နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ ကယားပြည်နယ်နေ့ အခါသမယလေးမှာ တရားနာလာကြတဲ့ ကယားတိုင်းရင်းသား ညီအစ်ကို မောင်နှမများနဲ့တကွ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။ လောကမှာ ခိုင်လုံတဲ့ သမိုင်းသက်သေ အထောက်အထားတွေကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး အမှန်တရားကို မြတ်နိုးနိုင်ကြသလို၊ မိမိတို့ရဲ့ ကိုယ်တွင်း ခန္ဓာမှာလည်း ခိုင်လုံတဲ့ ဓမ္မသက်သေတွေကို ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြားဖူးနားဝ ယုံကြည်မှုတွေကနေ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်တွေ့တဲ့ အသိဉာဏ်ဆီ ကူးပြောင်းနိုင်ဖို့အတွက် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ပြီး အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ သူများပြောလို့ လေဝင်လေထွက် ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ ရှူသွင်း ရှူထုတ်နေလို့ တကယ် ရှိနေတယ်ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် အခိုင်အမာ သက်သေပြနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေးက အပြင်ဘက်က အသံတွေ၊ အတွေးတွေဆီကို လွင့်ပျံသွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ "သြော်... အပြင်ကို ထွက်ချင်နေပြန်ပြီ" လို့ သတိပြုမိပါစေ။ အဲဒီအတွေးကို ဖြတ်တောက်လိုက်ပြီး၊ ဝင်လေထွက်လေလေးရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေမှုကို ညင်သာစွာ စောင့်ကြည့်ပေးပါ။ ဦးဇင်းတို့ဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးရဲ့ အရှင်သခင် မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒီဝင်လေထွက်လေလေး အလုပ်လုပ်နေတာကို အနီးကပ် လေ့လာနေတဲ့ သုတေသီ (Researcher) တစ်ယောက်လို သဘောထားပြီး နှလုံးသွင်းကြည့်ကြစို့ နော်။
ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေး ပြင်ပကို ထွက်သွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ အဲဒီ လွင့်ပျံသွားတဲ့ သဘောလေးကို သတိထားမိအောင် ကြိုးစားကြည့်ပါ။ အတွေးတွေ ဝင်လာရင်လည်း အတင်းအကျပ် မောင်းထုတ်စရာ မလိုပါဘူး။ လာပါစေ၊ သတိလေးနဲ့ သိလိုက်ပြီး နှာသီးဖျားက လေလေးဆီကိုသာ ညင်သာစွာ ပြန်ခေါ်လာခဲ့ပါ။ လောကမှာ ဘယ်အရာကိုမှ အတင်းအကျပ် ထိန်းချုပ်လို့ မရဘူး၊ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်သာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို လက်တွေ့ သုတေသနပြုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ကို ငြိမ်အောင် ထားနိုင်မှသာ အမှန်တရားကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်နိုင်မှာပါ။
ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို ဝင်လေထွက်လေ အာရုံ တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ရင် ခိုင်မာတဲ့ သမာဓိ ရလာပါပြီ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ပြင်ပအာရုံတွေဆီ ပြေးလွှားချင်တဲ့ လောဘ ဒေါသတွေ၊ အစွဲအလမ်းတွေ ခေတ္တခဏ ရပ်တန့်သွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ အမှန်တရား တစ်ခုကို ရှာဖွေတဲ့အခါ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထား (Evidence) ဆိုတာ ဘယ်လောက် အရေးကြီးသလဲ ဆိုတာကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ သုတေသန (Research) ပညာရပ်တွေမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေ့ခေတ် တက္ကသိုလ်ကြီးတွေ၊ ဓာတ်ခွဲခန်းကြီးတွေမှာ 'Research' လို့ခေါ်တဲ့ သုတေသန ပညာရပ်ဟာ အင်မတန်မှ စနစ်ကျပြီး တိကျသေချာတဲ့ ပညာရပ်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ သုတေသန ပညာရှင်တွေဟာ ဘယ်အရာကိုမှ သူများပြောတာနဲ့ ချက်ချင်း မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်လိုက်လေ့ မရှိပါဘူး။ "ဒါကတော့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း အစစ်ပါ" လို့ တစ်ယောက်ယောက်က လာပြောရင်၊ အဲဒီစကားကို ဒီအတိုင်း လက်မခံဘဲ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲမှာ Carbon Dating လိုမျိုး ခေတ်သစ် နည်းပညာတွေ သုံးပြီး သက်တမ်းကို အတိအကျ စစ်ဆေးကြပါတယ်။ ကိုယ်တိုင် မျက်မြင် လက်တွေ့ စမ်းသပ်လို့ ရတဲ့ ရလဒ် (Empirical Evidence) ကိုသာ အမှန်တရား အဖြစ် လက်ခံကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မှုခင်းဆေးပညာရှင် (Forensic Scientist) တစ်ယောက်ဟာ မှုခင်းဖြစ်ပွားတဲ့ နေရာကို ရောက်သွားတဲ့အခါ၊ ဘေးနားက လူတွေပြောတဲ့ ထင်မြင်ချက်တွေကို အဓိက မထားပါဘူး။ အခင်းဖြစ်ပွားရာ နေရာမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ သွေးစက်လေး၊ ဆံပင်မွေးလေး၊ လက်ဗွေရာလေး ဆိုတဲ့ သက်သေ အထောက်အထား (Evidence) အခိုင်အမာကိုသာ အသေးစိတ် ရှာဖွေပါတယ်။ အဲဒီ အထောက်အထားတွေကို ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ DNA စစ်ဆေးပြီးမှသာ တရားခံ အစစ်ကို ဖော်ထုတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကြားဖူးနားဝ စကားတွေဟာ မှားယွင်းနိုင်ပေမယ့်၊ သိပ္ပံနည်းကျ စမ်းသပ်ထားတဲ့ သက်သေ အထောက်အထားကတော့ ဘယ်တော့မှ လိမ်ညာလို့ မရပါဘူး။
'အရှင်ဘုရား၊ သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ယောက်တည်းက စမ်းသပ်လို့ အဖြေထွက်ရင်ကော ပြီးရောလား' တဲ့။ မပြီးသေးပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ခေတ်သစ် သုတေသန ပညာရပ်မှာ အရေးအကြီးဆုံးက 'Peer Review' လို့ခေါ်တဲ့ အခြား ပညာရှင်တွေကပါ ဝင်ရောက် စစ်ဆေးခြင်း ပါပဲ။ ကိုယ်က အဖြေတစ်ခု ရလာရင်၊ အဲဒီအဖြေကို တခြား သိပ္ပံပညာရှင်တွေကို ပြသရပါတယ်။ "ကဲ... လာကြည့်ကြ၊ ငါ့ရဲ့ စမ်းသပ်နည်းက ဒီလိုရှိတယ်၊ မင်းတို့ ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်ကြည့်ကြ" ဆိုပြီး ဖိတ်ခေါ်ရပါတယ်။ အခြား ပညာရှင်တွေ ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်လို့လည်း ဒီအဖြေပဲ ထွက်လာမှသာ အဲဒါကို ခိုင်လုံတဲ့ အမှန်တရား (Universal Truth) လို့ သိပ္ပံလောကက အသိအမှတ်ပြုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ခေတ်သစ် နည်းပညာတွေ ဖြစ်တဲ့ Mass Spectrometry လို စက်ကြီးတွေ၊ အဏုကြည့် မှန်ဘီလူးကြီးတွေဟာ လူသားတွေရဲ့ မျက်စိနဲ့ မမြင်နိုင်တဲ့ အမှန်တရားတွေကို ဖော်ထုတ်ပေးပါတယ်။ လူတစ်ယောက်က စာအုပ်ထဲမှာ ရေးထားလို့ မှန်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆ (Dogma) တွေကို သိပ္ပံပညာက လက်မခံပါဘူး။ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ချက် (Experiment) နဲ့ သက်သေ အထောက်အထား (Evidence) ဟာသာ အသက်ပါပဲ။ သက်သေ မပြနိုင်ရင် အဲဒီအယူအဆဟာ မှန်းဆချက် သက်သက်သာ ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ အမှန်တရားကို ရှာဖွေရာမှာ အလွန် ခိုင်မာတဲ့ ချဉ်းကပ်မှု တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က ဒီခေတ်သစ် သုတေသန သဘောတရားတွေ၊ Peer Review သဘောတရားတွေ မပေါ်ပေါက်ခင် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ သန္ဒိဋ္ဌိကသုတ် (စာမျက်နှာ-၁) မှာ တရားတော်ရဲ့ ဂုဏ်တော်တွေကို အလွန် ခေတ်မီစွာ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော၊ အကာလိကော၊ ဧဟိပဿိကော" လို့ တရားတော်ရဲ့ အနှစ်သာရကို ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ဖွင့်ဟတော်မူပါတယ်။
ဒီပါဠိတော်လာ စကားလုံးတွေကို တစ်လုံးချင်းစီ အနက်ဖွင့်ကြည့်မယ်ဆိုရင်၊ 'သန္ဒိဋ္ဌိက' ဆိုတာက ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် လက်တွေ့ တွေ့မြင်နိုင်သော တရား လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဒါဟာ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ 'Empirical Evidence' (လက်တွေ့ မျက်မြင် သက်သေ) နဲ့ လုံးဝ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "ငါပြောလို့ ယုံ" လို့ တစ်ခါမှ မဟောခဲ့ပါဘူး။ "မင်းတို့ ကိုယ်တိုင် ကျင့်ကြည့်၊ ကိုယ်တိုင် သုတေသန လုပ်ကြည့်၊ ကိုယ့်ဉာဏ်နဲ့ ကိုယ် တွေ့လိမ့်မယ်" လို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ အာမခံခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်တိုင် မမြင်ရဘဲ မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်ရတဲ့ အရာဟာ သန္ဒိဋ္ဌိက ဂုဏ်နဲ့ မညီပါဘူး။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... 'ဧဟိပဿိက' ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော်ကို ဆက်ကြည့်ကြစို့။ 'ဧဟိ' ဆိုတာက လာလှည့်၊ 'ပဿိက' ဆိုတာက ရှုလှည့် (စမ်းသပ်ကြည့်လှည့်) လို့ အနက်ရပါတယ်။ တရားတော်ဟာ အလွန် ခိုင်လုံတဲ့ အတွက်၊ ဘယ်သူ့ကို မဆို "လာပါ... လာပြီး လက်တွေ့ စမ်းသပ်ကြည့်ပါ" လို့ ဖိတ်ခေါ်ရဲတဲ့ သတ္တိ ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ခေတ်သစ် သုတေသန ပညာက ပြောတဲ့ 'Peer Review' ဆိုတဲ့ သဘောတရားပါပဲ။ သိပ္ပံပညာရှင်က သူ့ရဲ့ တွေ့ရှိချက်ကို တခြားသူတွေ စမ်းသပ်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်သလိုပဲ၊ ဘုရားရှင်ကလည်း သူ့ရဲ့ ဓမ္မနည်းပညာ (Vipassana Technology) ကို ဘယ်သူမဆို လာရောက် စမ်းသပ်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးစရာ ရှိလာပြန်တယ်။ "အရှင်ဘုရား၊ ဒါဆိုရင် ဘုရားဟောတာကို မယုံရဘူးလား" တဲ့။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ယုံကြည်မှု (သဒ္ဓါ) ဟာ အစပိုင်းမှာ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ ယုံကြည်မှုဟာ မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်မှု (Blind Faith) မဖြစ်ရဘူး။ "ဘုရားရှင် ဟောတဲ့ နည်းလမ်းအတိုင်း ငါ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ကြည့်မယ်" ဆိုတဲ့ သုတေသီ တစ်ယောက်ရဲ့ ယုံကြည်မှုမျိုး ဖြစ်ရပါမယ်။ အဲဒီလို လက်တွေ့ စမ်းသပ်လိုက်တဲ့ အခါမှာမှ၊ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် တွေ့မြင်ရတဲ့ 'ဉာဏ်' အဖြစ်ကို ကူးပြောင်းသွားတာပါ။ အဲဒါမှသာ တကယ့် အစစ်အမှန် ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ပုဒ်ရေ ၁၇၁ မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း 'သောက' (Sorrow / ပူဆွေးသောက) ဖြစ်ရခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းကို သေချာ သုံးသပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ လူတွေဟာ ဘာကြောင့် သောက ရောက်ရသလဲ ဆိုရင်၊ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထား (သန္ဒိဋ္ဌိက) ကို ကိုယ်တိုင် မမြင်ဘဲ၊ သူများပြောတာကို မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်ပြီး အစွဲအလမ်း (ဥပါဒါန်) တွေ ထားမိလို့ပါပဲ။ ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်တယ် ထင်ထားတဲ့ အရာတွေ၊ ကိုယ် မှန်တယ် ထင်ထားတဲ့ အရာတွေဟာ တကယ်တမ်း လက်တွေ့ သုတေသန လုပ်ကြည့်တဲ့အခါ အမှားကြီး ဖြစ်နေမှန်း သိလိုက်ရရင် အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ သောကမီး လောင်ကျွမ်းရတော့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ်တိုင်မြင်ရသော သက်သေ (Evidence) သည်သာ အခိုင်လုံဆုံး ဖြစ်တယ်လို့ ဘုရားရှင်က သတိပေးတော်မူခဲ့တာပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး လည်ပတ်ပုံကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ သုတေသန လုပ်ပြီး ဘယ်လို အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲ ကြည့်မလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြစို့။ ဝိပဿနာ ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတ်ခွဲခန်း (Laboratory) ကြီးထဲမှာ ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်ပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အာယတန (၁၂) ပါး၊ တံခါးပေါက် ၆ ပေါက် ရှိပါတယ်။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ အတွင်း အာယတန ၆ ပါး (ဒွါရ) နဲ့ အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံ ဆိုတဲ့ အပြင် အာယတန ၆ ပါး (အာရုံ) တို့ဟာ အမြဲတမ်း တိုက်ခိုက်နေကြပါတယ်။
ဥပမာ - နား (သောတဒွါရ) ဆိုတဲ့ အတွင်းတံခါးပေါက်နဲ့၊ တစ်စုံတစ်ယောက်က လာပြောတဲ့ "ဒါကတော့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း အစစ်ပဲ" ဆိုတဲ့ အသံ (သဒ္ဒါရုံ) လာရောက် တိုက်ခိုက်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ဒီတိုက်ခိုက်မှုဟာ သာမန် ဖြစ်စဉ်လေး မဟုတ်ပါဘူး။ နားဆိုတဲ့ အကြည်ဓာတ် (သောတပသာဒရုပ်) လေးဟာ အပြင်က အသံလှိုင်းကို ဖမ်းယူလိုက်တာပါ။ ဒီဖြစ်စဉ်ကို သေချာ အချိန်ယူပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ် ဆိုရင်၊ အဲဒီ အကြည်ရုပ်လေးဟာ သူ့ဟာသူ အလိုလို ရှိနေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အတိတ်ကံက ဖန်တီးပေးထားတဲ့ ရုပ်တရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အာရုံဆိုတာကလည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ ဓာတ်သဘော သက်သက်ပါပဲ။
အဲဒီလို နားနဲ့ အသံ တိုက်ခိုက်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ 'သောတဝိညာဏဓာတ်' လို့ခေါ်တဲ့ ကြားသိစိတ်လေးဟာ လျှပ်စစ်မီး ပွင့်လာသလို ချက်ချင်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ ဒီကြားသိစိတ်လေးဟာ နားထဲမှာ အောင်းနေတာလည်း မဟုတ်ဘူး၊ အပြင်က အသံထဲမှာ ပါလာတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းနှစ်ခု ဆုံမိလို့ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဓာတ်တရားလေး သက်သက်ပါ။ ဒီဖြစ်စဉ်လေးကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ (သန္ဒိဋ္ဌိက)၊ နားရယ်၊ အသံရယ်၊ ကြားသိစိတ်ရယ် ဒီတရား သုံးပါး ဆုံမိသွားတာကို တွေ့ရပါမယ်။ အဲဒီလို ဆုံမိတာကို အဘိဓမ္မာမှာ 'ဖဿ' (Contact) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တွေ့ထိမှုလေး ဖြစ်သွားတာပါ။
ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာပဲ ဘာပေါ်လာသလဲ ဆိုတော့ "ဟယ်... ဟုတ်လား၊ သိပ်ဝမ်းသာစရာပဲ" ဆိုတဲ့ သာယာတဲ့ ခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ' လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဒီဝေဒနာလေးဟာ ဘယ်လောက် မြန်သလဲဆိုရင် ဖဿဖြစ်တာနဲ့ တစ်စက္ကန့်တောင် မခြားဘဲ ကပ်ပါလာတာပါ။ ဝေဒနာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ "ဒါဟာ အစစ်ပဲ" လို့ မျက်စိမှိတ် မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ "ဒါကို လူတွေ သိအောင် ချက်ချင်း ပြရမယ်၊ ငါ နာမည်ကြီးအောင် လုပ်ရမယ်" လို့ တိုက်တွန်းစီရင်တဲ့ 'သင်္ခါရ' တရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာငါးပါး အနေနဲ့ အသေးစိတ် ပြန်ဖွဲ့ကြည့်ကြစို့။ အသံနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ နားအကြည်ဓာတ်က 'ရူပက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ ကြားသိစိတ်က 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ'၊ ဝမ်းသာတဲ့ ခံစားမှုက 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ'၊ အစစ်လို့ မှတ်သားတာက 'သညာက္ခန္ဓာ'၊ နာမည်ကြီးချင်တဲ့ လောဘနဲ့ စီရင်တာက 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ သညာက မှတ်သားလိုက်တဲ့ "အစစ်" ဆိုတာ တကယ်တမ်း သုတေသန မလုပ်ရသေးတဲ့ ကြားဖူးနားဝ ယုံကြည်ချက် သက်သက်သာ ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို ကိုယ်တိုင် မစစ်ဆေးဘဲ မျက်စိမှိတ် ယုံလိုက်ရင်၊ နောက်ပိုင်းမှာ အဲဒီပစ္စည်းက အတုဖြစ်နေမှန်း သိရတဲ့အခါ အရှက်ကွဲပြီး 'သောက' မီးတွေ အကြီးအကျယ် လောင်ကျွမ်းရတော့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဓာတ် ၁၈ ပါး သဘောတရားနဲ့ သုတေသန လုပ်ကြည့်ပါ။ သောတဓာတ်၊ သဒ္ဒဓာတ်၊ သောတဝိညာဏဓာတ် ဆိုတဲ့ ဓာတ်တရားတွေဟာ သူ့အကြောင်းနဲ့သူ တိုက်ဆိုင်ပြီး ပေါ်လာတာပါ။ အဲဒီနောက်မှာ မနောဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်၊ မနောဝိညာဏဓာတ် တွေ ဆက်လက် အလုပ်လုပ်ပြီး လောဘဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရား ပေါ်လာတာပါ။ ဒီဓာတ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားသက်သက်ဟာ ဘယ်သူ့ရဲ့ ပယောဂ၊ ဘယ်သူ့ရဲ့ ဖန်ဆင်းမှုမှ မပါဘဲ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အကြောင်းအကျိုး သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလောက် ရှင်းလင်းနေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာအစဉ်ကြီး လည်ပတ်သွားတာကို ငါတို့က ဘာကြောင့် "ငါ ကြားတယ်၊ ငါ ယုံတယ်၊ ဒါ ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ မှန်တယ်" လို့ ထင်နေကြတာလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးတစ်ချောင်းကို မြွေဖြစ်အောင် လှည့်စားပြတဲ့အခါ၊ အမှန်ကို မသိတဲ့သူက တကယ့် မြွေအစစ်ကြီး လို့ ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ အလွန် မြန်ဆန်လွန်းတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေတာကို အမှန်အတိုင်း မသိတဲ့အခါ "ဒါ ငါပဲ၊ ငါ ယုံကြည်တာ အမှန်ပဲ" လို့ အကောင်အထည် 'ငါ' အနေနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။
အဲဒီ "ငါ့ရဲ့ ယုံကြည်ချက်၊ ငါ့ရဲ့ ပစ္စည်း" ဆိုတာကြီးက အမြဲတမ်း မှန်ကန်တယ်၊ ဒီဂုဏ်သိက္ခာကြီးက ထာဝရ တည်တံ့နေတော့မှာပဲ လို့ ထင်နေတာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ ဒီပစ္စည်းလေး ပျောက်သွားရင်၊ အတုဖြစ်သွားရင် ငါ့ဘဝတော့ သွားပါပြီ၊ သေရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူး လို့ အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။ တကယ်တော့ အရာအားလုံးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ပြန်ပျက်သွားမယ့် ဓမ္မသဘောတွေ ချည်းပါပဲ။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ သုတေသနပြုပြီး ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်စားမှုကို ချက်ချင်း သိသွားသလိုပါပဲ။ "သြော်... ကြားတယ် ဆိုတာ ရူပက္ခန္ဓာနဲ့ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ လိုချင်တဲ့ လောဘ၊ ယုံကြည်တဲ့ အစွဲ ဆိုတာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ ငါ မဟုတ်ဘူး။ ဓာတ်သဘောတွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတာပါလား" လို့ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် (သန္ဒိဋ္ဌိက) သိမြင်လိုက်တာနဲ့ "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။
ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ အာရုံတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်တဲ့အခါ ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ။ "ငါ ကြားတယ်၊ ဒါ အစစ်ပဲ၊ ချက်ချင်း လက်ခံရမယ်" လို့ ပညတ်အာရုံနောက်ကို လိုက်ပြီး မမှတ်ပါနဲ့။ အဲဒီလို မှတ်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိနဲ့ သောက ဝင်သွားပါပြီ။ "ကြားသိစိတ်လေး ပေါ်လာတယ်... သတိနဲ့ သိတယ်၊ သုခ ဝေဒနာလေး ပေါ်လာတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ ပရမတ်ကို ဦးစားပေး မှတ်ပါ။
အဲဒီ စိတ်ကလေးဟာ အကြောင်းကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပဲ အသစ်အသစ် အစားထိုးကာ ပျက်စီးသွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီစိတ်လေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို အထင်အရှား မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်၊ မြဲတယ်" လို့ ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့နာမ်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိ အားလုံး ကွာကျပြီး၊ ခိုင်လုံတဲ့ ဝိပဿနာ သက်သေ အထောက်အထားကို ကိုယ်တိုင် ရရှိလာမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်၊ ကယားပြည်နယ်နေ့ အထိမ်းအမှတ် ပြပွဲကြီး ကျင်းပဖို့ ပြင်ဆင်နေတဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ နေ့လည်ခင်း တစ်ခုပါ။ ပြတိုက်ရဲ့ သုတေသန ခန်းမထဲမှာ အလွန် စိတ်လှုပ်ရှားနေတဲ့ သုတေသီ ဒေါ်လှ ကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒေါ်လှရဲ့ ရှေ့မှာတော့ အမည်မသိ အလှူရှင် တစ်ယောက်က လာလှူထားတဲ့ ရှေးဟောင်း ကြေးစည်ကြီး (ဖားစည်) တစ်လုံး (Case-2415) ရှိနေပါတယ်။
ဒေါ်လှဟာ အဲဒီ ကြေးစည်ကြီးကို ကြည့်ပြီး အရမ်း ဝမ်းသာနေပါတယ်။ "ဆရာကြီး... ကြည့်စမ်းပါ။ ဒီကြေးစည်ကြီးက ကယားရိုးရာ ပစ္စည်းအစစ်ပဲ ဖြစ်ရမယ်။ လှူတဲ့သူက ပြောတယ်، လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀၀ က ပစ္စည်းတဲ့။ ဒီလောက် ရှားပါးတဲ့ ပစ္စည်းကို မနက်ဖြန် ကယားပြည်နယ်နေ့ ပြပွဲမှာ အထူးအစီအစဉ် အနေနဲ့ ချက်ချင်း ပြရအောင်။ ကျွန်မတို့ ပြတိုက်တော့ နာမည်ကြီးပြီ" လို့ ဒေါ်လှက စိတ်လှုပ်ရှားစွာနဲ့ ပြောနေပါတယ်။ ဒေါ်လှရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါ ရှာတွေ့တာ၊ ငါ နာမည်ကြီးမယ်" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိနဲ့၊ သူများပြောတာကို ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထား မပါဘဲ ချက်ချင်း ယုံကြည်လိုက်တဲ့ အစွဲအလမ်းတွေ ဖုံးလွှမ်းနေပါတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်း ရောက်လာပါတယ်။ ဦးစံလင်းဟာ ဒေါ်လှရဲ့ စကားကို နားထောင်ပြီး၊ အေးချမ်းတည်ငြိမ်တဲ့ အမူအရာနဲ့ ကြေးစည်ကြီးကို သေချာ ကြည့်လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ "ဒေါ်လှ... ခဏလေး စိတ်ကို လျှော့ပါ။ ဘာသာရေးမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ သိပ္ပံပညာမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် သူများပြောတာကို ချက်ချင်း ယုံလိုက်တာဟာ အန္တရာယ် အလွန် များတယ်။ တရားဆိုတာ 'သန္ဒိဋ္ဌိက' ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြီးမှ ယုံရတာ။ ချက်ချင်း ပြလိုက်လို့ နောက်မှ အတုဖြစ်နေမှန်း သိရင် ပြတိုက်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ ကျဆင်းပြီး 'သောက' မီးတွေ လောင်ရလိမ့်မယ်" လို့ သတိပေးလိုက်ပါတယ်။
ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ အထောက်အထား စိစစ်ရေး မူဝါဒ (Policy 21) ကို ထုတ်ပြလိုက်ပါတယ်။ "ဒေါ်လှ... အပိုဒ် ၂၁.၁ (Art 21.1: Verification before exhibition) အရ၊ ငါတို့ဟာ ဘယ်ပစ္စည်းကိုမဆို ခိုင်လုံတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထား မရှိဘဲ အများပြည်သူကို ပြသခွင့် မရှိဘူး။ ကဲ... Template T248 (Artifact Authentication Template) ကို သုံးပြီး၊ ဒီကြေးစည်ရဲ့ သတ္တုပါဝင်မှု ရာခိုင်နှုန်းကို ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ အရင်ဆုံး 'ဧဟိပဿိက' (စမ်းသပ်ကြည့်လှည့်) လို့ ဖိတ်ခေါ်ပြီး သုတေသန လုပ်ကြည့်ရအောင်" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်ပါတယ်။
ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ စစ်ဆေးလိုက်တဲ့ အခါမှာတော့၊ အဲဒီ ကြေးစည်ကြီးဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀၀ က မဟုတ်ဘဲ၊ လွန်ခဲ့တဲ့ အနှစ် ၂၀ လောက်ကမှ ခေတ်သစ် စက်ရုံမှာ ပုံတူသွန်းလုပ်ထားတဲ့ အတု ဖြစ်နေတာကို ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာ တွေ့လိုက်ရပါတယ်။ ဒီအခါမှာ ဒေါ်လှဟာ မျက်လုံးပြူးသွားပြီး၊ "သြော်... ဆရာကြီး ပြောတာ သိပ်မှန်တာပဲ။ ကျွန်မသာ လောဘတက်ပြီး မနေ့က ချက်ချင်း ပြလိုက်ရင်၊ ဒီနေ့ ပြတိုက်တော့ အရှက်ကွဲပြီ။ ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေ မရှိဘဲ မျက်စိမှိတ် ယုံမိလို့ သောက ရောက်ရတော့မလို့" လို့ ဝန်ခံလိုက်ပါတော့တယ်။
ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သူများပြောတာကို မျက်စိမှိတ် မယုံဘဲ၊ 'သန္ဒိဋ္ဌိက' နဲ့ 'ဧဟိပဿိက' ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေ အထောက်အထားကို ရှာဖွေလိုက်တဲ့ အခါမှာ ဘယ်လောက် ဘေးကင်းလုံခြုံ သွားသလဲ ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ သုတေသန ပညာရှင်တွေလိုပဲ၊ ဦးဇင်းတို့ဟာလည်း ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဖြစ်စဉ်တွေကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ သုတေသန လုပ်ပြီးမှသာ စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထား မရှိဘဲ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်တိုင်း အကဲဆတ်စွာ တုံ့ပြန်ပြီး လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အစဉ်အဆက်ဟာ အမှန်တကယ်တော့ အရှက်ကွဲနိုင်တဲ့၊ သောကရောက်နိုင်တဲ့၊ ဆင်းရဲတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေ၊ အာရုံတွေပေါ်မှာ "ဒါ အစစ်ပဲ၊ ငါ မှန်တယ်၊ ငါ နာမည်ကြီးချင်တယ်" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ၊ ဥပါဒါန် နဲ့ အဝိဇ္ဇာ တွေဟာ သောက ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ၊ မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်မှုတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် တွေ့မြင်ရတဲ့ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းရာကို ရောက်ရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်လို့ ဖဿ၊ ဝေဒနာ ပေါ်လာတိုင်း မျက်စိမှိတ် မယုံကြည်ဘဲ "ငါ မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါး ဓာတ်သဘော သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်" လို့ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် (သန္ဒိဋ္ဌိက) သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် သုတေသနပြု ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ ကြားဖူးနားဝ ယုံကြည်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော သောကများကို သတိပညာဖြင့် ပယ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ မည်သည့်အရာကိုမဆို ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် သုတေသနပြု၍ 'ဧဟိပဿိက' ဂုဏ်နှင့်အညီ အမှန်တရားကို ရှာဖွေနိုင်ကြပါစေ၊ ဒီကယားပြည်နယ်နေ့ကစလို့ တိုင်းရင်းသား ညီအစ်ကိုမောင်နှမတွေ အားလုံး တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမှန်တရားပေါ် အခြေခံ၍ ချစ်ခင်စည်းလုံးကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြပြီး၊ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.