Day: 132 | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | ဆောင်းခိုငှက်များ (သံသရာခရီးသည်နှင့် မနိန္ဒြေ) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သကုဏ (ငှက်) | Ornithology

 

Day: 132 | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | ဆောင်းခိုငှက်များ (သံသရာခရီးသည်နှင့် မနိန္ဒြေ) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သကုဏ (ငှက်) | Ornithology

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၁) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ဆောင်းခိုငှက်များနေ့ (World Migratory Bird Day) အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ မြောက်ဘက်ခြမ်းကနေ တောင်ဘက်ခြမ်းကို၊ အအေးပိုင်းကနေ အနွေးပိုင်းကို မိုင်ပေါင်းထောင်ချီ ခရီးနှင်နေကြတဲ့ ငှက်မောင်မယ်များရဲ့ ဇွဲလုံ့လကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ငါတို့တတွေလည်း ဘဝသံသရာ ခရီးကြမ်းကြီးထဲမှာ နားခိုရာမဲ့ ပျံသန်းနေကြရတဲ့ ခရီးသည်တွေပါလားလို့ သံဝေဂယူသောအားဖြင့် လည်းကောင်း ဒီတရားကို ဟောကြားနာယူကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "ဆက်သွယ်ရေး" (Communication) နည်းပညာတွေ တိုးတက်နေတဲ့ ဒီခေတ်ကြီးမှာ၊ ငှက်ကလေးတွေရဲ့ သဘာဝကပေးတဲ့ သတင်းစကားကို နားထောင်ပြီး သူတော်ကောင်းတို့လည်း လောကအကျိုး၊ သာသနာအကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောမီ၊ တရားမနာမီမှာ ဒီနေ့ဟောကြားမယ့် "ခရီးသွားခြင်းနှင့် စိတ်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ခဏလောက် တည်ငြိမ်သွားအောင် "မနိန္ဒြေ" (Manindriya - Mind Faculty) ကို အခြေခံပြီး ရှုမှတ်ကြည့်ရအောင်။

မျက်စိကို မှိတ်လိုက်ပါ။ ငှက်တစ်ကောင်ဟာ သစ်ပင်တစ်ပင်ကနေ တစ်ပင်ကို ကူးသန်းပျံသန်းသလိုပါပဲ၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ဟာလည်း အာရုံတစ်ခုကနေ တစ်ခုကို အမြဲတမ်း ကူးပြောင်းနေပါတယ်။ အခု အသံကြားတယ်၊ အခု အတွေးပေါ်တယ်၊ အခု ယားတယ်၊ အခု သိတယ်။ အဲဒီလို "သိလိုက်၊ ပျောက်လိုက်" ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်အစဉ်လေးကို ငှက်ကလေးတစ်ကောင်ကို ကြည့်သလို စောင့်ကြည့်နေပါ။ "စိတ်... စိတ်... စိတ်..." လို့ သိမှတ်ရင်း၊ ဒီစိတ်ဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဦးဆောင်မောင်းနှင်နေတဲ့ "ခေါင်းဆောင်" ပါလားလို့ နှလုံးသွင်းပြီး (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ ရှုမှတ်လိုက်ကြရအောင်...။

ကဲ... စိတ်ကလေး အတော်အတန် ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ခေတ် "ငှက်ဗေဒ" (Ornithology) ရှုထောင့်ကနေ ဓမ္မကို ချိတ်ဆက် ကြည့်ကြရအောင်။ ဆောင်းခိုငှက်တွေ (Migratory Birds) ဆိုတာ သဘာဝတရားရဲ့ အံ့ဖွယ်အမှုပါပဲ။ ဥပမာ - "Arctic Tern" လို့ခေါ်တဲ့ ဇင်ယော်ငှက်တစ်မျိုးဆိုရင် ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်စွန်း (Arctic) ကနေ တောင်ဘက်စွန်း (Antarctic) အထိ တစ်နှစ်ကို မိုင်ပေါင်း (၄၄,၀၀၀) လောက် ပျံသန်းကြတယ်။ သူတို့ ဘာကြောင့် ဒီလောက် ပင်ပန်းတဲ့ ခရီးကို သွားကြသလဲ။ အစာရေစာ ရှားပါးမှု၊ ရာသီဥတု ပြင်းထန်မှုတွေကြောင့် "ရှင်သန်ဖို့အတွက်" (Survival) မသွားမဖြစ် သွားနေကြရတာပါ။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ဒီငှက်တွေ ဘယ်လို လမ်းကြောင်းမှန်အောင် ပျံသလဲဆိုတာကို လေ့လာတဲ့အခါ အလွန်အံ့သြစရာကောင်းတဲ့ အချက်ကို တွေ့ရတယ်။ ငှက်တွေရဲ့ မျက်လုံးနဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ "Magnetoreception" လို့ခေါ်တဲ့ ကမ္ဘာ့သံလိုက်စက်ကွင်း (Magnetic Field) ကို အာရုံခံနိုင်တဲ့ စွမ်းရည် ရှိနေပါတယ်။ သူတို့က ကမ္ဘာကြီးရဲ့ မြောက်အရပ်၊ တောင်အရပ်ကို သံလိုက်အိမ်မြှောင် မလိုဘဲ တန်းသိနေတယ်။ ဒါ့အပြင် နေ၊ လ၊ ကြယ်တွေရဲ့ တည်နေရာကို ကြည့်ပြီး လမ်းကြောင်းရှာကြတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ "မြေပုံ" (Internal Map) တစ်ခု ပါလာသလိုပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ငှက်တွေရဲ့ ဘဝဟာ "နားခိုရာ အိမ်အစစ်" မရှိပါဘူး။ ဆောင်းတွင်းမှာ ဒီအရပ်၊ နွေရာသီမှာ ဟိုအရပ်။ တစ်ချိန်လုံး ရွှေ့ပြောင်းနေရတယ်။ လမ်းမှာ မုန်တိုင်းမိလို့ သေတာရှိတယ်၊ သားရဲတိရစ္ဆာန် ဖမ်းစားလို့ သေတာရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ မရပ်တန့်ဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ရပ်တန့်လိုက်တာနဲ့ သေဆုံးခြင်းမို့လို့ပါပဲ။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူသားတွေရဲ့ ဘဝဟာလည်း ဒီငှက်တွေနဲ့ မထူးပါဘူး။ သိပ္ပံက "Migration" (ရွှေ့ပြောင်းခြင်း) လို့ ခေါ်သလို၊ ဓမ္မက "Samsara" (သံသရာ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ငါတို့လည်း ဘဝတစ်ခုကနေ တစ်ခုကို ကံ (Kamma) ဆိုတဲ့ လေစီးကြောင်းအတိုင်း ပျံသန်းနေကြရတာပါပဲ။ ငှက်တွေက ရာသီဥတုကြောင့် ပြောင်းရသလို၊ သတ္တဝါတွေက "တဏှာ" (Craving) ကြောင့် ဘဝတွေ ပြောင်းနေကြရတာပါ။

ကဲ... သိပ္ပံဘက်ကနေ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်ဘက်ကို ကူးပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတကပါဠိတော်မှာ "သကုဏဇာတ်" (Sakuna Jataka) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ တစ်ခါတုန်းက ဘုရားလောင်းဟာ ငှက်မင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒီတုန်းက တောမီးကြီး လောင်တော့မယ့် အရိပ်အရောင်ကို မြင်တဲ့အခါ ဘုရားလောင်း ငှက်မင်းက ငှက်အပေါင်းကို သတိပေးတယ်။

"အို... ဆွေမျိုးတို့။ ဒီတောကြီးက ငါတို့ရဲ့ နေစရာ မဟုတ်တော့ဘူး။ ဘေးအန္တရာယ် (Danger) ရောက်လာတော့မယ်။ တခြား ဘေးကင်းရာ အရပ်ကို ပြောင်းကြစို့"

အဲဒီမှာ ဉာဏ်ရှိတဲ့ ငှက်တွေက ဘုရားလောင်းစကား နားထောင်ပြီး ပျံသန်းထွက်ခွာသွားကြလို့ အသက်ချမ်းသာရာ ရကြတယ်။ ပျင်းရိတဲ့ ငှက်တွေ၊ တွယ်တာတဲ့ ငှက်တွေကတော့ "ဒီလောက် အစာပေါတဲ့ နေရာကြီးကို မစွန့်နိုင်ပါဘူး" ဆိုပြီး နေရစ်ခဲ့ကြတော့ တောမီးလောင်တဲ့အထဲ ပါသွားကြတယ်။

ဒီဇာတ်တော်က ပေးတဲ့ ဓမ္မသဝဏ်လွှာကတော့ "အနိကေတ" (Aniketa) - အိမ်မရှိခြင်း သဘောတရားပါပဲ။

ဘုရားရှင်က "အာလယ" (Alaya) ဆိုတဲ့ တွယ်တာစရာ မှီခိုရာ အိမ်ကို စွန့်ခိုင်းပါတယ်။ သံသရာမှာ ဘယ်ဘုံဘဝမှ ခိုင်မြဲတဲ့ "အိမ်" မဟုတ်ပါဘူး။ လူ့ပြည်လည်း ခဏနားခိုရာ ဇရပ်၊ နတ်ပြည်လည်း ခဏနားခိုရာ ဥယျာဉ်ပါပဲ။ ငှက်တွေက သစ်ကိုင်းတစ်ခုမှာ နားပြီးရင် နောက်တစ်ခုကို ပျံသွားသလို၊ သတ္တဝါတွေဟာလည်း ခန္ဓာအိမ်တစ်ခု ပျက်ရင် နောက်ခန္ဓာအိမ် တစ်ခုကို ပြောင်းကြရစမြဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ပါဠိတော်မှာ "သန္ဓာဝတိ၊ သံသရတိ" - ပြေးသွား၏၊ ကျင်လည်၏ လို့ ဆိုပါတယ်။ မောပန်းလိုက်တာ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ငှက်တွေက တစ်နှစ်ပဲ ပျံရတာ၊ ငါတို့က ကမ္ဘာပေါင်းများစွာ ပျံသန်းလာခဲ့ကြတာ၊ နားရမှန်းလည်း မသိကြသေးပါဘူး။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... လေဆိပ် (Airport) တစ်ခုမှာ လေယာဉ်စောင့်နေတဲ့ ခရီးသည်တွေနဲ့ တူပါတယ်။

လေဆိပ်မှာ ဆိုင်တွေရှိတယ်၊ ထိုင်ခုံတွေ ရှိတယ်၊ အဲကွန်းတွေ ရှိတယ်။ သက်သောင့်သက်သာ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်ခရီးသည်ကမှ "ငါ ဒီလေဆိပ်မှာပဲ တစ်သက်လုံး နေတော့မယ်" လို့ မဆုံးဖြတ်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒါဟာ "Transit" (ဖြတ်သန်းရာ) နေရာမို့လို့ပါ။ ထို့အတူပါပဲ... လူ့ဘဝဆိုတာ သံသရာလေဆိပ်ကြီးပါပဲ။ ဒီမှာ စီးပွားဥစ္စာတွေ၊ ရာထူးတွေနဲ့ နေပျော်နေကြပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းကျတော့ "သေခြင်းတရား" ဆိုတဲ့ လေယာဉ် ဆိုက်ရောက်လာရင် အကုန်ထားခဲ့ပြီး ခရီးဆက်ရဦးမှာပါ။ ဆောင်းခိုငှက်လိုပါပဲ၊ ဒီနေရာဟာ ကိုယ့်အိမ်အစစ် မဟုတ်ပါဘူး။

ကဲ... ပါဠိတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီးပြီဆိုတော့... အခု အပိုင်းမှာတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခရီးသွားနေတဲ့ ငှက်ကလေးတွေကို ကြည့်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ "မနိန္ဒြေ" (Mind Faculty) ကို ဝိပဿနာရှုကွက် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြရအောင်။

Vipassana Instruction (Migration of the Mind):

သူတော်ကောင်းတို့ လမ်းလျှောက်နေတဲ့အခါ၊ သို့မဟုတ် ကားစီးနေတဲ့အခါ ဒီရှုကွက်ကို သုံးပါ။

ငှက်တစ်ကောင် ပျံသန်းဖို့အတွက် အရင်ဆုံး "ပျံချင်တဲ့စိတ်" (Intention) ဖြစ်ပေါ်ရပါတယ်။ အဲဒီစိတ်က တောင်ပံတွေကို လှုပ်ရှားစေတယ်။

ထို့အတူပါပဲ... ငါတို့ လမ်းလျှောက်နေတာ၊ အလုပ်လုပ်နေတာ ဘယ်သူက ခိုင်းတာလဲ။

"မနိန္ဒြေ" လို့ခေါ်တဲ့ စိတ်မင်း (King Mind) က ခိုင်းတာပါ။

၁။ မနော (Mind): သွားချင်တဲ့ စိတ်ဆန္ဒ ဖြစ်တယ်။

၂။ ဝါယော (Wind): စိတ်က လေဓာတ်ကို တွန်းကန်လိုက်တယ်။

၃။ ကာယ (Body): ခြေထောက်တွေ ကြွလိုက်၊ ချလိုက်နဲ့ ရွေ့လျားသွားတယ်။

အဓိက ရှုရမည့် အချက်:

"ငါ သွားနေတာ မဟုတ်ဘူး။ စိတ် (Driver) က ရုပ် (Car) ကို မောင်းနှင်နေတာ" လို့ ရှုပါ။

ငှက်တွေက မြောက်ကနေ တောင်ကို ပျံသန်းသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ် (Mental Process) ဟာလည်း တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက်နဲ့ အလွန်မြန်ဆန်တဲ့ နှုန်းနဲ့ ပြေးနေပါတယ်။

"စိတ်တစ်ခု ဖြစ်တယ် (Birth)၊ အဲဒီစိတ် ချုပ်သွားတယ် (Death)။ နောက်စိတ်တစ်ခု ပြန်ဖြစ်တယ် (Rebirth)။"

ဒါဟာ စက္ကန့်တိုင်းမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ "Micro-Migration" (အသေးစား သံသရာလည်ခြင်း) ပါပဲ။

ဒီစိတ်အစဉ်ရဲ့ အရှိန်အဟုန်ကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ "သြော်... ငါ့စိတ်က တစ်နေရာတည်းမှာ မနေပါလား။ ငှက်လိုပဲ အမြဲ ပျံသန်းနေပါလား" လို့ သိမြင်ရင် "မနိန္ဒြေ" ရဲ့ သဘောကို ပေါက်ရောက်ပါလိမ့်မယ်။

ခရီးသွားရင်း၊ သွားလာလှုပ်ရှားရင်း ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ ဒိဋ္ဌိ (၃) မျိုးကို အခုလို ဖြုတ်ကြရအောင်။

၁။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "I am the Traveler" Illusion):

"ငါ ခရီးထွက်မယ်၊ ငါ ရန်ကုန်သွားမယ်" လို့ ပြောကြတယ်။ ဒါ ပညတ် (Concept) ပါ။

ပရမတ် (Ultimate Reality) မှာတော့ "ငါ" မရှိပါဘူး။ ရုပ်ကတော့ ကားပေါ်မှာ ပါသွားတယ်။ နာမ် (စိတ်) ကတော့ တစ်မိုင်လောက် ရောက်ရင် အဟောင်းတွေ ချုပ်ပြီး အသစ်တွေ ဖြစ်နေပြီ။ ရန်ကုန်ရောက်တဲ့ လူဟာ မန္တလေးက ထွက်လာတဲ့ လူ မဟုတ်တော့ဘူး။ ရုပ်ရော နာမ်ရော သန်းပေါင်းများစွာ ပြောင်းလဲပြီးပြီ။ "ဖြစ်စဉ်အဆက် (Continuity)" သာ ရှိတယ်လို့ ရှုပါ။

၂။ သဿတဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "Home is Permanent" Illusion):

"အိမ်ပြန်ရောက်ရင် အနားယူမယ်၊ အိမ်က ငါ့အတွက် လုံခြုံတယ်" လို့ ထင်တာ သဿတဒိဋ္ဌိပါ။

ငှက်တွေက ဆောင်းကုန်ရင် ပြန်ပျံရသလို၊ ငါတို့လည်း ဒီအိမ်မှာ တစ်သက်လုံး မနေရပါဘူး။ သေမင်းက "အချိန်တန်ပြီ" လို့ ခရာမှုတ်တာနဲ့ ဒီအိမ်၊ ဒီကား၊ ဒီမိသားစု အကုန်ထားခဲ့ပြီး ထွက်ခွာရမှာပါ။ "နေစရာသာ ရှိတယ်၊ ပိုင်ဆိုင်ရာ မရှိဘူး" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

၃။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "Journey Ends at Death" Illusion):

"သေရင် ပြီးတာပဲ၊ နောက်ဘဝ မရှိပါဘူး" လို့ ယူဆတာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိပါ။

ငှက်တစ်ကောင်ဟာ သစ်ကိုင်းတစ်ခုကနေ ပျံထွက်သွားရင် ပျောက်သွားတာလား။ မဟုတ်ပါဘူး။ နောက်သစ်ကိုင်းတစ်ခုကို ရောက်သွားတာပါ။ ထို့အတူပါပဲ... စုတိစိတ် (Death Consciousness) ကျသွားတာနဲ့ တပြိုင်နက် ပဋိသန္ဓေစိတ် (Rebirth Consciousness) က နောက်ဘဝတစ်ခုမှာ ချက်ချင်း ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်စွမ်းအင် (Mental Energy) ဟာ ဘယ်တော့မှ အလကား ပျောက်မသွားပါဘူး။ နိဗ္ဗာန် မရောက်မချင်း ခရီးဆက်ရဦးမှာပါပဲ။

"မနိန္ဒြေ" နှင့် "သရဏဂုံတည်ခြင်း၏ အကျိုး (၉)" ကို ဆက်စပ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ပုဒ်ရေ (၄၁) မှာ "တန်ခိုးကြီးခြင်း၊ ခြွေရံသင်းပင်း များပြားခြင်း" (Great Retinue/Influence) အကျိုးကို ညွှန်းဆိုထားပါတယ်။ ဆောင်းခိုငှက်တွေကို ကြည့်ပါ။ သူတို့ဟာ တစ်ကောင်တည်း မပျံဘူး။ အုပ်စုလိုက် (V-Formation) ပျံသန်းကြတယ်။ ခေါင်းဆောင်ငှက်က ရှေ့ကသွားရင် နောက်က ငှက်တွေက ညီညီညာညာ လိုက်ကြတယ်။ ဒါဟာ "စည်းလုံးခြင်း" နဲ့ "ခေါင်းဆောင်မှု" ပါပဲ။

ထို့အတူပါပဲ... သရဏဂုံတည်သူ၊ "မနိန္ဒြေ" (စိတ်) ကို နိုင်နင်းသူဟာ မိမိရဲ့ စိတ်အာရုံတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်သလို၊ သူတစ်ပါးအပေါ်မှာလည်း ဩဇာတိက္ကမ လွှမ်းမိုးနိုင်ပါတယ်။ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်သူရဲ့ နောက်မှာ ခြွေရံသင်းပင်းတွေ လိုက်ပါကြစမြဲပါ။ သံသရာခရီးသွားဖော် အချင်းချင်း (Kalyana Mitta) လက်တွဲခေါ်ဆောင်သွားနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ဟာ မဟာသရဏဂုံရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်စေဖို့ Hswagata ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့  ဇာတ်လမ်း (Case-2532) လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက Template T252 (Wildlife Incident Report) နဲ့ Policy 27, Art 27.5 (Animal Welfare) ကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်လေးပါ။

တစ်နေ့သော မနက်ခင်းမှာ ပြတိုက်ဝင်းထဲက ဖန်နံရံတစ်ခုအောက်မှာ ငှက်ကလေးတစ်ကောင် ပြုတ်ကျနေတာကို တွေ့ရတယ်။ အဲဒီငှက်က မြန်မာပြည်မှာ တွေ့နေကျ ငှက် မဟုတ်ဘူး။ ရောင်စုံ အမွှေးအတောင်တွေနဲ့ သိပ်လှတယ်။ "ပုစွန်တောင်ငှက်" (Pitta bird) အမျိုးအစားလို့ ဆိုတယ်။ သူက ခရီးပန်းပြီး (Exhausted) သို့မဟုတ် ဖန်ကို အလင်းပေါက် ထင်ပြီး ဝင်တိုက်မိပုံ ရတယ်။

ပြတိုက်ဝန်ထမ်း ကောင်မလေး "မလှ" (အမည်လွှဲ) က အဲဒီငှက်ကို ကောက်ရသွားတယ်။ ငှက်က မသေသေးဘူး၊ မောနေတာ။ မလှက ငှက်ကလေးကို သဘောကျပြီး...

"လှလိုက်တာ... ငါမွေးထားလိုက်မယ်။ လှောင်အိမ်လေးနဲ့ ထည့်ပြီး အစာကျွေးထားရင် ကောင်းမယ်" ဆိုပြီး သူ့အိမ်ကို ယူသွားဖို့ ပြင်တယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်ဥယျာဉ်မှူး ဦးဘက မြင်တော့ တားတယ်။

"မလုပ်နဲ့ မလှ။ ဒါ ဆောင်းခိုငှက်။ သူ့မှာ သွားစရာ ခရီးရှိတယ်။ လှောင်အိမ်ထဲ ထည့်ထားရင် သူ သေသွားလိမ့်မယ်"

မလှက လက်မခံဘူး။ "ဦးဘကလည်း... ကျွန်မက စေတနာနဲ့ ပြုစုမှာပါ။ အပြင်မှာ လွှတ်ထားရင် ကြောင်စားသွားမှာပေါ့"

စကားများနေတုန်း ပြတိုက်မှူးချုပ် ဆရာတော် ရောက်လာတယ်။ ဆရာတော်က ငှက်ကို ကြည့်ပြီး T252 ဖောင်ကို ယူလာခိုင်းတယ်။

"ဒကာမကြီး မလှ... Policy 27, Art 27.5 မှာ 'တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း မပြုရ' လို့ ပါတယ်။ ဒီငှက်က 'ဧည့်သည်'။ သူ့အိမ်က ဒီမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒကာမကြီးက သူ့ကို ချစ်လို့ မွေးတာလား၊ လိုချင်လို့ (Tanha) မွေးတာလား"

မလှက ငြိမ်သွားတယ်။ "ချစ်... ချစ်လို့ပါ ဘုရား"

ဆရာတော်က ပြုံးပြီး မိန့်တယ်။

"တကယ်ချစ်ရင် သူ့ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့် (Freedom) ကို ပေးရမှာပေါ့။ ငှက်ဆိုတာ ပျံသန်းနေမှ ငှက်ပီသတာ။ လှောင်အိမ်ထဲမှာဆိုရင် သူဟာ အကျဉ်းသား ဖြစ်သွားပြီ။ ငါတို့လည်း သံသရာမှာ တဏှာလှောင်အိမ်ထဲ ပိတ်မိနေလို့ ဒုက္ခရောက်နေတာလေ။ ကိုယ်တိုင် လွတ်မြောက်ချင်ရင် သူများကိုလည်း လွတ်မြောက်ခွင့် ပေးရမယ်။ အခု သူ့ကို ရေတိုက်၊ အားရှိအောင် ကျွေးပြီးရင် ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်ပါ။ အဲဒါမှ တကယ့် မေတ္တာ စစ်စစ်"

ဆရာတော်ရဲ့ စကားကြောင့် မလှ သဘောပေါက်သွားတယ်။ ငှက်ကလေးကို ဂလူးကို့စ်ရည် တိုက်၊ ပြုစုပြီးတော့ ပြတိုက်ခေါင်မိုးပေါ်ကနေ ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်တယ်။ ငှက်ကလေးက အားရပါးရ အတောင်ခတ်ပြီး ကောင်းကင်ပြာကြီးထဲ ပျံတက်သွားတယ်။

"သွားတော့နော်... ခရီးလမ်းဆုံးအောင် သွားပါ" လို့ မလှက လက်ပြရင်း ကြည်နူးသွားတယ်။

"တွေ့လား... ဒကာမကြီးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ 'ပိုင်ဆိုင်ချင်တဲ့ လောဘ' ငြိမ်းသွားပြီး 'လွတ်မြောက်စေချင်တဲ့ မေတ္တာ' ဖြစ်သွားပြီ။ အဲဒါ မနိန္ဒြေကို အောင်မြင်တာပဲ" လို့ ဆရာတော်က သာဓုခေါ်လိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဆောင်းခိုငှက်များ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။

၁။ အိမ်အစစ်မရှိဘဲ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ မရပ်မနား ရွှေ့ပြောင်းသွားလာနေရခြင်းသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။

၂။ ဘဝကို တွယ်တာပြီး ခန္ဓာအိမ်သစ်များကို လိုချင်မက်မောနေခြင်း (Migratory Instinct/Tanha) သည် "သမုဒယသစ္စာ"။

၃။ သံသရာခရီး ပြတ်စဲ၍ ငြိမ်းချမ်းစွာ ရပ်နားခြင်း (နိဗ္ဗာန်) သည် "နိရောဓသစ္စာ"။

၄။ မနိန္ဒြေကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ သတိဖြင့် သွားလာလှုပ်ရှားခြင်း၊ လမ်းမှန်ကို ရွေးချယ်ခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါပေတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း ဒီနေ့ ဆောင်းခိုငှက်များနေ့မှာ "ငါသည်လည်း သံသရာခရီးသည် တစ်ဦးပါလား" ဟု သံဝေဂရလျက်၊ နားခိုရာ အိမ်အတုများ (ဘဝများ) ကို မတွယ်တာဘဲ၊ နားခိုရာ အိမ်အစစ် (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်သည်အထိ အားမလျော့တမ်း ပျံသန်းနိုင်ကြပါစေ။

ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာများ တိုးတက်သကဲ့သို့ ဓမ္မအသိဉာဏ်များ တိုးတက်ပြီး၊ လောကကောင်းကျိုးကို ထမ်းရွက်နိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၁ မေ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.