Day: 338 | သာသနာနှစ် ၂၅၆၇၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | မြေဆီလွှာ (ပထဝီဓာတ်နှင့် မြေဆီလွှာသိပ္ပံ) | အဘိဓမ္မ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ ပထဝီဓာတ် | Soil Science
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၇) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၄) ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ ကမ္ဘာ့မြေဆီလွှာနေ့ (World Soil Day) အထိမ်းအမှတ် မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... မြေကြီးကဲ့သို့ ခိုင်ခံ့သော သဒ္ဓါတရား၊ မြေဆီလွှာကဲ့သို့ ဖွံ့ဖြိုးသော ကုသိုလ်တရားများ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပြီး၊ မိမိတို့ မှီတင်းနေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးက အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ "မြေဆီလွှာ" (Soil) အကြောင်းကို အလေးထား ပြောဆိုကြတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခြေချရာ၊ အိမ်ဆောက်ရာ၊ စိုက်ပျိုးရာ ဒီမြေကြီးအကြောင်း မပြောခင်မှာ... ဒီမြေကြီးရဲ့ သဘောသဘာဝကို ကိုယ်တိုင် ခံစားသိရှိနိုင်ဖို့ "ပထဝီကသိုဏ်း" (Earth Kasina) အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။ အခု ယောဂီတို့ ထိုင်နေတဲ့ နေရာ၊ ဖင်ခုထိုင်ထားတဲ့ နေရာကနေတဆင့် ခံစားရတဲ့ "မာကျောတဲ့သဘော၊ ခိုင်ခံ့တဲ့သဘော" လေးကို သတိကပ်ပြီး ခံစားကြည့်ပါ။
"မာတယ်... သိတယ်"။
"ခိုင်ခံ့တယ်... သိတယ်"။
စိတ်ထဲကနေ ကိုယ့်ရှေ့မှာ နီညိုရောင် မြေကြီးဝန်းိုင်းိုင်းလေး တစ်ခုရှိတယ်လို့ အာရုံပြုပြီး... "ပထဝီ... ပထဝီ... မြေကြီး... မြေကြီး" လို့ စိတ်ထဲက ရွတ်ဆိုပွားများနေပါ။
"ဪ... ဒီမြေကြီးဆိုတာ စင်ကြယ်တာကို ပစ်ချလည်း မအော်ဘူး၊ ညစ်ပတ်တာကို ပစ်ချလည်း မငြီးငွေ့ဘူး။ သည်းခံခြင်းကြီးစွာဖြင့် အရာရာကို ထမ်းထားပါလား"။
"ငါ့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း ဒီမြေကြီးလိုပဲ ခိုင်ခံ့အောင်၊ သည်းခံနိုင်အောင် ထားမယ်"။
အဲဒီလို မြေကြီးရဲ့ ဂုဏ်ကိုယူပြီး တည်ငြိမ်လေးနက်တဲ့ စိတ်ကလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... ပထဝီမြေကြီးလို စိတ်ထားတွေ ခိုင်မာသွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ် မြေဆီလွှာသိပ္ပံ (Soil Science) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ "Soil Science" သို့မဟုတ် "Pedology" ဆိုတာ သီးခြား ဘာသာရပ်ကြီးတစ်ခု အနေနဲ့ ရှိပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ ထင်သလို မြေကြီးဆိုတာ "ဖုန်မှုန့်" (Dirt) သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ သူက သက်ရှိ (Living System) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေက မြေဆီလွှာကို "The Skin of the Earth" (ကမ္ဘာမြေရဲ့ အရေပြား) လို့ တင်စားကြတယ်။ လူတစ်ယောက်မှာ အရေပြားက အကာအကွယ် ပေးထားသလို၊ ကမ္ဘာကြီးအတွက်လည်း မြေဆီလွှာက အကာအကွယ် ပေးထားတာ။ ဒီမြေဆီလွှာ ဖြစ်လာဖို့အတွက် နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီပြီး ကြာပါတယ်။ ကျောက်တုံးတွေက နေပူ၊ မိုးရွာ၊ လေတိုက်လို့ ဆွေးမြေ့မယ်၊ ပြီးတော့ သစ်ရွက်ဆွေးတွေ၊ ပိုးမွှားတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီးမှ မြေဆီလွှာ တစ်လက်မ ဖြစ်လာဖို့ နှစ်ပေါင်း (၁၀၀၀) လောက် ကြာတတ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မြေဆီလွှာ လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဇွန်းစာ (Teaspoon) မှာတင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေထက် များတဲ့ ဘက်တီးရီးယား ပိုးမွှားလေးတွေ (Microorganisms) ရှိနေတယ်။ သူတို့က အလုပ်လုပ်နေကြတာ။ သစ်ရွက်တွေကို ချေဖျက်တယ်၊ အပင်တွေ စားဖို့ အစာချက်လုပ်ပေးတယ်။ အဲဒီ အလွှာပါးပါးလေးသာ ပျက်စီးသွားရင် ကမ္ဘာပေါ်မှာ အစာရေစာ ငတ်မွတ်ပြီး လူသားတွေ မျိုးတုံးသွားနိုင်တယ်။
မြေဆီလွှာမှာ အလွှာတွေ (Soil Horizons) ရှိတယ်။
အပေါ်ဆုံးမှာ O Horizon (အော်ဂဲနစ်လွှာ) - သစ်ရွက်ဆွေးတွေ ရှိတဲ့နေရာ။
ဒုတိယက A Horizon (Topsoil) - အပင်တွေ အစာစားတဲ့ မြေဆီလွှာ အကောင်းစား။
အောက်မှာ B Horizon (Subsoil) - သိပ်သည်းတဲ့ မြေသား။
အောက်ဆုံးမှာ C Horizon (Parent Material) - ကျောက်သားတွေ ရှိတဲ့နေရာ။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ မြေဆီလွှာဆိုတာ အလွှာလိုက် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ သဘာဝ စက်ရုံကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစက်ရုံကြီးက ရေကို စစ်ထုတ်ပေးတယ် (Filter)၊ အပင်ကို အစာကျွေးတယ်၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကို ထိန်းသိမ်းပေးတယ်။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ လူတွေက ဓာတ်မြေဩဇာတွေ အလွန်အကျွံသုံး၊ ပလတ်စတစ်တွေ မြေကြီးထဲ မြှုပ်နှံလိုက်တဲ့အခါ ဒီ "ကမ္ဘာ့အရေပြား" ကြီးဟာ အဆိပ်သင့်ပြီး လောင်မီးကျသလို ဖြစ်နေရရှာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ မြေဆီလွှာရဲ့ ရှုပ်ထွေးနက်နဲမှုဟာ အံ့သြစရာ မကောင်းဘူးလား။ အဲဒီလောက် တန်ဖိုးရှိတဲ့ မြေကြီးကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့က "ငါ့မြေ၊ ငါ့ခြံ" ဆိုပြီး ပိုင်ဆိုင်ဖို့လောက်ပဲ စိတ်ဝင်စားကြတယ်။ တကယ်တော့ မြေကြီးက ငါတို့ကို ပိုင်တာပါ။ ငါတို့သေရင် ဒီမြေကြီးထဲပဲ ပြန်ဝင်ရမှာပါ။ ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး လေးလေးနက်နက် သိရအောင် ဓမ္မနယ်ပယ်ထဲက "ပထဝီဓာတ်" အကြောင်းကို ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ လေ့လာတွေ့ရှိထားတဲ့ "Soil Science" (မြေဆီလွှာသိပ္ပံ) အကြောင်းကို ပြောခဲ့ကြပြီးပြီ။ မြေကြီးဆိုတာ သက်ရှိတွေ မှီခိုရာ၊ အပင်တွေ ပေါက်ရောက်ရာ "အောက်ခံဖောင်ဒေးရှင်း" ကြီး ဖြစ်တယ်ဆိုတာ သိရပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာတရားတော်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းမှာ "ပထဝီဓာတ်" (Earth Element) ကို ဘယ်လို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
အဘိဓမ္မာသဘောအရ "ပထဝီ" ဆိုတာ မြင်နေရတဲ့ မြေကြီးအိုးခြမ်းပဲ့ကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "မာကျောခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းခြင်း" သဘောတရားကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါဠိတော်မှာ "ကက္ခဠတ္တ လက္ခဏာ ပထဝီ" လို့ ဟောတော်မူတယ်။
"ကက္ခဠတ္တ" - မာကျောခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းခြင်း လက္ခဏာရှိသော တရားသည်။
"ပထဝီ" - ပထဝီဓာတ် မည်၏။
ဆိုလိုတာက... သူတော်ကောင်းတို့ လက်နဲ့ စမ်းကြည့်လိုက်လို့ "မာတယ်" လို့ တွေ့လိုက်ရင် အဲဒါ ပထဝီဓာတ်ပဲ။ "ပျော့တယ်" လို့ တွေ့လိုက်ရင်လည်း အဲဒါ ပထဝီဓာတ်ပါပဲ။ ပထဝီရဲ့ သဘောက တစ်သမတ်တည်း မဟုတ်ဘူး။ သံတုံးလို မာတာလည်း ရှိသလို၊ ရွှံ့စေးလို ပျော့တာလည်း ရှိတယ်။ အဓိကကတော့ တည်ရာ "မှီရာ" (Support) ပေးတဲ့သဘောပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ခုနက သိပ္ပံပညာမှာ ပြောခဲ့တဲ့ "မြေဆီလွှာ အလွှာများ" (Soil Horizons) ဆိုတာကို ပြန်မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အပေါ်ယံမြေဆီလွှာက ပျော့တယ်။ အောက်က ကျောက်လွှာက မာတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီ "မာခြင်း၊ ပျော့ခြင်း" နှစ်ခုစလုံးက အပင်တစ်ပင် မလဲကျအောင် ထိန်းထားပေးတဲ့ "ပတိဋ္ဌာနကိစ္စ" (တည်ရာမှီရာကိစ္စ) ကို ဆောင်ရွက်ပေးနေတာပါ။ အိမ်တစ်လုံး ဆောက်မယ်ဆိုရင် မြေကြီးက ခံပေးထားရသလို၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ရပ်နေနိုင်တာ၊ ထိုင်နေနိုင်တာဟာလည်း ဒီ ပထဝီဓာတ်က ခံပေးထားလို့၊ ထမ်းပေးထားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို "ငါ့ကိုယ်" လို့ မကြည့်ဘဲ၊ "ပထဝီဓာတ် အစုအဝေး" အဖြစ် ရှုမြင်နိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးထဲမှာ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က "ဒါ ငါ့မြေ၊ ဒါ ငါ့ယာ၊ ဒါ ငါ့အိမ်" ဆိုပြီး မြေကြီးကို စွဲလမ်းနေတယ် ဆိုပါစို့။ သို့မဟုတ် ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို "ငါ့အသား၊ ငါ့အရိုး" လို့ စွဲလမ်းနေတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ဓာတ်ခွဲမလဲ။
ပထမဆုံး "ကာယဒွါရ" (ကိုယ်ကာယ) နဲ့ "ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ" (အတွေ့အထိ) တိုက်ဆိုင်လိုက်တယ်။
ဥပမာ - ကြမ်းပြင်ပေါ်မှာ ထိုင်နေရင် တင်ပါးနဲ့ ကြမ်းပြင် ထိနေတဲ့ နေရာလေးကို သတိထားကြည့်။
အဲဒီမှာ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်တယ်။
အဲဒီ ဖဿကြောင့် "မာတယ်" သို့မဟုတ် "နူးညံ့တယ်" ဆိုတဲ့ "ဝေဒနာ" (Sensation) ပေါ်လာတယ်။
သာမန်ပုဂ္ဂိုလ်ကတော့ "ငါ့တင်ပါး နာတယ်"၊ "ကြမ်းပြင်က မာလိုက်တာ" ဆိုပြီး "ပညတ်" (Concept) တွေကို စွဲလမ်းလိုက်တယ်။ အဲဒီကနေ "ငါ့မြေ၊ ငါ့နေရာ" ဆိုတဲ့ တဏှာ၊ မာနတွေ ဆက်ဖြစ်လာတယ်။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...
အဲဒီမှာ "မာတဲ့သဘော" (Hardness) လေးတစ်ခုပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ မာတဲ့သဘောဟာ "ယောကျာ်း" လည်း မဟုတ်၊ "မိန်းမ" လည်း မဟုတ်၊ "မြေကြီး" လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ သဘာဝတရား သက်သက်ပါပဲ။
အဲဒီ မာတဲ့သဘောလေးဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတယ်။ နောက်ထပ် ထပ်ထိရင် ထပ်ဖြစ်တယ်။
"ငါ" ပိုင်ဆိုင်လို့ ရတဲ့အရာ တစ်ခုမှ မရှိပါလား။ ဒီမြေကြီးဆိုတာ ငါမမွေးခင်ကတည်းက ရှိခဲ့တာ၊ ငါသေသွားရင်လည်း ကျန်ခဲ့မှာ။ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အရိုးတွေ၊ အသားတွေဆိုတာလည်း မြေကြီးက ငှားထားတဲ့ ပထဝီဓာတ်တွေပါလား လို့ ဆင်ခြင်ပါ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မြေကြီးကို မြင်တိုင်း၊ သို့မဟုတ် ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိတိုင်း ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။
"မာတယ်... သိတယ်"။ (မြေကြီးလို့ နာမည်မတပ်ပါနဲ့)။
"ပျော့တယ်... သိတယ်"။ (အသားလို့ နာမည်မတပ်ပါနဲ့)။
"ထောက်ခံထားတယ်... သိတယ်"။
အဲဒီလို ပညတ်ကို ခွာပြီး ပရမတ်သဘောကို တွေ့အောင်ကြည့်ပါ။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဟောပြောနည်းစနစ် (Method #49 - သဘာဝ ဖြစ်စဉ် နှိုင်းယှဉ်နည်း) ကို အသုံးပြုပြီး စိတ်ကို ပြင်ဆင်ကြည့်ရအောင်။
"ပထဝီသမံ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ" တဲ့။ ချစ်သား ရာဟုလာ... မြေကြီးနဲ့တူအောင် စိတ်ကို ထားပါ လို့ ဘုရားရှင် ဟောခဲ့ဖူးတယ်။
မြေကြီးပေါ်ကို ရေမွှေးတွေ လောင်းချလည်း မြေကြီးက မသာယာဘူး။
အညစ်အကြေးတွေ၊ မစင်တွေ စွန့်ချလည်း မြေကြီးက ရွံရှာတယ်လို့ မအော်ဘူး။
သူ့အလုပ်သူ လုပ်တယ်။ အားလုံးကို လက်ခံတယ်။
ထို့အတူပါပဲ... ကိုယ့်အပေါ် သူများတွေက ချီးမွမ်းရင်လည်း (ရေမွှေးလောင်းသလို) မသာယာနဲ့။
ကဲ့ရဲ့ရင်လည်း (အညစ်အကြေးစွန့်သလို) စိတ်မဆိုးနဲ့။
"ဒါဟာ ဖဿ သက်သက်ပဲ၊ အသံလှိုင်း သက်သက်ပဲ" လို့ မြေကြီးလို သည်းခံတဲ့စိတ်၊ ခိုင်မာတဲ့စိတ်ကို မွေးမြူလိုက်ပါ။ အဲဒီလို ကျင့်ကြံနိုင်ရင် လောကဓံ ဘယ်လောက်တိုက်တိုက် သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ဟာ မြေဆီလွှာလိုပဲ သီးပွင့်ဖြစ်ထွန်းမယ့် "ကုသိုလ်မြေကောင်း" တစ်ခု ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ မြေဆီလွှာ မကောင်းရင် အပင်စိုက်လို့ မရသလို၊ စိတ်မြေဆီလွှာ (Mindset) မကောင်းရင်လည်း ဓမ္မအပင် စိုက်လို့ မရပါဘူး။ "ငါ့မြေ၊ ငါ့ခြံ" ဆိုပြီး မြေကြီးကို လုနေကြမယ့်အစား၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်မြေဆီလွှာမှာ "သည်းခံခြင်း၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်း၊ ပေးကမ်းခြင်း" ဆိုတဲ့ ဓာတ်မြေဩဇာတွေ ဖြည့်ဆည်းပေးလိုက်ပါ။ အဲဒါမှသာ ဘဝသံသရာအတွက် တကယ့် အားကိုးရာ စစ်စစ် ဖြစ်လာမှာပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "မြေကြီး" ဆိုတာ ပိုင်ဆိုင်စရာ အရာဝတ္ထု မဟုတ်ဘူး၊ မှီခိုရာ ဓာတ်သဘောမျှသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "ငါ့မြေ၊ ငါ့နေရာ" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု (တဏှာ) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြဿနာတွေကို ဓမ္မနည်းလမ်းနဲ့ ဘယ်လို ဖြေရှင်းမလဲ၊ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ဘယ်လို သဟဇာတဖြစ်အောင် နေမလဲဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2638) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ မြေကြီးကို အကြောင်းပြုပြီး ဖြစ်တတ်တဲ့ လောကသဘာဝပါပဲ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ခြံစည်းရိုးဘက်မှာ ပြဿနာလေးတစ်ခု ဖြစ်တယ်။ ပြတိုက်ဘေးက ခြံပိုင်ရှင် ဒကာကြီးတစ်ယောက်က အင်မတန် စည်းကမ်းကြီးတယ်။ သူက သူ့ခြံထဲကို သစ်ရွက်တစ်ရွက် ကြွေကျရင်တောင် မကြိုက်ဘူး။ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် အဲဒီရက်ပိုင်းက မိုးတွေသည်းကြီးမည်းကြီး ရွာတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ဝင်းထဲက မြေဆီလွှာတချို့က ရေစီးနဲ့အတူ သူ့ခြံဘက်ကို နည်းနည်း စီးပါသွားတယ်။
အဲဒီမှာ ဒကာကြီးက ဒေါသတကြီးနဲ့ ရောက်လာတယ်။ "ဆရာတော်... ကျုပ်ခြံထဲကို ဆရာတော်တို့ဆီက ရွှံ့တွေ၊ မြေတွေ ဝင်လာလို့ ညစ်ပတ်ကုန်ပြီ။ ကျုပ်က သန့်သန့်ရှင်းရှင်း နေချင်တာ။ ဒီမြေကြီးတွေကို ပြန်လာသိမ်းပေးပါ၊ မဟုတ်ရင် လျော်ကြေးပေးရမယ်" ဆိုပြီး အော်တော့တာပဲ။ သူ့စိတ်ထဲမှာ "ငါ့မြေက သန့်တယ်၊ သူများမြေက ညစ်ပတ်တယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကြီး ဝင်နေတာကိုး။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 27, Article 27.2) ဖြစ်တဲ့ "ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သဘာဝဂေဟစနစ်ကို လေးစားလိုက်နာခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး ဖြေရှင်းခဲ့ရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြုံးပြုံးလေးနဲ့ ကြိုဆိုပြီး ထိုင်ခိုင်းလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ခုနက ဟောခဲ့တဲ့ "ပထဝီဓာတ်" သဘောတရားနဲ့ ချေပြီး ရှင်းပြတယ်။
"ဒကာကြီး... စိတ်ကို လျှော့ပါဦး။ ဒကာကြီး ပြောသလို ဒီမြေကြီးတွေက ညစ်ပတ်တယ် ဆိုပါစို့။ ဒါပေမဲ့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်နော်။ ဒကာကြီး စားနေတဲ့ ဆန်စပါး၊ သီးနှံတွေက ဘယ်က ထွက်လာတာလဲ။ ဒီ ရွှံ့တွေ၊ မြေတွေထဲကပဲ မဟုတ်လား။ ရွှံ့ကို ရွံရင် အစာငတ်သွားမှာပေါ့" လို့ စကားပလ္လင် ခင်းလိုက်တယ်။
ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြောတယ်။ "သိပ္ပံပညာအရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် မြေဆီလွှာဆိုတာ တစ်နေရာတည်းမှာ ငြိမ်နေတဲ့အရာ မဟုတ်ဘူး။ ရေစီးရင် ပါသွားမယ်၊ လေတိုက်ရင် လွင့်သွားမယ်။ သဘာဝတရားက 'ဒါ မင်းမြေ၊ ဒါ ငါ့မြေ' လို့ စည်းမခြားထားဘူး။ ဒကာကြီးကသာ စိတ်ထဲမှာ စည်းခြားပြီး ပူလောင်နေတာ။ တကယ်တမ်းကျတော့ ဒကာကြီးရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အသားတွေ၊ အရိုးတွေ ဆိုတာလည်း တချိန်က ဒီမြေကြီးထဲက မြေဩဇာတွေပါပဲ။ သေသွားရင်လည်း ဒီမြေကြီးထဲပဲ ပြန်ရောက်ဦးမှာပါ" လို့ သတိပေးလိုက်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဥပမာလေးတစ်ခုနဲ့ ထပ်ပြောပြတယ်။ "ဒကာကြီး... မြေကြီးကို ရွှေလို့ သဘောထားရင် တန်ဖိုးရှိလာလိမ့်မယ်။ ဒီမြေကြီးကပဲ ဒကာကြီးရဲ့ ခြံကို ခိုင်ခံ့အောင် ထမ်းထားပေးတာလေ။ ဝင်လာတဲ့ မြေတွေကို 'အမှိုက်' လို့ မမြင်ဘဲ 'မြေဩဇာ' လို့ မြင်လိုက်ရင် ဒေါသထွက်စရာ မလိုတော့ဘူး။ ပြတိုက်က မြေဩဇာတွေ ဒကာကြီးခြံထဲ ရောက်လာတာ လာဘ်ရတာပဲလို့ တွေးလိုက်ပါ" လို့ မေတ္တာရပ်ခံလိုက်တယ်။
အဲဒီလို သဘာဝဖြစ်စဉ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ပြောပြလိုက်တော့မှ ဒကာကြီးလည်း သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ ဆရာတော်... တပည့်တော်က သန့်ရှင်းချင်စိတ် လွန်ကဲပြီး မြေကြီးရဲ့ ကျေးဇူးကို မမြင်မိဘူး ဖြစ်သွားတယ်" ဆိုပြီး ပြန်တောင်းပန်တယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ သူကပဲ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ သစ်ပင်စိုက်ပွဲတွေ လုပ်ရင် မြေဆီလွှာ (Compost) တွေ လာလှူဒါန်းတဲ့အထိ စိတ်သဘောထား ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "ငါ့မြေ" ဆိုတဲ့ အစွဲ (Atta) ကို ဖြုတ်လိုက်တာနဲ့ "ငါတို့အားလုံးရဲ့ ကမ္ဘာမြေ" ဆိုတဲ့ အမြင်ကျယ် (Wisdom) ပေါ်လာတယ်။ မြေကြီးကို ရန်သူလို မမြင်ဘဲ မိတ်ဆွေလို မြင်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ မြေကြီးက သည်းခံသလို၊ ကိုယ်ကလည်း သည်းခံတတ်ရင် ဘယ်နေရာနေနေ အေးချမ်းမှာပါ။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "မြေဆီလွှာနှင့် ပထဝီဓာတ်" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
မြေကြီး၊ ရေ၊ လေ၊ မီး ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီးသည် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်သောကြောင့် ဆင်းရဲခြင်း အစစ်ဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ ဓာတ်သဘောသက်သက်သာ ဖြစ်တဲ့ မြေကြီး၊ အိမ်ခြံမြေ၊ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်မှာ "ငါ့ဟာ၊ ငါ့ဥစ္စာ" လို့ စွဲလမ်းမက်မောနေတဲ့ တဏှာလောဘသည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာဥပါဒါန်တွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး ရုပ်နာမ်တို့ရဲ့ အနှစ်မဲ့ကို သိမြင်ကာ ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ ငြိမ်းအေးမှု နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ပထဝီကသိုဏ်း အစရှိတဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားများကို စီးဖြန်းခြင်း၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အမျိုးမျိုးမှ ကင်းဝေးကြပြီးလျှင်... မိမိတို့ မှီတင်းနေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင် ကောင်းမွန်ပါစေ၊ မြေဆီလွှာကဲ့သို့ ခိုင်ခံ့သော စိတ်ဓာတ်များ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ဓာတ်လေးပါး အိမ်ကြီးမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
