Day: 131 | ၁၀ မေ ၂၀၂၄ | ရှေးဟောင်းသစ်ပင်များ (သစ်ပင်နှင့် ကာယိန္ဒြေ) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ရုက္ခ (သစ်ပင်) | Dendrology

Day: 131 | ၁၀ မေ ၂၀၂၄ | ရှေးဟောင်းသစ်ပင်များ (သစ်ပင်နှင့် ကာယိန္ဒြေ) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ရုက္ခ (သစ်ပင်) | Dendrology

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၀) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ရဲ့ "အလင်းရောင်နေ့" (Day of Light) အကြိုကာလလေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ရှေးဟောင်းသစ်ပင်ကြီးများနှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘောတရား" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လောကမှာ သစ်ပင်တွေဟာ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ အသက်ရှည်ကြပေမဲ့၊ နောက်ဆုံးမှာ ပျက်စီးကြရတာပါပဲ။ ဒီသဘာဝတရားကို ကြည့်ပြီး သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဉာဏ်အလင်းရောင်များ တောက်ပနိုင်ကြပါစေ၊ ပညာအလင်းဖြင့် ဘဝခရီးကို လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောမီ၊ တရားမနာမီမှာ ဒီနေ့ဟောကြားမယ့် "သစ်ပင်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ခဏလောက် တည်ငြိမ်သွားအောင် "ကာယဂတာသတိ" (Mindfulness of Body) ကို သစ်ပင်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ရှုမှတ်ကြည့်ရအောင်။ စိတ်ကို ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် (ကာယ) တစ်ခုလုံးအပေါ် ဖြန့်ကြက်လိုက်ပါ။ သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင် မြေကြီးပေါ်မှာ အမြစ်တွယ်ပြီး မတ်မတ်ရပ်နေသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးလည်း ပထဝီမြေဓာတ်ပေါ်မှာ တည်နေတာကို အာရုံပြုပါ။ "မာတာ၊ ပျော့တာ၊ တင်းတာ၊ တောင့်တာ" ဆိုတဲ့ သဘောလေးတွေကို သတိထားကြည့်ပါ။ သစ်ပင်က မလှုပ်ရှားဘဲ ငြိမ်သက်နေသလို၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကိုလည်း မလှုပ်မယှက် ငြိမ်သက်စွာထားပြီး (၁) မိနစ်လောက် ရှုမှတ်လိုက်ကြရအောင်...။

ကဲ... စိတ်ကလေး အတော်အတန် ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ခေတ် "သစ်ပင်ဗေဒ" (Dendrology) ရှုထောင့်ကနေ ဓမ္မကို ချိတ်ဆက် ကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သိပ္ပံပညာရှင်တွေက သစ်ပင်တွေကို လေ့လာတဲ့အခါ "Dendrochronology" (သစ်ပင်နှစ်ကွင်း ဗေဒ) ဆိုတဲ့ ပညာရပ်ကို သုံးကြတယ်။ သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ကို ခုတ်လှဲလိုက်ရင် အထဲမှာ အဝိုင်းလိုက်၊ အဝိုင်းလိုက် နှစ်ကွင်း (Tree Rings) လေးတွေ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ နှစ်ကွင်းတွေက သစ်ပင်ရဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းပါပဲ။

နှစ်တစ်နှစ်မှာ မိုးကောင်းရင် နှစ်ကွင်းက ကျယ်တယ်။ မိုးခေါင်ရင် နှစ်ကွင်းက ကျဉ်းတယ်။ တောမီးလောင်ခဲ့ရင် မီးလောင်ရာ အမည်းစက် ကျန်ခဲ့တယ်။ ပြောရရင် သစ်ပင်ဟာ သူ့သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံး တွေ့ကြုံခဲ့ရတဲ့ လောကဓံတွေကို သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် (Trunk) ထဲမှာ "Memory" (မှတ်ဉာဏ်) အနေနဲ့ သိမ်းဆည်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်နိုင်ငံက "Methuselah" လို့ခေါ်တဲ့ ထင်းရှူးပင်ကြီးဆိုရင် အသက် (၄၈၀၀) ကျော်နေပြီ။ ပိရမစ်တွေ မဆောက်ခင်ကတည်းက ရှိနေခဲ့တာ။ သူ့ရဲ့ ဆဲလ် (Cells) တွေဟာ "Cellulose" နဲ့ "Lignin" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပစ္စည်းတွေနဲ့ အလွန်ခိုင်မာအောင် ဖွဲ့စည်းထားလို့ ဒီလောက် ကြာကြာခံတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သစ်ပင်ဆိုတာ "သက်ရှိ စာကြည့်တိုက်" (Living Library) ကြီးပါပဲ။ သူက စကားမပြောဘူး၊ ဒါပေမဲ့ သူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ သမိုင်းတွေ ရေးထိုးထားတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ "နာမ်ခန္ဓာ" (Mental Body) ထဲမှာလည်း ဘဝသံသရာတစ်လျှောက်လုံး ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံ (Kamma) တွေ၊ စိတ်အမှတ်အသား (Sanna) တွေကို နှစ်ကွင်းတွေလိုပဲ မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ သစ်ပင်မှာ မီးလောင်ရာ အမာရွတ် ကျန်သလို၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာလည်း ဒေါသဖြစ်ခဲ့ဖူးတဲ့ အမာရွတ်တွေ၊ ကုသိုလ်ပြုခဲ့ဖူးတဲ့ ရွှေရောင်နှစ်ကွင်းတွေ ကျန်ရစ်နေတာပါပဲ။ သစ်ပင်ကို လှန်ကြည့်မှ မြင်ရသလို၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း ဝိပဿနာနဲ့ လှန်ကြည့်မှ ဒီကံကြမ္မာ နှစ်ကွင်းတွေကို မြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... သိပ္ပံဘက်ကနေ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်ဘက်ကို ကူးပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတကပါဠိတော်မှာ "ရုက္ခဓမ္မဇာတ်" (Rukkha Dhamma Jataka) အပါအဝင် သစ်ပင်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဟောကြားချက်တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဘုရားရှင်က သစ်ပင်ကို "သက်ရှိ" (One-facultied life) အနေနဲ့ သတ်မှတ်ပေမဲ့၊ ဝိညာဉ် (Consciousness) ရှိတဲ့ သတ္တဝါအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သစ်ပင်တွေမှာ သင်ခန်းစာယူစရာ "ရုက္ခဓမ္မ" (Nature of Tree) ရှိပါတယ်။

ပါဠိတော်မှာ "သဗ္ဗေ သတ္တာ မရိဿန္တိ" - သတ္တဝါအားလုံး သေကြရမည်၊ "ရုက္ခာပိ ပတန ဓမ္မာ" - သစ်ပင်တို့သည်လည်း လဲကျခြင်းသဘော ရှိကုန်၏ လို့ ဆိုပါတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ကုသိနာရုံပြည်က ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံခဲ့တဲ့ "အင်ကြင်းပင်" (Sal Trees) ကြီးတွေကို ကြည့်ပါ။ ဘုရားရှင် လက်ထက်က ပွင့်လန်းခဲ့ပေမဲ့၊ အခုချိန်မှာ အဲဒီ အင်ကြင်းပင် မူရင်းကြီးတွေ ရှိသေးလား။ မရှိတော့ပါဘူး။ အသစ်တွေပဲ ရှိတော့တယ်။ သစ်ပင် ဘယ်လောက် အသက်ရှည်ရှည်၊ "အနိစ္စ" (Impermanence) ဆိုတဲ့ ဓားချက်အောက်မှာတော့ လဲကျရတာချည်းပါပဲ။

ဒါကို ဓမ္မအမြင်နဲ့ အကျယ်ချဲ့ရရင်... သစ်ပင်ကြီးတွေဟာ "ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါး အစုအဝေးမျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့မှာ "ငါ" ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိပါဘူး။ အရွက်ကြွေတာကို ဝမ်းမနည်းဘူး၊ အသစ်ထွက်တာကို ဝမ်းမသာဘူး။ ဥတုရာသီ (Temperature) အပြောင်းအလဲအတိုင်း လိုက်ပါပြောင်းလဲတယ်။ လူတွေကသာ "ငါ့အပင်၊ ငါ့အိမ်" လို့ စွဲလမ်းပြီး ဒုက္ခရောက်နေကြတာ။ သစ်ပင်ကတော့ တရားပြနေပါတယ်။ "ငါတောင်မှ မမြဲရင်၊ မင်းတို့ရဲ့ နုနယ်တဲ့ ခန္ဓာကိုယ်လေးက ခံနိုင်ပါ့မလား" လို့ သတိပေးနေသလိုပါပဲ။

ကဲ... ပါဠိတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီးပြီဆိုတော့... အခု အပိုင်းမှာတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သစ်ပင်တစ်ပင်ကို ကိုင်တွယ်ကြည့်ပြီး "ကာယိန္ဒြေ" (Kayindriya - ကိုယ်အစိုးရခြင်း) နဲ့ တွဲဖက်ကာ ဝိပဿနာရှုကွက် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ရှုကွက်က "အထိအတွေ့" (Touch) ဖြစ်ပါတယ်။

Vipassana Instruction (Tree & Body Meditation):

သူတော်ကောင်းတို့... သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ရဲ့ အခေါက် (Bark) ကို လက်နဲ့ စမ်းကြည့်လိုက်ပါ။ ကြမ်းတမ်းတယ်၊ မာကျောတယ်။

၁။ ကာယဒွါရ (Body Door): ကိုယ့်ရဲ့ လက်ဖဝါးမှာရှိတဲ့ အကြည်ဓာတ် (Kayappasada)။

၂။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (Tactile Object): သစ်ပင်ရဲ့ မာကျောမှု (Pathavi)။

၃။ ကာယဝိညာဉ် (Body Consciousness): "မာတယ်၊ ကြမ်းတယ်" လို့ သိလိုက်တဲ့ စိတ်။

ဒီနေရာမှာ အဓိက ကွာခြားချက်ကို ရှုရမယ်။

သစ်ပင်မှာ "ကာယ" (ရုပ်) ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ "ကာယိန္ဒြေ" (Sensory Faculty) မရှိဘူး။ ဒါကြောင့် သစ်ပင်ကို ဓားနဲ့ ခုတ်ရင် သူက "နာတယ်" (Dukkha Vedana) လို့ မခံစားရဘူး။

လူမှာကျတော့ "ကာယ" ရော "ကာယိန္ဒြေ" ရော ရှိတယ်။ ခြင်ကိုက်ရင်တောင် သိတယ်။ ဆူးစူးရင် နာတယ်။

ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲဆိုတော့...

"သြော်... သစ်ပင်ကြီးက နှစ်ပေါင်းရာချီ ခံနိုင်တာက သူ့မှာ ခံစားတတ်တဲ့ 'နာမ်' မရှိလို့ကိုး။ ငါတို့ ခန္ဓာကိုယ်က နည်းနည်းလေး ထိခိုက်တာနဲ့ နာကျင်နေရတာက 'ကာယိန္ဒြေ' ဆိုတဲ့ အာရုံခံစားမှု ရှိနေလို့ပါလား"

"ခံစားမှု ရှိခြင်းသည် ဒုက္ခ၊ ခံစားမှု မရှိခြင်း (ရုပ်သက်သက်) သည် ဥပေက္ခာ"။

ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို သစ်တုံးတစ်တုံးလို သဘောထားပြီး ရှုမှတ်ပါ။ "နာရင်လည်း မာတဲ့သဘောပဲ၊ ယားရင်လည်း လှုပ်တဲ့သဘောပဲ" လို့ ဓာတ်သဘောသက်သက် မြင်အောင်ကြည့်ရင် "ငါနာတယ်" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ကွာကျသွားပါလိမ့်မယ်။

သဘာဝတရားနဲ့ သစ်ပင်တွေကို ကြည့်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတတ်တဲ့ ဒိဋ္ဌိ (၃) မျိုးကို အခုလို ဖြုတ်ကြရအောင်။

၁။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "My Body is Strong" Illusion):

"ငါ ကျန်းမာတယ်၊ ငါ သန်စွမ်းတယ်၊ သစ်ပင်ကြီးလိုပဲ" လို့ ထင်နေရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိပါ။

တကယ်တော့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးက သစ်ပင်လောက်တောင် မခိုင်မာပါဘူး။ အရိုးဆိုတာ သစ်ကိုင်းလောက် မမာဘူး။ အသားဆိုတာ သစ်ခေါက်လောက် မခံနိုင်ဘူး။ သစ်ပင်တောင် လဲရင်၊ ဒီလောက် ပျော့ညံ့တဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က ဘာကျန်မှာလဲ။ "ငါ" ကောင် မဟုတ်၊ ပျက်စီးတတ်တဲ့ "ရုပ်အစု" သက်သက်ပါလားလို့ ရှုပါ။

၂။ သဿတဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "Nature is Eternal" Illusion):

"သဘာဝတရားက ထာဝရပဲ၊ ဒီသစ်ပင်ကြီးက အမြဲရှိနေမှာ" လို့ ထင်တာ သဿတဒိဋ္ဌိပါ။

ဘူမိဗေဒ (Geology) အရ ကြည့်ရင် တောင်တွေတောင် ပြိုပျက်သေးတာ၊ သစ်ပင်ဆိုတာ ပြောစရာ မလိုပါဘူး။ နှစ်တစ်ရာ ဆိုတာ သံသရာနဲ့ ယှဉ်ရင် မျက်တောင်တစ်ခတ်စာပဲ ရှိတယ်။ "အရာရာ မမြဲဘူး" (Anicca) ဆိုတဲ့ အမြင်ကို သစ်ရွက်ကြွေတိုင်း နှလုံးသွင်းပါ။

၃။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ (The "Dead is Dead" Illusion):

"သစ်ပင်သေရင် ထင်းဖြစ်တာပဲ၊ လူသေရင် မြေကြီးဖြစ်တာပဲ၊ ဘဝဆိုတာ ဒါပဲ" လို့ ယူဆတာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိပါ။

သစ်ပင် သေသွားရင်တောင် သူ့ရဲ့ အစေ့ (Seed) က နောက်ထပ် အပင်တစ်ပင်ကို ပေါက်စေသလို၊ လူသေသွားရင်လည်း "ကမ္မသတ္တိ" (Karmic Energy) ဆိုတဲ့ မျိုးစေ့က နောက်ဘဝတစ်ခုကို ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ အကြောင်းအကျိုး စက်ဝန်း (Cycle) မပြတ်သေးသမျှ ဘဝသစ် လာနေဦးမှာပဲလို့ ယုံကြည်ပါ။

ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၄၀) မှာ လာရှိတဲ့ "ကာယိန္ဒြေ" နှင့် "သရဏဂုံတည်ခြင်း၏ အကျိုး (၈)" ကို ဆက်စပ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ပုဒ်ရေ (၄၀) မှာ "ကိုယ်ခန္ဓာ ကျန်းမာခြင်း၊ အသက်ရှည်ခြင်း" အကျိုးကို ညွှန်းဆိုထားပါတယ်။ သစ်ပင်ကြီးတွေ အသက်ရှည်တာ ဘာကြောင့်လဲ။ သူတို့က "သီလ" (Stability/Restraint) ရှိလို့ပါ။ သူတို့က ဟိုပြေးဒီပြေး မလုပ်ဘူး။ တစ်နေရာတည်းမှာ ငြိမ်ငြိမ်နေတယ်။ နေပူဒဏ်၊ မိုးဒဏ်ကို သည်းခံ (Khanti) တယ်။

ထို့အတူပါပဲ... ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်ဟာ "ကာယိန္ဒြေ" ကို စောင့်ထိန်းပြီး၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်တဲ့ အကုသိုလ်တွေ (သူများအသက်သတ်ခြင်း၊ ခိုးခြင်း) ကို ရှောင်ကြဉ်မယ်၊ သစ်ပင်ကြီးလို သည်းခံစိတ် မွေးမယ်ဆိုရင် အသက်ရှည်ကျန်းမာတဲ့ အကျိုးကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သရဏဂုံ (Refuge) ဆိုတာ သံသရာမုန်တိုင်းထဲမှာ ခိုလှုံစရာ "ဗောဓိညောင်ပင်ကြီး" နဲ့ တူပါတယ်။ သစ်ပင်ရိပ်မှာ နားခိုရင် အေးမြသလို၊ ရတနာသုံးပါးရိပ်မှာ နားခိုရင် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးစေပါတယ်။

ဒီအချက်ကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်စေဖို့ Hswagata ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့  ဇာတ်လမ်း (Case-2531) လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက Template T253 (Environmental Log) နဲ့ Policy 27, Art 27.6 (Conservation of Flora) ကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်လေးပါ။

ပြတိုက်ဝင်းထဲမှာ သက်တမ်း (၁၀၀) ကျော်နေပြီဖြစ်တဲ့ "ကုက္ကိုပင်ကြီး" တစ်ပင် ရှိတယ်။ အဲဒီအပင်ကြီးက အရိပ်အာဝါသ ကောင်းလို့ ဘုရားဖူးတွေ အမြဲ နားခိုကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်နေ့မှာ ပြတိုက်ရဲ့ ဥယျာဉ်မှူး "ဦးဘ" (အမည်လွှဲ) က သစ်ပင်ရဲ့ ပင်စည်အောက်ခြေမှာ ပေါက်နေတဲ့ မှိုတွေကို တွေ့ပြီး စစ်ဆေးကြည့်တော့ အတွင်းထဲမှာ ပင်စည် ဆွေးမြေ့နေတာ (Internal Rot/Hollow Trunk) ကို တွေ့လိုက်ရတယ်။

ဒါကို T253 ဖောင်မှာ မှတ်တမ်းတင်ပြီး တင်ပြတော့၊ လုံခြုံရေး အရာရှိက "ဒီအပင်ကြီးက အန္တရာယ် ရှိတယ်။ လဲကျရင် လူပိနိုင်တယ်။ ခုတ်ပစ်မှ ဖြစ်မယ်" လို့ အကြံပြုတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဦးဘက လက်မခံဘူး။ "မဖြစ်ဘူး... ဒီအပင်ကြီးက ပြတိုက်မဖွင့်ခင် ကတည်းက ရှိတာ။ ဓာတ်တော်တွေကို စောင့်ရှောက်နေတဲ့ ရုက္ခစိုး ရှိတယ်။ ခုတ်လိုက်ရင် ငရဲကြီးမယ်" ဆိုပြီး ငိုယိုကာကွယ်တယ်။ ဝန်ထမ်းတွေကြားမှာ "သိပ္ပံ (Safety)" နဲ့ "သဒ္ဓါ (Faith)" အငြင်းပွားမှု ဖြစ်လာတယ်။

ပြတိုက်မှူးချုပ် ဆရာတော်က အခြေအနေကို သိတော့ ကြွလာတယ်။ ဆရာတော်က Policy 27, Art 27.6 ကို ကိုင်ပြီး ရှင်းပြတယ်။

"ဦးဘ... ဒကာကြီးရဲ့ သံယောဇဉ်ကို နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ 'ရုက္ခာပိ ပတန ဓမ္မာ' - သစ်ပင်ဆိုတာ လဲကျခြင်းသဘော ရှိတယ်။ အခု ဒီအပင်က အတွင်းက ဆွေးနေပြီ။ မတော်တဆ လဲကျလို့ ဘုရားဖူးတွေ သေဆုံးရင်၊ အဲဒါ ပိုပြီး ငရဲကြီးလိမ့်မယ်။ သစ်ပင်ကို ချစ်တာ ကောင်းပေမဲ့၊ လူ့အသက်ထက် ပိုမချစ်သင့်ဘူး"

ဆရာတော်က ဆက်ပြီး မိန့်တယ်။

"သစ်ပင်ခုတ်တာ ပါဏာတိပါတ မထိုက်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သစ်ပင်မှာ မှီခိုနေတဲ့ နတ်တွေ၊ ပိုးမွှားတွေ ထိခိုက်မှာစိုးလို့ 'ရုက္ခမူ' (Apology Ritual) လုပ်ပြီးမှ ခုတ်ကြစို့။ ဒီသစ်ပင်ကြီးရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရပေမဲ့၊ သူ့ရဲ့ သစ်သားတွေကို ဘုရားကျောင်းဆောင် ပြုပြင်တဲ့ နေရာမှာ ပြန်သုံးမယ်။ ဒါဆိုရင် သူ့အသက်က ဓမ္မထဲမှာ ဆက်ရှင်သန်သွားမှာပေါ့"

ဦးဘလည်း ဆရာတော်ရဲ့ စကားကြောင့် သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ... သစ်ပင်ကြီးလည်း အနိစ္စတရားနဲ့ မကင်းပါလား" လို့ တရားရသွားတယ်။ သစ်ပင်ခုတ်မယ့်နေ့မှာ ဝန်ထမ်းတွေအားလုံး စုပေါင်းပြီး မေတ္တာပို့ကြ၊ အမျှဝေကြနဲ့ စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်လိုက်ကြတယ်။

တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သံယောဇဉ်ကို ပညာနဲ့ ဖြတ်လိုက်တော့ အန္တရာယ်လည်း ကင်း၊ ကုသိုလ်လည်း ရသွားပုံကိုး။

ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ရှေးဟောင်းသစ်ပင်များ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။

၁။ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ အသက်ရှည်သော သစ်ပင်ကြီးများပင်လျှင် နောက်ဆုံး၌ ဆွေးမြေ့ပျက်စီးရခြင်း၊ လဲကျရခြင်းသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။

၂။ မမြဲသော အရာများကို မြဲမည်ဟု ထင်မှတ်ပြီး တွယ်တာစွဲလမ်းနေခြင်း (သစ်ပင်ကိုဖြစ်စေ၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုဖြစ်စေ) သည် "သမုဒယသစ္စာ"။

၃။ ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်း သဘောကို သိမြင်ပြီး တွယ်တာမှုကင်းစွာ ငြိမ်းအေးခြင်းသည် "နိရောဓသစ္စာ"။

၄။ ကာယိန္ဒြေကို ရှုမှတ်ခြင်း၊ သဘာဝတရားမှ သင်ခန်းစာယူခြင်း၊ သတိပဋ္ဌာန်တရား ပွားများခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါပေတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း ဒီနေ့ အလင်းရောင်နေ့မှာ ကိုယ့်ရဲ့ ပညာအလင်းရောင်ကို ထွန်းညှိပြီး၊ သစ်ပင်ကြီးတွေလို လောကဓံကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သော စိတ်ဓာတ်၊ သူတစ်ပါးကို အရိပ်အာဝါသ ပေးနိုင်သော မေတ္တာစိတ်ဓာတ်များဖြင့် ရှင်သန်နိုင်ကြပါစေ။

နောက်ဆုံးအချိန်မှာ ခန္ဓာသစ်ပင်ကြီး လဲကျသွားသည့်တိုင်၊ ကုသိုလ်မျိုးစေ့များ ကျန်ရစ်ပြီး ဘဝသံသရာ ခရီးဆက်နိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၀ မေ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.