Day: 335 | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | အေအိုင်ဒီအက်စ် (HIV) နှင့် ရောဂသုတ် | သံယုတ္တနိကာယ်၊ ခန္ဓဝဂ်၊ ရောဂသုတ် | Virology
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၄) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁) ရက်၊ သောကြာနေ့၊ ကမ္ဘာ့ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ (World AIDS Day) မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ယနေ့ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးက သတိပြု ဆင်ခြင်နေကြတဲ့ အေအိုင်ဒီအက်စ် (HIV/AIDS) ရောဂါဆိုးအပါအဝင် ကူးစက်မြန်သော ရောဂါဘေးအန္တရာယ် အပေါင်းမှ ကင်းဝေးကြပြီး၊ ကိုယ်၏ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ချမ်းသာခြင်းတို့နဲ့ ပြည့်စုံနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ဒီဇင်ဘာလရဲ့ ပထမဆုံးရက် ဖြစ်သလို၊ လူသားထုတစ်ရပ်လုံးကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ "အေအိုင်ဒီအက်စ်" (AIDS) ရောဂါအကြောင်းကို အလေးထား ပြောဆိုကြတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရောဂါဆိုးကြီးအကြောင်း မပြောခင်မှာ၊ ဒီရောဂါတွေ ခိုအောင်းရာဖြစ်တဲ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးအကြောင်းကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ မခိုင်မြဲပုံ၊ ဖောက်ပြန်တတ်ပုံ၊ ရောဂါတို့ရဲ့ အသိုက်အမြုံဖြစ်ပုံကို ဆင်ခြင်တဲ့ "ကာယဂတာသတိ" ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အလုပ်ပေးအနေနဲ့ ယူကြမယ်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဓာတ်မှန်ရိုက်ကြည့်သလို စိတ်ထဲမှာ ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးထဲမှာ သွေးတွေ စီးဆင်းနေတယ်။ အသားတွေ၊ အရိုးတွေ၊ အကြောတွေ ရှိနေတယ်။ အဲဒီ အသား၊ သွေး၊ အရိုးတွေဟာ "ငါ" လည်း မဟုတ်ဘူး၊ "ငါ့ဟာ" လည်း မဟုတ်ဘူး။ ဒါတွေဟာ ပိုးမွှားတွေ၊ ရောဂါတွေ ကိန်းအောင်းရာ "ရောဂါအသိုက်" ကြီးပါလား လို့ ဆင်ခြင်ကြည့်ပါ။
"ဪ... ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အပြင်ပန်းကြည့်ရင် လှပသလို ထင်ရပေမယ့်၊ အတွင်းထဲမှာတော့ ပိုးမွှားပေါင်းစုံ၊ ရောဂါပေါင်းစုံ ကိန်းအောင်းနေပါလား"။
"မျက်စိနဲ့ မမြင်ရတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးလေး တစ်ကောင် ဝင်လိုက်တာနဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးက အချိန်မရွေး ပျက်စီးသွားနိုင်ပါလား"။
"ငါ့ရဲ့ ကျန်းမာရေးဆိုတာ ရေပွက်ပမာ မခိုင်မြဲပါလား"။
အဲဒီလို ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ သဘောတရားကို အမှန်အတိုင်း မြင်အောင်ကြည့်ပြီး... "ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အားကိုးလို့ မရဘူး၊ ကုသိုလ်တရားနဲ့ သတိတရားကိုသာ အားကိုးရမယ်" ဆိုတဲ့ အသိလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... သံဝေဂဉာဏ်လေး ရပြီဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာအကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် ဆေးပညာလောကမှာ "Virology" (ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမွှားဗေဒ) ဆိုတာ အင်မတန် နက်နဲတဲ့ ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် HIV (Human Immunodeficiency Virus) လို့ခေါ်တဲ့ ပိုးအကြောင်းကို လေ့လာကြည့်ရင် အရမ်းကို ကြောက်စရာကောင်းသလို၊ ပညာယူစရာလည်း ကောင်းပါတယ်။
ဒီ HIV ပိုးက ဘာလုပ်သလဲဆိုတော့... သူက သာမန် ရောဂါပိုးတွေနဲ့ မတူဘူး။ သာမန်ပိုးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဝင်လာရင် ဖျားမယ်၊ နာမယ်၊ ပြီးရင် ကိုယ်ခံအားက တိုက်ထုတ်လိုက်ရင် ပျောက်သွားမယ်။ ဒါပေမဲ့ HIV ပိုးကျတော့ အဲဒီလို မဟုတ်ဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာပြီဆိုတာနဲ့ သူက ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ အဓိက စစ်သားတွေဖြစ်တဲ့ "CD4 T-cells" တွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး တိုက်ခိုက်တယ်။ သူက CD4 ဆဲလ်တွေထဲကို "Trojan Horse" (ဒဏ္ဍာရီထဲက သစ်သားမြင်းရုပ်) လိုမျိုး ရုပ်ဖျက်ပြီး ဝင်သွားတယ်။ ဝင်သွားပြီးရင် သူ့ရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ (RNA) ကို လူ့ရဲ့ DNA ထဲမှာ သွားပြီး ပေါင်းထည့်လိုက်တယ်။ ဒါကို "Retrovirus" လို့ ခေါ်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ကို ရန်သူက စစ်တပ်နဲ့ အတိအလင်း ဝင်တိုက်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ မြို့စောင့်ရဲတွေရဲ့ အိမ်ထဲကို ခိုးဝင်၊ ရဲတွေရဲ့ ဦးနှောက်ကို ဆေးကြောပြီး ရန်သူ့ဘက်သား ဖြစ်အောင် လုပ်လိုက်သလိုမျိုးပေါ့။ အဲဒီတော့ ရဲတွေ (CD4 Cells) က ရန်သူကို မဖမ်းတော့ဘဲ၊ ရန်သူ့အတွက် အလုပ်လုပ်ပေးတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သွားတယ်။ ပိုးက ကိုယ့်ရဲ့ ဆဲလ်တွေကို သူ့ရဲ့ စက်ရုံအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး ပိုးအသစ်တွေ သန်းနဲ့ချီ ထုတ်လုပ်တယ်။ ကြာလာတော့ မြို့စောင့်တပ် (Immune System) တစ်ခုလုံး ပြိုလဲပြီး၊ သာမန် အအေးမိတာလေး ဖြစ်ရင်တောင် အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်လာရတယ်။ ဒါကို AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ဒီပိုးက ဆဲလ်တစ်ခုထဲ ဝင်သွားပြီးရင် ချက်ချင်း ဒုက္ခမပေးသေးဘူး။ ဒီနေရာမှာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ တွေ့ရှိထားတဲ့ အချက်တစ်ချက်က အင်မတန် စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတယ်။ အဲဒါကတော့ "Latency" (ပုန်းအောင်းနေခြင်း) ဆိုတဲ့ သဘောတရားပါပဲ။ ပိုးက ဆေးသောက်နေရင် ငြိမ်နေတယ်။ ဆဲလ်တွေထဲမှာ အိပ်နေသလို နေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆေးဖြတ်လိုက်တာနဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် အခွင့်အရေး ရတာနဲ့ ပြန်ထကြွလာတယ်။ ဘာနဲ့တူသလဲဆိုတော့ ကိလေသာတွေနဲ့ တူမနေဘူးလား။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ထဲမှာ လောဘ၊ ဒေါသတွေက အခုချိန်မှာ ငြိမ်နေသလို ရှိပေမယ့်၊ အာရုံနဲ့ တိုက်လိုက်တာနဲ့ ပြန်ထလာသလိုပေါ့။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ သိပ္ပံပညာက ပြနေတဲ့ ဒီ HIV ပိုးရဲ့ သဘောတရားဟာ ဓမ္မနယ်ပယ်က "အနုသယ ကိလေသာ" (ကိန်းအောင်းနေသော ကိလေသာ) နဲ့ သွားမတူဘူးလား။ တူတယ်နော်။ ပိုးက သွေးထဲမှာ ပုန်းနေသလို၊ ကိလေသာကလည်း စိတ်အစဉ်မှာ ပုန်းနေတယ်။ အခွင့်သင့်တာနဲ့ ဒုက္ခပေးတော့တာပဲ။ ဆေးပညာရှင်တွေက ပုန်းနေတဲ့ ပိုးကို ရှာဖွေဖို့ ခက်ခဲသလို၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့လည်း ကိုယ့်စိတ်ထဲက ပုန်းနေတဲ့ ကိလေသာကို ရှာဖွေဖို့ ခက်ခဲလှပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာဖြစ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ဗေဒကို လေ့လာရင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကိုလည်း ပြန်ပြီး သတိထားကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သိပ္ပံနည်းကျ ဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ HIV ပိုးရဲ့ သဘောတရားကို သဘောပေါက်ပြီဆိုရင်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓမ္မမျက်လုံးတော်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်ရော ဒီ "ရောဂါ" ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဘုရားရှင်က ရောဂါကို ဘယ်လို ခွဲခြားပြသလဲ ဆိုတာကို သံယုတ္တနိကာယ်၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်မှာ လာရှိတဲ့ "ရောဂသုတ်" (Roga Sutta) နဲ့ ချိန်ထိုးပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရောဂသုတ်မှာ ရဟန်းတွေကို ဒီလို မိန့်မှာတော်မူခဲ့ပါတယ်။
"ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, ရောဂါ။ ကတမေ ဒွေ? ကာယိကော စ ရောဂေါ, စေတသိကော စ ရောဂေါ" တဲ့။
ပါဠိလိုတော့ အဲဒီလို ဟောတယ်။ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တစ်လုံးချင်း စေ့စေ့စပ်စပ် ပြန်ကြည့်ရအောင်။
"ဘိက္ခဝေ" - ချစ်သားရဟန်းတို့ (ယခုတရားနာ ပရိသတ်အပေါင်းတို့)။
"ဒွေမေ ရောဂါ" - လောကမှာ ရောဂါဆိုတာ နှစ်မျိုးနှစ်စားပဲ ရှိတယ်။
"ကတမေ ဒွေ" - အဲဒီ နှစ်မျိုးက ဘာတွေလဲဆိုရင်...
"ကာယိကော စ ရောဂေါ" - ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ "ကာယိက ရောဂါ" ဆိုတာလည်း တစ်မျိုး။
"စေတသိကော စ ရောဂေါ" - စိတ်မှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ "စေတသိက ရောဂါ" ဆိုတာလည်း တစ်မျိုး... ဆိုပြီး ရောဂါကြီး နှစ်မျိုးကို ခွဲပြတော်မူပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သတိထားရမှာက "ကာယိက ရောဂါ" ဆိုတဲ့ အပိုင်းပဲ။ ခုနက ပြောခဲ့တဲ့ HIV ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကင်ဆာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဆီးချို သွေးတိုးပဲ ဖြစ်ဖြစ် ဒါတွေအားလုံးဟာ "ကာယိက ရောဂါ" စာရင်းထဲမှာပဲ ပါဝင်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ဆက်ပြီး ဟောတယ်... "လောကမှာ တစ်နှစ်လောက် ရောဂါမဖြစ်ဘဲ နေနိုင်တဲ့လူ၊ နှစ်ပေါင်း (၁၀၀) လောက်အထိ ရောဂါမဖြစ်ဘဲ ကျန်းမာနေတဲ့လူ ဆိုတာ ရှိကောင်း ရှိနိုင်တယ် တဲ့။ ဒါပေမဲ့ စိတ်ရောဂါ (စေတသိက ရောဂါ) ကင်းတဲ့လူကတော့ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တွေကလွဲရင် တစ်စက္ကန့်လေးတောင် မရှိဘူး" တဲ့။ ကြောက်စရာ မကောင်းဘူးလား။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လူတွေက "အေအိုင်ဒီအက်စ်" ဖြစ်မှာတော့ ကြောက်ကြတယ်။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ဆိုတဲ့ ရောဂါပိုးတွေ ဝင်နေတာကျတော့ မကြောက်ကြဘူး။ တကယ်တော့ HIV ပိုးက ဒီတစ်ဘဝမှာပဲ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကို သတ်နိုင်တာပါ။ စိတ်ထဲက "ကိလေသာရောဂါ" ကတော့ သံသရာတစ်လျှောက်လုံး ဘဝပေါင်းများစွာ ဒုက္ခပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခုနက သိပ္ပံပညာမှာ ပြောခဲ့တဲ့ "Latency" (ပုန်းအောင်းနေခြင်း) ဆိုတာ ဓမ္မလို ပြောရင် "အနုသယ ကိလေသာ" ပါပဲ။ ရောဂါလက္ခဏာ မပြဘဲ ငြိမ်နေပေမယ့် အချိန်တန်ရင် ဒုက္ခပေးမယ့် သဘောတရားပါပဲ။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို "အနှစ်" လို့ မကြည့်ဘဲ၊ "ရောဂါအသိုက်" အဖြစ် ရှုမြင်နိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က ဆေးစစ်လိုက်လို့ "HIV Positive" (ပိုးရှိတယ်) လို့ အဖြေထွက်လာပြီ ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ ဘာဖြစ်သွားသလဲ။
ပထမဆုံး "မျက်စိ" (စက္ခုဒွါရ) က ဆေးစစ်ချက် စာရွက်ပေါ်က စာလုံးကို မြင်လိုက်တယ်။ ဒါ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်တာ။
အဲဒီ ဖဿ ကြောင့် "ဝေဒနာ" (Feeling) ပေါ်လာတယ်။ နှလုံးတွေ တုန်သွားတယ်၊ ဝမ်းနည်းသွားတယ်။
အဲဒီနောက်မှာ "တဏှာ" (Craving) ဝင်လာတယ်။ ဘာတဏှာလဲ။ "ငါ မသေချင်ဘူး၊ ငါ ကျန်းမာချင်သေးတယ်၊ ငါ့ဘဝတော့ သွားပြီ" ဆိုတဲ့ "ဘဝတဏှာ" (Bhavatanha) ဝင်လာတာ။
အဲဒီ တဏှာကြောင့် "ဥပါဒါန်" (Clinging) ဖြစ်ပြီး "ငါ့ရောဂါ၊ ငါ့ဒုက္ခ" ဆိုပြီး စွဲလမ်းသွားတော့တာပဲ။
ဒီဖြစ်စဉ်မှာ "ပိုး" က ဒုက္ခပေးတာထက်၊ "ကြောက်စိတ်" နဲ့ "တဏှာ" က ပိုပြီး ဒုက္ခပေးနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...
HIV ပိုးဆိုတာလည်း "ရုပ်" (Rupa) သက်သက်ပါပဲ။ သူ့မှာ "ငါ့ကို သတ်မယ်" ဆိုတဲ့ စေတနာ မရှိပါဘူး။ သူက သူ့သဘာဝအတိုင်း ပွားများနေတာ။
ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတာလည်း "ရုပ်" (Rupa) သက်သက်ပါပဲ။ သူကလည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမယ့် သဘောရှိလို့ ပျက်စီးတာ။
ဒီ ရုပ်နှစ်ခု (ပိုး နှင့် ခန္ဓာ) တိုက်ဆိုင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြောင်းလဲမှုကို "ငါ" လို့ သွားသိမ်းပိုက်လိုက်တဲ့ အခါမှာ "ငါ ခံစားရတယ်" ဆိုတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ပေါ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရောဂါဝေဒနာတစ်ခုခု ဖြစ်လာပြီဆိုရင် "ငါ ဖြစ်တာ" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "ရုပ် ဖောက်ပြန်တာ" လို့ မှတ်ပါ။ "ဆေး" လို့ မမှတ်ပါနဲ့၊ "ခါးတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ ဓာတ်သဘောကို မှတ်ပါ။
ဆရာဝန်က ဆေးထိုးပေးလို့ နာကျင်ရင် "ငါ နာတယ်" မဟုတ်ဘူး။ "နာကျင်မှု ဝေဒနာလေး ပေါ်နေတယ်" လို့ပဲ ရှုပါ။
အဲဒီ နာကျင်မှုကို မလိုချင်တဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်လာရင် "ဒေါသ ဖြစ်နေတယ်" လို့ သိလိုက်ပါ။
လိုချင်တဲ့ စိတ်ကလေး (ပျောက်ချင်တဲ့စိတ်) ပေါ်လာရင် "တဏှာ ဖြစ်နေတယ်" လို့ သိလိုက်ပါ။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ လက်စွဲကျမ်းဖြစ်တဲ့ "ကြောက်ရွံ့မှု အသုံးချနည်း" ကို အသုံးပြုပြီး ရှုမှတ်ရမယ်။ အေအိုင်ဒီအက်စ် ရောဂါကို ကြောက်တဲ့ "ဘယ" (Fear) ကို ကုသိုလ်ဖြစ်အောင် ဘယ်လို ပြောင်းမလဲ။
"ငါ ဒီရောဂါ ဖြစ်မှာ ကြောက်တယ်" လို့ တွေးမယ့်အစား... "ဒီခန္ဓာကိုယ် ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ဒီလို ရောဂါဆိုးတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရနိုင်တဲ့ ဘေးက လွတ်မှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါကြောင့် ခန္ဓာဇာတ်သိမ်းတဲ့ နိဗ္ဗာန်ကို ရမှ ဖြစ်မယ်" ဆိုတဲ့ တွန်းအား (Samvega) အဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်လိုက်ပါ။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ ရောဂါပိုးဆိုတာ သူတော်ကောင်း၊ သူယုတ်မာ မရွေးပါဘူး။ ဘုရားရှင်တောင်မှ ဝမ်းကိုက်ရောဂါ၊ ကျောအောင့်ရောဂါ ခံစားခဲ့ရသေးတာပဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးထဲမှာ "တဏှာနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ" လို့ ဆိုထားတဲ့အတိုင်း... ရောဂါပျောက်မှ ချမ်းသာမှာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒီခန္ဓာကို တွယ်တာတဲ့ "တဏှာ" ချုပ်မှသာ စစ်မှန်တဲ့ ချမ်းသာကို ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် "ပိုး" ကို သတ်ဖို့ ကြိုးစားသလို၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက "တဏှာပိုး၊ လောဘပိုး" တွေကိုပါ သတ်ဖို့ မမေ့ကြပါနဲ့။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက HIV ပိုးကို ဆေးနဲ့ ထိန်းချုပ်လို့ ရချင် ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ စိတ်ထဲက ကိလေသာပိုးကိုတော့ ဝိပဿနာဉာဏ်ဆေးနဲ့ ကုမှသာ အမြစ်ပြတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ရောဂသုတ်" ကို အခြေခံပြီးတော့ ကာယိကရောဂါနဲ့ စေတသိကရောဂါ ဆိုပြီး နှစ်မျိုး ခွဲခြားသိခဲ့ရပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီရောဂါဝေဒနာတွေကို လက်တွေ့ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရင်ဆိုင်မလဲ၊ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ ဝမ်းနည်းစရာ ကောင်းသလို၊ သံဝေဂရစရာလည်း အင်မတန် ကောင်းတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးပါ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ဆီကို လူငယ်ဒကာလေးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူ့ပုံစံက တော်တော်လေးကို ညှိုးငယ်နေတယ်။ မျက်နှာကလည်း မသာမယာ၊ အားငယ်နေတဲ့ ပုံစံပေါ့။ သူက ဦးပဉ္ဇင်းရှေ့မှာ ထိုင်ပြီး ဘာစကားမှ မပြောနိုင်ဘဲ ငိုနေရှာတယ်။ အတော်ကြာမှ သူက အသံတုန်တုန်ရီရီနဲ့ လျှောက်တယ်။
"ဆရာတော်... တပည့်တော် သွေးစစ်ကြည့်လိုက်တာ HIV ပိုး တွေ့ရတယ်ဘုရား... တပည့်တော် ဘဝတော့ ဆုံးပါပြီ... လူတောထဲလည်း မတိုးရဲတော့ဘူး... မိဘဆွေမျိုးတွေ သိသွားရင်လည်း အရှက်ကွဲရတော့မယ်... တပည့်တော် သေလိုက်တာကမှ အေးဦးမယ် ထင်တယ်ဘုရား" ဆိုပြီး ငိုမဲ့မဲ့နဲ့ လျှောက်တယ်။
သူ့ခမျာ အားငယ်နေရှာတယ်။ ရောဂါရဲ့ ဒဏ်ကို ခံရတာထက်၊ ပတ်ဝန်းကျင်က ဝိုင်းပယ်မှာကို ပိုပြီး ကြောက်နေတာ။ "ငါ့ကို လူတွေက အထင်သေးကြတော့မယ်၊ ငါ့ကို ရောဂါသည်ဆိုပြီး ရှောင်ကြတော့မယ်" ဆိုတဲ့ အတွေးတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲနေတာပေါ့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒတစ်ခုဖြစ်တဲ့ "ကရုဏာဖြင့် စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု မရှိစေရ" ဆိုတဲ့ အချက်ကို လက်တွေ့ သုံးခဲ့ရတယ်။ လူနာတစ်ယောက်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်တဲ့နေရာမှာ ရောဂါအမျိုးအစားကို ကြည့်ပြီး ခွဲခြားဆက်ဆံတာမျိုး မလုပ်ရဘူး။ လူသားချင်း စာနာတဲ့ မေတ္တာစိတ်နဲ့သာ ဆက်ဆံရမယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံစိတ်ဓာတ်ပါပဲ။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို အရင်ဆုံး စိတ်တည်ငြိမ်အောင် ထားပြီးတော့ ခုနက ပြောခဲ့တဲ့ "ရောဂသုတ်" နဲ့ ရှင်းပြတယ်။
"ဒကာလေး... သေချာ နားထောင်စမ်း။ မင်းရဲ့ သွေးထဲမှာ ပိုးရှိတာ ဟုတ်ပြီ။ ဒါ ကာယိကရောဂါပဲ ရှိသေးတယ်။ မင်းရဲ့ စိတ်ထဲမှာတော့ အဲဒီပိုးကို မရောက်စေနဲ့။ မင်း အခု 'ငါ သေချာပြီ၊ ငါ့ဘဝ ပျက်ပြီ' လို့ တွေးနေတာကမှ တကယ့် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ စေတသိကရောဂါ ဖြစ်နေပြီ" လို့ ပြောပြလိုက်တယ်။
ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြောတယ်။ "သိပ္ပံပညာအရ ကြည့်ရင် ဒီပိုးက ဆေးသောက်ရင် ထိန်းထားလို့ ရတယ်။ မင်း သေချာ ဆေးကုသမှု ခံယူရင် သက်တမ်းစေ့ နေလို့ ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ မင်းက 'ငါ့ရောဂါ' ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိစွဲနဲ့ 'ငါ ရှက်တယ်' ဆိုတဲ့ မာနကိုပါ ပေါင်းထည့်လိုက်တော့ မင်းရဲ့ ဒုက္ခက နှစ်ဆ ဖြစ်မနေဘူးလား။ မင်းမှာ ရှိတဲ့ ရောဂါက တစ်မျိုးတည်း၊ ဒါပေမဲ့ မင်းဖန်တီးလိုက်တဲ့ စိတ်ဆင်းရဲမှုက အဆပေါင်းများစွာ ဖြစ်နေပြီ" လို့ မေးလိုက်တယ်။
အဲဒီတော့မှ အဲဒီ လူငယ်လေးက မျက်ရည်တွေ သုတ်ပြီး "မှန်ပါ့... တပည့်တော်က ရောဂါထက် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကြောက်တာပါဘုရား" လို့ ပြန်လျှောက်တယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို အားပေးစကား ပြောလိုက်ပါတယ်။ "မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သားတော်တွေဖြစ်တဲ့ ငါတို့ ရဟန်းတွေတောင်မှ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း တရားကို မလွန်ဆန်နိုင်ကြဘူး။ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးတောင်မှ ဝေဒနာ ခံစားရသေးတာပဲ။ အရေးကြီးတာက ရောဂါ မရှိခြင်း (Arogya) မဟုတ်ဘူး။ ရောဂါ ရှိလျက်နဲ့ စိတ်မဆင်းရဲအောင် နေနိုင်ခြင်းကသာ တကယ့် ဓမ္မဆေးပဲ။ မင်း ဒီရောဂါကို 'မိတ်ဆွေ' လို့ သဘောထားလိုက်။ သူရှိနေလို့ ငါ မမေ့မလျော့တော့ဘူး။ သူရှိနေလို့ ငါ ကုသိုလ်တွေ ပိုလုပ်ဖြစ်တော့မယ် လို့ တွေးလိုက်ပါ" လို့ လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ရတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မီးလောင်နေတဲ့ အိမ်ထဲက လူတစ်ယောက်ဟာ "မီးလောင်နေပါလား" ဆိုပြီး ထိုင်ငိုနေလို့ မရဘူး။ အဲဒီ မီးလောင်နေတဲ့ အရှိန်ကို အသုံးချပြီး အိမ်ပြင်ကို အမြန်ဆုံး ပြေးထွက်ရသလိုမျိုးပေါ့။ အဲဒီ ဒကာလေးဟာလည်း သူ့ရဲ့ ရောဂါကို "သံဝေဂမီး" အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီးတော့ တရားဓမ္မဘက်ကို ပိုပြီး လိုက်စားလာတယ်။ ဆေးကုသမှုလည်း ခံယူ၊ တရားစခန်းလည်း ဝင်ပြီး အခုဆိုရင် ကျန်းကျန်းမာမာနဲ့ ကုသိုလ်ရေးတွေ လုပ်နေနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ အရင်ကထက်တောင် ပိုပြီး စိတ်ချမ်းသာနေတာကို တွေ့ရတယ်။ ဒါဟာ အကုသိုလ် အခြေအနေကို ကုသိုလ်အဖြစ် ပြောင်းလဲယူတတ်တဲ့ "ကြောက်ရွံ့မှုကို အသုံးချနည်း" ပါပဲ။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အခြေအနေ (Situation) က ပြောင်းလဲလို့ မရရင်တောင်မှ၊ ခံယူချက် (Attitude) ကို ပြောင်းလဲလိုက်တာနဲ့ ဒုက္ခသက်သာသွားနိုင်တယ်။ HIV ပိုးက ခန္ဓာကို ဖျက်ဆီးနိုင်ပေမယ့်၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကိုတော့ ကိုယ်ခွင့်မပြုရင် ဘယ်အရာကမှ မဖျက်ဆီးနိုင်ပါဘူး။ ဒါဟာ ဓမ္မရဲ့ စွမ်းအားပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အေအိုင်ဒီအက်စ်နှင့် ရောဂသုတ်" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ရောဂါဘယ၊ အိုနာသေဘေးတွေနဲ့ ကြုံတွေ့နေရတာဟာ ဆင်းရဲခြင်း အစစ်ဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို မခွဲချင်၊ မခွာချင်၊ မနာချင်၊ မသေချင်ဘဲ တွယ်တာမက်မောနေတဲ့ တဏှာလောဘ၊ "ငါ့ရောဂါ" လို့ စွဲလမ်းနေတဲ့ ဥပါဒါန်တရားတွေဟာ ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာဥပါဒါန်တွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး ရုပ်နာမ်တို့ရဲ့ ချုပ်ရာငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် သတိပဋ္ဌာန်အစရှိတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်ကြံပွားများခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အေအိုင်ဒီအက်စ် အပါအဝင် ကူးစက်မြန်သော ရောဂါဆိုး အမျိုးမျိုးတို့၏ ဘေးအန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးကြပြီးလျှင်... ရောဂါဘေး ကင်းပါစေ၊ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ကင်းပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
