတာ ဘယ်လောက် ကောင်းကောင်း၊ သူလည်းပဲ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်မယ့် "သင်္ခါရ" နယ်ပယ်ထဲမှာပဲ ရှိသေးတယ်။ မီးကုန်ရင် ဆီမီး ငြိမ်းသလို၊ ကုသိုလ်ကုန်ရင် နတ်လည်း သေရတာပဲ။ ဒါကြောင့် "နတ်စည်းစိမ်လည်း မမြဲ၊ ဒုက္ခသစ္စာ ပါလား" လို့ ပိုင်းခြားသိမြင်တဲ့ ဉာဏ်ကိုပါ ထည့်သွင်း ရှုမှတ်ရပါမယ်။
ကိုင်း... "နတ်ပြည်" ဆိုတာ နေရာဒေသ (Location) တစ်ခုထက်၊ စိတ်ရဲ့ အဆင့်အတန်း (State of Mind) တစ်ခု ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ သဘောပေါက်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2585) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက ဒီနေ့လို သီတင်းကျွတ် အခါသမယနဲ့လည်း ကိုက်ညီသလို၊ အပေါ်ယံ အကာကို ကြည့်ပြီး အနှစ်ကို မမြင်တဲ့သူတွေအတွက် သင်ခန်းစာ ယူစရာပါပဲ။
လွန်ခဲ့တဲ့ သီတင်းကျွတ်တုန်းကပေါ့... ပြတိုက်ကို "ဦးမြတ်သူ" ဆိုတဲ့ အလှူရှင် ဒကာကြီးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက စေတနာ အရမ်းသန်တယ်။ ပြတိုက်မှူးကို ဘာပြောလဲဆိုတော့ "ဆရာတို့ရေ... ဒီနှစ် သီတင်းကျွတ်မှာ ကျုပ်က ပြတိုက်တစ်ခုလုံးကို LED မီးလုံးပေါင်း တစ်သိန်းလောက်နဲ့ ထိန်ထိန်ညီးနေအောင် ထွန်းချင်တယ်၊ အသံချဲ့စက်တွေနဲ့လည်း သီချင်းတွေ ဖွင့်၊ မိုးပျံပူပေါင်းတွေ လွှတ်ပြီး နတ်တွေ ပျော်အောင် လုပ်ပေးချင်တယ်" လို့ ပြောလာတယ်။ သူ့စိတ်ကူးထဲမှာတော့ နတ်ပြည်ဆိုတာ ဒီလို တောက်ပပြီး ဆူညံပွက်လောရိုက်နေတဲ့ ပွဲလမ်းသဘင်ကြီးလို့ ထင်နေပုံရတယ်။ "နတ်တွေက အလင်းရောင် ကြိုက်တယ်၊ အသံ ကြိုက်တယ်၊ ဒါကြောင့် ကျုပ် အကြီးကြီး လုပ်ပေးမလို့" ဆိုပြီး ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ပြောနေတာပေါ့။
အဲဒီမှာ ပြဿနာက စတာပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၁၊ အပိုဒ်ခွဲ ၁.၁ မှာ ပြတိုက်ရဲ့ ရပ်တည်ချက် (Identity) ကို "Based on Dhamma" (ဓမ္မအပေါ် အခြေခံသည်) လို့ အတိအလင်း ရေးသားထားတယ်။ ဆိုလိုတာက ပြတိုက်ဟာ အပန်းဖြေစခန်း (Amusement Park) မဟုတ်ဘူး၊ တရားအားထုတ်ရာ သတိပဋ္ဌာန် နယ်မြေ ဖြစ်ရမယ် ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပေါ့။ ဒါကြောင့် ပြတိုက်ဝန်ထမ်းတွေက "ဦးလေး... မီးအများကြီးထွန်းရင် အပူချိန်တွေ တက်ပြီး ရှေးဟောင်း ပေစာတွေ ပျက်စီးနိုင်ပါတယ်၊ ပြီးတော့ ဆူညံသံတွေကြောင့် တရားထိုင်တဲ့သူတွေ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်" လို့ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး တားကြတယ်။
ဒါကို ဦးမြတ်သူက လက်မခံဘူး။ "ခင်ဗျားတို့ကလည်း... သီတင်းကျွတ်မှာ နတ်တွေ ဆင်းလာတာလေ၊ ဒီလောက် မှောင်မည်း တိတ်ဆိတ်နေရင် နတ်တွေက ဘယ်ကြိုက်မလဲ၊ ကျုပ်က ကုသိုလ်ယူမလို့ပါဆိုမှ ဘာလို့ တားနေကြတာလဲ" ဆိုပြီး စိတ်ဆိုးမာန်ဆိုးနဲ့ အော်ပါလေရော။ သူ့ရဲ့ "စေတနာ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ "မောဟ" (အမှန်မသိမှု) တွေ ဖုံးလွှမ်းနေတာကို သူ ကိုယ်တိုင် မမြင်ရှာဘူး။
ဒီအခြေအနေမှာ ဦးပဉ္ဇင်းက ကြားဝင်ပြီး ဖြေရှင်းရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု ပုံစံခွက် Template T100 (Hybrid Ritual Planning) ကို ထုတ်သုံးလိုက်တယ်။ ဒီ Template က ဘာသာရေးပွဲတော်တွေကို ခေတ်မီသိပ္ပံနည်းကျရော၊ ဓမ္မနည်းကျရော မျှတအောင် ကျင်းပတဲ့ ပုံစံပေါ့။
ဦးပဉ္ဇင်းက ဦးမြတ်သူကို ရုံးခန်းထဲ ခေါ်ပြီး အေးအေးဆေးဆေး ရှင်းပြတယ်။ "ဒကာကြီး... ဒကာကြီးရဲ့ စေတနာကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေးစားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဘိဓမ္မာ သဘောအရ နည်းနည်း စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ နတ်တွေ၊ ဗြဟ္မာတွေ ဆိုတာ 'ဩပပါတိက' သတ္တဝါတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က အင်မတန် နူးညံ့သိမ်မွေ့တယ်။ သိပ္ပံစကားနဲ့ ပြောရင် 'High Frequency' (ကြိမ်နှုန်းမြင့်) စွမ်းအင်တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာ။ သူတို့က လူ့ပြည်ကထွက်တဲ့ အနံ့အသက်တွေ၊ ဆူညံသံ (Noise Pollution) တွေ၊ အပူလောင်တဲ့ မီးရောင်တွေကို မကြိုက်ကြဘူး ဒကာကြီးရဲ့။ သူတို့ ကြိုက်တာက 'သီလအနံ့' နဲ့ 'ငြိမ်းချမ်းတဲ့ စိတ်ဓာတ်' (Peaceful Vibration) ကိုသာ ကြိုက်ကြတာ" လို့ ရှင်းပြလိုက်တယ်။
ပြီးတော့ ဆက်ပြောတယ်... "ဘုရားရှင် တာဝတိံသာမှာ ဟောခဲ့တာ 'အဘိဓမ္မာ' တရားနော်။ အဘိဓမ္မာ ဆိုတာ သဘောတရား သက်သက်ပဲ၊ ပုဂ္ဂိုလ် မပါဘူး။ အင်မတန် နက်နဲ ငြိမ်သက်တဲ့ တရား။ ဒီလိုတရားမျိုးကို ပူဇော်ချင်ရင် ဆူညံပွဲတွေနဲ့ ပူဇော်လို့ မရဘူး။ 'ပဋိပတ္တိ' လို့ခေါ်တဲ့ ငြိမ်သက်ခြင်းနဲ့ ပူဇော်မှ နတ်တွေက သာဓုခေါ်မှာ။ ဒကာကြီး မီးထွန်းချင်ရင် ထွန်းပါ၊ ဒါပေမဲ့ လျှပ်စစ်မီးလုံးတွေထက် ဒကာကြီးရဲ့ ရင်ထဲက 'ပညာဆီမီး' ကို ထွန်းတာက ပိုမလင်းဘူးလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။
အဲဒီတော့မှ ဦးမြတ်သူလည်း မျက်လုံး ပြူးသွားတယ်။ "ဟာ... တပည့်တော် သဘောပေါက်ပြီ ဘုရား။ တပည့်တော်က အပြင်က အလင်းရောင်ကိုပဲ ကုသိုလ် ထင်နေတာ၊ အတွင်းက အလင်းရောင်ကို မေ့နေတာကိုး" ဆိုပြီး ဝန်ခံတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ သူလှူမယ့် ငွေတွေကို မီးလုံးဖိုး လျှော့ပြီး၊ အဘိဓမ္မာ စာအုပ်တွေ ရိုက်နှိပ်လှူဒါန်းဖို့ ပြောင်းလဲ စီစဉ်လိုက်တယ်။ အဲဒီနှစ် သီတင်းကျွတ်ညမှာ ပြတိုက်ကြီးဟာ ဆူညံသံတွေ မရှိဘဲ၊ ဆီမီးရောင် မှိန်ပျပျလေးတွေကြားမှာ တရားစာရွတ်ဖတ်သံလေးတွေနဲ့ အင်မတန် ကျက်သရေ ရှိသွားခဲ့တယ်။ ဦးမြတ်သူ ကိုယ်တိုင်လည်း "ဘုန်းဘုန်း... ဒီလို ငြိမ်းချမ်းမှုမျိုး တစ်ခါမှ မရဖူးဘူး၊ ဒါမှ တကယ့် အဘိဓမ္မာပွဲပဲ" ဆိုပြီး ပီတိမျက်ရည် ကျရှာတယ်။
တွေ့လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "အဘိဓမ္မာ" ကို နားမလည်ရင် သီတင်းကျွတ်ပွဲဟာ "ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ" သက်သက် ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ "အဘိဓမ္မာ" သဘောကို နားလည်လိုက်တော့မှ သီတင်းကျွတ်ပွဲဟာ "ဉာဏ်ပညာပွဲ" (Festival of Wisdom) ဖြစ်သွားတာ။ ဒါကြောင့် "ရုပ်" (Matter) ကို အားကိုးမနေဘဲ "နာမ်" (Mind) ကို ပြုပြင်ခြင်းသည်သာ အစစ်အမှန် ပူဇော်ခြင်း ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ပေါ်မလာဘူးလား... ပေါ်လာတယ်နော်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "သီတင်းကျွတ် နှင့် အဘိဓမ္မာ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
လောကကြီးမှာ ၃၁ ဘုံ၌ ကျင်လည်ကြရသမျှ၊ နတ်ဖြစ်လိုက် လူဖြစ်လိုက်နဲ့ မတည်မြဲသော ဘဝသံသရာ ခရီးကြမ်းကြီးကို လျှောက်လှမ်းနေရတာတွေ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။
အဲဒီ ဒုက္ခတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်သလဲ။ "ငါ့ဘုံဗိမာန်၊ ငါ့စည်းစိမ်၊ ငါ့ကိုယ်ခန္ဓာ" ဆိုပြီး မရှိတာကို အရှိထင်၊ မမြဲတာကို မြဲမယ်ထင်ပြီး စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ (Tanha) နဲ့ အဝိဇ္ဇာ (Avijja) တို့ကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။
အဲဒီ တဏှာနဲ့ အဝိဇ္ဇာကို ပယ်သတ်ပြီး၊ "ဖြစ်ရှိသမျှ အရာရာသည် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်၊ အဗျာကတ ဆိုတဲ့ ဓမ္မသဘော (Elements) မျှသာ ဖြစ်သည်" လို့ ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး ငြိမ်းအေးသွားရင် ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
အဲဒီလို သိမြင်ဖို့အတွက် အဘိဓမ္မာဉာဏ် (Panna) ကို အခြေခံပြီး၊ သတိ (Sati) နဲ့ ရှုမှတ်ပွားများမယ် ဆိုရင်တော့ ဒါဟာ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အပြင်မှာ ထွန်းတဲ့ ဆီမီးက လေတိုက်ရင် ငြိမ်းသွားနိုင်ပေမဲ့၊ သူတော်ကောင်းတို့ ရင်ထဲမှာ ထွန်းညှိထားတဲ့ "အဘိဓမ္မာ ဉာဏ်ဆီမီး" ကတော့ ဘယ်သောအခါမှ မငြိမ်းဘဲ သံသရာတစ်လျှောက်လုံး လမ်းပြပေးနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ယနေ့ ကျရောက်သော အဘိဓမ္မာ အခါတော်နေ့ သီတင်းကျွတ် လပြည့်နေ့မှသည် နောင်အနာဂတ် ကာလပတ်လုံး... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး၊ ရုပ်နာမ် ဓမ္မ သင်္ခါရသဘောတရားများကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ ဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်အနန္တကို ကြည်ညိုလျက် နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
