နေ့ရက် - ဇွန်လ (၂၃) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-173)- လမ်းကြောင်းနှင့် ပန်းတိုင် (Path & Destination: Magga)
ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (မဂ္ဂပစ္စယော)။
သိပ္ပံနယ်ပယ် - GPS Navigation & Trajectory Calculation (GPS လမ်းညွှန်စနစ်နှင့် လမ်းကြောင်းတွက်ချက်မှု)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၃) ရက်၊ သောကြာနေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုနေ့ (UN Public Service Day) အထိမ်းအမှတ် ဓမ္မသဘင်ပွဲလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။ "ဝန်ဆောင်မှု" (Service) ပေးတယ်ဆိုတာ ပြည်သူတွေကို လိုရာခရီးရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးခြင်း တစ်မျိုးပါပဲ။ ခရီးသွားရင် "လမ်းမှန်" ဖို့ လိုသလို၊ ဘဝသံသရာ ခရီးသွားရာမှာလည်း လမ်းကြောင်းမှန်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်မှာတော့ ဒီသဘောတရားကို "မဂ္ဂပစ္စယော" (လမ်းကြောင်း) လို့ ဟောကြားထားပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ ခေတ်သစ် GPS နည်းပညာရဲ့ လမ်းညွှန်ပုံစနစ်နဲ့ မဂ္ဂပစ္စယောတို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တရားတော် မဟောကြားမီမှာ၊ မှားယွင်းနေတဲ့ စိတ်လမ်းကြောင်းတွေကို ပြန်တည့်မတ်နိုင်ဖို့ "လမ်းလျှောက် တရားမှတ်နည်း" (Walking Meditation) ကို အာရုံပြုပြီး စိတ်တည်ငြိမ်မှု ယူကြရအောင်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်ထားပါ။ စိတ်ထဲမှာ လမ်းဖြောင့်ဖြောင့်လေး တစ်ခုကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ခြေတစ်လှမ်း လှမ်းလိုက်တိုင်း "မှန်ကန်တဲ့ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ငါ ရှိနေသလား" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးပါ။ ဘယ်ဘက်၊ ညာဘက် ဘေးလမ်းတွေကို စိတ်မရောက်စေဘဲ၊ ပန်းတိုင် (နိဗ္ဗာန်) ဆီကိုသာ ဦးတည်ထားတဲ့ စိတ်အစဉ်ကို တည်ဆောက်ပါ။ "လမ်းမှန်ပြီ... လမ်းမှန်ပြီ... သိတယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ရင်း ငြိမ်ငြိမ်လေး နေပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ GPS (Global Positioning System) ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ ဆိုတာကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
GPS ဆိုတာ ကမ္ဘာ့ပတ်လမ်းကြောင်းထဲမှာ ရှိတဲ့ ဂြိုဟ်တု (Satellites) တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး လမ်းညွှန်ပေးတဲ့ စနစ်ပါ။ သူက အချက် (၃) ချက်ကို တွက်ချက်ပါတယ်။
(၁) Current Position: လက်ရှိ ဘယ်ရောက်နေသလဲ။
(၂) Destination: ဘယ်ကို သွားချင်သလဲ။
(၃) Trajectory (Route): အဲဒီနှစ်ခုကို ဆက်ပေးမယ့် အကောင်းဆုံး လမ်းကြောင်း။
အရေးကြီးဆုံး အချက်ကတော့ "Alignment" (ဦးတည်ချက်) ပါပဲ။ လေယာဉ်ပျံ တစ်စင်းဟာ ထွက်ခွာစမှာ ၁ ဒီဂရီလောက် လမ်းကြောင်းလွဲသွားရင် (Trajectory Error)၊ ခရီးဆုံးရောက်တဲ့အခါ မိုင်ပေါင်း ထောင်ချီ လွဲသွားပြီး တခြားနိုင်ငံ ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် "လမ်းကြောင်း" (Path) ဆိုတာ "ကံကြမ္မာ" (Destiny) ကို ဆုံးဖြတ်ပေးတဲ့ အရာ ဖြစ်ပါတယ်။
(Label: The Geometry of Guidance - Trajectory Determines Destination)
အခု... ဒီသဘောတရားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "မဂ္ဂပစ္စယော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
"မဂ္ဂ" ဆိုတာ "လမ်း" ပါ။ နိဗ္ဗာန်ကို သွားတဲ့ လမ်းရှိသလို၊ အပါယ်ငရဲကို သွားတဲ့ လမ်းလည်း ရှိပါတယ်။
စိတ်တစ်ခု ဖြစ်တိုင်းမှာ အဲဒီစိတ်ကို "ဘယ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း မောင်းမလဲ" ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပေးတဲ့ "မဂ္ဂင်" (Path Factors) တွေ ပါဝင်နေပါတယ်။
(၁) သမ္မာမဂ္ဂင် (လမ်းမှန်): သမ္မာဒိဋ္ဌိ (အမြင်မှန်)၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ (အတွေးမှန်) စသည်ဖြင့်။ ဒါတွေက နိဗ္ဗာန်လမ်းကို ဦးတည်ပေးတယ်။
(၂) မိစ္ဆာမဂ္ဂင် (လမ်းမှား): မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (အမြင်မှား)၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ (အတွေးမှား)။ ဒါတွေက အပါယ်လမ်းကို ဦးတည်ပေးတယ်။
GPS လိုပါပဲ။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ "ဒေါသ" ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်း (Route) ကို ရွေးလိုက်ရင်၊ အဲဒီစိတ်က ကိုယ့်ကို "ငရဲ" (Destination) ဆီကို မရောက်ရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပါလိမ့်မယ်။ "မေတ္တာ" ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းကို ရွေးလိုက်ရင် "ဗြဟ္မာပြည် သို့မဟုတ် နိဗ္ဗာန်" ဆီကို ပို့ဆောင်ပါလိမ့်မယ်။ မဂ္ဂပစ္စည်း ဆိုတာ စိတ်ကို ပန်းတိုင်ဆီသို့ "ပို့ဆောင်ပေးတတ်သော သဘော" ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲ ဘယ်လို ထည့်မလဲ။
"Recalculating" (လမ်းကြောင်း ပြန်တွက်ခြင်း) လုပ်ကြရအောင်။
ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):
၁။ ဦးတည်ချက်ကို စစ်ဆေးပါ: မနက် အိပ်ရာနိုးတာနဲ့ "ဒီနေ့ ငါ့စိတ် ဘယ်ကို သွားနေသလဲ" လို့ စစ်ပါ။ လောဘဘက် (ဈေးဘက်) သွားနေသလား၊ ကုသိုလ်ဘက် (ဘုရားဘက်) သွားနေသလား။
၂။ လမ်းလွဲရင် ပြန်တည့်ပါ: ကားမောင်းနေတုန်း GPS က "Recalculating" လို့ ပြောသလိုပါပဲ။ ဒေါသထွက်မိရင် "လမ်းလွဲနေပြီ" လို့ သတိထားပြီး၊ ချက်ချင်း သတိပဋ္ဌာန်လမ်းပေါ် ပြန်တက်ပါ။
၃။ မဂ္ဂင် (၈) ပါးကို တပ်ဆင်ပါ: အလုပ်တစ်ခု လုပ်တိုင်း "သမ္မာဒိဋ္ဌိ" (အမြင်မှန်)၊ "သမ္မာဝါစာ" (စကားမှန်)၊ "သမ္မာကမ္မန္တ" (လုပ်ရပ်မှန်) တွေ ပါမပါ စစ်ဆေးပါ။ မဂ္ဂင်အစုံပါမှ လိုရာခရီးရောက်မှာပါ။
ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-2474 "The Efficient Mistake" (ထိရောက်သော်လည်း မှားယွင်းသော လုပ်ရပ်) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ပြတိုက်မှာ "Visitors' Service" (ဧည့်ဝန်ဆောင်မှု) ဌာနက ဝန်ထမ်းသစ်လေး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ ကိုဇော် (အမည်လွှဲ) ပေါ့။ သူက အရမ်း တက်ကြွတယ်။ လူငယ်ဆိုတော့ နည်းပညာလည်း ကျွမ်းတယ်။
တစ်နေ့မှာ ဧည့်သည်အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ ရောက်လာတယ်။ သူတို့က "ဓာတ်တော်တိုက်ကို သွားချင်ပါတယ်" လို့ မေးတယ်။ ကိုဇော်က သူ့ GPS (အတွေး) ထဲမှာ "ဧည့်သည်ကို အမြန်ဆုံး ရောက်အောင် ပို့ပေးရမယ်" ဆိုတဲ့ စေတနာ (မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ အနုစားလေး) ဝင်သွားတယ်။
ဒါနဲ့ သူက ပုံမှန် သွားနေကျ "ဘုရားဖူး လမ်းကြောင်း" (Pilgrim Route) အတိုင်း မခေါ်ဘဲ၊ ဝန်ထမ်းတွေပဲ သုံးရတဲ့ "ဖြတ်လမ်း" (Shortcut) ကနေ ခေါ်သွားလိုက်တယ်။ အဲဒီဖြတ်လမ်းက မီးဖိုချောင် နောက်ဖေးပေါက် ကနေ ဖြတ်ရတာ။
ဧည့်သည်တွေက မြန်မြန်တော့ ရောက်ပါရဲ့။ ဒါပေမဲ့ မီးဖိုချောင်က အနံ့အသက်တွေ၊ အမှိုက်ပုံးတွေကို ဖြတ်ကျော်လာရတော့ စိတ်ထဲမှာ မကြည်ညိုတော့ဘူး။ "မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးဖို့လာတာ နောက်ဖေးပေါက်က ဝင်ရသလား" ဆိုပြီး စိတ်ခုသွားကြတယ်။ ရောက်တော့ ရောက်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ "Destination Experience" (ပန်းတိုင် အတွေ့အကြုံ) ပျက်စီးသွားတယ်။
ပြတိုက် တာဝန်ခံက ဒါကို သိတော့ ကိုဇော်ကို ခေါ်ဆုံးမတယ်။
"မောင်ဇော်... မင်းရဲ့ 'Speed' (အမြန်နှုန်း) က ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ 'Direction' (ဦးတည်ချက်) က မှားနေတယ်။ ဝန်ဆောင်မှု ပေးတယ်ဆိုတာ ရောက်ရင်ပြီးရော မဟုတ်ဘူး။ 'Right Path' (လမ်းမှန်) ကနေ သွားမှ တန်ဖိုးရှိတာ။ မဂ္ဂပစ္စည်း ဆိုတာ ဒါပဲ။ လမ်းကြောင်းမှန်မှ (သမ္မာမဂ္ဂ) နိဗ္ဗာန်ရောက်မှာ။ ဖြတ်လမ်း (မိစ္ဆာမဂ္ဂ) ကနေ သွားရင် ရောက်တော့ရောက်မယ်၊ ငရဲ ရောက်သွားနိုင်တယ်" လို့ သင်ပေးတယ်။
ပြီးတော့ Policy 9 (Visitor Experience & Protocols) အရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်းအတိုင်းပဲ ပို့ဆောင်ဖို့ တင်းကြပ်လိုက်တယ်။
ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "မဂ္ဂ" ဆိုတာ အမြန်ရောက်ဖို့ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ မှန်ကန်စွာ ရောက်ရှိဖို့ (Right Arrival) ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝမှာ အောင်မြင်ချင်ဇောနဲ့ မဟုတ်မတရား လမ်းကြောင်းတွေ (ဖြတ်လမ်းတွေ) လိုက်မိရင်၊ အောင်မြင်မှု (Destination) ကို ရကောင်း ရနိုင်ပေမဲ့၊ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုတွေ ပျောက်ဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။
ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "လမ်းကြောင်းနှင့် ပန်းတိုင်" တရားတော်မှာ GPS နည်းပညာနဲ့ မဂ္ဂပစ္စယောတို့ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် -
လမ်းမှား လိုက်မိလို့ ရောက်သွားရတဲ့ ဒုက္တိဘဝတွေ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ လမ်းမှားကို ရွေးချယ်စေတဲ့ "အဝိဇ္ဇာ" (မသိမှု) နဲ့ "မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ" (အမြင်မှား) တွေဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ လမ်းဆုံးဖြစ်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရာ နိဗ္ဗာန်က "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း ပို့ဆောင်ပေးတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး လမ်းစဉ်မြတ်က "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း ဘဝခရီးလမ်းမှာ လမ်းမှား၊ ဖြတ်လမ်းများကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး၊ မြတ်စွာဘုရား လမ်းညွှန်ခဲ့သော မဂ္ဂင်လမ်းမကြီးအတိုင်း ဖြောင့်မတ်စွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၂၃) ရက်၊ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။
