နေ့ရက် - ဇွန်လ (၂၅) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-175)- တည်ရှိခြင်းနှင့် ထောက်ပံ့ခြင်း (Presence & Support: Atthi)
ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (အတ္ထိပစ္စယော)။
သိပ္ပံနယ်ပယ် - Marine Physics & Buoyancy (ရေကြောင်းရူပဗေဒနှင့် ပေါလောပေါ်ခြင်းနိယာမ)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၅) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ ကမ္ဘာ့ပင်လယ်ရေကြောင်းသွားလာသူများနေ့ (Day of the Seafarer) အထိမ်းအမှတ် ဓမ္မသဘင်ပွဲလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။ ပင်လယ်ပြင်မှာ သွားလာနေကြတဲ့ သင်္ဘောသားတွေအတွက် အရေးကြီးဆုံးအရာက ဘာလဲလို့ မေးရင် "ပင်လယ်ရေ" ပါပဲ။ ရေမရှိရင် သင်္ဘော ခုတ်မောင်းလို့ မရပါဘူး။ ရေရဲ့ "ရှိနေခြင်း" (Presence) က သင်္ဘောကို ပေါလောပေါ်စေပြီး ထောက်ပံ့ထားတာပါ။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်မှာ ဒီသဘောတရားကို "အတ္ထိပစ္စယော" (တယောက်သော အကြောင်းတရားသည် ထင်ရှားရှိခိုက် ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုခြင်း) လို့ ဟောကြားထားပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ ရူပဗေဒရဲ့ "Buoyancy" (ရေတွင် ပေါလောပေါ်ခြင်း) သဘောတရားနဲ့ အတ္ထိပစ္စည်းတို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တရားတော် မဟောကြားမီမှာ၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ထင်ရှားရှိနေတဲ့ ကိုယ့်စိတ်နဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကို သိမှတ်နိုင်ဖို့ "ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်ရှု" နည်းလေးနဲ့ စိတ်တည်ငြိမ်မှု ယူကြရအောင်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်ထားပါ။ အတိတ်ကို မတွေးပါနဲ့၊ အတိတ်က မရှိတော့ပါဘူး (နတ္ထိ)။ အနာဂတ်ကို မမှန်းပါနဲ့၊ အနာဂတ်က မရောက်သေးပါဘူး (နတ္ထိ)။ အခု ဝင်နေတဲ့လေ၊ ထွက်နေတဲ့လေ... ဒါပဲ အစစ်အမှန် ရှိပါတယ် (အတ္ထိ)။ "ရှိတာကို သိ... ရှိတာကို သိ..." လို့ နှလုံးသွင်းရင်း လက်ရှိ အခိုက်အတန့်လေးမှာပဲ စိတ်ကို ကျောက်ချထားပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ သင်္ဘောတစ်စင်း ရေပေါ်မှာ ဘာလို့ ပေါ်နေသလဲ ဆိုတဲ့ "Archimedes' Principle" (အာခီမိဒီးစ် နိယာမ) ကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
သံတုံးတစ်တုံးကို ရေထဲပစ်ချရင် မြုပ်သွားမယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီသံတုံးကိုပဲ ပြားအောင် ခတ်ပြီး သင်္ဘောပုံစံ လုပ်လိုက်ရင် ပေါလောပေါ်လာတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။
သင်္ဘောက ရေတွေကို ဖယ်ထုတ်လိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီဖယ်ရှားခံလိုက်ရတဲ့ ရေထုထည် (Displaced Water) က သင်္ဘောကို အပေါ်သို့ ပြန်ကန်တင်ပေးပါတယ် (Upthrust Force)။ အဲဒီ "ကန်အား" ရှိနေလို့ သင်္ဘောကြီး မမြုပ်တာပါ။
ဒီနေရာမှာ အဓိက သော့ချက်က "Medium" (ကြားခံနယ်) ပါပဲ။ ရေ ဆိုတဲ့ ကြားခံနယ် ရှိနေလို့သာ (Present) ဒီဖြစ်စဉ် ဖြစ်တာပါ။ ရေမရှိဘဲ လေထဲမှာ သင်္ဘော ပျံလို့ မရပါဘူး။ ရေက သင်္ဘောကို "ငါ ဒီမှာ ရှိနေပေးမယ်၊ မင်း ငါ့အပေါ်မှာ သွားပါ" ဆိုပြီး သူ့ရဲ့ "ရှိနေခြင်း" (Existence) နဲ့ ထောက်ပံ့ပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
(Label: The Physics of Support - Upthrust from Presence)
အခု... ဒီသဘောတရားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "အတ္ထိပစ္စယော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
ပါဠိလို - "အတ္ထိပစ္စယောတိ ပစ္စုပ္ပန္နနိဗ္ဗတ္တမာနေ ဓမ္မေ ဥပကာရကော ဓမ္မော" တဲ့။
အဓိပ္ပာယ်ကတော့ "ပစ္စုပ္ပန်အခိုက်၌ ထင်ရှားရှိနေဆဲ ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား" ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ - ဘုန်းကြီးတို့ "မြင်စိတ်" ဖြစ်ဖို့အတွက် "မျက်စိ" (Cakkhu) ဟာ လက်ရှိတည့်တည့်မှာ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် "ရှိ" နေရပါမယ်။ မျက်စိကမ်းသွားရင် (မရှိရင်) မမြင်တော့ဘူး။
"မြေကြီး" ရှိနေလို့ သစ်ပင် ပေါက်လို့ရတယ်။ "ပတ္တမြား" ရှိနေလို့ အရောင် ထွက်လို့ရတယ်။
အဖေ အမေ "ရှိ" နေတုန်းမှာ သားသမီးတွေ လုံခြုံသလိုမျိုး၊ အတ္ထိပစ္စည်း ဆိုတာ "ရှိနေခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုတာ" (Support by Existence) ဖြစ်ပါတယ်။ ကွယ်လွန်သွားမှ၊ ပျောက်သွားမှ ကျေးဇူးပြုတာ မဟုတ်ပါဘူး။
ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲ ဘယ်လို ထည့်မလဲ။
"ရှိတာ" ကို ရှုဖို့နဲ့ "မရှိတာ" ကို လွှတ်ချဖို့ လေ့ကျင့်ကြရအောင်။
ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):
၁။ ပရမတ်ကို ရှာပါ: မျက်စိမှိတ်လိုက်ပါ။ "ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ရွှေ၊ ငွေ" ဆိုတာတွေ ပျောက်သွားပြီ။ ဘာကျန်ခဲ့သလဲ။ "ပူတာ၊ အေးတာ၊ လှုပ်ရှားတာ၊ သိတာ" ဒါတွေပဲ ရှိတော့တယ်။ အဲဒီ "တကယ်ရှိနေတဲ့ တရား" (အတ္ထိဓမ္မ) တွေကိုပဲ စောင့်ကြည့်ပါ။ ပညတ်တွေက နတ္ထိ (မရှိ) ပါဘူး။
၂။ ပစ္စုပ္ပန်ကို တန်ဖိုးထားပါ: မနေ့က စိတ်ညစ်စရာတွေ ဝင်လာရင် "ဒါ အတိတ်ပဲ၊ အခု မရှိတော့ဘူး (နတ္ထိ)" လို့ ပယ်လိုက်ပါ။ မနက်ဖြန်အတွက် ပူပန်ရင် "ဒါ အနာဂတ်ပဲ၊ အခု မရောက်သေးဘူး" လို့ ပယ်လိုက်ပါ။ အခု လက်ရှိ "ဝင်လေ ထွက်လေ" ပဲ ရှိတယ်။ ရှိတာလေးနဲ့ နေတတ်အောင် ကျင့်ပါ။
၃။ မှီခိုမှုကို သိပါ: "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ရှိနေလို့သာ ငါ တရားထိုင်လို့ ရတာပါလား" ဆိုပြီး ရုပ်ခန္ဓာရဲ့ အတ္ထိကျေးဇူးကို သိမှတ်ပါ။ (ဒါပေမဲ့ မစွဲလမ်းပါနဲ့)။
ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-2476 "The Absent Guardian" (ပျက်ကွက်ခဲ့သော အစောင့်အရှောက်) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ပြတိုက်ရဲ့ ဓာတ်တော်တိုက်မှာ ညစောင့် တာဝန်ကျတဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ရှိတယ်။ ကိုအောင် (အမည်လွှဲ) ပေါ့။ ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ ညဘက်ဆိုရင် သူက Monitor ရှေ့မှာ ထိုင်ပြီး CCTV တွေကို ကြည့်နေရတယ်။ သူ့ရဲ့ "Presence" (ရှိနေခြင်း) က ပြတိုက်လုံခြုံရေးအတွက် အရေးကြီးဆုံး "အတ္ထိပစ္စည်း" ပဲ။
ဒါပေမဲ့ တစ်ညမှာ သူက "ဘာမှ မဖြစ်လောက်ပါဘူး" ဆိုပြီး သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ဖုန်းပြောဖို့ ကော်ဖီဆိုင်ဘက် ခဏ ထွက်သွားတယ်။ (သူ့နေရာမှာ သူ မရှိတော့ဘူး - နတ္ထိ ဖြစ်သွားပြီ)။
အဲဒီအချိန်တိုလေး အတွင်းမှာပဲ လျှပ်စစ်မီး ဝါယာရှော့ (Short Circuit) ဖြစ်ပြီး မီးခိုးငွေ့ အာရုံခံစက် (Smoke Detector) က အချက်ပေးသံ မြည်တယ်။ ပုံမှန်ဆိုရင် ကိုအောင် ရှိနေရင် ချက်ချင်း မီးသတ်ဆေးဘူးနဲ့ ဖြန်းလိုက်ရင် ပြီးပြီ။ ဒါပေမဲ့ သူ "မရှိ" တော့ ဘယ်သူမှ မသိလိုက်ဘူး။ မီးက ဝါယာကြိုး တလျှောက် လောင်သွားပြီး ဘေးနားက စာရွက်စာတမ်းတချို့ မီးစွဲသွားတယ်။
ကံကောင်းလို့ လုံခြုံရေးခေါင်းဆောင်က လှည့်ကင်း (Patrol) ပတ်ရင်း တွေ့လို့ အချိန်မီ ငြှိမ်းသတ်နိုင်လိုက်တယ်။
ဒီကိစ္စ ပြီးတော့ ပြတိုက် တာဝန်ခံက ကိုအောင့်ကို ခေါ်ပြီး Policy 5 (Security Operations) အရ အရေးယူတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရားသဘောနဲ့လည်း ဆုံးမတယ်။
"ကိုအောင်... မင်းက 'ငါ ဘာမှ မလုပ်ရပါလား' လို့ ထင်နေမယ်။ တကယ်တော့ မင်း အဲဒီခုံမှာ 'ထိုင်နေတာ' (Being There) ကိုက ကျေးဇူးပြုနေတာ။ ပင်လယ်ရေက သင်္ဘောကို ဘာမှ မလုပ်ပေးဘူး၊ သူ့ဖာသာ ရှိနေပေးရုံနဲ့ သင်္ဘော ပေါ်နေတာ။ မင်း ရှိနေရင် မီးဘေးက မင်းကို ကြောက်တယ်။ မင်း မရှိတာနဲ့ ပြဿနာ တက်တာပဲ။ အတ္ထိပစ္စည်း သဘောက ဒါပဲ" လို့ ရှင်းပြတယ်။
နောက်ပိုင်းမှာတော့ Template T161 (Duty Presence Log) ကို သုံးပြီး၊ နေရာမရွှေ့ခင် အစားထိုးလူ (Reliever) ရှိမှ ထွက်ရမယ်ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းကို ပိုတင်းကြပ်လိုက်တယ်။
ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "ရှိနေခြင်း" ဟာ တန်ဖိုးပါပဲ။ မိဘတွေ ရှိနေတုန်း ပြုစုပါ။ ဆရာသမားတွေ ရှိနေတုန်း ပညာယူပါ။ သာသနာတော် ရှိနေတုန်း တရားအားထုတ်ပါ။ မရှိတော့မှ (နတ္ထိ ဖြစ်သွားမှ) နောင်တရရင် အကျိုးမရှိတော့ပါဘူး။
ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "တည်ရှိခြင်းနှင့် ထောက်ပံ့ခြင်း" တရားတော်မှာ Buoyancy သဘောတရားနဲ့ အတ္ထိပစ္စယောတို့ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် -
မရှိတာကို အဟုတ်ထင်၊ ရှိတာကို မသိဘဲ မှားယွင်းစွာ ရှုမြင်နေရတဲ့ ဘဝဒုက္ခတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ အမှားတွေကို ဖန်တီးနေတဲ့ မောဟ (အဝိဇ္ဇာ) က "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ အတုအယောင်တွေ ပျောက်ကင်းပြီး၊ အမှန်တကယ် ရှိနေတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းက "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်ကို ရှုမြင်နိုင်တဲ့ သတိပဋ္ဌာန် မဂ္ဂင်တရားက "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်တွင် ထင်ရှားရှိသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မများကိုသာ ရှုမြင်နိုင်ကြပြီး၊ သူတော်ကောင်းတရားများနှင့် အမြဲမပြတ် "အတ္ထိ" (ရှိနေ) နိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၂၅) ရက်၊ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။
