နေ့ရက် - ဇွန်လ (၃၀) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-181)- အကြောင်းအကျိုး စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပဋ္ဌာန်းနိဂုံး (Logic Audit & Patthana Conclusion)
ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (နိဂုံးချုပ်)။
သိပ္ပံနယ်ပယ် - Logic Audit & Root Cause Analysis (ယုတ္တိဗေဒ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အရင်းအမြစ် ရှာဖွေခြင်း)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၃၀) ရက်၊ သောကြာနေ့ကို ရောက်ရှိလာပါပြီ။ ဒီနေ့ဟာ "နိုင်ငံတကာ ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားနေ့" (International Asteroid Day) ဖြစ်သလို၊ ကျွန်ုပ်တို့ တစ်လတာလုံး လေ့လာခဲ့တဲ့ "ပဋ္ဌာန်းတရားတော်" (Conditional Relations) ဟောကြားခြင်း အစီအစဉ်ရဲ့ နောက်ဆုံးနေ့ နိဂုံးချုပ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
တစ်လလုံး ပစ္စည်း (၂၄) ပစ္စည်းကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး လေ့လာခဲ့ကြပြီးပြီ။ ဒီနေ့မှာတော့ "ငါတို့ ဘာတွေ သင်ယူခဲ့ရသလဲ" ဆိုတာကို ပြန်လည် သုံးသပ်တဲ့ "Audit" (စစ်ဆေးခြင်း) လုပ်ကြရအောင်။ သိပ္ပံပညာရဲ့ "Logic Audit" (ယုတ္တိဗေဒ စစ်ဆေးခြင်း) နဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်ရဲ့ အနှစ်ချုပ်ကို ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တရားတော် မဟောကြားမီမှာ၊ တစ်လတာ ပြုလုပ်ခဲ့သမျှ ကုသိုလ်တွေကို ပြန်လည်အောက်မေ့ပြီး၊ စိတ်ကို ကြည်လင်အောင် "ပုဗ္ဗေနိဝါသနုဿတိ" (ရှေးဖြစ်ကို ပြန်ပြောင်းအောက်မေ့ခြင်း) ပုံစံမျိုးနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြရအောင်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်ထားပါ။ ဇွန်လ (၁) ရက်နေ့ကနေ ဒီနေ့အထိ နေ့စဉ် နာယူခဲ့တဲ့ တရားတွေ၊ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကုသိုလ်တွေကို ရုပ်ရှင်ကား ပြန်ရစ်သလို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ "ငါ့ဘဝမှာ အကြောင်းအကျိုးတွေ ဆက်စပ်ပြီး လည်ပတ်နေပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ရင်း စိတ်တည်ငြိမ်မှု ယူပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ "Logic Audit" (ယုတ္တိဗေဒ စစ်ဆေးခြင်း) ဆိုတာ ဘာလဲ၊ သိပ္ပံနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ ဘယ်လို အရေးကြီးသလဲ ဆိုတာ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ကုမ္ပဏီကြီးတွေ၊ စက်ရုံကြီးတွေမှာ လကုန်တိုင်း "Audit" ဝင်လေ့ ရှိပါတယ်။ ဘဏ္ဍာရေး စစ်တယ်၊ အရည်အသွေး စစ်တယ်။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က "Root Cause Analysis" (ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ်ကို ရှာဖွေခြင်း) ပါပဲ။
ဥပမာ - စက်တစ်လုံး ပျက်တယ် ဆိုပါစို့။
ဘာလို့ ပျက်တာလဲ။ (အပူလွန်ကဲလို့)။
ဘာလို့ အပူလွန်ကဲတာလဲ။ (ပန်ကာ မလည်လို့)။
ဘာလို့ ပန်ကာ မလည်တာလဲ။ (ဝါယာကြိုး ပြတ်နေလို့)။
ဘာလို့ ဝါယာကြိုး ပြတ်တာလဲ။ (ကြွက်ကိုက်လို့)။
ဒီလို "Why" (ဘာကြောင့်လဲ) ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို အဆင့်ဆင့် မေးပြီး အဖြေရှာတာကို "Logic Audit" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အပေါ်ယံ (Symptoms) ကို ကုတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတရား (Cause) ကို ရှာဖွေ ကုစားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
(Label: Digging Deep - The 5 Whys Analysis)
အခု... ဒီသဘောတရားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော် နိဂုံးချုပ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြရအောင်။
ပဋ္ဌာန်း (၂၄) ပစ္စည်း ဆိုတာ ဘဝရဲ့ "Logic Audit" ကြီးပါပဲ။
ဘုရားရှင်က "သတ္တဝါ" လို့ မကြည့်ပါဘူး။ "အကြောင်း" နဲ့ "အကျိုး" မျှသာ ဖြစ်တယ်လို့ ကြည့်ပါတယ်။
ငါ ဘာလို့ စိတ်ညစ်တာလဲ။ (အာရမ္မဏပစ္စယော - အာရုံမကောင်းလို့)။
အာရုံမကောင်းတာကို ဘာလို့ လက်ခံမိတာလဲ။ (အနန္တရပစ္စယော - ရှေ့စိတ်က နေရာပေးလိုက်လို့)။
ဘာလို့ ဒေါသထွက်တာလဲ။ (အာသေဝနပစ္စယော - အကျင့်ပါနေလို့)။
ဘာလို့ မထိန်းနိုင်တာလဲ။ (နတ္ထိပစ္စယော - သတိ မရှိလို့)။
ဒီလိုမျိုး ကိုယ့်ဘဝရဲ့ ပြဿနာတွေကို ပဋ္ဌာန်းနည်းနဲ့ စစ်ဆေး (Audit) လိုက်တဲ့အခါ၊ "ငါ" က ညံ့တာ မဟုတ်ဘဲ၊ "အကြောင်းတရား" (Condition) တွေ မှားယွင်း တပ်ဆင်မိနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အကြောင်းကို ပြင်လိုက်ရင် အကျိုးက အလိုလို ပြင်ပြီးသား ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်ရဲ့ အနှစ်သာရပါပဲ။
ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲ ဘယ်လို ထည့်မလဲ။
လကုန်သုံးသပ်ချက် အနေနဲ့ ကိုယ့်စိတ်ကို စစ်ဆေးကြရအောင်။
ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):
၁။ အကြောင်းရှာပါ (Find the Cause): ဒီလထဲမှာ ဘယ်လို စိတ်တွေ အဖြစ်များသလဲ။ ဒေါသလား၊ လောဘလား။ အဲဒီစိတ်တွေ ဖြစ်ရတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း (Main Driver) က ဘာလဲ။ (ဥပမာ - ဖုန်းကြည့်လွန်းလို့လား၊ အပေါင်းအသင်း မှားလို့လား)။
၂။ ပစ္စည်းဆက်ွယ်ပုံကို ကြည့်ပါ: "ငါ့ရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေဟာ ငါတစ်ယောက်တည်း လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။ မိဘ (နိဿယ)၊ ဆရာ (ဥပနိဿယ)၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် (သဟဇာတ) တွေကြောင့် ဖြစ်လာတာပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပြီး မာနချပါ။
၃။ ကွန်ရက်ကို မြင်ပါ: ကိုယ်လုပ်လိုက်တဲ့ အသေးအဖွဲ ကိစ္စလေးကအစ တစ်လောကလုံးနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ် (Butterfly Effect) ဆိုတာကို သဘောပေါက်ပြီး၊ တာဝန်သိစိတ် (Responsibility) မွေးမြူပါ။
ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-2481 "The Unresolved Loop" (မဖြေရှင်းနိုင်သော သံသရာ) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ပြတိုက်ရဲ့ အနောက်ဘက် နံရံတစ်ခုမှာ မှိုတွေ ခဏခဏ တက်တယ်။ သန့်ရှင်းရေး ဝန်ထမ်းတွေက မှိုတက်လိုက်၊ ဆေးသုတ်လိုက်၊ ပြန်တက်လိုက်နဲ့ သံသရာ လည်နေတာ ၆ လ လောက် ရှိပြီ။ ကုန်ကျစရိတ်လည်း များ၊ လူလည်း ပင်ပန်းပေါ့။
လကုန် အစည်းအဝေး ရောက်တော့ ပြတိုက် တာဝန်ခံက Policy 30 (Audit & Compliance) အရ Template T230 (Monthly Review & Root Cause Analysis) ကို ထုတ်ပြီး မေးခွန်းထုတ်တယ်။
"မင်းတို့ လုပ်နေတာက 'Symptoms' (ရောဂါလက္ခဏာ) ကို ကုနေတာ။ 'Root Cause' (ရောဂါရင်းမြစ်) ကို မကုဘူး။ ပဋ္ဌာန်းနည်းနဲ့ ကြည့်မယ်။ မှို (အကျိုး) ဖြစ်တာ၊ ရေငွေ့ (အကြောင်း) ရှိလို့။ ရေငွေ့ ဘယ်ကလာလဲ"
အဲဒါနဲ့ အင်ဂျင်နီယာတွေ ခေါ်ပြီး စစ်ဆေးလိုက်တော့၊ နံရံအတွင်းထဲက ရေပိုက်လိုင်း ဟောင်းတစ်ခုမှာ အက်ကွဲကြောင်း သေးသေးလေး ရှိနေတာ တွေ့ရတယ်။ အဲဒီကနေ ရေစိမ့်ပြီး (အာပေါဓာတ် လွန်ကဲပြီး) မှိုတွေ ပေါက်နေတာကိုး။
တာဝန်ခံက ပိုက်လိုင်းကို လဲလှယ်ဖို့ အမိန့်ပေးလိုက်တယ်။ (အကြောင်းကို ဖြတ်လိုက်တာ)။ အဲဒီကျမှ မှိုပြဿနာ လုံးဝ ပြီးဆုံးသွားတယ်။
တာဝန်ခံက နိဂုံးချုပ် ပြောတယ်။ "ဘဝသံသရာ ဆိုတာလည်း ဒီအတိုင်းပဲ။ ဒုက္ခ ဆိုတဲ့ မှိုတွေ ပေါက်နေတာဟာ တဏှာ ဆိုတဲ့ ရေပိုက် ပေါက်နေလို့ပဲ။ တဏှာကို မဖာဘဲနဲ့ ဒုက္ခကို ထိုင်ငိုနေလို့ မပြီးဘူး။ ပဋ္ဌာန်းနည်းနဲ့ အကြောင်းကို ရှာပြီး ဖြတ်မှ ရမယ်" လို့ ဆုံးမပါတယ်။
ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ပဋ္ဌာန်း (၂၄) ပစ္စည်း ဆိုတာ စာအုပ်ထဲက စာတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘဝပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းတဲ့ "Master Key" (သော့ခတ်) ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပုံကို နားလည်ရင်၊ ဘဝကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။
ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဇွန်လ သုံးသပ်ချက်နှင့် ပဋ္ဌာန်းနိဂုံး" တရားတော်မှာ Logic Audit နဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော် အနှစ်ချုပ်ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် -
အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတဲ့ ဘဝသံသရာကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ သံသရာကို လည်ပတ်စေတဲ့ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ကံ အစရှိတဲ့ အကြောင်းတရားတွေက "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ အကြောင်းအကျိုးတွေ အားလုံး ပြတ်စဲပြီး ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ နိဗ္ဗာန်က "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ အကြောင်းမှန်၊ အကျိုးမှန်ကို သိမြင်ပြီး ကျင့်ကြံတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်က "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း ဤဇွန်လ တစ်လတာလုံး နာယူမှတ်သားခဲ့ရသော ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော် ကုသိုလ်အရှိန်အဟုန်ဖြင့်၊ မိမိတို့ ဘဝတွင် ကြုံတွေ့ရသော အကြောင်းအကျိုးများကို မှန်ကန်စွာ သုံးသပ်နိုင်ကြပြီး၊ ကောင်းကျိုးချမ်းသာများကိုသာ ဖန်တီးနိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၃၀) ရက်၊ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။
