Day: 133 | ၁၂ မေ ၂၀၂၄ | အပင်ကျန်းမာရေး (ရုပ်သဘာဝနှင့် ဣတ္ထိန္ဒြေ) | ဝိနည်း၊ ဘူတဂါမ | Plant Pathology

 

Day: 133 | ၁၂ မေ ၂၀၂၄ | အပင်ကျန်းမာရေး (ရုပ်သဘာဝနှင့် ဣတ္ထိန္ဒြေ) | ဝိနည်း၊ ဘူတဂါမ | Plant Pathology

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၂) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "နိုင်ငံတကာ အပင်ကျန်းမာရေးနေ့" (International Day of Plant Health) ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာမြေကြီးကို အလှဆင်ထားတဲ့ သစ်ပင်ပန်းမန်တွေ ကျန်းမာမှ ငါတို့လူသားတွေလည်း အောက်ဆီဂျင်ရမယ်၊ အစာရေစာ ရမယ်၊ ကျန်းမာကြမယ် မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ "ပြတိုက်များ" (Museums) ဆိုတာ သမိုင်းကို ထိန်းသိမ်းသလို၊ သစ်ပင်များကလည်း ကမ္ဘာမြေရဲ့ သမိုင်းကို ထိန်းသိမ်းထားကြတဲ့အတွက်၊ အားလုံးသော ပြတိုက်များ၊ ဥယျာဉ်များ စိမ်းလန်းစိုပြေကြပါစေ၊ သမိုင်းကို လေ့လာရင်း အမှန်တရားကို ရှာဖွေနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောမီ၊ တရားမနာမီမှာ ဒီနေ့ဟောကြားမယ့် "အပင်နှင့် ရုပ်သဘော" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ခဏလောက် အေးချမ်းသွားအောင် "နီလကသိုဏ်း" (Blue/Green Kasina) ကို အခြေခံပြီး ရှုမှတ်ကြည့်ရအောင်။

သူတော်ကောင်းတို့ မျက်စိရှေ့မှာ သစ်ရွက်စိမ်းစိမ်းလေး တစ်ရွက်ရှိတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ဘေးနားက သစ်ပင်လေးကို ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီ "အစိမ်းရောင်" (Green) အဆင်းလေးကိုပဲ စိတ်ထဲမှာ စွဲနေအောင် မှတ်ယူပါ။ "အစိမ်း... အစိမ်း..." သို့မဟုတ် "နီလ... နီလ..." လို့ စိတ်ထဲက ရွတ်ဆိုရင်း၊ သစ်ပင်လေးတွေရဲ့ အေးမြတဲ့ ဓာတ်သဘောကို ကိုယ့်စိတ်ထဲ စီးဆင်းသွားစေပါ။ သစ်ပင်က မလှုပ်မယှက် ငြိမ်သက်သလို၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း ငြိမ်သက်စွာထားပြီး (၁) မိနစ်လောက် ရှုမှတ်လိုက်ကြရအောင်...။

ကဲ... စိတ်ကလေး အတော်အတန် ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ခေတ် "အပင်ရောဂါဗေဒ" (Plant Pathology) ရှုထောင့်ကနေ ဓမ္မကို ချိတ်ဆက် ကြည့်ကြရအောင်။ လူတွေမှာ ရောဂါဖြစ်သလို၊ သစ်ပင်တွေမှာလည်း ရောဂါဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အပင်တွေမှာလည်း ဗိုင်းရပ်စ် (Virus)၊ ဘက်တီးရီးယား (Bacteria)၊ မှို (Fungi) နဲ့ တခြား ကပ်ပါးပိုးမွှားတွေ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်တတ်ကြတယ်။ အပင်တစ်ပင် ကျန်းမာဖို့ဆိုတာ မလွယ်ပါဘူး။

သိပ္ပံပညာမှာ "ရောဂါ တြိဂံ" (Disease Triangle) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အပင်တစ်ပင် ရောဂါရဖို့အတွက် အချက် (၃) ချက် တိုက်ဆိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။

၁။ လက်ခံအပင် (Host): ရောဂါဒဏ်ကို မခံနိုင်တဲ့၊ အားနည်းနေတဲ့ အပင် ဖြစ်နေရမယ်။

၂။ ရောဂါပိုး (Pathogen): ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ ပိုးမွှား ရှိနေရမယ်။

၃။ ပတ်ဝန်းကျင် (Environment): စိုထိုင်းဆများတာ၊ အပူချိန်လွန်ကဲတာ စတဲ့ ရောဂါပိုး ပေါက်ဖွားဖို့ အခြေအနေ ပေးရမယ်။

ဒီ (၃) ချက် ဆုံလိုက်ရင် အပင်က ညှိုးမယ်၊ အရွက်တွေ ဝါမယ်၊ အသီးတွေ ပုပ်မယ်။ ဒါဟာ အပင်လောကရဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

လူမှာလည်း "ခန္ဓာ" (Host) ရှိတယ်။ "ကိလေသာ" သို့မဟုတ် "ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ" ဖောက်ပြန်မှု (Pathogen) ရှိတယ်။ "အာရုံငါးပါး" (Environment) ရှိတယ်။ ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်ရင် လူလည်း ဖျားနာတာပါပဲ။ အပင်တွေက စကားမပြောနိုင်ပေမဲ့ သူတို့လည်း နာကျင်တတ်တယ်၊ ဖျားနာတတ်တယ်၊ သေဆုံးတတ်တယ်။ အပင်ရောဂါဗေဒ ပညာရှင်တွေက အပင်တွေကို ကုသပေးသလို၊ မြတ်စွာဘုရားကလည်း သတ္တဝါတွေကို "ကိလေသာရောဂါ" ပျောက်ကင်းအောင် ကုသပေးတဲ့ သမားတော်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အပင်တွေ ကျန်းမာမှ ကမ္ဘာမြေ ကျန်းမာမယ်။ ကမ္ဘာမြေ ကျန်းမာမှ လူတွေ ကျန်းမာမယ်။ ဒါဟာ "Paticcasamuppada" (အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု) ကြီးပါပဲ။

ကဲ... သိပ္ပံဘက်ကနေ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်ဘက်ကို ကူးပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဝိနည်းပိဋက၊ ပါစိတ်ပါဠိတော်မှာ "ဘူတဂါမသိက္ခာပုဒ်" (Bhutagama Sikkhapada) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တွေကို "ဘူတဂါမ" လို့ခေါ်တဲ့ အပင်၊ သစ်ပင်၊ ပန်းမန်၊ မြက်ပင်တွေကို ခုတ်ထွင်ခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုရဘူးလို့ တားမြစ်ထားပါတယ်။

"ယော ပန ဘိက္ခု ဘူတဂါမံ ပါတဗျတံ အာပဇ္ဇေယျ၊ ပါစိတ္တိယံ" - အကြင်ရဟန်းသည် သစ်ပင်ပန်းမန်တို့ကို ဖျက်ဆီးငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ဘာကြောင့် ဘုရားရှင်က ဒီလို တားမြစ်ရတာလဲ။ အကြောင်းရင်း (၂) ချက် ရှိပါတယ်။

ပထမအချက်က "လူတို့ရဲ့ ယုံကြည်မှု" ကြောင့်ပါ။ ရှေးခေတ်က လူတွေက သစ်ပင်တွေမှာ အသက် (Jiva) ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်ကြတယ်။ ရဟန်းတွေက သစ်ပင်ခုတ်ရင် "ရဟန်းတွေက သက်ရှိကို သတ်တယ်" ဆိုပြီး အပြစ်တင်ကြလိမ့်မယ်။

ဒုတိယအချက်က "ဂေဟစနစ်" (Ecology) ကို ထိန်းသိမ်းဖို့ပါ။ သစ်ပင်တစ်ပင်ကို ဖျက်ဆီးလိုက်တာဟာ အဲဒီအပင်ကို မှီခိုနေတဲ့ ပိုးမွှား၊ ငှက်၊ နတ် (Devas) တွေရဲ့ ဘုံဗိမာန်ကို ဖျက်ဆီးရာ ရောက်ပါတယ်။

ဒါကို အနက်ဖွင့်ကြည့်ရင်... "ဘူတ" ဆိုတာ ဖြစ်ပြီးသော၊ ကြီးပွားနေသော။ "ဂါမ" ဆိုတာ အပေါင်းအစု။ ကြီးပွားတိုးတက်နေတဲ့ သစ်ပင်အပေါင်းကို မဖျက်ဆီးရဘူး ဆိုတာ "သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး" (Environmental Conservation) ကို လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက ဘုရားရှင် ချမှတ်ခဲ့တဲ့ မူဝါဒပါပဲ။

ရဟန်းတစ်ပါးဟာ သစ်ရွက်တစ်ရွက်ကိုတောင် အကြောင်းမဲ့ မခူးရဘူး။ မြက်ပင်စိမ်းစိမ်းပေါ်မှာ မစင်မစွန့်ရဘူး။ ရေထဲကို တံတွေးမထွေးရဘူး။ ဒီဝိနည်းစည်းကမ်းတွေဟာ ဒီနေ့ခေတ် "Plant Health" သဘောတရားတွေနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။

ကဲ... ပါဠိတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီးပြီဆိုတော့... အခု အပိုင်းမှာတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သစ်ပင်ပန်းမန်တွေရဲ့ "သီးပွင့်ဝေဆာခြင်း" သဘောတရားကို "ဣတ္ထိန္ဒြေ" (Itthindriya - မိန်းမဖြစ်ခြင်းသဘော) နဲ့ တွဲဖက်ပြီး ဝိပဿနာရှုကွက် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ နည်းနည်း နက်နဲပါတယ်။ သစ်ပင်မှာ ဣတ္ထိန္ဒြေ (ရုပ်) မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သဘာဝတရား (Mother Nature) ကို တင်စားတဲ့အခါ "အမိကမ္ဘာမြေ" လို့ တင်စားကြတယ်။ သစ်ပင်တွေက အသီးသီးတယ်၊ အပွင့်ပွင့်တယ်၊ မျိုးပွားတယ်။ ဒါဟာ "ဖန်တီးခြင်း၊ မွေးဖွားခြင်း" (Fertility/Creation) သဘောပါပဲ။

Vipassana Instruction (Deconstructing the Form):

သူတော်ကောင်းတို့ ပန်းပွင့်လှလှလေး တစ်ပွင့်ကို ကြည့်ပါ။ သို့မဟုတ် သစ်ပင်တစ်ပင်ကို ကြည့်ပါ။

၁။ အာရုံ (Object): ပန်းပွင့်ရဲ့ လှပတဲ့ အဆင်း၊ နူးညံ့မှု။

၂။ နှိုင်းယှဉ်ချက်: လောကမှာ အမျိုးသမီးတွေကို "ပန်း" နဲ့ တင်စားကြတယ်။ ဣတ္ထိန္ဒြေ (Femininity) ဆိုတာ နူးညံ့ခြင်း၊ မွေးဖွားခြင်း၊ ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း သဘောရှိတယ်။

၃။ ဓာတ်ခွဲခြင်း:

• ပန်းပွင့်ဆိုတာ ဘာလဲ။ အရောင် (Vanna)၊ အနံ့ (Gandha)၊ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဓာတ်စုဝေးမှု သက်သက်ပဲ။

• ဣတ္ထိန္ဒြေ (မိန်းမရုပ်) ဆိုတာ ဘာလဲ။ ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်ကလာပ် (Material Form) တစ်မျိုးပဲ။ မျက်နှာလေး ချောတာ၊ အသံလေး အောင်တာ၊ ကိုယ်နေဟန်ထားလေး နွဲ့တာ... ဒါတွေအားလုံးဟာ "ရုပ်" (Rupa) မျှသာ ဖြစ်တယ်။ "ငါ" မဟုတ်၊ "သူ" မဟုတ်။

• သစ်ပင်က အသီးသီးရင် ဝန်ပိသလို၊ အမျိုးသမီးတွေ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရင်လည်း ဒုက္ခ (Weight/Burden) ကို ထမ်းရတယ်။

ရှုမှတ်ပုံ:

"လှတယ်" လို့ မကြည့်ပါနဲ့။ "ရုပ်သဘော" လို့ ကြည့်ပါ။

ပန်းပွင့်လေး ညှိုးသွားတာကို မြင်ရင် "သြော်... ဣတ္ထိန္ဒြေ ဆိုတဲ့ ရုပ်အဆင်းကလည်း ဒီပန်းလိုပါပဲ၊ အချိန်တန်ရင် ညှိုးနွမ်းပျက်စီးရမှာပါလား (Anicca)" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။

အမျိုးသမီးပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ အမျိုးသားပဲ ဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်ရဲ့ လိင်အင်္ဂါ (Gender) ကို စွဲလမ်းတဲ့ "မာန" ကို ပယ်ပါ။ သစ်ပင်မှာ ကျား/မ မာန မရှိသလို၊ ယောဂီမှာလည်း ဓာတ်သဘောကလွဲရင် ကျား/မ အစွဲ မရှိစေရပါဘူး။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ ဒိဋ္ဌိ (၃) မျိုးကို အခုလို ဖြုတ်ကြရအောင်။

၁။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "Beauty is Me" Illusion):

"ငါ လှတယ်၊ ငါ့အသားအရေ ကောင်းတယ်" လို့ ကိုယ့်ရုပ်ကို စွဲလမ်းနေရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိပါ။

ပန်းပွင့်လေးကို ကြည့်ပါ။ လှတုန်းခဏလေးမှာ လူတွေ ချစ်ကြတယ်။ ညှိုးသွားရင် အမှိုက်ပုံ ရောက်တယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ ပုရိသိန္ဒြေ (Male Faculty) ဆိုတာလည်း ဒီသဘောပါပဲ။ ရုပ်ဆိုတာ "သဘာဝတရားရဲ့ ငှားရမ်းပစ္စည်း" သက်သက်ပါလို့ ရှုမြင်ပါ။

၂။ သဿတဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "Nature Ends Here" Illusion):

"သစ်ပင် ခုတ်လိုက်ရင် ပြီးပြီ၊ ဘာမှ မဖြစ်ဘူး" လို့ ထင်တာ သဿတဒိဋ္ဌိ (သို့မဟုတ် အကြောင်းအကျိုး မသိမှု) ပါ။

သစ်ပင်တစ်ပင်ကို ခုတ်လိုက်ရင် အဲဒီအပင် သေသွားပေမဲ့၊ ဂေဟစနစ် (Ecosystem) တစ်ခုလုံး ပျက်စီးသွားတဲ့ အကျိုးဆက် ကျန်ရစ်တယ်။ ကံတရားလည်း ဒီလိုပါပဲ။ ကိုယ်လုပ်လိုက်တဲ့ အမှားတစ်ခုက ကိုယ်သေသွားရင်တောင် သံသရာမှာ အကျိုးဆက် ကျန်နေတတ်ပါတယ်။

၃။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "No Afterlife" Illusion):

"သေရင် ပြတ်ပြီ၊ မိန်းမဘဝ၊ ယောက်ျားဘဝ ပြီးပြီ" လို့ ယူဆတာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိပါ။

သစ်ပင်က အစေ့ကျရင် အပင်သစ် ပေါက်သလို၊ ဣတ္ထိန္ဒြေရုပ် ချုပ်သွားရင်လည်း ကံအရှိန်ကြောင့် နောက်ဘဝမှာ ဣတ္ထိန္ဒြေ သို့မဟုတ် ပုရိသိန္ဒြေ အသစ်တစ်ခု ပြန်ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်နာမ်အစဉ် (Process) မပြတ်သေးသမျှ ဘဝသစ် ရှိနေဦးမှာပဲလို့ ယုံကြည်ပါ။

ဒီအချက်ကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်စေဖို့ Hswagata ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့  ဇာတ်လမ်း (Case-2533) လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက Template T209 (Landscape & Garden Maintenance Log) နဲ့ Policy 27, Art 27.2 (Ecosystem Protection) ကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်လေးပါ။

ပြတိုက်ရဲ့ ဥယျာဉ်ထဲမှာ "စိန်ပန်းပင်" လေးတစ်ပင် ရှိတယ်။ အဲဒီအပင်က အပွင့်တွေ ပွင့်ချိန်ဆို အရမ်းလှတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်နှစ်မှာတော့ အဲဒီအပင်မှာ "မှိုရောဂါ" (Fungal Infection) ကျပြီး အရွက်တွေ ဝါ၊ အခေါက်တွေ ကွာပြီး ရုပ်ဆိုးသွားတယ်။

ပြတိုက်ရဲ့ အုပ်ချုပ်မှု မန်နေဂျာ "ကိုမောင်" (အမည်လွှဲ) က T209 ဖောင်ကို ကိုင်ပြီး ကြည့်တယ်။

"ဒီအပင်က ရုပ်ဆိုးလိုက်တာ။ ဧည့်သည်တွေ လာရင် အမြင်မတင့်တယ်ဘူး။ ခုတ်ပစ်လိုက်ကွာ။ အသစ်တစ်ပင် ဝယ်စိုက်မယ်" လို့ ဥယျာဉ်မှူးကို အမိန့်ပေးတယ်။

ဥယျာဉ်မှူးက သစ်ပင်ကို သနားတော့ ပြတိုက်မှူးချုပ် ဆရာတော်ကို သွားလျှောက်တယ်။ ဆရာတော် ကြွလာတယ်။

"ကိုမောင်... ဒကာကြီး။ ဒီအပင်က နေမကောင်း ဖြစ်နေတာ။ ဖျားနေတဲ့ လူနာကို သတ်ပစ်ရသလား၊ ကုပေးရသလား"

ကိုမောင်က "ဒါပေမဲ့ ဘုရား... သူက မလှတော့ဘူးလေ။ ပြတိုက်ရဲ့ ပုံရိပ် (Image) ထိခိုက်မှာပေါ့"

ဆရာတော်က Policy 27, Art 27.2 ကို ထောက်ပြတယ်။

"ငါတို့ မူဝါဒက 'Ecosystem Protection' (ဂေဟစနစ် ကာကွယ်ရေး) ပါ။ အလှအပ (Aesthetics) က ဒုတိယ။ အသက် (Life) က ပထမ။ ဒကာကြီးရဲ့ မိန်းမ နေမကောင်းဖြစ်လို့ ရုပ်ရည် ညှိုးနွမ်းသွားရင်၊ မလှတော့ဘူး ဆိုပြီး အိမ်က နှင်ချမလား"

ကိုမောင် မျက်လုံး ပြူးသွားတယ်။ "ဟာ... မလုပ်ပါဘူး ဘုရား"

"အေး... သစ်ပင်ဆိုတာလည်း ဣတ္ထိန္ဒြေ (အမဓာတ်) ဆန်တယ်။ သူက ကမ္ဘာမြေရဲ့ သားသမီးတွေကို အရိပ်ပေးတယ်၊ အသီးကျွေးတယ်။ အခု သူဖျားနေတော့ ငါတို့က ပြန်ပြုစုရမှာပေါ့။ ခုတ်ပစ်တာ လွယ်တယ်၊ ပျိုးထောင်တာ ခက်တယ်။ 'Plant Doctor' (စိုက်ပျိုးရေး ပညာရှင်) ခေါ်ပြီး ကုပေးလိုက်ပါ"

ဆရာတော်ရဲ့ မေတ္တာစကားကြောင့် ကိုမောင် သဘောပေါက်သွားတယ်။ စိုက်ပျိုးရေး ပညာရှင်ကို ခေါ်၊ ဆေးဖျန်း၊ မြေဆီကျွေးလိုက်တော့ ၆ လ လောက်နေတဲ့အခါ စိန်ပန်းပင်ကြီးက ပြန်ပြီး စိမ်းလန်းလာတယ်။ နောက်နှစ် နွေရာသီရောက်တော့ အနီရောင် ပန်းတွေ ဝေနေအောင် ပွင့်ပြီး ပြတိုက်တစ်ခုလုံးကို ကျက်သရေ ဆောင်ပေးလိုက်တာ၊ လာသမျှ ဧည့်သည်တိုင်း အဲဒီအပင်အောက်မှာ ဓာတ်ပုံရိုက်ကြတယ်။

ကိုမောင်က "မှန်ပါဘုရား... အရှင်ဘုရား မတားရင် တပည့်တော် အမှားကြီး မှားတော့မယ်။ အပင်ကျန်းမာမှ လူစိတ်ချမ်းသာတယ် ဆိုတာ လက်တွေ့ပါပဲ" လို့ ဝန်ခံပါတော့တယ်။

ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အပင်ကျန်းမာရေး" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။

၁။ အပင်များ ရောဂါရခြင်း၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း၊ ငါတို့ခန္ဓာကိုယ်လည်း အိုနာသေဘေး ကြုံရခြင်းသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။

၂။ အလှအပကို စွဲလမ်းခြင်း၊ မလှသည်ကို မုန်းတီးခြင်း (တဏှာ/ဒေါသ) ကြောင့် ဖျက်ဆီးလိုခြင်းသည် "သမုဒယသစ္စာ"။

၃။ ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်ကို သိမြင်ပြီး ငြိမ်းအေးခြင်းသည် "နိရောဓသစ္စာ"။

၄။ သစ်ပင်ပန်းမန်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း (သီလ)၊ ဣတ္ထိန္ဒြေရုပ်ကို ဝိပဿနာရှုခြင်း (ပညာ)၊ သတိပဋ္ဌာန် ပွားများခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါပေတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း ဒီနေ့ အပင်ကျန်းမာရေးနေ့မှာ သစ်ပင်များကို ချစ်ခင်မြတ်နိုးကြသလို၊ မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာအပင်ကြီးကိုလည်း ကုသိုလ်ရေလောင်း၊ ပညာမြေဩဇာကျွေးပြီး၊ နိဗ္ဗာန်အသီးအပွင့်များ ဝေဆာအောင် ပျိုးထောင်နိုင်ကြပါစေ။

သမိုင်းကို လေ့လာရင်း၊ သဘာဝကို ထိန်းသိမ်းရင်း၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ကင်းဝေးကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၂ မေ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.