၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁) ရက်နေ့၊ ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ (World Teachers' Day) အထိမ်းအမှတ်အနေနဲ့ "ဆရာများအား ပူဇော်ခြင်း"
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့သာသနာတော်သက္ကရာဇ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ်အားဖြင့်တော့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ ဖြစ်သလို၊ မြန်မာ့ရိုးရာအရ သီတင်းကျွတ်လနဲ့လည်း နီးကပ်နေတဲ့ ကာလဖြစ်တဲ့အတွက် အင်မတန် ကျက်သရေမင်္ဂလာ ရှိလှပါတယ်။ ဒီလို ထူးမြတ်တဲ့ အချိန်အခါလေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ တစ်တွေ... "ဆရာမြတ်များ၏ ကျေးဇူး" ကို အောက်မေ့သတိရပြီး၊ လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော အသိဉာဏ်ပညာတွေ တိုးတက်ပွားများနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောကြားမီ၊ တရားမနာကြားမီမှာ စိတ်ကို အရင်ဆုံး အနည်ထိုင်အောင် လုပ်ကြရအောင်။ ဆရာကောင်းတစ်ယောက်က ပညာသင်ပေးတော့မယ်ဆိုရင် တပည့်ဖြစ်သူရဲ့ စိတ်က ငြိမ်သက်နေမှ၊ လက်ခံနိုင်စွမ်းရှိမှ ပညာရတာ မဟုတ်လား။ ရေနောက်နေရင် အောက်က သဲပွင့်ကို မမြင်ရသလို၊ စိတ်လှုပ်ရှားနေရင်လည်း ဆရာ့စကားရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို မမြင်နိုင်ဘူး။ ဒါကြောင့် အားလုံးပဲ ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လွှာလေးကို ချ၊ လက်ကလေးတွေကို ယှက်ပြီးတော့ ငြိမ်ငြိမ်လေး နေလိုက်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ အာရုံပြုရမှာက "ဂုဏ်ကျေးဇူး" ဖြစ်တဲ့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ ရင်ထဲမှာ ကြည်လင်တဲ့ မေတ္တာစိတ်ကလေးကို အရင်မွေးမြူကြမယ်။ ဝင်လေလေး ဝင်လာရင် "အေးချမ်းတယ်"၊ ထွက်လေလေး ထွက်သွားရင် "ငြိမ်းအေးတယ်" ဆိုပြီး ရင်ထဲက အပူတွေကို အရင် ထုတ်ပစ်လိုက်ပါ။ အတိတ်က အကြောင်းတွေ၊ အနာဂတ်က စိတ်ကူးတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားပြီး၊ လက်ရှိ ဝင်လေထွက်လေရဲ့ ထိသိမှုလေးအပေါ်မှာပဲ စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်နေပါစေ။
(ခေတ္တမျှ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စေခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေးတွေ အတော်အတန် ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြောကြမယ့် အကြောင်းအရာကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့က အောက်တိုဘာလ (၁) ရက်နေ့ ဆိုတော့ ဆရာများနေ့ (Teachers' Day) ပေါ့။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ငယ်ငယ်က ကျောင်းနေခဲ့ရတဲ့ ဘဝလေးတွေကို ပြန်ပြီး တွေးကြည့်စေချင်တယ်။ "ရှေးရှေးတုန်းက..." ဆိုပြီး ပုံပြင်လေးတွေ နားထောင်ခဲ့ရတာ မှတ်မိကြသေးလား။ ဟုတ်လား။ အခုလည်း ဦးပဉ္ဇင်းက ပုံပြင်တစ်ပုဒ် ပြောသလို ပြောပြချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီပုံပြင်က ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်မဟုတ်ဘူး၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ တကယ်ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ "သိပ္ပံပုံပြင်" တစ်ပုဒ် ဖြစ်ပါတယ်။
ခေတ်သစ် ပညာရေးသိပ္ပံ (Pedagogy) နဲ့ ဦးနှောက်သိပ္ပံ (Neuroscience) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် "ဆရာ" ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဆရာဆိုတာ စာသင်ရုံသက်သက် မဟုတ်ဘူးဗျ။ ဆရာဆိုတာ "ဦးနှောက် ဗိသုကာပညာရှင်" (Brain Architect) တစ်ယောက်လို့တောင် တင်စားလို့ ရတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့... လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ မွေးကတည်းက အကုန် ပါလာတာ မဟုတ်ဘူး။ သူက "Plasticity" လို့ခေါ်တဲ့ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း ရှိတယ်။ အဲဒီ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းကို အသုံးပြုပြီး ပုံသွင်းပေးတာက ဆရာတွေရဲ့ တာဝန်ပဲ။
မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းဆင်ပြီး ပြောရရင်... သေချာ စဉ်းစားကြည့်နော်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ကို "တောအုပ်ကြီး တစ်ခု" လို့ သဘောထားလိုက်။ အဲဒီ တောအုပ်ကြီးထဲမှာ သစ်ပင်တွေ၊ ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းတွေ ရှုပ်ထွေးနေတယ်။ လမ်းဆိုတာ မရှိဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ ဆရာတစ်ယောက်က ရောက်လာတယ်။ ဆရာက "ကဲ... တပည့်တို့၊ ဒါက ကကြီး၊ ဒါက ခခွေး"၊ ဒါမှမဟုတ် "ဒါက ကုသိုလ်၊ ဒါက အကုသိုလ်" ဆိုပြီး စသင်ပေးလိုက်တဲ့အခါ... အဲဒီ ဆရာ့ရဲ့ သင်ကြားမှုက တောအုပ်ထဲမှာ ဓားမတစ်လက်နဲ့ လမ်းဖောက်လိုက်သလိုပဲ။ ဦးနှောက်ထဲက နျူရွန် (Neuron) ဆဲလ်လေးတွေ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု လျှပ်စီးကြောင်းလေးတွေ စီးဆင်းသွားတယ်။ အဲဒါကို သိပ္ပံပညာမှာ "Synapse Formation" (ဆုံမှတ် တည်ဆောက်ခြင်း) လို့ ခေါ်တယ်။
ပထမဆုံး တစ်ခေါက် သင်လိုက်ရင် လမ်းရာလေးပဲ ထင်ဦးမယ်။ ဆရာက "ပြန်ဆိုစမ်း၊ ပြန်ကျက်စမ်း" ဆိုပြီး ဒုတိယတစ်ခေါက်၊ တတိယတစ်ခေါက် ထပ်သင်ပေးတဲ့အခါ... အဲဒီ တောလမ်းလေးက လူသွားလမ်း ဖြစ်လာတယ်။ ကြာတော့ လှည်းလမ်း ဖြစ်လာတယ်။ နောက်ဆုံးကျတော့ ကတ္တရာလမ်းမကြီးလို ခိုင်ခံ့တဲ့ "Memory" (မှတ်ဉာဏ်) ဖြစ်သွားတယ်။ တွေ့လား...။ ဆရာဆိုတာ ဗလာသက်သက် စကားပြောနေတာ မဟုတ်ဘူး။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ မရှိသေးတဲ့ လမ်းကြောင်းသစ်တွေကို ဖောက်လုပ်ပေးနေတဲ့ လမ်းဖောက်လုပ်ရေး သမားတွေ ဖြစ်တယ်။
ဒါတင် မကသေးဘူး။ ပိုပြီး ဆန်းကြယ်တာ တစ်ခု ရှိသေးတယ်။ အဲဒါကတော့ "Mirror Neurons" (ကြေးမုံ နျူရွန်များ) ဆိုတဲ့ သဘောတရားပဲ။ ဒါကို ပုံဝတ္ထုလေး တစ်ခုလို ပြောပြမယ်။ ရှေးတုန်းက ဆရာတစ်ယောက် ရှိသတဲ့။ သူက တပည့်ကို စာမသင်ဘူး၊ သူ့အလုပ်သူ လုပ်နေတာပဲ ပြသတဲ့။ တပည့်က ဆရာ့ကို ထိုင်ကြည့်ရင်းနဲ့ ဆရာ့ရဲ့ အတတ်ပညာတွေ အကုန်လုံး ကူးစက်သွားသတဲ့။ ဒါက ပုံပြင်မဟုတ်ဘူး၊ တကယ့် သိပ္ပံဖြစ်ရပ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဦးနှောက်ထဲမှာ တစ်ဖက်သား လုပ်တာကို ကြည့်လိုက်ရုံနဲ့ ကိုယ်တိုင် လုပ်နေရသလိုမျိုး လှုပ်ရှားတုပပေးတဲ့ ဆဲလ်လေးတွေ ရှိတယ်။ အဲဒါကို Mirror Neurons လို့ ခေါ်တယ်။
ဥပမာ - ဆရာက စေတနာ မေတ္တာအပြည့်နဲ့ စာသင်နေတာကို မြင်ရရင်၊ တပည့်ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာလည်း အဲဒီ "မေတ္တာ" နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ နေရာလေးတွေက လိုက်ပြီး တောက်ပလာတယ်။ ဆရာက သည်းခံခြင်းနဲ့ အလုပ်လုပ်တာကို မြင်ရရင်၊ တပည့်ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာလည်း "သည်းခံခြင်း" ဓာတ်ခံတွေ အလိုလို ပေါ်လာတယ်။ ဒါဟာ "Wi-Fi" စနစ်နဲ့ ဒေတာ (Data) လှမ်းပို့လိုက်သလိုပဲ ဆရာ့ရဲ့ စိတ်ထားက တပည့်ဆီကို ကူးစက်သွားတာ။ ဒါကြောင့် ရှေးပညာရှိတွေက "ဆရာကောင်း တပည့် ပန်းကောင်း ပန်" လို့ ဆိုခဲ့ကြတာပေါ့။ ဆရာ့ဆီက ပညာ (Information) တင် ကူးတာ မဟုတ်ဘူး၊ စိတ်ဓာတ် (Mindset) ပါ ကူးစက်သွားတာကိုး။
ဒါကို သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ လူဖြစ်လာတယ်၊ လိမ္မာယဉ်ကျေးလာတယ် ဆိုတာ... ကိုယ့်အလိုလို ဖြစ်လာတာ ဟုတ်ရဲ့လား။ မဟုတ်ဘူးနော်။ ငယ်ဆရာ၊ ကြားဆရာ၊ အိုဆရာ ဆိုတဲ့ ဆရာပေါင်းစုံက ကိုယ့်ရဲ့ ဦးနှောက် တောအုပ်ကြီးထဲမှာ လမ်းတွေ လာဖောက်ပေးသွားကြလို့၊ သူတို့ရဲ့ စေတနာလှိုင်းတွေ (Brain Waves) ကို ကိုယ်တွေက ဖမ်းယူခွင့် ရခဲ့ကြလို့ အခုလို လူရာဝင်နေကြတာ မဟုတ်လား။ ဒါဟာ သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်လည်း အင်မတန် ကျေးဇူးကြီးမားလှသလို၊ ဗုဒ္ဓနည်းကျ ကြည့်ရင်လည်း "ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒ်" သဘောအရ အကြောင်း (ဆရာ့သင်ကြားမှု) ကြောင့် အကျိုး (တပည့်ရဲ့ တတ်မြောက်မှု) ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးချင် မေးလိမ့်မယ်။ "အရှင်ဘုရား... အဲဒီ သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ ဦးနှောက်လမ်းကြောင်းတွေ၊ Mirror Neuron တွေက တရားဓမ္မနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲဘုရား" လို့။ ဆိုင်တာပေါ့ ဒကာကြီးရဲ့။ အများကြီးကို ဆိုင်တာ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးက "အာစရိယ" (ဆရာ) ဆိုတာ "အာစရတိ သိက္ခာပေတိ" - အကျင့်ကိုပါ ပြုပြင်ပေးသူလို့ ဟောခဲ့တယ်။ အဲဒီ "ပြုပြင်ပေးတယ်" ဆိုတာ ခုနက ပြောတဲ့ ဦးနှောက်လမ်းကြောင်းဟောင်းတွေ (အကုသိုလ်လမ်းကြောင်းတွေ) ကို ပိတ်ပြီး၊ လမ်းကြောင်းသစ် (ကုသိုလ်လမ်းကြောင်းတွေ) ဖောက်ပေးတာကို ပြောတာပေါ့။
ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီ သိပ္ပံနည်းကျ သင်ကြားရေး သဘောတရားတွေရဲ့ နောက်ကွယ်က အဘိဓမ္မာ သဘောတရား၊ ပါဠိတော်တွေက ဘယ်လို ဆိုထားသလဲဆိုတာကို ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်...
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ခုနက ဦးပဉ္ဇင်း ပြောခဲ့တဲ့ ခေတ်သစ်ပညာရေးသိပ္ပံ (Pedagogy) သဘောတရားတွေ၊ ဦးနှောက်ထဲက မှတ်ဉာဏ်လမ်းကြောင်း (Neural Pathways) ဖြစ်ပေါ်ပုံတွေကို နားလည်ပြီးပြီဆိုရင်... မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဘယ်လိုများ ဆက်စပ်မှုရှိနေသလဲ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ "အာစရိယ" ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်က ဘယ်လောက်တောင် ခေတ်မီနေသလဲ ဆိုတာကို ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်၊ ဟုတ်လား။
ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ အခြေခံထားတဲ့ "အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်" ထဲမှာရော၊ ဝိနည်းပိဋကတ်တော်မှာပါ ဆရာသမားတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး "အာစရိယ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးနှုန်းထားတာ တွေ့ရတယ်။ ပါဠိလိုတော့ "အာစရိယ"၊ မြန်မာလိုတော့ "ဆရာ" ပေါ့။ ဒီစကားလုံးလေး တစ်လုံးတည်းမှာတင် အင်မတန် နက်နဲတဲ့ အဓိပ္ပာယ်တွေ၊ သိပ္ပံနည်းကျ သဘောတရားတွေ အများကြီး ကိန်းဝပ်နေတယ်။ ကဲ... စာပေကျမ်းဂန်အရ အနက်ဖွင့်ကြည့်ကြစို့။
ရှေးဆရာတော်ကြီးတွေက "အာစရိယ" ဆိုတဲ့ ပုဒ်ကို ဒီလို ဝိဂြိုဟ်ပြုကြတယ်။ "အာစရံ သိက္ခာပေတိ၊ ဧတေနာတိ အာစရိယော" တဲ့။
အနက်အဓိပ္ပာယ်ကတော့ -
အာစရံ = အကျင့်စာရိတ္တ မွန်မြတ်ခြင်းကို၊ သိက္ခာပေတိ = ကောင်းစွာ သင်ကြားပေးတတ်၏၊ ကျင့်ကြံစေတတ်၏။ ဧတေန = ထို့ကြောင့်၊ အာစရိယော = အာစရိယ မည်၏။
ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ သတိထားမိကြလား။ "ပညာကို သင်ပေးသူ" လို့ ဘုရားရှင်က ရိုးရိုး မဟောဘူးနော်။ "အာစရံ" - အကျင့်ကို သင်ပေးသူတဲ့။ ဒါဟာ ခုနက ဦးပဉ္ဇင်း ပြောခဲ့တဲ့ ခေတ်သစ် ပညာရေးသဘောတရား (Pedagogy) နဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေတယ်။ ပညာရေးပညာရှင်တွေက "Holistic Education" လို့ ပြောကြတယ်။ စာတတ်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး၊ စိတ်ဓာတ်ပါ ပြုပြင်ပေးမှ ပညာရေး ခေါ်တယ်။ ဆရာတစ်ယောက်က တပည့်တစ်ယောက်ကို စာသင်ပေးတယ်ဆိုတာ... တပည့်ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ ဒေတာ (Data) တွေ ထည့်ပေးလိုက်ရုံ သက်သက် မဟုတ်ဘူး။ တပည့်ရဲ့ တွေးခေါ်ပုံ (Mindset) နဲ့ အပြုအမူ (Behavior) ကိုပါ "Re-wire" လုပ်ပေးလိုက်တာ၊ ပုံစံအသစ် ပြန်ချပေးလိုက်တာ ဖြစ်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြီး ရှင်းပြရရင်... ပါဠိတော်ထဲမှာ "ဝိနေတိ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးလည်း ဆရာ့ဂုဏ်ပုဒ်အနေနဲ့ သုံးထားတာ ရှိသေးတယ်။ "ဝိနေတိ" ဆိုတာ "ထူးခြားစွာ ဆုံးမခြင်း၊ လမ်းမှန်သို့ ပို့ဆောင်ခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတယ်။
သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင် ဒါကို "Corrective Feedback Loop" (အမှားပြင် ဆားကစ်လမ်းကြောင်း) လို့ ခေါ်တယ်။ တပည့်က အမှားတစ်ခု လုပ်လိုက်တယ်၊ ဆရာက "ဟေ့... ဒါ မလုပ်ရဘူး၊ ဒီလို လုပ်ရတယ်" လို့ ထောက်ပြလိုက်တယ်။ အဲဒီလို ထောက်ပြလိုက်တဲ့ တိုတောင်းလှတဲ့ အချိန်လေးအတွင်းမှာပဲ တပည့်ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲက လျှပ်စစ်စီးကြောင်းတွေဟာ လမ်းကြောင်းဟောင်းကို ပိတ်လိုက်ပြီး လမ်းကြောင်းသစ်ကို ချက်ချင်း ဖောက်လုပ်လိုက်ကြတယ်။ အဲဒါ "ဝိနေတိ" ပဲ။ တပည့်ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို တည့်မတ်ပေးလိုက်တာ။
စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါဦး... လောကမှာ ကိုယ့်ကို လမ်းမှန်ရောက်အောင် ဆွဲခေါ်ပေးမယ့်၊ ကိုယ့်ရဲ့ အမှားတွေကို ထောက်ပြပြီး ဦးနှောက်လမ်းကြောင်းသစ်တွေ ဖောက်ပေးမယ့် "အာစရိယ" သာ မရှိခဲ့ရင်... ဦးပဉ္ဇင်းတို့၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဘဝတွေဟာ တောအုပ်ကြီးလို ရှုပ်ထွေးပွေလီနေမှာ အမှန်ပဲ။ "အဝိဇ္ဇာ" ဆိုတဲ့ အမှောင်ထုကြီး ဖုံးလွှမ်းနေမှာ။ ဆရာဆိုတာ အဲဒီ အမှောင်တောအုပ်ထဲမှာ ဓားမ တစ်လက်နဲ့ လမ်းဖောက်ပေးသူ၊ ရှေ့ကနေ မီးရှူးတိုင် ထွန်းပြသူ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ပါဠိတော်ကော၊ သိပ္ပံကော တစ်ထပ်တည်း ကျမနေဘူးလား။ ကျနေပါတယ် ဘုရား။
နောက်တစ်ချက် ထပ်ပြောချင်တာက... "သိက္ခာပေတိ" ဆိုတဲ့ စကားလုံး။ "သိက္ခ" ဆိုတာ "အဖန်ဖန် လေ့ကျင့်ခြင်း" (Training)။ ဆရာက တစ်ခါတည်း ပြောပြီး ပစ်ထားလိုက်တာမျိုး မဟုတ်ဘူး။ တပည့် လိမ်မာလာတဲ့အထိ၊ တတ်မြောက်လာတဲ့အထိ ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်ပေးတယ်။ ဒါကို Neuroscience မှာ "Long-term Potentiation" (LTP) လို့ ခေါ်တယ်။ အကြိမ်ကြိမ် လေ့ကျင့်လေလေ၊ ဦးနှောက်ဆဲလ်တွေကြားက ဆက်သွယ်မှု (Connection) က ခိုင်မာလေလေ ဖြစ်လာတာကို ပြောတာ။ ဆရာသမားတွေရဲ့ "စေတနာ" ဆိုတာ အဲဒီလို ထပ်ခါထပ်ခါ သင်ပေးချင်တဲ့ စိတ်ဆန္ဒပဲ။ အဲဒီ စေတနာကြောင့်ပဲ တပည့်တွေရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ ပညာဆိုတာ အမြစ်တွယ်သွားရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆရာ့ကျေးဇူးဆိုတာ ရိုးရိုး ကျေးဇူး မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ ဘဝပုံစံ (Life Pattern) တစ်ခုလုံးကို ပြောင်းလဲပေးလိုက်တဲ့ "အနန္တကျေးဇူး" ပါလားလို့ နှလုံးသွင်းပြီး၊ ဒီပါဠိတော်လာ အဓိပ္ပာယ်တွေနဲ့အညီ ဆရာသမားတွေကို ရိုသေလေးစားကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ရပါတယ်။
ကိုင်း... ပါဠိနဲ့ သိပ္ပံ သဘောတရားကို နားလည်ပြီးပြီဆိုတော့... ဒီအသိတွေကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဆွဲသွင်းပြီး ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းကြည့်ကြရအောင်။ ဒါက အရေးအကြီးဆုံး အပိုင်းပဲနော်။ "ဆရာကို ပူဇော်တယ်" ဆိုတာ ပန်းနဲ့ ရေချမ်းနဲ့ ကပ်လှူတာကိုပဲ ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။ ဆရာ့ဂုဏ်ကို အာရုံပြုပြီး ကိုယ့်သန္တာန်မှာ ရှိနေတဲ့ "အတ္တ" (Self)၊ "မာန" (Pride) တွေကို ဖြိုခွဲပစ်တာကမှ အမြတ်ဆုံး ပူဇော်ခြင်း ဖြစ်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ လူအများစုက "ငါ တတ်တယ်၊ ငါ သိတယ်၊ ငါ့ပညာ" ဆိုပြီး မာနတက်နေတတ်ကြတယ်။ ဟုတ်လား။ "ငါ ဘွဲ့ရထားတာ၊ ငါက ပညာရှင်" ဆိုပြီးတော့လေ။ တကယ်တမ်း ဉာဏ်မျက်လုံးနဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်... အဲဒီ "ငါ တတ်တယ်" ဆိုတဲ့ အရာဟာ ဘယ်က ရောက်လာသလဲ။
အခု ဒကာကြီးတို့ ဒကာမကြီးတို့ ဆရာတစ်ယောက် ပြောတာကို နားထောင်နေတယ် ဆိုပါစို့။
၁။ ဆရာ့ဆီက ထွက်လာတဲ့ အသံလှိုင်း (Sound Wave) က "သဒ္ဒါရုံ"။
၂။ ကိုယ့်ရဲ့ နားက "သောတဒွါရ"။
၃။ အဲဒီ နှစ်ခု တိုက်ဆိုက်လိုက်တဲ့အခါ "ကြားသိစိတ်" (Hearing Consciousness) ဆိုတဲ့ "နာမ်တရား" လေး ပေါ်လာတယ်။
၄။ အဲဒီ အသံကို "ဒါကတော့ သင်္ချာပဲ၊ ဒါကတော့ ဓမ္မပဲ" လို့ မှတ်သားလိုက်တာက "သညာ" (Perception)။
၅။ အဲဒီ အသိပညာကို လက်တွေ့ ပြန်အသုံးချဖို့ နှိုးဆော်တာက "သင်္ခါရ" (Volitional Formations)။
ကဲ... ကြည့်စမ်း...။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးမှာ "ငါ" ဆိုတဲ့ ကောင် ဘယ်နားမှာ ပါလဲ။ မပါဘူးနော်။ အကြောင်း (ဆရာ့ရဲ့ သင်ကြားမှု) နဲ့ အကျိုး (တပည့်ရဲ့ တတ်မြောက်မှု) ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု သက်သက်သာ ရှိတယ်။ ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင် "Input-Process-Output" စနစ်ကြီး တစ်ခု လည်ပတ်နေတာနဲ့ တူတယ်။
မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ အမှတ်စဉ် ၁၉၆ မှာ "သောက" (Soka) အကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားတာ ရှိတယ်။ "သောကပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ" ဆိုတဲ့အထဲက သောက ပေါ့။ လူတွေ ဘာလို့ သောက ဖြစ်ရသလဲ။ ဘာလို့ စိုးရိမ်ပူပန်ရသလဲ။ အသိပညာ နည်းပါးလို့၊ လမ်းပျောက်နေလို့ ဖြစ်ရတာ။ လမ်းပျောက်နေတဲ့သူဟာ အမြဲတမ်း စိုးရိမ်ကြောင့်ကြနေရတယ်။ ဆရာသမား ဆိုတာ အဲဒီ "သောက" ကို ငြိမ်းစေတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ပဲ။ အဝိဇ္ဇာကြောင့် ဖြစ်တဲ့ သောကကို ဝိဇ္ဇာ (ပညာ) နဲ့ ဖယ်ရှားပေးတာ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့် ဝိပဿနာ ရှုကွက်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ "ဆရာကို ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ စွဲလမ်းခြင်း" ပဲ။ တချို့က ဆရာကို အရမ်းချစ်တော့ ဆရာမရှိရင် မနေနိုင်ဘူး၊ ဆရာ သေဆုံးပျက်စီးတဲ့အခါ "သောက" မီး တောက်လောင်ရပြန်ရော။ ဒါကြောင့် ဝိပဿနာ ရှုတဲ့အခါ ဆရာကို "ပုဂ္ဂိုလ်" အနေနဲ့ မကြည့်ဘဲ "ဓမ္မ" အနေနဲ့ ကြည့်တတ်ရမယ်။
"ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ" ဆိုတော့...
အခု ဆရာသမားရဲ့ ကျေးဇူးကို အာရုံပြုလိုက်ပါ။ ရင်ထဲမှာ လှိုက်ခနဲ၊ နွေးခနဲ ခံစားမှုလေး ဖြစ်ပေါ်လာလိမ့်မယ်။ အဲဒါကို "ငါ ကျေးဇူးတင်တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။
"သိတတ်တဲ့ သဘောတရားလေး (ပညာ) နဲ့ ခံစားတဲ့ သဘောတရားလေး (ဝေဒနာ) ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်နေပါလား" လို့ ဓာတ်သဘော သက်သက်ပဲ ရှုမြင်ပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ခွက်လွတ် တစ်လုံးထဲကို ရေတွေ လောင်းထည့်လိုက်သလိုပါပဲ။ ခွက်က "ငါ ရေတွေ ပြည့်သွားပြီ၊ ငါ တော်လိုက်တာ" လို့ ထအော်သလား။ မအော်ဘူးနော်။ ရေဖြည့်ပေးသူ (ဆရာ) ရှိလို့ ရေပြည့်လာတာ (ပညာ) ဖြစ်ပါတယ်။ "ငါ့ ပညာ" မဟုတ်ပါဘူး၊ "ဆရာ့ ကျေးဇူး" ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ "အကျိုးတရား" မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို နှလုံးသွင်းနိုင်မှ... "ငါ" ဆိုတဲ့ အတ္တဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပြီး၊ ဆရာ့ကျေးဇူးကိုလည်း စစ်မှန်စွာ ပူဇော်ရာ ရောက်သလို၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မာနတံခွန်ကို ချိုးနှိမ်ပြီးသား ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
ကိုင်း... တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် ပျင်းသွားမှာ စိုးလို့၊ ဒီသဘောတရားတွေနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် ပြောပြမယ်။ ဒါက Case-2574 အနေနဲ့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အကြောင်းအရာလေး။ ဇာတ်လမ်းခေါင်းစဉ်က "တံတားတစ်စင်းရဲ့ မျက်ရည်" တဲ့။
ဟိုး... လွန်ခဲ့တဲ့ (၁၀) နှစ်လောက်ကပေါ့။ ရန်ကုန်မြို့မှာ "ကိုသက်နိုင်" ဆိုတဲ့ အင်ဂျင်နီယာ လူငယ်လေး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက ကျောင်းမှာကတည်းက စာတော်တယ်၊ ဉာဏ်ကောင်းတယ်၊ နိုင်ငံခြားမှာ ပညာတော်သင် သွားပြီး ပြန်လာတဲ့သူပေါ့။ သူ့မှာ "ဦးဘမောင်" ဆိုတဲ့ ဆရာရင်း တစ်ယောက် ရှိတယ်။ ဦးဘမောင်ကတော့ ခေတ်ဟောင်း အင်ဂျင်နီယာကြီး၊ ကွန်ပျူတာတွေ ဘာတွေ သိပ်မသုံးတတ်ဘူး၊ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့ လုပ်ငန်းခွင် အတွေ့အကြုံကတော့ ဝါရင့်နေပြီ။
ကိုသက်နိုင် ပြန်ရောက်တော့ ကုမ္ပဏီကြီး တစ်ခုမှာ ပရောဂျက် မန်နေဂျာ (Project Manager) ဖြစ်လာတယ်။ သူက ခေတ်မီ နည်းပညာတွေ၊ ဆော့ဖ်ဝဲ (Software) တွေ သုံးပြီး တံတား ဒီဇိုင်းတွေ ဆွဲတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ ဘယ်လို ဖြစ်နေလဲဆိုတော့... "ငါက နိုင်ငံခြားပြန်၊ ဒီလူကြီးတွေက ခေတ်နောက်ကျနေပြီ" ဆိုတဲ့ မာနက ထောင်နေတယ်။ တစ်နေ့တော့ မြစ်ကူးတံတားကြီး တစ်စင်း တည်ဆောက်ဖို့ တာဝန်ကျတယ်။ ကိုသက်နိုင်က ကွန်ပျူတာ တွက်ချက်မှုတွေအရ "ဒီနေရာမှာ သံပေါင်ကို ဒီလောက် လျှော့လိုက်ရင် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာမယ်၊ ဒီဇိုင်းလည်း ပိုလှမယ်" ဆိုပြီး တွက်ချက်တယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ သူ့ဆရာ ဦးဘမောင်က ဘေးကနေ သတိပေးတယ်။
"မောင်သက်နိုင်... ဆရာ့ အမြင်တော့... ဒီမြစ်ရဲ့ ရေစီးကြောင်းက အောက်ခြေမြေသားကို တိုက်စားတတ်တယ်ကွ။ မင်းတွက်ထားတာ မှန်ပေမဲ့၊ သဘာဝဘေးကို ထည့်စဉ်းစားပြီး သံပေါင်ကို လျှော့မပစ်ပါနဲ့" တဲ့။
ကိုသက်နိုင်က ဘာပြန်ပြောလဲ သိလား။
"ဆရာကြီး... ဒါ ကွန်ပျူတာနဲ့ တွက်ထားတာ၊ တိကျတယ်ဗျ။ ဆရာကြီးတို့ခေတ်က မှန်းဆပြီး လုပ်တာ၊ အခုခေတ်က ဒေတာ (Data) ခေတ်ဗျ" ဆိုပြီး ဆရာ့စကားကို ပယ်ချလိုက်တယ်။
တံတားကြီး ပြီးသွားတယ်။ ဖွင့်ပွဲ လုပ်တယ်။ ကိုသက်နိုင်လည်း နာမည်ကြီးသွားတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "သောက" ဆိုတာ မဖိတ်ခေါ်ဘဲ ရောက်လာတတ်တဲ့ ဧည့်သည်ဆိုးကြီးဗျ။ နောက် (၃) နှစ်လောက် အကြာမှာ မိုးကြီးလေကြီး ကျပြီး ရေကြီးပါလေရော။ အဲဒီညမှာပဲ ကိုသက်နိုင် ဖုန်းမြည်လာတယ်။
"ကိုသက်နိုင်... ခင်ဗျား တည်ဆောက်ထားတဲ့ တံတား တိုင်အမှတ် (၄) နစ်မြုပ်သွားပြီ" တဲ့။
ကိုသက်နိုင် ခြေမကိုင်မိ လက်မကိုင်မိ ဖြစ်သွားတယ်။ သူ့ဂုဏ်သိက္ခာတွေ၊ သူ့မာနတွေ ရေထဲ မျှောပါသွားသလိုပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာ သူ့ရင်ထဲမှာ ပူလောင်လိုက်တာ၊ အိပ်မပျော်၊ စားမဝင်၊ တရားစွဲခံရမလား ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်တွေနဲ့ "သောက" မီး တောက်နေတယ်။ အဲဒီအချိန်ကျမှ သူ့မျက်လုံးထဲမှာ ဆရာဦးဘမောင်ရဲ့ မျက်နှာကို ပြေးမြင်လာတယ်။
သူ မျက်နှာငယ်လေးနဲ့ ဆရာ့အိမ်ကို ရောက်သွားတယ်။ ဆရာ့ကို မြင်တော့ ဝမ်းနည်းလွန်းလို့ စကားမပြောနိုင်ဘဲ ဒူးထောက်ချလိုက်တယ်။ ဆရာဦးဘမောင်က ဘာပြောလဲ သိလား။ ဆူလည်း မဆူဘူး၊ ငေါက်လည်း မငေါက်ဘူး။ ပြုံးပြုံးလေးပဲ ပြောတယ်။
"ငါ့တပည့်... မင်း ပညာမတတ်လို့ မှားတာ မဟုတ်ဘူး။ မင်းရဲ့ 'မာန' က မင်းရဲ့ 'ပညာ' ကို ဖုံးလိုက်လို့ အမှား ဖြစ်သွားတာ။ အခု မင်း သင်ခန်းစာ ရပြီမဟုတ်လား။ လဲရင် ပြန်ထ။ အရေးကြီးတာက ကိုယ့်အမှားကို ဝန်ခံရဲတဲ့ သတ္တိပဲ" တဲ့။
အဲဒီ စကားတစ်ခွန်းက ကိုသက်နိုင်ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲက မှားယွင်းနေတဲ့ လမ်းကြောင်း (Neural Pathway) ကို ဖြတ်တောက်ပြီး၊ အသိဉာဏ်သစ် (Wisdom) ကို ချက်ချင်း ဖွင့်ပေးလိုက်သလိုပဲ။ သူ ချက်ချင်း သဘောပေါက်သွားတယ်။ "ငါ တတ်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ငါ့ဆရာတွေ သင်ပေးလို့ တတ်တာ။ ဆရာ့စကား နားမထောင်မိလို့ ငါ ဒုက္ခရောက်တာ" ဆိုတဲ့ အသိ ဝင်လာတယ်။
အဲဒီနောက်ပိုင်း ကိုသက်နိုင်ဟာ တံတားကို ပြန်လည် ပြုပြင်တည်ဆောက်တယ်။ ဒီတစ်ခါတော့ သူ့ပညာကို ဆရာ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ ပေါင်းစပ်တယ်။ အခုဆိုရင် သူဟာ တံတားဆောက်ရင် အရင်ဆုံး ဆရာ့ကို ကန်တော့ပြီးမှ စလုပ်တဲ့ အလေ့အထ ရှိသွားပြီ။ တွေ့လား သူတော်ကောင်းတို့...။ "ဆရာ" ဆိုတာ အမှားမလုပ်မိအောင် တားပေးသူ၊ အမှားလုပ်မိရင်လည်း လမ်းမှန်ပြန်တင်ပေးသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုသက်နိုင်သာ ဆရာ့ကို "ငါ့ထက် နိမ့်တယ်" လို့ ထင်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး သူ အမှားတွေ ဆက်လုပ်နေဦးမှာပဲ။ ဆရာ့ကို "အာစရိယ" (လမ်းပြသူ) လို့ မြင်လိုက်တဲ့ အချိန်ကျမှ သူ့ဘဝက "သောက" ကင်းဝေးသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးပဉ္ဇင်းတို့လည်း ကိုသက်နိုင်လို "ငါတတ်တယ်" ဆိုတဲ့ မာနတောထဲမှာ လမ်းမပျောက်ကြပါစေနဲ့။ ဆရာသမားတွေရဲ့ စကားကို မြေဝယ်မကျ နားထောင်ပြီး၊ ကိုယ့်ရဲ့ မာနကို ဆရာ့ခြေရင်းမှာ ချထားနိုင်ကြပါစေကုန် သတည်း။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အပိုင်း (၁) ကနေ (၅) အထိ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သိပ္ပံနည်းကျ ဦးနှောက်လမ်းကြောင်းတွေအကြောင်း၊ ပါဠိတော်လာ ဆရာ့ဂုဏ်ကျေးဇူးတွေအကြောင်းနဲ့ ကိုသက်နိုင်ရဲ့ သင်ခန်းစာရသွားတဲ့ ဇာတ်လမ်းလေးတွေကို စုံစုံလင်လင် နားဆင်ခဲ့ကြပြီးပြီ ဆိုတော့... အခု တရားပွဲရဲ့ နောက်ဆုံးပိတ် အနှစ်ချုပ်အနေနဲ့ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့သမျှကို "သစ္စာလေးပါး" တရားတော်နဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးပြီး နိဂုံးချုပ်ကြရအောင်၊ ဟုတ်လား။
ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ ဘယ်တရားပဲဟောဟော "သစ္စာ" မဆိုက်ရင် အနှစ်မရှိဘူးဗျ။ ဒီနေ့ ပြောခဲ့တဲ့ "ဆရာမြတ်များ၏ ကျေးဇူး" ကို သစ္စာခွဲကြည့်ရင် -
ပထမဦးဆုံး... ကိုသက်နိုင် ခံစားခဲ့ရတဲ့၊ ဒကာ ဒကာမတို့ ဘဝမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ "လမ်းပျောက်ခြင်း၊ မှားယွင်းခြင်း၊ မာနတက်ပြီး ပူလောင်ခြင်း" ဆိုတဲ့ သောကတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပဲ။ ဟုတ်လား... ပူလောင်နေရင် ဒုက္ခပဲ မဟုတ်လား။
အဲဒီ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းအရင်းက ဘာလဲဆိုတော့ "ငါ တတ်တယ်၊ ငါ သိတယ်" ဆိုတဲ့ မာနနဲ့ "ဆရာ မလိုဘူး" ဆိုတဲ့ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာတွေပေါ့။ အဲဒါက "သမုဒယသစ္စာ"။
ဆရာ့ဆီက ပညာကို ရယူပြီး မာနကို ချိုးနှိမ်လိုက်လို့ စိတ်ထဲမှာ "အော်... အခုမှပဲ လမ်းမှန်တွေ့တော့တယ်" ဆိုပြီး ငြိမ်းအေးသွားတာက "နိရောဓသစ္စာ" ရဲ့ အရိပ်အယောင်ပဲ။
အဲဒီလို ငြိမ်းအေးဖို့အတွက် ဆရာ့စကားကို နားထောင်တယ်၊ ကျင့်ကြံတယ်၊ ဝိပဿနာရှုတယ် ဆိုတဲ့ အလုပ်တွေကတော့ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပေါ့။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ဘဝမှာ ဆရာသမားတွေရဲ့ ဂုဏ်ကို သိတတ်ခြင်းဟာ "မင်္ဂလာ" တစ်ပါးပဲ။ ဆရာသမားတွေက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ ပညာလမ်းကြောင်းတွေ ဖောက်ပေးခဲ့သလို၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဆိုတဲ့ "အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ" (ဆုံးမထိုက်သူကို ဆုံးမရာမှာ အသာလွန်ဆုံးဖြစ်တဲ့ ဆရာ) ကြီးကလည်း ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း လမ်းကြောင်းတွေကို ဖောက်ပေးထားခဲ့တာ။ အဲဒီ လမ်းကြောင်းအတိုင်း လျှောက်ရင် "သောက" ကင်းဝေးရမှာ အမှန်ပဲ။
ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောခဲ့တဲ့ Case-2574 ထဲက ကိုသက်နိုင်လိုမျိုး... အမှားကို ဝန်ခံရဲတဲ့ သတ္တိရှိကြပါ၊ ဆရာ့ခြေရင်းမှာ မာနကို ချထားနိုင်ကြပါစေ။ ဒါမှသာလျှင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲက Mirror Neurons တွေဟာ ဆရာသမားတွေရဲ့ ကောင်းမြတ်တဲ့ အရည်အသွေးတွေကို အပြည့်အဝ ဖမ်းယူနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ Policy 6.1 အရလည်း ဆရာသမားတို့ရဲ့ အတတ်ပညာတွေကို ရိုသေစွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ ဆိုထားတာ ရှိတယ် မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် ဆရာ့ဂုဏ်ကို သိတတ်ခြင်းဟာ ယဉ်ကျေးတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အခြေခံပဲ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းပေးချင်တာကတော့... ယနေ့ တရားနာယူကြတဲ့ သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် "ဆရာသမားတို့၏ ဂုဏ်ကို သိတတ်ကြပါစေ"။ မိမိတို့ရဲ့ ဘဝခရီးလမ်းမှာ လမ်းပြမယ့် ဆရာကောင်း သမားကောင်းတွေနဲ့ အမြဲဆုံတွေ့နိုင်ကြပါစေ။ ဆရာ့ဆီက ရတဲ့ ပညာကို "ငါ့ပညာ" လို့ မာနမတက်ဘဲ၊ လောကအကျိုး၊ သာသနာ့အကျိုးအတွက် အသုံးချနိုင်ပြီး... နောက်ဆုံးမှာတော့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ အားလုံးရဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆရာ့လမ်းပြမှုနဲ့အတူ မလွဲမသွေ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန် သတည်း။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
Talk ID: TALK-2023-OCT-01
Speaker: Ashin Dhammasami (U Dhammasami)
Role: Founder of Hswagata Museum
Theme: The Dhamma in the Material (Year 2023)
Reference: Anguttara Nikaya, Sattaka Nipata, Acariya Guna Sutta
Date: October 1, 2023
