နေ့ရက် - ဩဂုတ်လ (၁၂) ရက်၊ ၂၀၂၃- လူငယ်များ၏ အနာဂတ် (Future of Youth) နှင့် လူငယ်ဖွံ့ဖြိုးရေး (Youth Development)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၁၁) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ပြက္ခဒိန်အရ ဒီနေ့ ဩဂုတ်လ (၁၂) ရက်နေ့ကို "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူငယ်များနေ့" (International Youth Day) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။ လူငယ်ဆိုတာ တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်၊ သာသနာရဲ့ အညွန့်အဖူးလေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သစ်ပင်လေးတစ်ပင် ဖြောင့်မတ်ကြီးထွားဖို့ဆိုရင် ပျိုးသက်ငယ်စဉ်ကတည်းက ဂရုတစိုက် ပြုစုပျိုးထောင်ပေးရသလို၊ လူငယ်တွေကိုလည်း ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ဓမ္မအသိ၊ ပညာအသိတွေနဲ့ လမ်းကြောင်းတည့်မတ်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အနေနဲ့ လူငယ်မောင်မယ်များအားလုံး လမ်းမှားမရောက်ဘဲ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးနဲ့ အန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးပြီး၊ လူတော်လူကောင်းလေးတွေအဖြစ် ကိုယ့်ဘဝကို တန်ဖိုးရှိရှိ တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "သုဘလုလင်" (Subha Manava) လို့ခေါ်တဲ့ ဘုရားလက်ထက်က လူငယ်လေးတစ်ယောက်အကြောင်းနဲ့ ယနေ့ခေတ် လူငယ်ဖွံ့ဖြိုးရေး (Youth Development) ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူငယ်သဘာဝဆိုတာ စူးစမ်းချင်တယ်၊ စွန့်စားချင်တယ်၊ အသစ်အဆန်းကို နှစ်သက်တယ်။ ဒါဟာ သဘာဝပါပဲ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ စွမ်းအင်တွေကို ဘယ်လို ထိန်းကျောင်းမလဲ ဆိုတာက အဓိက သော့ချက်ပါပဲ။ ခေတ်သစ် ဦးနှောက်သိပ္ပံပညာက လူငယ်တွေရဲ့ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံကို လေ့လာတဲ့အခါ အံ့သြစရာ ကောင်းလောက်အောင် ဗုဒ္ဓရဲ့ ဟောကြားချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒီအကြောင်းတွေကို ဒီနေ့ အကျယ်တဝင့် ဆွေးနွေးကြပါမယ်။
ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ကြည်လင်တောက်ပပြီး အနာဂတ်ကို မြင်နိုင်စွမ်း ရှိလာအောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "လူငယ်နှင့် အနာဂတ်" ဖြစ်တဲ့အတွက် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ထဲက "အာလောက ကသိုဏ်း" (Light Kasina) သို့မဟုတ် အလင်းရောင်ကို အာရုံပြုတဲ့ နည်းလမ်းလေးနဲ့ စိတ်ကို နှိုးဆွကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိတို့ရဲ့ မျက်ခွံအတွင်းမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ စိတ်အာရုံထဲမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် လင်းလက်နေတဲ့ ကြယ်ရောင်လေး တစ်ခု၊ ဒါမှမဟုတ် မနက်ခင်း နေရောင်ခြည်လေးကို ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ အလင်းရောင်ဆိုတာ မှောင်မိုက်မှုကို ခွင်းပြီး လမ်းပြပေးနိုင်တယ်။ "အလင်း... အလင်း..." လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ရင်း၊ မိမိရဲ့ ဉာဏ်အလင်းရောင်ကြောင့် အနာဂတ်ခရီးလမ်းကို ထင်ထင်ရှားရှား မြင်တွေ့နေရသလို ခံစားကြည့်ပါ။ တွေဝေမှု (မောဟ) တွေ ကင်းစင်ပြီး၊ တောက်ပတဲ့ အသိဉာဏ်အလင်းကို (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး မွေးမြူထားကြည့်ရအောင်...။
စိတ်ကလေး ကြည်လင်ပြီး တက်ကြွလန်းဆန်းတဲ့သဘော ရောက်သွားပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Neuroscience of Adolescence" (ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် ဦးနှောက်သိပ္ပံ) က ဒီ "လူငယ်သဘာဝ" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့... လူကြီးတွေက မကြာခဏ ပြောတတ်ကြတယ်၊ "ဒီကလေးတွေကွာ... မိုက်လိုက်တာ၊ ပြောမရ ဆိုမရ၊ အန္တရာယ်ရှိတာတွေမှ လုပ်ချင်တယ်" လို့ ညည်းကြတယ်။ ဘာဖြစ်လို့ လူငယ်တွေက အဲဒီလို ဖြစ်ရတာလဲ။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေက တွေ့ရှိထားတာက... လူငယ်တွေရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ "ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်" (Under Construction) နဲ့ တူပါတယ်တဲ့။ ဦးနှောက်ရဲ့ စိတ်ခံစားမှုနဲ့ ဆိုင်တဲ့ အပိုင်း "Limbic System" (အထူးသဖြင့် Amygdala) က စောစောစီးစီး ဖွံ့ဖြိုးပြီးနေပြီ။ ဒါကြောင့် သူတို့က ခံစားလွယ်တယ်၊ ဒေါသထွက်လွယ်တယ်၊ ပျော်လွယ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဆင်ခြင်တုံတရားနဲ့ ထိန်းချုပ်တဲ့ အပိုင်းဖြစ်တဲ့ "Prefrontal Cortex" (PFC) ကတော့ အသက် (၂၅) နှစ်လောက် ရောက်မှ အပြည့်အဝ ဖွံ့ဖြိုးတာပါ။
ဒါကို ပညာရှင်တွေက ကားတစ်စီးနဲ့ ဥပမာပေးတယ်။ လူငယ်ဆိုတာ "အင်ဂျင်အား အရမ်းကောင်းပေမယ့်၊ ဘရိတ်စနစ် မကောင်းသေးတဲ့ ပြိုင်ကား" (Ferrari engine with bicycle brakes) နဲ့ တူတယ်တဲ့။ အရှိန်တင်ချင်တဲ့စိတ် (Dopamine seeking) က များနေပေမယ့်၊ ထိန်းချုပ်မယ့် ဘရိတ် (Prefrontal Cortex) က အားနည်းနေသေးတယ်။ ဒါကြောင့် လူငယ်တွေဟာ မူးယစ်ဆေးဝါး စမ်းသပ်တာ၊ အမြန်မောင်းတာ၊ အပေါင်းအသင်း မက်တာတွေ ဖြစ်တတ်တယ်။ ဒါဟာ "လူဆိုး" ဖြစ်လို့ မဟုတ်ဘဲ၊ "ဇီဝဗေဒ" (Biology) အရ ထိန်းကျောင်းမှု လိုအပ်နေတဲ့ အချိန်ကာလ ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။
နောက်ပြီး လူငယ်ဦးနှောက်ရဲ့ ထူးခြားချက်က "Neuroplasticity" (ဦးနှောက် ပုံစံပြောင်းလွယ်မှု) အားအကောင်းဆုံး အချိန်ဖြစ်တယ်။ ဒီအချိန်မှာ ကောင်းတာသင်ရင် အမြန်ဆုံး တတ်တယ်၊ ဆိုးတာသင်ရင်လည်း အမြန်ဆုံး စွဲလမ်းသွားတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီအချိန်ဟာ "ပါရမီ ဖြည့်ဖို့ အကောင်းဆုံးအချိန်" ဖြစ်သလို၊ "လမ်းမှားရောက်ဖို့ အလွယ်ဆုံးအချိန်" လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။
.
သူတော်ကောင်းတို့... ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ လူငယ်တွေရဲ့ ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်း (Control Center) က မီးမလင်းသေးဘူး။ အတွင်းပိုင်း (Emotion Center) ကတော့ မီးတွေ တောက်နေပြီ။ ဒီကွာဟချက် (Gap) ကို မိဘဆရာသမားတွေ၊ သူတော်ကောင်းတရားတွေက "ပြင်ပ ဘရိတ်" (External Brake) အနေနဲ့ ဝင်ရောက် ထိန်းကျောင်းပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စာပေကျမ်းဂန်ဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်ကလည်း ဒီလို စူးစမ်းလိုစိတ် ပြင်းပြတဲ့ လူငယ်တစ်ယောက် ရှိခဲ့ဖူးတယ်။ သူ့နာမည်က "သုဘ" (Subha) တဲ့။ သူက ပုဏ္ဏားမျိုးနွယ်၊ "တောဒေယျ" ပုဏ္ဏားကြီးရဲ့ သား။ သူက လူငယ်ပီပီ မေးခွန်းတွေ အရမ်းမေးတယ်။ "အရှင်ဂေါတမ... ဘာဖြစ်လို့ လူချင်းတူပေမယ့် တချို့က အသက်ရှည်ပြီး တချို့က အသက်တိုတာလဲ။ တချို့က ချမ်းသာပြီး တချို့က ဆင်းရဲတာလဲ။ တချို့က ပညာတတ်ပြီး တချို့က မတတ်တာလဲ" ဆိုပြီး လောကရဲ့ မညီမျှမှုတွေကို လိုက်မေးတယ်။ (ဒါဟာ လူငယ်တွေရဲ့ Critical Thinking ပါပဲ)။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က လူငယ်သုဘကို ပစ်ပယ်မထားဘူး။ သူ့ရဲ့ အသိဉာဏ်နဲ့ ကိုက်ညီမယ့် "ကံ" (Kamma) တရားအကြောင်းကို သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြခဲ့တယ်။
"ကမ္မဿကာ မာဏဝ သတ္တာ၊ ကမ္မဒါယာဒါ၊ ကမ္မယောနိ..."
"လုလင်... သတ္တဝါတွေဟာ ကံသာလျှင် ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ရှိကြတယ်၊ ကံသာလျှင် အမွေခံ ရှိကြတယ်" လို့ ဟောကြားတယ်။
ဘုရားရှင်က လူငယ်တွေကို "လမ်းပြမြေပုံ" (Roadmap) ချပေးလေ့ရှိတယ်။ "သိင်္ဂါလ" ဆိုတဲ့ လူငယ်လေးကိုဆိုရင်လည်း အရပ်မျက်နှာ ခြောက်ပါးကို ဘယ်လို ရှိခိုးရမလဲ၊ မိတ်ဆွေတု မိတ်ဆွေစစ်ကို ဘယ်လို ခွဲခြားရမလဲ ဆိုတာ "သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်" နဲ့ အသေးစိတ် သင်ကြားပေးခဲ့တယ်။
လူငယ်ဘဝဆိုတာ "အလုပ်လုပ်ရမယ့် အရွယ်" (ပထမအရွယ်) ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "ယုဝါ" (ပျိုမြစ်သူ)၊ "သုသု" (လူငယ်)၊ "ကာဠကေသ" (ဆံမဲသူ) ဖြစ်ခိုက်မှာ ကုသိုလ်တရားတွေ ကြိုးစားဖို့ တိုက်တွန်းတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အိုမင်းသွားရင် ရုပ်ရော စိတ်ရော အားနည်းသွားလို့ တရားအားထုတ်ရ ခက်ခဲလို့ပါပဲ။ "ငယ်တုန်းမှာ မကြိုးစားရင်၊ တောထဲက အိုမင်းတဲ့ မြေခွေးအိုကြီးလိုပဲ နောင်တတွေနဲ့ ခြောက်သွေ့နေရလိမ့်မယ်" လို့ ဓမ္မပဒမှာ ဆုံးမထားပါတယ်။
ကဲ... အခု ဒီ "လူငယ်နှင့် အနာဂတ်" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "နေ့စဥ်၀တ်ရွတ်စဥ်မှာပါတဲ့" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓမ္မာနုပဿနာ" ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူငယ်တွေမှာ အဖြစ်များတဲ့ "စိတ်ပျံ့လွင့်မှု" (Uddhacca) နဲ့ "အနာဂတ်ကို စိုးရိမ်မှု" (Anxiety) ကို ဝိပဿနာနည်းနဲ့ ဘယ်လို ကိုင်တွယ်မလဲ ကြည့်ကြရအောင်။
ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Restless Mind):
လူငယ်တစ်ယောက် ဖုန်းသုံးနေရင်း စိတ်တွေ လွင့်နေတဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။
(၁) အာရုံ (Object): ဖုန်းမျက်နှာပြင်ပေါ်က ပုံရိပ်တွေ၊ စာတွေကို မြင်တယ် (ရူပါရုံ)။
(၂) တဏှာ (Craving): "နောက်တစ်ခု ဘာလာမလဲ၊ ဘယ်သူ Like ပေးလဲ" ဆိုတဲ့ သိချင်စိတ်၊ လိုချင်စိတ် (Dopamine seeking) ဖြစ်ပေါ်တယ်။
(၃) ဥဒ္ဓစ္စ (Restlessness): စိတ်က တစ်နေရာတည်းမှာ မနေနိုင်ဘူး။ ဟိုရောက်ဒီရောက် ပြေးလွှားနေတယ်။ ဒါဟာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာရဲ့ လှုပ်ရှားမှုပါပဲ။
(၄) ဝေဒနာ (Feeling): ကြာလာတော့ စိတ်မောလာတယ်၊ ဟာတာတာ ဖြစ်လာတယ်။ (ဒုက္ခဝေဒနာ)။
.
ဒီအဆင့်မှာ လူငယ်ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။
"ငါ ပျင်းတယ်၊ ငါ ဖုန်းကြည့်ချင်တယ်" လို့ မဆိုနဲ့။
"တွန်းအား... တွန်းအား" (Impulse) လို့ မှတ်လိုက်ပါ။
ရင်ဘတ်ထဲမှာ တစ်ခုခု လုပ်ချင်နေတဲ့၊ ဂနာမငြိမ်ဖြစ်နေတဲ့ "စွမ်းအင်" (Energy) ကို ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီ စွမ်းအင်က "ငါ" မဟုတ်ဘူး။ ဦးနှောက်ထဲက ဓာတုဗေဒ ဖောက်ပြန်မှု သက်သက်ပဲ။
"အို... ဒီစိတ်က မျောက်ကလေးလိုပါလား၊ ခုန်နေပါလား" လို့ ကြည့်လိုက်တာနဲ့၊ အဲဒီ မျောက်ကလေး ငြိမ်ကျသွားလိမ့်မယ်။ အဲဒါ "စိတ်ကို ဆုံးမခြင်း" (Taming the Mind) ပါပဲ။
"ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ လူငယ်တွေ အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ "Hero" (စံပြပုဂ္ဂိုလ်) အဖြစ် ဘုရားရှင်ကို ရွေးချယ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူငယ်တွေက အိုင်ဒေါ (Idol) တွေကို အားကျတတ်တယ်။ ဘုရားရှင်ဟာ လောကမှာ အကြီးမြတ်ဆုံး Hero ပါ။ ဘုရားရှင်ရဲ့ စွန့်စားမှု (Renunciation)၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ သတ္တိ (Courage)၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပညာ (Wisdom) ကို အတုယူပြီး "ငါလည်း ဘုရားသားတော် ဖြစ်ရမယ်" လို့ ခံယူလိုက်တာဟာ အကောင်းဆုံး Youth Development ပါပဲ။
လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Traffic Light):
ကဲ... လူငယ်မောင်မယ်တို့၊ ဒီနေ့ အိမ်ရောက်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ခုခု ချခါနီးမှာ ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။
(၁) မီးနီပြပါ (Stop): စိတ်က "လုပ်ချင်တယ်" လို့ တွန်းအားပေးလာရင် (ဥပမာ- ဂိမ်းကစားချင်တာ၊ သူငယ်ချင်းနဲ့ လျှောက်လည်ချင်တာ) ချက်ချင်း မလုပ်နဲ့ဦး။ "ခဏလေး" လို့ ပြောပြီး ရပ်လိုက်။
(၂) မီးဝါပြပါ (Think): "ဒါ လုပ်ရင် ငါ့အနာဂတ်အတွက် ကောင်းလား၊ ဆိုးလား"။ "ဒါ Prefrontal Cortex က ဆုံးဖြတ်တာလား၊ Amygdala က ဆုံးဖြတ်တာလား" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးပါ။
(၃) မီးစိမ်းပြပါ (Go): အဖြေက "ကောင်းတယ်" ဆိုမှ လုပ်ပါ။ "မကောင်းဘူး" ဆိုရင် လမ်းကြောင်းပြောင်းလိုက်ပါ။ ဒါဟာ ကိုယ့်ဦးနှောက်ရဲ့ ဘရိတ်စနစ်ကို ပြန်ပြင်ပေးနေတာ (Rewiring the Brain) ပါပဲ။
တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ လူငယ်သဘာဝ လမ်းပျောက်နေတာကို ဘယ်လို တည့်မတ်ပေးခဲ့သလဲ ဆိုတာပေါ့။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို "မောင်စိုင်း" ဆိုတဲ့ လူငယ်လေး တစ်ယောက် စေတနာ့ဝန်ထမ်း လာလုပ်တယ်။ မောင်စိုင်းက ဉာဏ်ကောင်းတယ်။ နည်းပညာ ကျွမ်းကျင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့မှာ ပြဿနာတစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ "ရေလိုက်ငါးလိုက်" (Drifting) ဖြစ်နေတာ။ ဒီနေ့ ဒီဌာနမှာ လုပ်ချင်တယ် ပြောလိုက်၊ မနက်ဖြန်ကျတော့ ဟိုဌာန ပြောင်းချင်တယ် ပြောလိုက်နဲ့။ သူ့ဘဝမှာ ဘာဖြစ်ချင်မှန်း သူကိုယ်တိုင် မရေရာဘူး။ ဖုန်းပဲ ပွတ်နေပြီး အချိန်ကုန်နေတယ်။ (ဒါ Youth Identity Crisis ပေါ့)။
တစ်နေ့တော့ သူက ဦးပဉ္ဇင်းကို လာပြောတယ်။ "ဘုန်းဘုန်း... တပည့်တော် ဒီမှာ မပျော်တော့ဘူး၊ အလုပ်ထွက်ပြီး နိုင်ငံခြား သွားမလား စဉ်းစားနေတယ်" တဲ့။
ဦးပဉ္ဇင်းက မေးတယ်။ "နိုင်ငံခြားသွားရင် ဘာလုပ်မှာလဲ"။
"မသိသေးဘူး ဘုရား၊ ရောက်မှ ကြည့်လုပ်မယ်" တဲ့။
ကြည့်စမ်း... ရည်မှန်းချက် (Goal) မရှိဘဲ စိတ်အလိုလိုက်ပြီး ရွေ့လျားနေတာ။
ဒီကိစ္စကို ကူညီဖို့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က "Template T242" (Decision Matrix for Career & Life Path) ကို ထုတ်သုံးရတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ "Policy No. 27, Article 27.4" (Youth Mentorship & Succession Planning) ကို အသုံးပြုရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "ပြတိုက်သည် လူငယ်ဝန်ထမ်းများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် ဘဝရည်မှန်းချက်များကို ရှင်းလင်းစေရန် လမ်းညွှန်မှု (Mentoring) ပေးရမည်" တဲ့။
ဦးပဉ္ဇင်းက မောင်စိုင်းကို T242 ဇယားကွက် ပေးပြီး ဖြည့်ခိုင်းတယ်။
"မောင်စိုင်း... မင်း (၅) နှစ်နေရင် ဘယ်လိုလူ ဖြစ်ချင်လဲ၊ ရေးစမ်း"။
သူက စဉ်းစားပြီး ရေးတယ်။ "IT ပညာရှင် ဖြစ်ချင်တယ်"။
"ကောင်းပြီ... ဒါဆို အခု နိုင်ငံခြားသွားပြီး ပန်းကန်ဆေးတာက IT ပညာရှင် ဖြစ်ဖို့ အထောက်အကူ ပြုလား"။
"မပြုပါဘူး ဘုရား"။
"ဒါဆိုရင် ဒီပြတိုက်မှာ IT ဌာန ရှိတယ်။ အဲဒီမှာ မင်းဝင်လုပ်ပြီး အတွေ့အကြုံယူရင်ရော"။
သူ့မျက်လုံးတွေ အရောင်တောက်လာတယ်။ "ဟုတ်တယ်နော်... တပည့်တော် မစဉ်းစားမိဘူး"။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို တာဝန်တစ်ခု ပေးလိုက်တယ်။ "Case-2524" အနေနဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ ဒီဂျစ်တယ် မှတ်တမ်းတွေကို ဦးစီးခိုင်းလိုက်တယ်။ တာဝန် (Responsibility) ရသွားတဲ့အခါ မောင်စိုင်းဟာ လူက ပြောင်းလဲသွားတယ်။ အရင်လို ဂိမ်းမဆော့တော့ဘူး။ သူ့ရဲ့ ဦးနှောက်က "Purpose" (ရည်ရွယ်ချက်) ကို တွေ့သွားလို့ Dopamine ကို အလုပ်ထဲမှာ သုံးတတ်သွားပြီ။ အခုဆိုရင် မောင်စိုင်းဟာ ပြတိုက်ရဲ့ အားကိုးရဆုံး IT ခေါင်းဆောင်လေး ဖြစ်နေပါပြီ။
ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "လူငယ်နှင့် အနာဂတ်" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။
(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ရည်မှန်းချက်မရှိဘဲ လွင့်မျောနေရတဲ့ ဘဝ၊ မတည်ငြိမ်တဲ့ စိတ်ကြောင့် ပူလောင်ရတဲ့ လူငယ်ဘဝ ဒုက္ခတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါ။
(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတာက အာရုံဆန်းတွေကို လိုက်ရှာနေတဲ့ တဏှာ (Craving for Novelty) နဲ့ အမှန်ကို မသိတဲ့ မောဟ (Ignorance) ဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။
(၃) နိရောဓသစ္စာ: လမ်းမှားကို စွန့်ပြီး လမ်းမှန်ပေါ် ရောက်ရှိသွားတဲ့ အခိုက်အတန့်၊ စိတ်တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ရရှိတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။
(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: ဘဝလမ်းကြောင်း မှန်ကန်ဖို့အတွက် သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သော အမြင်) နဲ့ သမ္မာဝါယာမ (မှန်ကန်သော ကြိုးစားမှု) ကို ကျင့်သုံးတာဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။
ဒီနေ့ ဩဂုတ်လ (၁၂) ရက်၊ လူငယ်များနေ့ အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "လူငယ်များ လမ်းမှားမရောက်ဘဲ လူတော်လူကောင်း ဖြစ်ကြပါစေ"။ မိမိတို့၏ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ရည်၊ သန်စွမ်းသော ခွန်အားများကို အဖျက်ဘက်တွင် မသုံးဘဲ၊ ကိုယ့်အကျိုး၊ နိုင်ငံ့အကျိုး၊ သာသနာ့အကျိုးအတွက် အကောင်းဆုံး အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။ "သုဘလုလင်" ကဲ့သို့ အမှန်တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး၊ တန်ဖိုးရှိသော ဘဝကို တည်ဆောက်ကာ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက ORCID: 0009-0000-0697-4760
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum
ဩဂုတ်လ (၁၂) ရက်၊ ၂၀၂၃
