Day: 024 | ၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | သမိုင်းကို ပြန်လည်တူးဖော်ခြင်း (Excavation) | ဓာတုဝံသ၊ ဓာတုဂဗ္ဘ | Excavation
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ နေ့ရက်ကလေးမှာ တရားနာယူကြမယ့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။ ဒီနေ့ဟာ သမိုင်းတရားမျှတမှုတွေကို နားလည်ပြီး အမှန်တရားကို ရှာဖွေနိုင်တဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်လေး ဖြစ်ပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ လောကမှာ မြေအောက်ထဲမှာ တိမ်မြုပ်နေတဲ့ ရတနာတွေကို တူးဖော်ရတာ ခက်ခဲသလိုပဲ၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အောက်ခြေမှာ နစ်မြုပ်နေတဲ့ ကိလေသာ အညစ်အကြေးတွေကို တူးဖော်ပြီး အမှန်တရားကို ရှာဖွေရတာကလည်း အင်မတန်မှ အနှစ်သာရရှိလှပါတယ်။ တရားနာယူကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ဘဝရဲ့ တကယ့်တရားမျှတမှုတွေကို ကိုယ်စီကိုယ်ငှ ရရှိနိုင်ကြပါစေနော်။
ကဲ... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ သမိုင်းဟောင်းတွေကို တူးဖော်ဖို့အတွက် စိတ်ဓာတ်အင်အားတွေ ရရှိလာအောင် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ပြီး အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ မြေအောက်က ဓာတ်တော်တွေကို တူးဖော်ဖို့ဆိုရင် မြေပြင်ကို အရင်ဆုံး ရှင်းလင်းရသလိုပဲ၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ အသိဉာဏ်ပွင့်ဖို့ဆိုရင်လည်း စိတ်ထဲက အတွေးအာရုံတွေကို အရင်ဆုံး ရှင်းလင်းပြီး ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာရှိတဲ့ ဒီလေလေးအပေါ်မှာပဲ စိတ်ကို ငြိမ်အောင် ထားကြည့်လိုက်ကြပါစို့ နော်။
ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါ့သမိုင်း၊ ငါ့အတိတ်" ဆိုတဲ့ အစွဲတွေကို ခဏ ဖယ်ထားလိုက်ပါ။ လေဓာတ်ရဲ့ တိုးဝှေ့မှု သဘောလေးအပေါ်မှာပဲ စိတ်ကို ညင်သာစွာ တင်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကလေး ပြင်ပကို ထွက်သွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ "သြော်... အပြင်ကို ထွက်ချင်နေပြန်ပြီ" လို့ သတိပြုမိပါစေ။ အဲဒီအတွေးကို ဖြတ်တောက်လိုက်ပြီး၊ ဝင်လေထွက်လေလေးရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေမှုကို ညင်သာစွာ စောင့်ကြည့်ပေးပါ။ စိတ်တည်ငြိမ်မှုဆိုတဲ့ အခြေခံကောင်းရမှသာ တိမ်မြုပ်နေတဲ့ သမိုင်းမှန်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်ဖို့ဆိုတာ ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်တစ်ယောက် မြေလွှာတွေကို အလွှာလိုက် ညင်သာစွာ ဖယ်ရှားနေတာနဲ့ တူပါတယ်။ အလျင်စလို လုပ်လို့ မရပါဘူး။ အလျင်စလို လုပ်လိုက်ရင် အောက်က အဖိုးတန်ပစ္စည်းတွေ ပျက်စီးသွားတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း ဇွတ်အတင်း ထိန်းချုပ်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ သတိလေးနဲ့ အသာအယာ စောင့်ကြည့်နေရမှာပါ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ပြင်ပအာရုံတွေဆီ ပြေးလွှားချင်တဲ့ စိတ်တွေ ခေတ္တခဏ ရပ်တန့်သွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ သမိုင်းကို ပြန်လည်တူးဖော်ခြင်း (Excavation) ဆိုတာ ဘာလဲ၊ အဲဒီလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို သိပ္ပံပညာနဲ့ ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်ပယ်တွေမှာ ဘယ်လိုမျိုး အလေးအမြတ်ထားပြီး လုပ်ဆောင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ 'Scientific Excavation' လို့ခေါ်တဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ တူးဖော်မှု ပညာရပ်ဟာ အင်မတန်မှ တိကျစနစ်ကျလှပါတယ်။ ပညာရှင်တွေဟာ မြေကြီးကို ဒီအတိုင်း ပေါက်တူးနဲ့ ပေါက်တူးနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့မှာ 'Stratigraphy' လို့ခေါ်တဲ့ မြေလွှာစဉ် လေ့လာမှု ပညာရပ် ရှိပါတယ်။ မြေကြီးရဲ့ အပေါ်ဆုံးအလွှာကနေ အောက်ဆုံးအလွှာအထိ တစ်လွှာချင်းစီကို အချိန်ယူပြီး တူးဖော်ကြတာပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အပေါ်ဆုံး မြေလွှာကတော့ ဒီနေ့ခေတ်နဲ့ နီးစပ်တဲ့ အရာတွေ ရှိမယ်၊ အောက်ကို ဆင်းလေလေ ပိုပြီး ရှေးကျတဲ့ သမိုင်းကြောင်းတွေကို တွေ့ရလေလေပါပဲ။ အဲဒီလို တူးဖော်တဲ့အခါမှာလည်း အကြီးစား စက်ယန္တရားတွေထက် သေးငယ်တဲ့ ဘရပ်ရှ် (Brushes) လေးတွေ၊ ဇွန်းလေးတွေကို သုံးပြီး ဖုန်မှုန့်လေးတွေကို တစ်စစီ ဖယ်ရှားရတာပါ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ တိမ်မြုပ်နေတဲ့ သမိုင်းအထောက်အထားဆိုတာ အင်မတန်မှ နုနယ်လွန်းလို့ပါပဲ။ တစ်ချက်မှားလိုက်တာနဲ့ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီတဲ့ သက်သေတွေ ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။
'အရှင်ဘုရား၊ ဒီလောက် အပင်ပန်းခံပြီး တူးနေတာ ဘာအတွက်လဲ' တဲ့။ အလွန်ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ တိမ်မြုပ်နေတဲ့ သမိုင်းမှန်ကို ဖော်ထုတ်ဖို့လို့ ပြောပါလိမ့်မယ်။ အတိတ်မှာ ဘာတွေ ဖြစ်ခဲ့သလဲ၊ ငါတို့ရဲ့ ဘိုးဘွားတွေ ဘယ်လို ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ရှင်သန်ခဲ့သလဲ ဆိုတာကို အထောက်အထားနဲ့ ပြနိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီထက် ပိုနက်နဲတာကတော့ 'သမိုင်းတရားမျှတမှု' (Historical Justice) ပါပဲ။ အမှားတွေကို အမှန်ပြင်နိုင်ဖို့၊ ဖုံးကွယ်ခံထားရတဲ့ အမှန်တရားတွေကို နေရောင်အောက် ရောက်လာစေဖို့ အတွက် ဒီလို တူးဖော်မှုတွေကို လုပ်ကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတူးဖော်မှု လုပ်ငန်းစဉ်မှာ အရေးအကြီးဆုံးက စိတ်ရှည်မှု (Patience) နဲ့ တိကျမှု (Accuracy) ပါပဲ။ မြေလွှာ တစ်ခုချင်းစီကို စစ်ဆေးတဲ့အခါ အဲဒီထဲမှာ ပါတဲ့ ဝတ်မှုန်လေးတွေ၊ မီးသွေးခဲလေးတွေကိုပါ ဓာတ်ခွဲခန်း ပို့ရပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မှုခင်းစုံထောက် တစ်ယောက်က လူသတ်မှု ဖြစ်တဲ့နေရာမှာ သက်သေ ရှာသလိုပါပဲ။ သမိုင်းပညာရှင်တွေကလည်း ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အတိတ်က ဖြစ်ရပ်တွေကို သက်သေ ရှာနေကြတာပါ။ အဲဒီ သက်သေတွေကနေတစ်ဆင့် ငါတို့ဟာ ဘယ်သူလဲ၊ ဘယ်က လာသလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေကို အဖြေရှာကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရဲ့ အစွမ်းနဲ့ တိမ်မြုပ်နေတဲ့ အမှန်တရားတွေကို မျက်မှောက်ပြုစေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော်မှာ သမိုင်းဝင် ဓာတ်တော်တွေကို ပြန်လည်တူးဖော်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို ပီဋကတ်တော်လာ ကျမ်းဂန်တွေနဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ 'ဓာတုဝံသ' ကျမ်းကြီးရဲ့ 'ဓာတုဂဗ္ဘ' (ဓာတ်တော်တိုက်) အခန်း (စာမျက်နှာ-၁) မှာ အသောကမင်းကြီးဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို ပြန်လည် တူးဖော်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းကို အတိအကျ မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးတဲ့နောက် အဇာတသတ်မင်းကြီးက ဓာတ်တော်တွေကို မြေအောက် နက်နက်မှာ စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းခဲ့ပါတယ်။ နောင်တစ်ချိန်မှာ ပေါ်လာမယ့် အသောကမင်းကြီးအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဝှက်ထားခဲ့တာပါ။
ဒီပါဠိတော်လာ 'ဓာတုဂဗ္ဘ' ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ့ အနက်ကို ဖွင့်ကြည့်မယ်ဆိုရင် 'ဓာတု' ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ကြွင်းကျန်ရစ်တဲ့ အရိုးဓာတ်တော်၊ 'ဂဗ္ဘ' ဆိုတာ ကိန်းဝပ်ရာ တိုက်ခန်း လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ အသောကမင်းကြီးဟာ ဒီဓာတ်တော်တိုက်ကို ရှာဖွေဖို့အတွက် အင်မတန်မှ ကြိုးစားခဲ့ရပါတယ်။ မြေလွှာတွေကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖယ်ရှားပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဇာတသတ်မင်းကြီးရဲ့ စက်ယန္တရားတွေကို ကျော်ဖြတ်ကာ ဓာတ်တော်တွေကို တူးဖော်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ သမိုင်းမှာ အကြီးကျယ်ဆုံးသော Excavation (တူးဖော်မှု) လုပ်ငန်းစဉ်ကြီး တစ်ခုပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အသောကမင်းကြီးက မြေအောက်က ဓာတ်တော်တွေကို တူးဖော်တာဟာ သာမန် ရုပ်ဝတ္ထုတွေကို ရှာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သာသနာတော်ရဲ့ အသက်သွေးကြောကို ပြန်လည် ဖော်ထုတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြေအောက်မှာ တိမ်မြုပ်နေတဲ့ ဓာတ်တော်တွေဟာ အသောကမင်းကြီးရဲ့ ကုသိုလ်စေတနာကြောင့် နေရောင်အောက်ကို ပြန်ရောက်လာခဲ့သလိုပဲ၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ တိမ်မြုပ်နေတဲ့ 'သောက' (Sorrow) ဆိုတဲ့ ဒုက္ခတွေကိုလည်း ဓမ္မအသိနဲ့ တူးဖော်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ ပုဒ်ရေ ၁၈၀ မှာ 'သောက' ဖြစ်ပေါ်ပုံကို ပြဆိုထားပါတယ်။ သတ္တဝါတွေဟာ အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်ခံထားရတဲ့အတွက်၊ သို့မဟုတ် အမှန်ကို မသိတဲ့အတွက် ပူဆွေးသောကတွေ ရောက်နေကြရတာပါ။
ဒီနေရာမှာ သတိပဋ္ဌာန် ခံစားရအောင် ပြောရရင် (Method #68)၊ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မြေအောက်မှာ ဓာတ်တော်တွေကို ရှာသလိုမျိုး ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း အမှန်တရားကို ရှာကြည့်ရအောင်။ သောကဆိုတဲ့ မြေလွှာတွေ၊ မောဟဆိုတဲ့ ဖုန်မှုန့်တွေအောက်မှာ တကယ့် ရုပ်နာမ် အမှန်တရားတွေက တိမ်မြုပ်နေတာပါ။ သတိဆိုတဲ့ ဘရပ်ရှ်လေးနဲ့၊ ပညာဆိုတဲ့ ဇွန်းလေးနဲ့ စိတ်အလွှာတွေကို တစ်လွှာချင်းစီ ညင်သာစွာ ခွာကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ အဲဒီအခါကျမှ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲတွေအောက်မှာ ဒုက္ခသစ္စာတွေချည်းပဲ ရှိနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ သမိုင်းကို တူးဖော်သလိုပဲ၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကို တူးဖော်ခြင်းဟာလည်း အစစ်အမှန် တရားမျှတမှုကို ရှာဖွေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီးကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ဓာတ်ခွဲ ရှုမှတ်မလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် လေ့လာကြစို့။ ဝိပဿနာ ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက မြေလွှာတွေကို တူးဖော်နေတဲ့ Excavation ဖြစ်စဉ်ပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အာယတန (၁၂) ပါး၊ တံခါးပေါက် ၆ ပေါက် ရှိပါတယ်။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ အတွင်း အာယတန ၆ ပါး (ဒွါရ) နဲ့ အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံ ဆိုတဲ့ အပြင် အာယတန ၆ ပါး (အာရုံ) တို့ဟာ အမြဲတမ်း တိုက်ခိုက်နေကြပါတယ်။
ဥပမာ - မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) ဆိုတဲ့ အတွင်းတံခါးပေါက်နဲ့၊ ရှေးဟောင်း စေတီတော်တစ်ဆူရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန် (ရူပါရုံ) လာရောက် တိုက်ခိုက်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ဒီတိုက်ခိုက်မှုဟာ သာမန် ဖြစ်စဉ်လေး မဟုတ်ပါဘူး။ မျက်စိဆိုတဲ့ အကြည်ဓာတ် (စက္ခုပသာဒရုပ်) လေးဟာ မှန်ဘီလူးလေး တစ်ခုလို အလုပ်လုပ်ပြီး၊ အပြင်က အဆင်းအာရုံကို ဖမ်းယူလိုက်တာပါ။ ဒီဖြစ်စဉ်ကို သေချာ အချိန်ယူပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ် ဆိုရင်၊ အဲဒီ အကြည်ရုပ်လေးဟာ သူ့ဟာသူ အလိုလို ရှိနေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အတိတ်ကံက ဖန်တီးပေးထားတဲ့ ရုပ်တရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အာရုံဆိုတာကလည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ ဓာတ်သဘော သက်သက်ပါပဲ။
အဲဒီလို မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်ခိုက်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ 'စက္ခုဝိညာဏဓာတ်' လို့ခေါ်တဲ့ မြင်သိစိတ်လေးဟာ ချက်ချင်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ ဒီမြင်သိစိတ်လေးဟာ မျက်စိထဲမှာ အောင်းနေတာလည်း မဟုတ်ဘူး၊ အပြင်က အာရုံထဲမှာ ပါလာတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းနှစ်ခု ဆုံမိလို့ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဓာတ်တရားလေး သက်သက်ပါ။ ဒီဖြစ်စဉ်လေးကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ မျက်စိရယ်၊ အဆင်းရယ်၊ မြင်သိစိတ်ရယ် ဒီတရား သုံးပါး ဆုံမိသွားတာကို တွေ့ရပါမယ်။ အဲဒီလို ဆုံမိတာကို အဘိဓမ္မာမှာ 'ဖဿ' (Contact) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တွေ့ထိမှုလေး ဖြစ်သွားတာပါ။
ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာပဲ ဘာပေါ်လာသလဲ ဆိုတော့ "ဟယ်... သိပ်ကြည်ညိုစရာ ကောင်းတဲ့ စေတီတော်ကြီးပါလား" ဆိုတဲ့ သာယာတဲ့ ခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ' လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဝေဒနာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ "ဒါ ငါတို့ အမျိုးသားတွေရဲ့ သမိုင်းဝင် စေတီပဲ" လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ "ဒါကို ငါ တန်ဖိုးထားရမယ်၊ ဒါ ငါ့ရဲ့ အမွေပဲ" လို့ တိုက်တွန်းစီရင်တဲ့ 'သင်္ခါရ' တရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ ကြည့်စမ်း... မြင်လိုက်တဲ့ တစ်ခဏလေး အတွင်းမှာတင် ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီးက "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ မြေလွှာအောက်မှာ တိမ်မြုပ်သွားပါပြီ။
ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလောက် ရှင်းလင်းနေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာအစဉ်ကြီး လည်ပတ်သွားတာကို ငါတို့က ဘာကြောင့် "ငါ မြင်တယ်၊ ငါ့စေတီ၊ ငါ့အမွေ" လို့ ထင်နေကြတာလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးတစ်ချောင်းကို မြွေဖြစ်အောင် လှည့်စားပြတဲ့အခါ၊ အမှန်ကို မသိတဲ့သူက တကယ့် မြွေအစစ်ကြီး လို့ ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ အလွန် မြန်ဆန်လွန်းတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေတာကို အမှန်အတိုင်း မသိတဲ့အခါ "ဒါ ငါပဲ၊ ငါ ရှာတွေ့တဲ့ သမိုင်းပဲ" လို့ အကောင်အထည် 'ငါ' အနေနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။
အဲဒီ "ငါ့ရဲ့ သမိုင်း" ဆိုတာကြီးက အမြဲတမ်း မှန်ကန်တယ်၊ ဒီအမွေအနှစ်ကြီးက ထာဝရ တည်တံ့နေတော့မှာပဲ လို့ ထင်နေတာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ ဒီစေတီလေး ပျက်စီးသွားရင် ငါ့ဘဝတော့ သွားပါပြီ၊ သေရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူး လို့ ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ပယ်ဖျက်ပြီး အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။ တကယ်တော့ အရာအားလုံးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ပြန်ပျက်သွားမယ့် ဓမ္မသဘောတွေ ချည်းပါပဲ။ ဓာတ်တော်တွေကို မြေအောက်က တူးဖော်ရသလို၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲက အမှန်တရားကိုလည်း ဒီဒိဋ္ဌိမြေလွှာတွေအောက်ကနေ တူးဖော်ယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ ရှုမှတ်တဲ့အခါ ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ။ "ငါ တူးဖော်နေတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "လှုပ်ရှားမှု ရုပ်ဓာတ်လေး ပေါ်လာတယ်... သိတယ်၊ တွေးတောတဲ့ နာမ်ဓာတ်လေး ပေါ်လာတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ ပရမတ်ကို ဦးစားပေး မှတ်ပါ။ အဲဒီ မြင်သိစိတ်၊ ဝေဒနာ စိတ်ကလေးဟာ အကြောင်းကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပဲ အသစ်အသစ် အစားထိုးကာ ပျက်စီးသွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီစိတ်လေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို အထင်အရှား မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်၊ မြဲတယ်" လို့ ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့နာမ်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ကွာကျပြီး၊ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ပြုတဲ့ ဉာဏ်အလင်းကို ရရှိလာမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ ဇန်နဝါရီလရဲ့ အေးမြတဲ့ မနက်ခင်း တစ်ခုပါ။ ပြတိုက်ရဲ့ ရှေးဟောင်းသုတေသန အဖွဲ့ဟာ မြို့ဟောင်းတစ်ခုရဲ့ အစွန်းမှာရှိတဲ့ တောအုပ်လေးထဲမှာ တူးဖော်မှု (Excavation) တစ်ခုကို လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ကတော့ ဦးစံလင်း ဖြစ်ပြီး၊ သူဟာ အင်မတန်မှ စေ့စပ်သေချာတဲ့သူပါ။ သူတို့ ရှာဖွေနေတာကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော်က တိမ်မြုပ်သွားခဲ့တဲ့ စေတီတော်တစ်ဆူရဲ့ အုတ်မြစ် (Case-2424) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
တူးဖော်မှု လုပ်ငန်းစဉ်မှာ အခက်အခဲတွေ အများကြီး ကြုံရပါတယ်။ မြေလွှာတွေက မာလွန်းပြီး၊ မိုးရွာထားလို့ ဗွက်တွေလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဝန်ထမ်းငယ်လေး မောင်ဘ ကတော့ စိတ်မရှည်တော့ပါဘူး။ "ဆရာကြီး... ကျွန်တော်တို့ ပေါက်တူးတွေနဲ့ပဲ အမြန်တူးလိုက်ရအောင်ဗျာ။ ဒီလို ဘရပ်ရှ်လေးတွေနဲ့ ပွတ်နေလို့ကတော့ နောက်တစ်နှစ်နေလည်း ပြီးမှာ မဟုတ်ဘူး" လို့ ညည်းတွားပါတယ်။ မောင်ဘရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါ အမြန်ပြီးချင်တယ်၊ ငါ အောင်မြင်မှု ရချင်တယ်" ဆိုတဲ့ တဏှာ ဥပါဒါန်တွေ ဖုံးလွှမ်းနေပါတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ဦးစံလင်းက မောင်ဘကို ညင်သာစွာ ကြည့်လိုက်ပါတယ်။ "မောင်ဘ... သမိုင်းဆိုတာ အလျင်စလို လုပ်လို့ မရဘူး။ အလျင်စလို လုပ်လိုက်ရင် အောက်မှာ ရှိနေမယ့် သက်သေ အထောက်အထားတွေကို ငါတို့ ဖျက်ဆီးပစ်ရာ ရောက်သွားလိမ့်မယ်။ သမိုင်းကို တူးဖော်တယ်ဆိုတာ အမှန်တရားကို အရိုအသေ ပေးတာပဲ။ ငါတို့ရဲ့ အတ္တကို ရှေ့တန်းတင်လို့ မရဘူး" လို့ ဆုံးမပါတယ်။ ဦးစံလင်းရဲ့ အသံက တည်ငြိမ်အေးချမ်းနေပါတယ်။
ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ တူးဖော်မှုဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်နှင့် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း မူဝါဒ (Policy 13) ကို ထုတ်ပြလိုက်ပါတယ်။ "မောင်ဘ... အပိုဒ် ၁၃.၁ (Art 13.1: Preservation of contextual integrity during excavation) အရ၊ ငါတို့ဟာ အရာဝတ္ထု တစ်ခုချင်းစီကို ဘယ်မြေလွှာမှာ တွေ့တယ်၊ ဘယ်လို အနေအထားနဲ့ ရှိနေတယ် ဆိုတာကို အတိအကျ မှတ်တမ်းတင်ရမယ်။ ဒါမှသာ သမိုင်းတရားမျှတမှု (Historical Justice) ကို ငါတို့ ဖော်ဆောင်နိုင်မှာ။ ကဲ... Template T163 (Excavation Layer Log) ကို ယူခဲ့။ ဒီမြေလွှာကနေ ထွက်လာတဲ့ အိုးခြမ်းပဲ့လေး တစ်ခုချင်းစီကိုပါ ဓာတ်ပုံရိုက်ပြီး နေရာချမှတ်ရမယ်" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်ပါတယ်။
မောင်ဘဟာ ဦးစံလင်းရဲ့ စိတ်ရှည်မှုကို ကြည့်ပြီး အားကျသွားပါတယ်။ သူဟာ အလျင်စလို လုပ်ချင်တဲ့ စိတ်ကို လွှတ်ချလိုက်ပြီး၊ ဘရပ်ရှ်လေးနဲ့ မြေမှုန့်တွေကို တစ်စစီ ညင်သာစွာ ဖယ်ရှားပါတော့တယ်။ (Method #68 အရ သတိပဋ္ဌာန် ခံစားရအောင် ပြောရရင်)။ သူ မြေကြီးကို ပွတ်နေတဲ့ အခိုက်အတန့်တိုင်းမှာ "လှုပ်ရှားတယ်... သိတယ်၊ ထိတယ်... သိတယ်" လို့ ရှုမှတ်ရင်းနဲ့ လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ အဲဒီလို လုပ်ဆောင်တဲ့အခါမှာတော့ စိတ်ဟာ အံ့သြစရာ ကောင်းလောက်အောင် တည်ငြိမ်သွားပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ အဲဒီလို စိတ်ရှည်လက်ရှည် တူးဖော်ရင်းနဲ့ နောက်ဆုံးမှာ ဘာကို ရှာတွေ့သွားမယ် ထင်သလဲ။ သူတို့ ရှာတွေ့လိုက်တာကတော့ အလွန် နုနယ်လှတဲ့ ရွှေပေလွှာလေး တစ်ခုပါ။ အဲဒီ ပေလွှာလေးပေါ်မှာ "အမှန်တရားသည် မြေအောက်မှာ ရှိသော်လည်း၊ ဉာဏ်ရှိသူက တူးဖော်နိုင်အံ့" ဆိုတဲ့ စာသားလေး ပါနေပါတယ်။ မောင်ဘဟာ အဲဒီပေလွှာလေးကို တွေ့တဲ့အခါ ဝမ်းသာလွန်းလို့ မျက်ရည်တောင် ကျပါတယ်။ "သြော်... ဆရာကြီး ပြောတာ သိပ်မှန်တာပဲ။ ကျွန်တော်သာ အရင်ကလို ပေါက်တူးနဲ့ ဇွတ်တူးလိုက်ရင်၊ ဒီအဖိုးတန် အမှန်တရားက ပျက်စီးသွားမှာ သေချာတယ်" လို့ ဝန်ခံလိုက်ပါတော့တယ်။ ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အတ္တကို ဖယ်ခွာပြီး စိတ်ရှည်လက်ရှည် တူးဖော်လိုက်တဲ့ အခါမှာ ဘယ်လောက် ခမ်းနားတဲ့ အမှန်တရားကို ရရှိသွားသလဲ ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ သမိုင်းတွေကို တူးဖော်နေရတာ၊ အမှန်တရားကို ရှာဖွေနေရတာ၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်တိုင်း ပူလောင်စွာ လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အစဉ်အဆက်ဟာ အမှန်တကယ်တော့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့၊ ဆင်းရဲတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေ၊ အလုပ်တွေပေါ်မှာ "ငါ ရှာတွေ့ရမယ်၊ ဒါ ငါ့ရဲ့ အောင်မြင်မှုပဲ" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ နဲ့ ဥပါဒါန် တွေဟာ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ၊ ပူလောင်တဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ အမှန်တရားကို သိမြင်ပြီး ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းရာကို ရောက်ရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်လို့ ဝေဒနာတွေ ပေါ်လာတိုင်း ဥပါဒါန်သို့ မကူးစေဘဲ "ငါ မဟုတ်ဘူး၊ တူးဖော်သူ မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါး ဓာတ်သဘော သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်" လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ ရှိတဲ့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ရဲ့ သဘောကို အမှန်အတိုင်း ပိုင်းခြား သိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ မြေအောက်က ဓာတ်တော်များကို တူးဖော်သကဲ့သို့ မိမိတို့၏ စိတ်အောက်ခြေက ကိလေသာများကိုလည်း သတိပညာဖြင့် တူးဖော်နိုင်ကြပါစေ၊ တိမ်မြုပ်နေသော သမိုင်းမှန်များကို ဖော်ထုတ်ရင်း တစ်ဖက်ကလည်း အတ္တကင်းစင်သော ကုသိုလ်များကို စုဆောင်းနိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြပြီး၊ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.