Day: 348 | ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | မရေရာမှု နိယာမ (အနိစ္စနှင့် ဟိုင်းဆင်ဘတ် နိယာမ) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အနိစ္စသုတ် | Heisenberg Uncertainty Principle
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း (၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၄) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ဘဝ၏ မရေရာသော သဘောတရားကို လက်ခံနားလည်နိုင်ကြပြီး၊ မမြဲခြင်းတရားကို အခြေခံကာ စိတ်၏ တည်ငြိမ်မှုကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ၊ အနိစ္စသဘောကို သိမြင်၍ ဒုက္ခခပ်သိမ်းမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာလောကကို ကိုင်လှုပ်ခဲ့တဲ့ "Heisenberg Uncertainty Principle" (ဟိုင်းဆင်ဘတ်၏ မရေရာမှု နိယာမ) နဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "အနိစ္စ" (Impermanence) သဘောတရားတို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဟောကြားသွားပါမယ်။ လူတွေဟာ "သေချာမှု" (Certainty) ကို လိုချင်ကြတယ်။ "ငါ့ဘဝ အာမခံချက် ရှိရဲ့လား၊ ငါ့စီးပွားရေး သေချာရဲ့လား" ဆိုပြီး ပူပန်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ သိပ္ပံရော ဓမ္မရောက "မရေရာမှုသာလျှင် အမှန်တရား" လို့ ပြောနေပါတယ်။
ဒီအကြောင်း အသေးစိတ် မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို မရေရာမှုနဲ့ ယဉ်ပါးသွားအောင်၊ ပြောင်းလဲမှုကို လက်ခံနိုင်အောင် "အနိစ္စသညာ" (မမြဲဟု မှတ်သားခြင်း) အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။
အခု ယောဂီတို့ရဲ့ နှာသီးဖျားလေးကို စိတ်နဲ့ ကပ်ပြီး ဝင်လေ ထွက်လေကို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။
ဝင်သွားတဲ့လေဟာ ပြန်ထွက်မလာတော့ဘူး။ အသစ်ဝင်၊ အသစ်ထွက် နေတာ။
"ဝင်လေ... မမြဲဘူး"။
"ထွက်လေ... မမြဲဘူး"။
"အသက်ရှူနေတဲ့ ငါ... တစ်စက္ကန့်နဲ့ တစ်စက္ကန့် မတူတော့ဘူး"။
ပြီးရင် ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အတိတ်က ပုံရိပ်တွေနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ပါ။
"ကလေးဘဝက ရုပ် မရှိတော့ဘူး... လူငယ်ဘဝက ရုပ် မရှိတော့ဘူး... အခု ရုပ်ကလည်း ပျောက်ကွယ်သွားဦးမှာပဲ"။
"ဘာမှ မရေရာဘူး... ဘာမှ ဆုပ်ကိုင်ထားလို့ မရဘူး"။
"မရေရာတာကို ငါ လက်ခံတယ်... ပြောင်းလဲတာကို ငါ လက်ခံတယ်"။
အဲဒီလို အနိစ္စသဘောကို နှလုံးသွင်းပြီး... မမြဲသော ခန္ဓာကို ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်ပြီး ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး ပြောင်းလဲမှုနဲ့ တစ်သားတည်းကျသွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ "Heisenberg Uncertainty Principle" အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀ လောက်က သိပ္ပံပညာရှင် Werner Heisenberg က ကမ္ဘာကျော် သီအိုရီတစ်ခုကို ထုတ်ဖော်ခဲ့တယ်။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့... ကွမ်တမ်လောက (အမှုန်လောက) မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုရဲ့ "တည်နေရာ" (Position) နဲ့ "အဟုန်" (Momentum/Speed) ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တိတိကျကျ သိဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး တဲ့။
ဆိုလိုတာက... အီလက်ထရွန် တစ်လုံး ဘယ်နေရာမှာ ရှိနေလဲဆိုတာကို တိတိကျကျ သိချင်ရင်၊ သူ ဘယ်လောက် မြန်မြန် သွားနေလဲ ဆိုတာကို မသိနိုင်တော့ဘူး။ သူ ဘယ်လောက် မြန်မြန် သွားနေလဲ ဆိုတာကို တိုင်းတာလိုက်ရင်၊ သူ ဘယ်နေရာမှာ ရှိလဲ ဆိုတာ မရေရာတော့ဘူး။ တစ်ခုကို "သေချာ" အောင် လုပ်လိုက်ရင် နောက်တစ်ခုက "မရေရာ" ဖြစ်သွားတယ်။ ဒါဟာ တိုင်းတာကိရိယာ ညံ့လို့ ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။ သဘာဝတရား ကိုယ်တိုင်က "မရေရာမှု" (Uncertainty) နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဥပမာလေးနဲ့ ပြောပြမယ်။ ကားတစ်စီး အမြန်မောင်းနေတာကို ဓာတ်ပုံရိုက်တယ် ဆိုပါစို့။
Shutter Speed မြန်မြန်နဲ့ ရိုက်လိုက်ရင် ကားပုံရိပ်က ပြတ်သားမယ် (Position သိတယ်)။ ဒါပေမဲ့ ပုံထဲမှာ ကားက ရပ်နေသလို ဖြစ်နေတော့ ဘယ်လောက်မြန်မြန် မောင်းနေလဲ မသိရဘူး (Momentum မသိရဘူး)။
Shutter Speed နှေးနှေးနဲ့ ရိုက်လိုက်ရင် ကားပုံက ဝါးပြီး အမြီးတန်းနေမယ် (Momentum သိတယ်)။ ဒါပေမဲ့ ကားက ဘယ်နားမှာလဲ ဆိုတာ တိတိကျကျ ပြောမရတော့ဘူး (Position မရေရာဘူး)။
လောကကြီးဟာ အဲဒီလိုပါပဲ။ အရာရာဟာ ဖြစ်နိုင်ခြေ (Probability) တွေနဲ့ပဲ တည်ရှိနေတာပါ။ "ဒါ ဖြစ်ကို ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ Absolute Certainty (လုံးဝသေချာမှု) ဆိုတာ ရုပ်လောကမှာ မရှိပါဘူး။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ တစ်ဖက်က တိကျလေ တစ်ဖက်က ဝါးလေပါပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လူသားတွေကတော့ ဒီသဘောတရားကို လက်မခံချင်ကြဘူး။ "ငါ့အနာဂတ် သေချာရမယ်၊ ငါ့ပိုက်ဆံ သေချာရမယ်၊ ငါ့ကျန်းမာရေး သေချာရမယ်" ဆိုပြီး ကံတရားကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားကြတယ်။ သိပ္ပံပညာက ပြောနေတာက "ခင်ဗျား ထိန်းချုပ်လေ၊ လက်လွတ်လေ ဖြစ်လိမ့်မယ်" တဲ့။
ဒီအချက်ဟာ ဗုဒ္ဓဟောကြားတဲ့ "အနိစ္စ" သဘောတရားနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "မမြဲသော အရာကို မြဲပါစေလို့ တောင့်တခြင်းသည် ဆင်းရဲခြင်း ဖြစ်သည်" လို့ ဟောခဲ့ပါတယ်။ မရေရာမှု နိယာမဟာ ကြောက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါ လောကရဲ့ သဘာဝမှန်း သိလိုက်ရင်၊ မလိုလားအပ်တဲ့ မျှော်လင့်ချက် (Expectation) တွေ လျော့ကျသွားပြီး စိတ်သက်သာရာ ရသွားစေမယ့် အမှန်တရား တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သိပ္ပံပညာရဲ့ "Heisenberg Uncertainty Principle" အရ လောကမှာ တိကျသေချာမှု (Certainty) ဆိုတာ မရှိဘူး၊ "ဖြစ်နိုင်ခြေ" (Probability) သာ ရှိတယ်ဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်မှာ လာရှိတဲ့ "အနိစ္စသုတ်" (Anicca Sutta) နဲ့ ဒီသဘောတရားကို ချိန်ထိုးပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က "သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ" (သင်္ခါရတရား အားလုံး မမြဲကုန်) လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ "အနိစ္စ" ဆိုတာ ရိုးရိုး ပျက်စီးသွားတာကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "မသေချာခြင်း၊ မရေရာခြင်း၊ ပြောင်းလဲနေခြင်း" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ဆိုလိုပါတယ်။ ပါဠိတော်မှာ -
"အနိစ္စာ ဘိက္ခဝေ သင်္ခါရာ" - ရဟန်းတို့... ပြုပြင်စီရင်အပ်သော သင်္ခါရတရားတို့သည် မမြဲကုန်။
"အဓုဝါ ဘိက္ခဝေ သင်္ခါရာ" - သင်္ခါရတရားတို့သည် မခိုင်ခံ့ကုန် (Not stable)။
"အနဿာသိကာ ဘိက္ခဝေ သင်္ခါရာ" - သင်္ခါရတရားတို့သည် သက်သာရာကို မပေးစွမ်းနိုင်ကုန် (Not reliable)။
ဒါကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင်... ဟိုင်းဆင်ဘတ်က "အီလက်ထရွန်တစ်လုံးရဲ့ တည်နေရာကို တိတိကျကျ ပြောလို့မရဘူး" လို့ ပြောသလိုပါပဲ။ ဘုရားရှင်ကလည်း "မင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်၊ မင်းတို့ရဲ့ စိတ်၊ မင်းတို့ရဲ့ ဘဝ ဆိုတာ တည်ငြိမ်နေတဲ့ အရာ (Static Entity) မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းတရားတွေ တိုက်ဆိုင်မှ ခဏလေး ပေါ်လာတဲ့ ဖြစ်စဉ် (Process) မျှသာ ဖြစ်တယ်" လို့ ဟောခဲ့တာပါ။ "ငါ့ဘဝ တည်မြဲရမယ်" လို့ မျှော်လင့်ခြင်းဟာ... မုန်တိုင်းထဲမှာ မီးတောက်ကို ငြိမ်နေပါစေလို့ ဆုတောင်းတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "မရေရာမှု" (Uncertainty) ကို ကြောက်ရွံ့နေမယ့်အစား၊ အဲဒီ မရေရာမှုကိုပဲ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ။ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က အနာဂတ်အတွက် ပူပန်နေတယ် ဆိုပါစို့။ "ငါ့စီးပွားရေး ဘာဖြစ်မလဲ၊ ငါ့ကျန်းမာရေး ဘာဖြစ်မလဲ" ဆိုပြီး တွေးနေတယ်။
ပထမဆုံး "မနော" (Mind) မှာ အနာဂတ်အကြောင်း အတွေးဝင်လာတယ်။
အဲဒီ အတွေးကြောင့် "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်ပြီး "စိုးရိမ်သောက" (Worry/Anxiety) ဆိုတဲ့ ဝေဒနာ ပေါ်လာတယ်။
အဲဒီ စိုးရိမ်စိတ်ကနေ "ငါ သေချာချင်တယ်၊ ငါ အာမခံချက် လိုချင်တယ်" ဆိုတဲ့ "တဏှာ" (Craving for certainty) ဖြစ်လာတယ်။
အဲဒီ တဏှာကြောင့် အစီအစဉ်တွေ အများကြီးဆွဲ၊ အာမခံတွေ အများကြီးထား၊ ပိုပြီး ပင်ပန်းဆင်းရဲရတဲ့ "ဥပါဒါန်" (Clinging) ဒုက္ခတွေ ဖြစ်လာတယ်။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...
အနာဂတ်ဆိုတာ မရောက်သေးတဲ့ အရာ (Non-existent yet)။
အတိတ်ဆိုတာ ပြီးသွားတဲ့ အရာ (Gone)။
ပစ္စုပ္ပန်ဆိုတာ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ အရာ (Fleeting)။
ဘယ်အရာကမှ "သေချာမှု" (Certainty) မရှိပါဘူး။ မသေချာတာကို သေချာအောင် လုပ်ချင်တဲ့ စိတ်ကသာ ပူလောင်မှုကို ဖန်တီးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စိတ်မချရမှုတွေ ကြုံလာတိုင်း ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။
"မရေရာတာဟာ အပြစ် မဟုတ်ဘူး။ သဘာဝ (Nature) ပဲ"။
"သိပ္ပံပညာရှင်တွေတောင် အီလက်ထရွန်ကို ထိန်းချုပ်လို့ မရတာ၊ ငါက ကံတရားကို ထိန်းချုပ်လို့ ရပါ့မလား"။
"မရေရာမှု ရှိလို့သာလျှင် ပြောင်းလဲမှု (Change) ရှိတာ။ ပြောင်းလဲမှု ရှိလို့သာလျှင် ငါ့ဘဝ တိုးတက်ဖို့ အခွင့်အလမ်း ရှိတာ"။ (မမြဲခြင်းရဲ့ ကောင်းကွက်ကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ)။
အဲဒီလို (Verse 202) အရ "သေချာချင်တဲ့ တဏှာ" ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ။ တဏှာကို စွန့်လိုက်တာနဲ့ စိတ်ထဲမှာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ကျသွားသလို ပေါ့ပါးသွားပါလိမ့်မယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဟောပြောနည်းစနစ် (Method #33 - မေးခွန်း တစ်ခုကို နက်နဲစွာ ဖွင့်နည်း) ကို သုံးပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးကြည့်ပါ။
"ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကကြီးမှာ 'ဒါတော့ဖြင့် ရာနှုန်းပြည့် သေချာတယ်' လို့ ပြောလို့ရတဲ့အရာ တစ်ခုလောက် ပြစမ်းပါ"။
(ပရိသတ် စဉ်းစားရန် ခေတ္တရပ်)
"ငွေကြေးလား... မသေချာဘူး။ ကျန်းမာရေးလား... မသေချာဘူး။ ရာထူးလား... မသေချာဘူး။ ချစ်သူခင်သူလား... မသေချာဘူး။
တစ်ခုတည်းသော သေချာမှုက ဘာလဲ။ 'သေချာတာ တစ်ခုမှ မရှိဘူး ဆိုတာပဲ သေချာတယ်' (The only certainty is uncertainty)။ အဲဒီ အမှန်တရားကို လက်ခံလိုက်ရင် ဘာကိုမှ ကြောက်စရာ မလိုတော့ပါဘူး။"
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ မနက်ဖြန် ဘာဖြစ်မယ်မှန်း မသိတာဟာ ဘဝရဲ့ အရသာ တစ်မျိုးပါပဲ။ အရာရာကို ကြိုသိနေရင် ဘဝက ရုပ်ရှင်ကြည့်ရသလို ပျင်းစရာ ကောင်းသွားမှာပေါ့။ "မရေရာမှု" ကို ရန်သူလို မသဘောထားဘဲ၊ "မိတ်ဆွေ" လို့ သဘောထားပြီး သတိနဲ့ ယှဉ်တွဲ နေထိုင်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "မရေရာမှု" (Uncertainty) ဆိုတာ လောကရဲ့ သဘာဝတရား ဖြစ်တယ်၊ "သေချာမှု" ကို လိုက်ရှာတာက ဆင်းရဲဒုက္ခကို ရှာတာနဲ့ တူတူပဲ ဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ မရေရာတဲ့ ဘဝကြီးထဲမှာ စိတ်ကို ဘယ်လို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ထားမလဲ၊ မျှော်လင့်ချက်တွေ ပျက်သုဉ်းတဲ့အခါ ဘယ်လို ပြန်ထမလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2648) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ အစီအစဉ်တွေ အများကြီးဆွဲပြီး ဘဝကို ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့ လူငယ်တွေအတွက် သင်ခန်းစာ ယူစရာပါပဲ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ဆီကို နိုင်ငံခြားပြန် ပညာတတ် လူငယ်လေးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက "Project Manager" လုပ်နေတာ ဆိုတော့ အရာရာကို Plan A, Plan B နဲ့ စနစ်တကျ လုပ်တတ်တယ်။ သူ့ဘဝမှာ အသက် (၂၅) မှာ ဘာဖြစ်ရမယ်၊ (၃၀) မှာ ဘာဖြစ်ရမယ် ဆိုပြီး Timeline တွေ ဆွဲထားတာ။
ဒါပေမဲ့ ကံတရားက သူထင်သလို ဖြစ်မလာဘူး။ ကိုဗစ်ရောဂါ ကပ်ဘေးကြီး ဖြစ်လာတော့ သူ့ရဲ့ စီးပွားရေး စီမံကိန်းတွေ အကုန်ရပ်သွားတယ်။ သူ ရည်မှန်းထားတဲ့ ရာထူးတိုးဖို့ ကိစ္စတွေ ပျက်သွားတယ်။ ချစ်သူနဲ့လည်း လမ်းခွဲလိုက်ရတယ်။ အဲဒီမှာ သူက အကြီးအကျယ် စိတ်ဓာတ်ကျပြီး (Depression) ဝင်သွားတယ်။ သူက ဦးပဉ္ဇင်းကို လာလျှောက်တယ်။
"ဆရာတော်... တပည့်တော် ဘာမှားလို့လဲ။ တပည့်တော် အကုန်လုံးကို စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ခဲ့တာပဲ။ ဘာလို့ တပည့်တော် ဘဝကြီးက မသေချာ မရေရာ ဖြစ်သွားရတာလဲ။ တပည့်တော် ရှေ့ဆက်ဖို့ ကြောက်နေပြီ" လို့ ပြောပြီး ငိုတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 1, Article 1.3) ဖြစ်တဲ့ "လူသားတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ဓမ္မအသိပညာ ဖြန့်ဝေခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး သူ့ကို လမ်းပြပေးခဲ့ရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ဟိုင်းဆင်ဘတ် နိယာမ (Heisenberg Uncertainty Principle) နဲ့ ရှင်းပြတယ်။
"ဒကာလေး... မင်းက သိပ္ပံပညာကို လေ့လာဖူးတယ် မဟုတ်လား။ အီလက်ထရွန် တစ်လုံးရဲ့ နေရာကို တိတိကျကျ သိဖို့ ကြိုးစားလေလေ၊ သူ့ရဲ့ အမြန်နှုန်းက မရေရာလေလေ ဆိုတာ မင်း သိမှာပါ။ မင်းက မင်းရဲ့ ဘဝကို တိတိကျကျ (Precise) ဖြစ်ချင်လွန်းအားကြီးပြီး အတင်းအကျပ် ဆုပ်ကိုင်ထားတော့၊ ဘဝရဲ့ သဘာဝဖြစ်တဲ့ 'စီးဆင်းမှု' (Flow/Momentum) ပျက်စီးသွားတာပေါ့" လို့ ထောက်ပြလိုက်တယ်။
ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်းက (Method #33) အရ သူ့ကို မေးခွန်းတစ်ခု မေးလိုက်တယ်။
"မင်းရဲ့ အစီအစဉ်တွေ ပျက်သွားတာဟာ မင်းညံ့လို့ မဟုတ်ဘူး။ လောကကြီးက 'အနိစ္စ' (Impermanence) ဖြစ်လို့ ပျက်တာ။ အဲဒီ အနိစ္စကို မင်း လက်ခံနိုင်မလား"။
"အခု မင်း လုပ်နိုင်တာက... 'သေချာမှု' (Certainty) ကို ရှာတာ ရပ်လိုက်ပြီး၊ 'လက်ရှိအခိုက်အတန့်' (Present Moment) မှာ လုပ်သင့်တာကို လုပ်ဖို့ပဲ။ မရေရာမှုကို ရန်သူလို့ မမြင်ဘဲ၊ ဖြစ်နိုင်ခြေ အသစ်တွေ (New Possibilities) အတွက် တံခါးပေါက်လို့ မြင်ကြည့်ပါလား" လို့ အားပေးလိုက်တယ်။
သူက ခဏလောက် ငြိမ်သက်သွားပြီးမှ "မှန်ပါ့ ဆရာတော်... တပည့်တော်က လှိုင်းစီးနေတဲ့ လူတစ်ယောက်လို လှိုင်းနဲ့အညီ မလိုက်ဘဲ၊ ပင်လယ်ကြီးကို ငြိမ်နေအောင် အမိန့်ပေးနေမိတာကိုး" ဆိုပြီး သဘောပေါက်သွားတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ သူဟာ အစီအစဉ်တွေ အများကြီး မဆွဲတော့ဘဲ၊ လက်ရှိအလုပ်ကိုပဲ အကောင်းဆုံး ကြိုးစားတယ်။ အခုဆိုရင် သူဟာ အရင်ကထက်တောင် ပိုအောင်မြင်ပြီး စိတ်ချမ်းသာတဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်နေပါပြီ။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "မရေရာမှု" (Uncertainty) ဟာ ကြောက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါကို လက်မခံနိုင်တဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ "တဏှာ" (Craving) ကသာ ကြောက်စရာ ကောင်းတာပါ။ မရေရာမှုကို လက်ခံလိုက်တာနဲ့ စိတ်က ပေါ့ပါးသွားတယ်။ "ဘာဖြစ်ဖြစ် ဒို့အဆင်ပြေအောင် နေတတ်တယ်" ဆိုတဲ့ သတ္တိ (Confidence) ပေါ်လာတယ်။ အဲဒါကမှ စစ်မှန်တဲ့ လုံခြုံမှု (Security) ပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "မရေရာမှု နိယာမနှင့် အနိစ္စသဘော" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
မမြဲခြင်း၊ မရေရာခြင်း၊ ထိန်းချုပ်၍ မရခြင်း သဘောရှိသော သင်္ခါရလောကကြီးသည် ဆင်းရဲခြင်း အစစ်ဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ မရေရာသော အရာများအပေါ် "သေချာချင်တယ်၊ မြဲချင်တယ်၊ ငါဖြစ်ချင်သလို ဖြစ်ရမယ်" လို့ စွဲလမ်းတောင့်တနေတဲ့ တဏှာလောဘသည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာစွဲလမ်းမှုတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး အနိစ္စကို လက်ခံကာ စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ ငြိမ်းအေးမှုကို ရရှိဖို့အတွက် မမြဲသော သဘောကို ရှုမြင်သော အနိစ္စသညာ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ မဂ္ဂင်တရားများကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မရေရာသော လောကဓံကြားတွင် တည်ငြိမ်သော စိတ်ကို မွေးမြူနိုင်ကြပါစေ၊ အနိစ္စသဘောကို ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ဖောက်ပြန်မှုကင်း၍ အမြဲထာဝရ တည်တံ့သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.