Day: 364 | ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | ၂၀၂၃ နှစ်ချုပ် (၅) - ဝိညာဏ်နှင့် အသိစိတ်ကို စာရင်းစစ်ခြင်း (Cognitive Audit) | သံယုတ္တနိကာယ်၊ ခန္ဓဝဂ်၊ ဝိညာဏ် | Cognitive Audit
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း (၃) ရက် (လပြည့်ကျော် ၃ ရက်)၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀) ရက်၊ စနေနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ၂၀၂၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်တာကာလအတွင်း မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အသိစိတ် (ဝိညာဏ်) များကို ပြန်လည်စစ်ဆေးနိုင်ကြပါစေ၊ သိမှုဟူသမျှသည် "ငါ" မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းတရားကြောင့် ပေါ်လာသော အကျိုးတရားမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း ပိုင်းခြားသိမြင်၍ ဝိညာဏ်၏ လှည့်စားမှုမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Year End Review" (နှစ်ချုပ် သုံးသပ်ခြင်း) ခရီးစဉ်ကြီးရဲ့ နောက်ဆုံးအပိုင်းကို ရောက်ရှိလာပါပြီ။
ပထမရက်မှာ ရုပ်ကို စစ်ဆေးခဲ့တယ်။ (Material Audit).
ဒုတိယရက်မှာ ခံစားမှုကို စစ်ဆေးခဲ့တယ်။ (Emotional Audit).
တတိယရက်မှာ မှတ်ဉာဏ်ကို စစ်ဆေးခဲ့တယ်။ (Memory Audit).
စတုတ္ထရက်မှာ ကံတရားကို စစ်ဆေးခဲ့တယ်။ (Action Audit).
ဒီနေ့ ပဉ္စမရက်မှာတော့ ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အချုပ်၊ ခန္ဓာကိုယ် ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးရဲ့ CEO၊ အရာရာကို သိနေတယ်လို့ ထင်ရတဲ့ "ဝိညာဏ်" (Vinnana - Consciousness) ကို စာရင်းစစ်ဆေးကြပါမယ်။ ဒါကို ခေတ်သစ်စကားနဲ့ "Cognitive Audit" (အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ စာရင်းစစ်) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ ဝန်ထမ်းတွေ၊ စက်ပစ္စည်းတွေ ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း... "စီမံခန့်ခွဲသူ" (Management) က အခြေအနေမှန်ကို မသိရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မှားယွင်းစွာ သိမြင်နေရင် (Cognitive Bias) အဲဒီ လုပ်ငန်း ပြိုလဲမှာပါပဲ။
ထို့အတူပါပဲ... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်လုံးမှာ...
ဘယ်အရာတွေကို "အမှန်" (True) လို့ သိခဲ့သလဲ။
ဘယ်အရာတွေကို "အမှား" (False) လို့ သိခဲ့သလဲ။
"ငါ သိတယ်" ဆိုတဲ့ အသိစိတ်က သူတော်ကောင်းတို့ကို ဘယ်လောက် လှည့်စားခဲ့သလဲ။
ဒီနေ့တော့ အဲဒီ "သိမှု" (Knowing) ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီးကို ခွဲစိတ်စစ်ဆေးကြရအောင်။
ဒီအကြောင်း အသေးစိတ် မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်ရဲ့ အသိဟောင်းတွေထဲကနေ ရုန်းထွက်ပြီး၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အနာဂတ်ကို ကြိုတင်မျှော်တွေးကာ ကိုယ့်ရဲ့ အသိစိတ်ကို ပြင်ဆင်နိုင်အောင် (Method #80 - အနာဂတ် ကြိုတင်စဉ်းစားစေနည်း) အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။
အခု... ယောဂီတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံကို လာမယ့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ မနက်ခင်းဆီကို ပို့လိုက်ပါ။
အဲဒီ မနက်ခင်းမှာ ယောဂီတို့ နိုးထလာမယ်။
"မျက်လုံး ဖွင့်လိုက်မယ်" -> မြင်စိတ် (Cakkhu Vinnana) ပေါ်လာမယ်။
"အသံ ကြားလိုက်မယ်" -> ကြားစိတ် (Sota Vinnana) ပေါ်လာမယ်။
"အတွေး ဝင်လာမယ်" -> တွေးစိတ် (Mano Vinnana) ပေါ်လာမယ်။
အခု ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးခွန်းထုတ်ကြည့်ပါ။
"၂၀၂၄ မှာ ပေါ်လာမယ့် အဲဒီ အသိစိတ်တွေက... ၂၀၂၃ က အသိစိတ်တွေနဲ့ အတူတူပဲလား"။
"မဟုတ်ဘူး... အသစ်တွေပဲ"။
"၂၀၂၄ မှာ ငါ ကြုံရမယ့် အခက်အခဲတွေကို... ၂၀၂၃ က စိတ်ဟောင်းနဲ့ ရင်ဆိုင်မှာလား၊ ဒါမှမဟုတ် 'သတိ' ပါတဲ့ စိတ်သစ်နဲ့ ရင်ဆိုင်မှာလား"။
စိတ်ကူးထဲမှာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်လိုက်ပါ။
"၂၀၂၄ မှာ မြင်သမျှ၊ ကြားသမျှ အရာတိုင်းကို... 'ငါ သိတာ မဟုတ်၊ ဝိညာဏ် အလုပ်လုပ်နေတာ' လို့ ရှုမြင်မယ်"။
အဲဒီလို အနာဂတ်ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်တဲ့ "ဉာဏ်အမြင်" (Vision) လေးနဲ့... လက်ရှိ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို "သိ" နေတဲ့ စိတ်ကလေးကိုပဲ ခဏလောက် စောင့်ကြည့် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး အသိဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ကြည်လင်လာပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် "Cognitive Audit" (ဝိညာဏ် စာရင်းစစ်) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ခန္ဓာငါးပါးကို ဥပမာပေးတဲ့အခါ "ဝိညာဏ်" (Consciousness) ကို "မာယာကာရကုပမာ" (Magician - မျက်လှည့်ဆရာ) နဲ့ တူတယ်လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။
မျက်လှည့်ဆရာက မရှိတာကို ရှိသလို ပြတယ်။ စက္ကူကို ငှက်ဖြစ်အောင် လုပ်ပြတယ်။ ပရိသတ်ကို လှည့်စားတယ်။
ထို့အတူပါပဲ... ဝိညာဏ်ကလည်း "ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး... "ငါ" (I/Self) ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ရှိနေသယောင်ယောင်၊ လောကကြီး ခိုင်မြဲနေသယောင်ယောင် လှည့်စားပြနေပါတယ်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်လုံး သူတော်ကောင်းတို့ အဲဒီ မျက်လှည့်ပွဲကို ကြည့်ပြီး... "ငါ့ဘဝ၊ ငါ့လောက" ဆိုပြီး ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်ခဲ့ကြတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒါတွေအားလုံးဟာ "အာရုံ" (Object) နဲ့ "ဒွါရ" (Sense Door) တိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ "လျှပ်စီးလက်ခြင်း" (Spark) မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 30, Article 30.5) ဖြစ်တဲ့ "သိမှုဆိုင်ရာ စာရင်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အမြင်မှန်ရရှိရေး" (Cognitive Audit & Right View) အရ... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် "ဝိညာဏ်" စာရင်းကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲပြီး စစ်ဆေးသွားပါမယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နှစ်ချုပ်အနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ "ဝိညာဏ်" (Consciousness) ကို စာရင်းစစ်ဆေးဖို့အတွက် နိဒါန်းပျိုးခဲ့ပြီးပြီ။ ဝိညာဏ်ဆိုတာ မျက်လှည့်ဆရာနဲ့ တူကြောင်း၊ မရှိတာကို ရှိသလို လှည့်စားတတ်ကြောင်း သိခဲ့ရပြီ။
အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဝိညာဏ်သဘောတရားတွေကို ခေတ်သစ် အချက်အလက်နည်းပညာ (IT & Data Processing) သဘောတရားနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ "သိမှု ဖြစ်စဉ်" (Cognitive Process) ကို အသေးစိတ် စာရင်းစစ်ဆေး ကြည့်ကြရအောင်။
ဝိညာဏ် စာရင်းစစ်ဆေးခြင်း (The Audit of Consciousness)
ကွန်ပျူတာတစ်လုံးမှာ "Processor" (CPU) က အချက်အလက် (Data) တွေကို လက်ခံတယ်၊ တွက်ချက်တယ်၊ ရလဒ် (Output) ထုတ်ပေးတယ်။
လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာတော့ "ဝိညာဏ်" က အဲဒီ CPU တာဝန်ကို ယူထားပါတယ်။ သူက မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ "Input Devices" (ဒွါရ ၆ ပါး) ကနေ အချက်အလက်တွေကို လက်ခံပြီး "လောက" (World) ဆိုတဲ့ ပုံရိပ်ကြီးကို ဖန်တီးပေးတာပါ။
(က) ဒွါရ ၆ ပါး စာရင်းစစ် (The 6-Door Input Audit)
၂၀၂၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်လုံး... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ Processor (ဝိညာဏ်) ဟာ ဘယ်လို Data တွေကို အဓိကထားပြီး လုပ်ဆောင်ခဲ့သလဲ။
၁။ စက္ခုဝိညာဏ် (Eye Consciousness - Visual Data):
၂၀၂၃ မှာ မျက်စိကနေ ဘာတွေ အကြည့်များခဲ့သလဲ။
Facebook, TikTok, YouTube ပေါ်က အနှစ်မရှိတဲ့ ဗီဒီယိုတွေလား။
သူတစ်ပါးရဲ့ အပြစ်တွေ၊ အားနည်းချက်တွေလား။
ဒါမှမဟုတ် ဘုရားပုံတော်၊ စာအုပ်စာပေ၊ တရားစာတွေကို ကြည့်ခဲ့သလား။
Audit Finding: သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဝိညာဏ်ဟာ "Screen Time" (ဖုန်းကြည့်ချိန်) များလွန်းပြီး၊ "Dhamma Time" (တရားရှုချိန်) နည်းခဲ့သလား။ အဲဒီ Visual Data တွေက စိတ်ကို ညစ်နွမ်းစေခဲ့သလား (Malware)၊ ကြည်လင်စေခဲ့သလား (Clean Data)။
၂။ သောတဝိညာဏ် (Ear Consciousness - Audio Data):
၂၀၂၃ မှာ နားကနေ ဘာတွေ အကြားများခဲ့သလဲ။
အတင်းအဖျင်း (Gossip)၊ ဆဲဆိုသံ၊ ညည်းညူသံတွေလား။
တရားတော်၊ မေတ္တာပို့သံ၊ ပညာရှိစကားတွေလား။
လူတွေက ပြောကြတယ်... "ကြားရတာ စိတ်ညစ်တယ်" တဲ့။ တကယ်တော့ ကြားတာက "နား"၊ စိတ်ညစ်တာက "ဝိညာဏ်" က အဲဒီအသံကို "အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်" (Interpret) လိုက်လို့ပါ။
၃။ မနောဝိညာဏ် (Mind Consciousness - Thought Data):
ဒါက အလုပ်အများဆုံးပါပဲ။ မျက်စိနဲ့ နားက နားနေရင်တောင် မနောက မနားဘူး။
၂၀၂၃ မှာ ဘာတွေ တွေးခဲ့သလဲ။
အတိတ်ကို ပြန်တွေးပြီး နောင်တရတာ (Depressive Loop)။
အနာဂတ်ကို တွေးပြီး ပူပန်တာ (Anxiety Loop)။
ပစ္စုပ္ပန်ကို အကျိုးရှိအောင် ကြံစည်တာ (Constructive Processing)။
၂၀၂၃ တွေ့ရှိချက် (Finding):
၂၀၂၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်လုံး... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဝိညာဏ်ဟာ "Junk Data" (အမှိုက်သရိုက် အချက်အလက်) တွေကိုပဲ အဓိကထားပြီး Process လုပ်ခဲ့တာ များနေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း နှစ်ကုန်တဲ့အခါ စိတ်ပင်ပန်း (Mental Fatigue) ပြီး၊ ဦးနှောက်ခြောက် (Burnout) တာတွေ ဖြစ်ရတာပါ။ Processor က မနားရဘဲ အပူလွန်ကဲ (Overheat) နေတာကိုး။
(ခ) "ငါ" ဟူသော မျက်လှည့် (The Illusion of "I")
ဝိညာဏ်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး လှည့်စားမှုကတော့ "Continuity" (စဉ်ဆက်မပြတ် ဖြစ်နေခြင်း) ပါပဲ။
ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကားကို ကြည့်တဲ့အခါ... ပိတ်ကားပေါ်မှာ မင်းသား မင်းသမီးတွေ လှုပ်ရှားနေသလို ထင်ရတယ်။ တကယ်တော့ ဖလင်ကွက် (Frames) လေးတွေ တစ်ကွက်ပြီး တစ်ကွက် အမြန်နှုန်းနဲ့ ဖြတ်သွားတာပါ။ တကယ်ရှိတာက "ငြိမ်နေတဲ့ ပုံရိပ်များ" (Still Images) သာ ဖြစ်ပေမယ့်၊ အမြန်နှုန်းကြောင့် "ရုပ်ရှင်" (Movie) ဖြစ်သွားတာ။
ထို့အတူပါပဲ... ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီကနေ ဒီဇင်ဘာအထိ "ငါ" ဆိုတဲ့ လူတစ်ယောက်တည်း ရှိနေတယ်လို့ ထင်ရတယ်။
တကယ်တော့...
မြင်သိစိတ်ကလေး ဖြစ်လိုက်၊ ပျက်လိုက်။
ကြားသိစိတ်ကလေး ဖြစ်လိုက်၊ ပျက်လိုက်။
တွေးသိစိတ်ကလေး ဖြစ်လိုက်၊ ပျက်လိုက်။
အဲဒီ စိတ်ကလေးတွေ (Citta) ဟာ တစ်စက္ကန့်မှာ ကုဋေတစ်သိန်းမက ဖြစ်ပျက်နေတာ။
ဝိညာဏ်က အဲဒီ ဖြစ်ပျက်မှုတွေကို ဆက်စပ်ပြီး "ငါ့ဘဝ" (My Life) ဆိုတဲ့ ရုပ်ရှင်ကားကြီး ရိုက်ပြနေတာပါ။
Audit Conclusion: ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဆိုတာ... ဝိညာဏ်က ဖန်တီးပြလိုက်တဲ့ ရှည်လျားတဲ့ ရုပ်ရှင်ကား (Long Movie) တစ်ကားမျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ့် လက်တွေ့ (Reality) မှာတော့ "ခဏ" (Moment) လေးတွေပဲ ရှိပါတယ်။
ကိုင်း... ဝိညာဏ်ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံနဲ့ လှည့်စားပုံကို သိပြီ။ အခု ဒီအသိတရားကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးဖို့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဝင်ကြရအောင်။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ (Verse 222 - နိဂုံး) ကို အသုံးပြုပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ရဲ့ အသိစိတ်တွေကို ဘယ်လို နိဂုံးချုပ် သိမ်းဆည်းမလဲ။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဝိညာဏ်ကို ရှုမှတ်တဲ့အခါ...
"ဝိညာဏံ အနိစ္စံ" (ဝိညာဏ်သည် မမြဲ)။
"ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ" (မမြဲသောအရာသည် ဆင်းရဲ၏)။
"ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ" (ဆင်းရဲသောအရာသည် ကိုယ်ပိုင်မဟုတ်/အစိုးမရ)။
၁။ သိသူကို စစ်ဆေးခြင်း (Auditing the Knower)
ယောဂီတို့ တရားထိုင်တဲ့အခါ "ဝင်လေ ထွက်လေ" ကို သိတယ်။
မေးခွန်းက... "သိတာ ဘယ်သူလဲ"။
"ငါ သိတာ" လို့ ဖြေရင် အမှတ် (၀) ပါ။
"စိတ်က သိတာ" လို့ ဖြေရင် အမှတ် (၅၀) ပါ။
"ဝိညာဏ်နဲ့ အာရုံ တိုက်ဆိုင်လို့ သိမှု ပေါ်လာတာ" လို့ ဖြေမှ အမှတ် (၁၀၀) ပါ။
(Method #80) အရ... ၂၀၂၄ မှာ တစ်ခုခုကို သိလိုက်တိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးပါ။
"ဒီအသိ (Knowing) က ဘယ်က လာသလဲ"။
"မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်လို့ ပေါ်လာတာ။ မျက်စိ မှိတ်လိုက်ရင် ပျောက်သွားမှာ"။
အဲဒီလို "အကြောင်းအကျိုး" (Cause & Effect) ကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ "ငါ" ကို ဖယ်ထုတ်လိုက်ပါ။
၂။ မျက်လှည့်ပွဲကို ရပ်တန့်ခြင်း (Stopping the Magic Show)
ဝိညာဏ်က "ဇာတ်လမ်း" (Story) တွေ ဖန်တီးတတ်တယ်။
ဥပမာ - သူဌေးက မျက်နှာတည်နေတယ် (Visual Data)။
ဝိညာဏ်က ချက်ချင်း ဇာတ်လမ်းဆင်တယ် -> "သူ ငါ့ကို မုန်းနေပြီ။ ငါ အလုပ်ပြုတ်တော့မယ်။ ငါ့မိသားစု ဒုက္ခရောက်တော့မယ်"။
အဲဒါ မာယာ (Illusion) ပါပဲ။
ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ အဲဒီ ဇာတ်လမ်းကို ဖြတ်ပြီး Data အစစ်ကို ကြည့်တာပါ။
"မြင်တယ်... မြင်တယ်" (Seeing... Seeing).
"မျက်နှာတည်တာပဲ ရှိတယ်။ မုန်းတာ မပါဘူး။ အလုပ်ပြုတ်တာ မပါဘူး"။
မြင်ကာမျှ၊ ကြားကာမျှ (Just Seeing, Just Hearing) အဆင့်မှာ ရပ်တန့်လိုက်ရင်... ဝိညာဏ်က ဆက်ပြီး မလှည့်စားနိုင်တော့ပါဘူး။ ၂၀၂၃ မှာ ခံစားခဲ့ရတဲ့ စိတ်ဆင်းရဲမှု ၉၀% ဟာ... အဖြစ်အပျက်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ဝိညာဏ်ရဲ့ "ဇာတ်လမ်းဆင်မှု" (Interpretation) ကြောင့်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ အသိသစ်ဖြင့် နှစ်သစ်ကို ကြိုဆိုခြင်း (Rebooting the System)
ကွန်ပျူတာ ဟန်း (Hang) နေရင် Restart ချရသလိုပါပဲ။
၂၀၂၃ နှစ်ကုန်တဲ့ ဒီအချိန်မှာ... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဝိညာဏ်ကို "System Reboot" လုပ်လိုက်ပါ။
"အတိတ်က သိခဲ့တဲ့ အမှားတွေ၊ အစွဲတွေ၊ အာဃာတတွေကို Clear Cache လုပ်လိုက်ပြီ"။
"၂၀၂၄ မနက်ဖြန်မှာ... ကလေးလေးတစ်ယောက်လို 'အသိသစ်' (Fresh Mind/Beginner's Mind) နဲ့ နိုးထမယ်"။
"အရာရာကို အသစ်အတိုင်း မြင်မယ်။ အဟောင်း (Old Prejudice) တွေနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘူး"။
ဒါဟာ အကောင်းဆုံးသော Cognitive Audit ရဲ့ ရလဒ်ပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဝိညာဏ်ရဲ့ သဘောတရားနဲ့ System Reboot လုပ်နည်းတွေကို သိခဲ့ကြပြီ။
အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ "ငါ အကုန်သိတယ်၊ ငါ အကုန်တတ်တယ်" ဆိုတဲ့ မာနဝိညာဏ် (Intellectual Pride) နဲ့ နေခဲ့ရာကနေ... ဝိညာဏ်ရဲ့ မမြဲခြင်းကို တွေ့ကြုံပြီးမှ တရားရသွားတဲ့ ပညာတတ် အမျိုးသားတစ်ယောက်အကြောင်း ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2664) ကို ပြောပြပါမယ်။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက စာအုပ်တွေ အများကြီး ဖတ်ဖူးတယ်၊ ဘွဲ့တွေ အများကြီး ရထားတယ်။ သူ့ရဲ့ "ဝိညာဏ်" ထဲမှာ အချက်အလက် (Knowledge) တွေ ပြည့်နှက်နေတာပေါ့။ သူက ဘယ်သူနဲ့ စကားပြောပြော "ခင်ဗျားတို့ မသိပါဘူး၊ ကျွန်တော် သိတယ်" ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုး။
ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၃ နှစ်လယ်လောက်မှာ သူ "လေဖြတ်" (Stroke) သွားတယ်။ ကံကောင်းလို့ မသေပေမယ့်... သူ့ရဲ့ မှတ်ဉာဏ် (Memory) နဲ့ စကားပြောနိုင်စွမ်း (Speech) တွေ ယာယီ ပျောက်ဆုံးသွားတယ်။
သူ သိထားတဲ့ ပညာတွေ၊ ဘွဲ့တွေ အကုန်လုံး အဲဒီအချိန်မှာ "သုံးမရ" (Inaccessible) ဖြစ်သွားတယ်။ သူက ကလေးလေးတစ်ယောက်လို ပြန်သင်ရတယ်။ "က၊ ခ" ကနေ ပြန်စရတယ်။
သူ ပြန်ကောင်းလာတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းဆီ လာပြီး ငိုတယ်။
"ဆရာတော်... တပည့်တော် ဂုဏ်ယူခဲ့တဲ့ 'ပညာ' ဆိုတာ... ဦးနှောက်ကြောလေး တစ်ချောင်း ပိတ်လိုက်တာနဲ့ ပျောက်သွားပါလား။ 'ငါ သိတယ်' ဆိုတာ တကယ်တော့ ဘာမှ မဟုတ်ပါလား" တဲ့။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 30, Article 30.5) အရ သူ့ကို "Cognitive Audit" လုပ်ခိုင်းလိုက်တယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြောတယ်။
"ဒကာကြီး... ဒကာကြီးရဲ့ ဝိညာဏ် (Knowing) ဆိုတာ မီးစက် (Generator) မောင်းမှ လင်းတဲ့ မီးသီးလိုပဲ။ ရုပ် (Brain/Body) ကောင်းမှ သူက ပေါ်လာတာ။ ရုပ်ပျက်ရင် သူလည်း ပျောက်တာပဲ။
အရင်က ဒကာကြီးက ဝိညာဏ်ကို 'ငါ' (Self) လို့ ထင်ပြီး မာနကြီးခဲ့တယ်။ အခုတော့ ဝိညာဏ်ဟာ 'အကြောင်းအကျိုး' (Conditioned Phenomenon) ဆိုတာ လက်တွေ့ မြင်ပြီ မဟုတ်လား။
ဒါဟာ ဆုံးရှုံးမှု မဟုတ်ဘူး။ ကြီးမားတဲ့ 'ဝိပဿနာဉာဏ်' ရလိုက်တာပဲ။ ပညာ (Knowledge) တွေ ပျောက်သွားပေမယ့်၊ ပညာ (Wisdom) အသစ် ရလိုက်ပြီ" လို့ အားပေးလိုက်တယ်။
ပါမောက္ခကြီး သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ ဆရာတော်... တပည့်တော် အခုချိန်ကစပြီး 'ငါ သိတယ်' ဆိုတဲ့ စိတ်ကို စွန့်ပြီး၊ 'သိမှုလေး ဖြစ်နေတယ်' ဆိုတဲ့ သတိနဲ့ပဲ နေပါတော့မယ်" ဆိုပြီး ဝန်ခံတယ်။ သူဟာ အရင်ကထက် စာရင် ပိုပြီး နှိမ့်ချတတ်လာတယ်၊ ပိုပြီး ငြိမ်းချမ်းလာတယ်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နှစ်ချုပ် စာရင်းစစ် (၅) ရက်တာ ခရီးစဉ် ပြီးဆုံးပါပြီ။
၁။ ရုပ် (Form): အိုမင်းပျက်စီးသွားပြီ။ (Depreciated).
၂။ ဝေဒနာ (Feeling): ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီ။ (Expired).
၃။ သညာ (Memory): တံလျှပ်လို ပျောက်ကွယ်သွားပြီ။ (Vanished).
၄။ သင်္ခါရ (Formation): ကံစွမ်းအင်အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီ။ (Stored).
၅။ ဝိညာဏ် (Consciousness): မျက်လှည့်ပြပြီး ပြီးသွားပြီ။ (Illusion Ended).
ခန္ဓာငါးပါးလုံးကို စစ်ဆေးလိုက်တဲ့အခါ... "ငါ" (Self) ဆိုတာ ဘယ်နားမှာမှ ရှာမတွေ့တော့ပါဘူး။ ၂၀၂၃ ဆိုတာ ရုပ်နာမ်ဓမ္မတွေရဲ့ ဖြစ်စဉ် (Process) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
မနက်ဖြန် ၂၀၂၄ နှစ်သစ်ကို ကူးပြောင်းတဲ့အခါ... "ငါ ကူးပြောင်းတယ်" လို့ မယူဆဘဲ... "ရုပ်နာမ်အသစ်တွေ ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်နေတယ်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။
အတိတ်က သင်ခန်းစာ (Lessons) တွေကို ယူ၊ ကုသိုလ် (Merits) တွေကို သယ်ဆောင်ပြီး... ပိုမို ကောင်းမွန်တဲ့ ဘဝ၊ ပိုမို ငြိမ်းချမ်းတဲ့ နိဗ္ဗာန်လမ်းကြောင်းပေါ်ကို လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "၂၀၂၃ နှစ်ချုပ် (၅) - ဝိညာဏ်နှင့် အသိစိတ်ကို စာရင်းစစ်ခြင်း" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
မျက်လှည့်ဆရာကဲ့သို့ လှည့်စားတတ်သော၊ ဖြစ်ပြီး ပျက်တတ်သော ဝိညာဏ်အသိစိတ်တို့သည် ဆင်းရဲခြင်း အစစ်ဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ ဝိညာဏ်အပေါ် "ငါ သိတယ်၊ ငါ့စိတ်" ဟု အထင်မှားပြီး စွဲလမ်းနေသော တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ ဝိညာဏ်၏ လှည့်စားမှု ချုပ်ငြိမ်းပြီး၊ အသိနှင့် အာရုံ ပြတ်စဲရာ (ဝိညာဏူပသမ) နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ဝိညာဏ်ကို ဝိညာဏ်မျှသာဟု သိသော ဝိပဿနာဉာဏ်၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ မဂ္ဂင်တရားများကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၏ ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်စဉ်များကို သင်ခန်းစာယူနိုင်ကြပါစေ၊ ဝိညာဏ်၏ လှည့်စားမှုကို ကျော်လွန်၍ အမှန်တရားကို မြင်နိုင်ကြပါစေ၊ ၂၀၂၄ နှစ်သစ်တွင် ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် သိမှုအပေါင်းတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော အမတနိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.