Day: 034 | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု (Discovery) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ခုဒ္ဒကပါဌ | Exploration Science

 

Day: 034 | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု (Discovery) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ခုဒ္ဒကပါဌ | Exploration Science

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး လောကမှာ အဖိုးတန်တဲ့ အရာတွေကို အသစ်အသစ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတွေနဲ့အတူ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ အေးချမ်းသာယာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် မြေကြီးထဲမှာ မြှုပ်နှံထားတဲ့ ရတနာသိုက်တွေကို ရှာဖွေရသလိုမျိုး၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းပိုင်းမှာ ဖုံးကွယ်နေတဲ့ အရိုးတွေ၊ အကြောတွေ၊ ကလီစာတွေကို ဉာဏ်မျက်စိနဲ့ တစ်ချက်ချင်း စူးစမ်းရှာဖွေကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ ဒီလောက် လှပပါတယ်၊ တန်ဖိုးရှိပါတယ်လို့ ထင်နေရတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးရဲ့ အတွင်းပိုင်းကို တကယ်တမ်း တူးဆွကြည့်လိုက်တဲ့အခါမှာ၊ အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်း (ဇရာ) သို့ ဦးတည်နေတဲ့၊ တစ်နေ့ကျရင် မြေကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားမယ့် အသုဘ ရုပ်တရားတွေချည်းပါလား ဆိုတဲ့ 'မရဏနုဿတိ' ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို သတိကပ်ပြီး ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူတွေဟာ မြေအောက်ထဲက ရွှေအိုးတွေကို ရှာဖွေဖို့ သိပ်စိတ်ဝင်စားကြပေမယ့်၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အချိန်နဲ့အမျှ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေတဲ့ အိုမင်းခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ သေဆုံးခြင်းဆိုတဲ့ သဘာဝတရားတွေကိုတော့ သတိမထားမိဘဲ မေ့လျော့နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အချိန်မရွေး ပျက်စီးသွားနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အသိဉာဏ်လေးကို ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ခိုင်ခိုင်မာမာ ကိန်းအောင်းသွားအောင် အာရုံပြုပေးပါနော်။

ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘောလေးကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ လူသားတွေဟာ ရှေးပဝေသဏီကတည်းက ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ အရာတွေ၊ ဖုံးကွယ်နေတဲ့ အရာတွေကို ရှာဖွေဖို့ အလွန် ဝါသနာပါကြပါတယ်။ အဲဒီလို ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတွေကို ပိဋကတ်တော်လာ အဘိဓမ္မာ သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့၊ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း ဆွေးနွေးဟောကြားသွားပါမယ်။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဖုံးကွယ်နေတဲ့ အရာတွေကို ရှာဖွေတဲ့ ပညာရပ်ကို အင်္ဂလိပ်လို Exploration Science လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မြေအောက် ရှာဖွေရေးနဲ့ သုတေသန သိပ္ပံပညာရပ်ပေါ့နော်။ ရှေးခေတ်ကလို မြေကြီးကို နေရာအနှံ့ လိုက်တူးနေစရာ မလိုတော့ပါဘူး။ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ Ground Penetrating Radar (GPR) လို့ခေါ်တဲ့ မြေအောက်ကို ဖောက်ထွင်းမြင်နိုင်တဲ့ ရေဒါစက်ကြီးတွေ၊ သံလိုက်စက်ကွင်းကို တိုင်းတာတဲ့ Magnetometer စက်ကြီးတွေကို အသုံးပြုပြီး မြေကြီးအောက် မီတာပေါင်းများစွာမှာ ဖုံးကွယ်နေတဲ့ ရှေးဟောင်းမြို့တော်ဟောင်းကြီးတွေ၊ ရတနာသိုက်တွေကို အတိအကျ ရှာဖွေနိုင်နေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစက်ကြီးတွေက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲဆိုရင်၊ မြေကြီးထဲကို လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတွေ (Electromagnetic waves) ပစ်လွှတ်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီလှိုင်းတွေက မြေကြီးထဲကို စိမ့်ဝင်သွားပြီး၊ အောက်မှာရှိနေတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေ (ဥပမာ- အုတ်ရိုးဟောင်းတွေ၊ သတ္တုကြုတ်တွေ) နဲ့ သွားတိုက်မိတဲ့အခါ အပေါ်ကို အချက်ပြလှိုင်းတွေ ပြန်ကန်ထွက်လာပါတယ်။ အဲဒီ ပြန်ကန်ထွက်လာတဲ့ လှိုင်းတွေကို ကွန်ပျူတာ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ပုံဖော်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ မြေအောက်ထဲမှာ ဘာတွေ ရှိနေသလဲဆိုတာကို မြေကြီးကို တစ်ချက်လေးမှ တူးစရာမလိုဘဲ အထင်းသား မြင်တွေ့နိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား... ကုန်းပေါ်မှာတင် မကဘူး၊ ရေအောက်ထဲမှာ နစ်နေတာတွေကိုရော ရှာလို့ ရသလား' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ ရတာပေါ့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သမုဒ္ဒရာ ကြမ်းပြင် ရေအောက် သုတေသန (Deep-sea Exploration) တွေမှာဆိုရင် Sonar လို့ခေါ်တဲ့ အသံလှိုင်းကို အသုံးပြုတဲ့ နည်းပညာတွေနဲ့ ရှာကြပါတယ်။ သင်္ဘောပေါ်ကနေ အသံလှိုင်းတွေ ပစ်လွှတ်လိုက်ပြီး၊ ရေအောက် ကြမ်းပြင်ကနေ ပြန်ကန်လာတဲ့ ပဲ့တင်သံတွေကို နားထောင်ပြီးတော့ နှစ်ပေါင်းရာချီ နစ်မြုပ်နေတဲ့ ရွှေတွေ တင်ဆောင်ထားတဲ့ သင်္ဘောပျက်ကြီးတွေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြတာ သတင်းတွေထဲမှာ ကြားဖူးကြမှာပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သိပ္ပံပညာရဲ့ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုဆိုတာ အပြင်ဘက် လောကကြီးမှာ ဖုံးကွယ်နေတဲ့ အရာတွေကို နည်းပညာ အကူအညီနဲ့ ဖော်ထုတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြေကြီးက ဘယ်လောက်ပဲ ဖုံးကွယ်ထားထား၊ ရေပြင်က ဘယ်လောက်ပဲ နက်နက် သိပ္ပံနည်းကျ စူးစမ်းမှုက ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို ရှာဖွေတွေ့ရှိလိုက်တဲ့ ရွှေတွေ၊ ငွေတွေ၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေဟာ တကယ်ပဲ ထာဝရ ခိုင်မာတဲ့ အရာတွေလား။ အဲဒီ ရတနာတွေက လူကို တကယ့် ချမ်းသာစစ် ချမ်းသာမှန် ပေးနိုင်သလား ဆိုတာကိုတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်လက်ပြီး တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြရအောင်နော်။

ဘုရားရှင်ရဲ့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ခုဒ္ဒကပါဌမှာ ပါဝင်တဲ့ 'နိဓိကဏ္ဍသုတ်' ပါဠိတော်ကို လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင်၊ ရတနာသိုက်တွေ မြှုပ်နှံခြင်း၊ ရှာဖွေခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလွန် နက်ရှိုင်းတဲ့ ဒေသနာတော်ကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါဠိတော်မှာ "နိဓိံ နိဓေတိ ပုရိသော၊ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကန္တိကေ" လို့ ဟောကြားထားပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ ယောက်ျားတစ်ယောက်ဟာ မိမိရှာဖွေ စုဆောင်းထားတဲ့ ရတနာတွေကို ဘေးအန္တရာယ် ကြုံလာတဲ့အခါ အသုံးချနိုင်ဖို့အတွက် ရေအောက်ကြမ်းပြင်လောက်အထိ နက်ရှိုင်းတဲ့ မြေကြီးထဲမှာ မြှုပ်နှံထားတတ်ကြတယ် တဲ့။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို မြှုပ်နှံထားတဲ့ ပြင်ပက ရတနာသိုက်ကြီးတွေဟာ အမြဲတမ်း ကိုယ့်အတွက် အကျိုးပြုသလား ဆိုတော့ မပြုပါဘူး။ အနက်ကြီး ဖွင့်ပြရရင်... အဲဒီမြေအောက်သိုက်ကြီးဟာ နေရာရွှေ့သွားတတ်တယ်။ ကိုယ်တိုင် မှတ်ဉာဏ်တွေ ချို့ယွင်းပြီး မြှုပ်ထားတဲ့ နေရာကို မေ့သွားတတ်တယ်။ ဒါမှမဟုတ် ရေကြီးလို့ ရေက မျောယူသွားတတ်တယ်။ ကိုယ်မရှိတဲ့ အချိန်မှာ အမွေခံဆိုးတွေက တူးဖော် ခိုးယူသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပြင်ပက ရတနာဆိုတာ ကိုယ်ပိုင်အစစ် မဟုတ်ဘဲ၊ ရေ၊ မီး၊ မင်း၊ ခိုးသူ၊ မချစ်မနှစ်လိုသော အမွေခံ ဆိုတဲ့ ရန်သူမျိုးငါးပါးနဲ့ ဆက်ဆံနေရတဲ့ အရာတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သမိုင်းမှာ ရွှေအိုးကြီးတွေ တွေ့လို့ ချမ်းသာသွားတယ်ဆိုတဲ့ သူတွေဟာ တကယ်တမ်း ကံကောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီ ရွှေအိုးကြောင့်ပဲ ဆွေမျိုးတွေကြားထဲ ရန်ဖြစ်ရတယ်၊ သူခိုး ဓားပြရန်ကို ကြောက်နေရတယ်၊ အသက်အန္တရာယ်ပါ စိုးရိမ်လာရပါတယ်။ ဘုရားရှင်ကတော့ အဲဒီလို ပြင်ပက မြေအောက်သိုက်ကို ရှာတွေ့တာဟာ အစစ်အမှန် ကံကောင်းခြင်း မဟုတ်ဘူး။ မိမိရဲ့ စိတ်အစဉ်ထဲမှာ 'ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ' ဆိုတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ကုသိုလ် ရတနာသိုက်ကြီးကို တည်ဆောက်နိုင်မှသာ၊ တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိမှသာ တကယ့် ကံကောင်းခြင်း အစစ်ဖြစ်တယ်လို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား... ပြင်ပက ရွှေအိုးကို မြေကြီးက ဖုံးထားလို့ စက်နဲ့ ရှာရတယ်။ ကိုယ့်စိတ်ထဲက တရားရတနာကိုကျတော့ ဘာက ဖုံးထားလို့၊ ဘာကိရိယာနဲ့ ရှာရမှာလဲ' လို့ မေးစရာ ရှိလာပါတယ်နော်။ အလွန်ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ ကိုယ့်စိတ်ထဲက အေးချမ်းတဲ့ တရားရတနာကို ဖုံးကွယ်ထားတာက တခြားမဟုတ်ပါဘူး၊ 'ကိလေသာ' ဆိုတဲ့ မြေကြီးတွေ၊ အညစ်အကြေးတွေပါပဲ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက မြေအောက်ကို GPR ရေဒါစက်နဲ့ ရှာသလို၊ ငါတို့တွေကလည်း စိတ်အောက်ခြေမှာ ပုန်းအောင်းနေတဲ့ ကိလေသာတွေကို 'သတိပဋ္ဌာန်' ဆိုတဲ့ ဉာဏ်ရေဒါစက်ကြီးနဲ့ ထိုးထွင်းပြီး ရှာဖွေကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

 ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖောက်ပြန်ရင့်ရော်ခြင်း 'ဇရာ' ကို ဟောကြားထားပါတယ်။ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီး အိုမင်းရင့်ရော်လာတာကို သတိမထားမိဘဲ၊ ငါဟာ နုပျိုနေဆဲပဲ၊ ခိုင်မာနေဆဲပဲလို့ ထင်မှတ်မှားနေတာဟာ စိတ်အောက်ခြေမှာ 'မောဟ' (အဝိဇ္ဇာ) ဖုံးလွှမ်းနေလို့ပါပဲ။ အဲဒီ ဖုံးကွယ်နေတဲ့ ကိလေသာတွေကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ဖို့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်မှာ အချိန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ယန္တရားကြီးကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်နဲ့ အရင်ဆုံး သေချာ ဓာတ်ခွဲကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တွေ့ကြုံနေရတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ ဥပမာလေး တစ်ခုနဲ့ အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ နားထဲကို အလွန်သာယာတဲ့ သီချင်းသံလေး တစ်ခု၊ ဒါမှမဟုတ် ချီးမွမ်းသံလေး တစ်ခု ဝင်လာတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ နားအကြည်ဓာတ် (သောတပသာဒ) ဆိုတဲ့ 'ဒွါရ' က 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါ။ အပြင်က ဝင်လာတဲ့ အသံလှိုင်း (သဒ္ဒါရုံ) ဆိုတဲ့ 'အာရုံ' ကလည်း 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါပဲ။ အဲဒီ ရုပ်တရား နှစ်ခု ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် 'အော်... သာယာလိုက်တဲ့ အသံလေးပါလား' ဆိုပြီး ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဉ်) လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ကြားသိစိတ်ကလေးကတော့ 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ' ဖြစ်သွားပါပြီ။

အဲဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတာကို 'ဖဿ' လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီအသံကို သာယာတဲ့ 'သုခဝေဒနာ' (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ ဒါကတော့ ဘယ်သူ့အသံလေး၊ ဘယ်လို ချီးမွမ်းနေတာလို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' (သညာက္ခန္ဓာ) အလုပ်လုပ်တယ်။ ပြီးတာနဲ့ 'ဒီအသံလေးကို ထပ်ကြားချင်သေးတယ်၊ ငါ့ကို ချီးမွမ်းတာ သိပ်ကောင်းတာပဲ' ဆိုပြီး တွေးတော ကြံစည်တဲ့ တဏှာ၊ 'သင်္ခါရ' (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) တွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ကြည့်လိုက်ရင် 'နား' ဆိုတဲ့ ရုပ်တရား၊ 'အသံ' ဆိုတဲ့ ရုပ်တရား၊ 'ကြားသိစိတ်' ဆိုတဲ့ နာမ်တရား သုံးခုပဲ အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။ ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ ကြားတယ်၊ ငါ့ကို ချီးမွမ်းတယ်' ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မပါပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ငါတို့က သတိမကပ်မိတဲ့အခါ 'ငါ ကြားတယ်' ဆိုပြီး အခိုင်အမာ ယူငင်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒါဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' (အမှားအယွင်း အစွဲအလမ်း) ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။ စိတ်အောက်ခြေမှာ မြှုပ်ထားတဲ့ ကိလေသာသိုက်ကြီးကို တူးဆွမိလိုက်တာပါပဲ။

ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာလိုပါပဲ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးလေးတွေ ဆွဲပြီး အရုပ်လေးတွေကို လှုပ်ရှားပြတဲ့အခါ၊ အပြင်က လူတွေက အဟုတ်ကြီး ထင်နေကြတယ်။ တကယ်တမ်း သတိပဋ္ဌာန် ရှုဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ နားပေါက်ကနေ အသံဝင်လာလို့သာ ကြားသိစိတ်ကလေး ဖြစ်ပေါ်လာရတာပါလား ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) သဘောကို ပိုင်းခြား သိမြင်သွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲ လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ငါကောင်ကြီး မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။

သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆက်ပြီး ရှုရပါဦးမယ်။ အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ ကြားသိစိတ်ကလေးဟာ အမြဲတမ်း တည်မြဲနေသလား။ အသံလေး ဆုံးသွားတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် အဲဒီ ကြားသိစိတ်ကလေးဟာလည်း ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ် ချုပ်ငြိမ်းသွားတာပါပဲ။ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါလား ဆိုတဲ့ 'အနိစ္စ' သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ခိုင်တယ် မြဲတယ် လို့ ယူဆထားတဲ့ 'သဿတဒိဋ္ဌိ' ကြီး ကွာကျသွားပါတော့တယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးပြန်ရော၊ 'အရှင်ဘုရား... အသံလည်း ဆုံးသွားပြီ၊ ကြားသိစိတ်လည်း ပျက်သွားပြီ ဆိုရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူးပေါ့။ အကုန်လုံး သုဉ်းသွားပြီပေါ့' လို့ ထင်စရာ ရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး။ ကြားသိစိတ်လေး ပျက်သွားပေမယ့်၊ မျက်စိကနေ အဆင်းတစ်ခုကို ထပ်မြင်လိုက်တာနဲ့ မြင်သိစိတ် ဆိုတဲ့ စိတ်အသစ် တစ်ခုက ချက်ချင်း ဆိုသလို အစားထိုး ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ တစ်ခုပျက်သွားတိုင်း နောက်တစ်ခုက အဆက်မပြတ် အစားထိုးနေတာပါ။

ဒီလို အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု သဘောတရားကို သေချာ သိမြင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သေရင် ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး၊ ပြတ်သွားပြီ လို့ အပြတ်ယူထားတဲ့ 'ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ' ဆိုတဲ့ အမှားကြီးလည်း လုံးဝ ကျွတ်ထွက်သွားပါတော့တယ်။ ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ၊ မြင်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကြားတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပဲ။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ ပျက်ပြီးရင်လည်း အစားထိုးနေတာပဲ' ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်၊ ခန္ဓာအစဉ်တွေကို အမှန်အတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ မြေအောက်သိုက်ကို ရှာတွေ့တာထက် ပိုမြတ်တဲ့၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ပြုတ်ပြီး နိဗ္ဗာန်နဲ့ အနီးဆုံး အနေအထားကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ တိုက်တွန်း အလုပ်ပေးလိုက်ရပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင် လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်း စေတီပျက်ကြီး တစ်ဆူကို သုတေသန ပြုလုပ်ဖို့ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့ထားပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့ထဲမှာ မောင်လှိုင် ဆိုတဲ့ သုတေသန လက်ထောက်လေး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ တစ်နေ့တော့ မောင်လှိုင်ဟာ စေတီအောက်ခြေ ပလ္လင်တော်ကို GPR ရေဒါစက်နဲ့ စစ်ဆေးနေရင်းနဲ့၊ အုတ်ရိုးကြားမှာ ဖုံးကွယ်နေတဲ့ လျှို့ဝှက် အခန်းငယ်လေး တစ်ခုကို သွားတွေ့လိုက်ရတယ်။ အဲဒီအခန်းလေးထဲမှာ ရွှေချထားတဲ့ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်ကြုတ်လေး တစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသွားပါတော့တယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ မောင်လှိုင်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ လောဘကိလေသာတွေ ချက်ချင်း ဝင်လာပါတယ်။ 'ဟား... ဒါကို ငါ ရှာတွေ့တာ။ ဒီရတနာကြုတ်လေးက ငါ့အတွက် ကံကောင်းခြင်းပဲ။ ပြတိုက် တာဝန်ခံကို ပေးလိုက်ရင် ဒါကြီးက ပြခန်းထဲ ရောက်သွားမှာ။ ဒါကို ငါ့ဘာသာ လျှို့ဝှက် သိမ်းထားပြီး ငါကိုယ်တိုင် ပူဇော်ရင် ပိုကောင်းမှာပဲ' ဆိုတဲ့ အတ္တစိတ်နဲ့ အဲဒီ ဓာတ်တော်ကြုတ်လေးကို ဘယ်သူမှ မသိအောင် သူ့ရဲ့ အလုပ်စားပွဲ အံဆွဲထဲမှာ ဝှက်ထားလိုက်ပါတော့တယ်။

ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေက တင်းကျပ်ပါတယ်။ ပြတိုက် တာဝန်ခံ ภัณฑာထိန်းချုပ် ဦးသန့်ဇင်က ညနေဘက် စစ်ဆေးရေး လုပ်တဲ့အခါ ရေဒါမှတ်တမ်းတွေအရ ပစ္စည်းတစ်ခု ပျောက်ဆုံးနေတာကို သတိထားမိသွားတယ်။ ဒါနဲ့ မောင်လှိုင်ကို ခေါ်ယူ မေးမြန်းတဲ့အခါ မောင်လှိုင်လည်း ဖုံးကွယ်ထားလို့ မရတော့ဘဲ ဝန်ခံလိုက်ရပါတယ်။ ဦးသန့်ဇင်က မောင်လှိုင်ကို အပြစ်ပေးမယ့်အစား တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ပဲ ဆုံးမ စကား ပြောလိုက်ပါတယ်။

"မောင်လှိုင်... မင်းက ရတနာကြုတ်လေးကို ရှာတွေ့လို့ မင်း ကံကောင်းပြီ ထင်နေတာလား။ တကယ်တော့ မင်းဟာ မြေအောက်က ရတနာကို ရှာတွေ့ပြီး၊ ကိုယ့်စိတ်အောက်ခြေက တက်လာတဲ့ 'လောဘ' နဲ့ 'အဝိဇ္ဇာ' ဆိုတဲ့ ကိလေသာတွေကိုတော့ မမြင်လိုက်ဘူး ဖြစ်သွားပြီ။ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 9) အရ ရှာဖွေတွေ့ရှိသမျှ အမွေအနှစ် မှန်သမျှကို ချက်ချင်း မှတ်တမ်းတင်ပြီး အများပြည်သူ ကြည်ညိုနိုင်အောင် ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ပြသရမယ်။ ကိုယ်ကျိုးအတွက် ဖုံးကွယ် သိမ်းဆည်းထားခြင်းဟာ သမိုင်းကို ခိုးယူတာပဲ" လို့ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီး တစ်ယောက်က တွေးစရာ ရှိတာက 'အရှင်ဘုရား... သူက ကြည်ညိုလို့ သူ့ဘာသာ ပူဇော်ချင်တာကို ဘာလို့ အပြစ်ပြောရတာလဲ' လို့ တွေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သဒ္ဓါတရားနဲ့ လောဘကို ကွဲပြားဖို့ လိုပါတယ်။ အများပြည်သူ ဖူးမြော်ရမယ့် အရာကို ငါပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ဖုံးကွယ်တာဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' အခြေခံတဲ့ တဏှာ လောဘသက်သက်ပါပဲ။ နိဓိကဏ္ဍသုတ်မှာ ဟောတဲ့အတိုင်း ပြင်ပက ရတနာဆိုတာ ဘယ်လောက်ပဲ ဖုံးကွယ်ထားထား တစ်နေ့ ပျောက်ပျက်သွားမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ဖုံးကွယ်မှုကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အကုသိုလ်ကံကတော့ မိမိစိတ်ထဲမှာ အခိုင်အမာ ကိန်းဝပ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးသန့်ဇင်ရဲ့ ဓမ္မနဲ့ယှဉ်တဲ့ စကားကို ကြားလိုက်ရတော့မှ မောင်လှိုင်လည်း သတိဝင်သွားတယ်။ "မှန်လှပါ ဆရာ။ ကျွန်တော်ဟာ ပြင်ပက ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အပေါ်မှာသာ သာယာယစ်မူးပြီး၊ စိတ်ထဲက ပေါ်လာတဲ့ လောဘကိလေသာကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ မရှာဖွေနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ကျွန်တော့်ရဲ့ အမှားကို ဝန်ခံပါတယ်" ဆိုပြီး ဓာတ်တော်ကြုတ်လေးကို ပြန်လည် အပ်နှံလိုက်ပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီ ဓာတ်တော်ကြုတ်လေးဟာ ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းမှာ အတိအကျ စာရင်းဝင်သွားပြီး၊ အများပြည်သူ ဖူးမြော်နိုင်ဖို့ ပြခန်းမှာ ခမ်းနားစွာ နေရာယူနိုင်ခဲ့ပါတော့တယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့တကွ လောကမှာ ရှာဖွေတွေ့ရှိသမျှ ပြင်ပရတနာ မှန်သမျှဟာ အိုမင်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း (ဇရာ) သဘောတရားတွေ ရှိနေတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။

အဲဒီလို ပျက်စီးတတ်တဲ့ အရာတွေကို ငါပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်၊ ငါ့အိတ်ကပ်ထဲ ထည့်ထားချင်တယ်ဆိုပြီး မောင်လှိုင်ရဲ့ စိတ်လိုမျိုး တပ်မက်နေတဲ့ လောဘ၊ ကိလေသာတွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာလောဘကြောင့်ပဲ ဒုက္ခတွေ အသစ် အသစ် ထပ်ဖြစ်နေရတာပါ။

ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တဏှာ လောဘတွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက် ကိုယ့်စိတ်အောက်ခြေမှာ ပုန်းအောင်းနေတဲ့ ကိလေသာတွေကို သတိပဋ္ဌာန် ရေဒါစက်ကြီးနဲ့ ထိုးထွင်း ရှာဖွေပြီး၊ ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲလို့ သိမြင်ကာ ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု (Discovery) ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ် အောက်ခြေတွင် ကိန်းအောင်းနေသော ကိလေသာများကို သတိပဋ္ဌာန် ဉာဏ်ဖြင့် ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်နိုင်ကြပါစေ၊ ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဒိဋ္ဌိအစွဲများကို ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပြီး၊ အမှန်တကယ် ငြိမ်းချမ်းစေမည့် တရားအစစ်ဖြစ်သော ဓမ္မရတနာ တွေ့ရှိပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.