Day: 052 | ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | မိခင်ဘာသာစကား (Mother Language) | အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဝိဘင်းပါဠိတော် | Linguistics

 

Day: 052 | ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | မိခင်ဘာသာစကား (Mother Language) | အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဝိဘင်းပါဠိတော် | Linguistics

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့ဆိုတဲ့ ဒီကနေ့ဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိခင်ဘာသာစကားနေ့ (International Mother Language Day) အခါသမယ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့လို မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး၊ ပြတိုက်တွေ၊ သမိုင်းဝင် နေရာတွေမှာ ဧည့်လမ်းညွှန် လုပ်ပေးနေကြတဲ့ သူတွေလိုပဲ မိမိတို့ရဲ့ မိခင်ဘာသာစကားကို အသုံးပြုပြီး အမှန်ကန်ဆုံးသော ဓမ္မလမ်းစဉ်ကို လမ်းညွှန်ပြသနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ လူ့ဘဝမှာ မှန်ကန်တဲ့ စကားတစ်ခွန်းဟာ ဘဝလမ်းကြောင်း တစ်ခုလုံးကို အလင်းရောင် ပေးနိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် ငါတို့တွေ စကားပြောဖို့ အတွက်၊ အသံတွေ ထွက်လာဖို့ အတွက် အဓိက အရေးပါတဲ့ အဆုတ်ထဲက လေ (ဝါယောဓာတ်) ရဲ့ လှုပ်ရှား တွန်းကန်နေတဲ့ သဘောတရားကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းပြီး သတိထားကြည့်ပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဆုတ်ထဲက လေလေးဟာ အပြင်ကို တွန်းကန် ထွက်လာပြီး လည်ချောင်း၊ အာခေါင်၊ သွား၊ နှုတ်ခမ်း တွေနဲ့ ရိုက်ခတ်သွားမှသာ 'အ၊ အာ၊ ဣ၊ ဤ' ဆိုတဲ့ အသံတွေ၊ စကားလုံးတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ တကယ်တော့ စကားလုံးဆိုတာ လေဓာတ် (ဝါယောဓာတ်) ရဲ့ ဖောက်ပြန်မှု သက်သက်ပါပဲ။ အဲဒီ လေဓာတ်လေးဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာပြီး ပြန်မထွက်တော့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ထွက်သွားပြီး ပြန်မဝင်တော့ရင် ငါတို့ရဲ့ အသက်ရှင်ခြင်းဆိုတာ ရပ်တန့်သွားပါပြီ။ ဘယ်လို မိခင်ဘာသာစကားနဲ့မှ စကားပြောလို့ မရတော့ပါဘူး။

ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အချိန်မရွေး ဖောက်ပြန် ပျက်စီးသွားနိုင်တယ်၊ ငါတို့ ဂုဏ်ယူနေတဲ့ အသံတွေ၊ စကားလုံးတွေ ဆိုတာလည်း လေထဲမှာ ပျောက်ကွယ်သွားမယ့် အရာတွေချည်းပဲ ဆိုတဲ့ 'မရဏနုဿတိ' နဲ့ 'ဝါယောကသိုဏ်း' ကို ပေါင်းစပ်ကာ၊ ခဏလောက် စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ သံဝေဂဉာဏ်လေး ကိန်းအောင်းသွားအောင် ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။

ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘော၊ အသံတွေရဲ့ ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ သဘောလေးကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ မိခင်ဘာသာစကားနေ့မှာ လူသားတွေ ဆက်သွယ် ပြောဆိုနေကြတဲ့ ဘာသာစကား ပညာရပ်ကို၊ ပိဋကတ်တော်လာ အဘိဓမ္မာ သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့၊ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း အသေးစိတ် ဆွေးနွေး ဟောကြားသွားပါမယ်။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူသားတွေရဲ့ ဘာသာစကား ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ အသံထွက်ပုံ၊ ဝါကျ ဖွဲ့စည်းပုံ တွေကို အသေးစိတ် လေ့လာတဲ့ ပညာရပ်ကို အင်္ဂလိပ်လို Linguistics (ဘာသာဗေဒ သိပ္ပံပညာ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တိရစ္ဆာန်တွေမှာလည်း သူတို့အချင်းချင်း ဆက်သွယ်တဲ့ အသံတွေ ရှိပေမယ့်၊ လူသားတွေရဲ့ ဘာသာစကားကတော့ အလွန် ရှုပ်ထွေး နက်နဲပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ဘာသာစကား တစ်ခုကို လေ့လာတဲ့အခါ Phonetics လို့ခေါ်တဲ့ အသံထွက် သိပ္ပံ၊ Morphology လို့ခေါ်တဲ့ စကားလုံး ဖွဲ့စည်းမှု၊ Syntax လို့ခေါ်တဲ့ ဝါကျ တည်ဆောက်မှု ဆိုပြီး အလွှာလိုက် အလွှာလိုက် ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာကြပါတယ်။

လူတစ်ယောက် စကားပြောလိုက်တဲ့ အချိန်မှာ ဦးနှောက်ထဲက Broca's area နဲ့ Wernicke's area ဆိုတဲ့ အာရုံကြော ဌာနကြီး နှစ်ခုက အပြင်းအထန် အလုပ်လုပ်ရပါတယ်။ တစ်ခုက စကားလုံးတွေကို စဉ်းစား ရွေးချယ်ပေးပြီး၊ နောက်တစ်ခုက အဲဒီ စကားလုံးတွေကို အသံထွက်လာအောင် ကြွက်သားတွေကို အမိန့်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မိမိ ငယ်ငယ်ကတည်းက သင်ယူလာခဲ့တဲ့ 'မိခင်ဘာသာစကား' (Mother Tongue) ဟာ ဦးနှောက်ရဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံး အလွှာတွေမှာ ကိန်းအောင်းနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အလွန် ဝမ်းသာတဲ့ အချိန်၊ အလွန် ကြောက်လန့်တဲ့ အချိန်တွေမှာ လူတွေဟာ ကိုယ့်မိခင် ဘာသာစကားနဲ့ပဲ အလိုအလျောက် အော်ဟစ် ပြောဆိုမိတတ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူမျိုး တစ်မျိုးရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းကြောင်း၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထား၊ သူတို့ရဲ့ ရာသီဥတု သဘာဝ တွေ အားလုံးဟာ အဲဒီ မိခင်ဘာသာစကားထဲမှာ မှတ်တမ်းတင်ပြီးသား ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင်တွေ (Linguists) ရဲ့ အဆိုအရ 'ဘာသာစကားဟာ ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အသက်' ပါပဲ။ ဘာသာစကား တစ်ခု ကွယ်ပျောက်သွားရင် အဲဒီ လူမျိုးရဲ့ တွေးခေါ်ပုံ ယဉ်ကျေးမှုကြီး တစ်ခုလုံး သမိုင်းထဲကနေ ပျောက်ကွယ်သွားတာနဲ့ အတူတူပဲ လို့ ဆိုပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား... ဘာသာစကားတွေက ဒီလောက် အရေးကြီးရင်၊ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကောင်းဆုံး ဘာသာစကား ဆိုတာ ဘယ်ဘာသာစကားလဲ' လို့ မေးစရာ ရှိလာပါတယ်နော်။ သိပ္ပံပညာအရတော့ အကောင်းဆုံး ဘာသာစကားရယ်လို့ ခွဲခြား သတ်မှတ်လို့ မရပါဘူး။ အားလုံးက သူ့တန်ဖိုးနဲ့သူ ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဓမ္မအမြင်နဲ့ ကြည့်ရင်တော့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကောင်းဆုံး ဘာသာစကား ဆိုတာ လူတွေကို သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်အောင် လမ်းညွှန်ပေးနိုင်တဲ့ 'ဓမ္မစကား' (Dhamma Language) သာလျှင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဘာသာစကားရဲ့ သဘောတရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဝိဘင်းပါဠိတော်၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ တွေမှာ အလွန် နက်ရှိုင်းစွာ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ကဲ... ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်လက်ပြီး တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြရအောင်နော်။

အဘိဓမ္မာ တရားတော်မှာ အသိဉာဏ် ပညာရဲ့ အမြင့်ဆုံး အဆင့်တွေကို ပြဆိုတဲ့ နေရာမှာ 'ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ် လေးပါး' ကို ဟောကြားထားပါတယ်။ အဲဒီ လေးပါးထဲမှာ 'နိရုတ္တိ ပဋိသမ္ဘိဒါ' ဆိုတာ ပါဝင်ပါတယ်။ ပါဠိတော် အနက်ကို တစ်လုံးချင်း သေချာ ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ကြစို့။ 'နိရုတ္တိ' ဆိုတာက သဒ္ဒါ၊ ဘာသာစကား၊ အသံထွက် တွေကို ဆိုလိုပါတယ်။ 'ပဋိသမ္ဘိဒါ' ဆိုတာကတော့ အကန့်အသတ်မရှိ ထိုးထွင်း သိမြင်နိုင်တဲ့ အဘိဉာဏ် တစ်မျိုးပါ။ ဒါကြောင့် 'နိရုတ္တိ ပဋိသမ္ဘိဒါ' ဆိုတာ သတ္တဝါတွေရဲ့ ဘာသာစကား အသီးသီးကို သင်စရာမလိုဘဲ အလိုလို သိမြင် နားလည်ပြီး၊ မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုနိုင်တဲ့ အထွတ်အထိပ် ဉာဏ်ပညာကြီး ဖြစ်ပါတယ်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်နဲ့ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်ကြီး အချို့ဟာ ဒီဉာဏ်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြပါတယ်။ ဘုရားရှင်ဟာ တရားဟောတဲ့ အခါမှာ ဒေသခံတွေရဲ့ ဘာသာစကား၊ မျိုးနွယ်စုတွေရဲ့ မိခင်ဘာသာစကား အလိုက် ကွဲပြားအောင်၊ အသံ အနိမ့်အမြင့် သံနေသံထားက အစ သူတို့ရဲ့ ရင်ထဲကို တိုက်ရိုက် ရောက်သွားအောင် ဟောကြားနိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။ ဘုရားရှင် အသုံးပြုတဲ့ မာဂဓ ဘာသာစကား (ပါဠိစကား) ဟာ သတ္တဝါတွေရဲ့ နားထဲမှာ အလွန် ချိုမြိန်ပြီး၊ စိတ်နှလုံးကို ငြိမ်းချမ်းစေတဲ့ ဓမ္မဘာသာစကား ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကီ ကဗျာဆရာ တစ်ယောက်ဟာ ကဗျာစပ်တဲ့ အခါ၊ လူတွေရဲ့ စိတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်အောင် စကားလုံး အလှအပတွေ၊ ကာရန် အချိတ်အဆက်တွေကို သုံးပြီး ရေးစပ်ပါတယ်။ ကဗျာဖတ်လိုက်ရင် ရင်ထဲမှာ ကြည်နူးသွားတယ်၊ ဝမ်းနည်းသွားတယ်။ အဲဒါဟာ ဘာသာစကားရဲ့ လောကီ စွမ်းအားပါ။ ဒါပေမဲ့ ပါဠိတော် ဓမ္မစကား တွေကျတော့ ကဗျာလို စကားလုံး လှအောင် ရေးဖွဲ့ထားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ သစ္စာလေးပါး အမှန်တရား (Truth) ကို တည့်တည့်မတ်မတ် ညွှန်ပြနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဗျာက လောကီ ခံစားမှုကို နိုးဆွပေးပြီး၊ ပါဠိတော်က လောကုတ္တရာ ဉာဏ်ပညာကို နိုးဆွပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဓမ္မစကားဟာ အကောင်းဆုံး ဘာသာစကား ဖြစ်နေတာပါ။

 ပုဒ်ရေ (၁၉၇) မှာ 'ဇာတိ' ဆိုတဲ့ ပဋိသန္ဓေ နေရခြင်း၊ အသစ်တဖန် မွေးဖွားရခြင်း သဘောတရားကို အတိအလင်း ဟောကြားထားပါတယ်။ ဒီစကားလုံးလေးကို ဘာသာစကားနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်ရအောင်။ လူတစ်ယောက်က စကားတစ်ခွန်း ပြောလိုက်တဲ့ အခါ၊ အဲဒီ စကားလုံးဟာ ကြားရသူရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အတွေးသစ် တစ်ခုကို 'မွေးဖွား' (ဇာတိ) ပေးလိုက်တာပါပဲ။ ကိုယ်က ဒေါသစကား ပြောလိုက်ရင် သူ့ရင်ထဲမှာ ဒေါသမီးတွေ ပဋိသန္ဓေ နေသွားတယ်။ ကိုယ်က မေတ္တာစကား၊ ဓမ္မစကား ပြောလိုက်ရင် သူ့ရင်ထဲမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးတွေ၊ ဉာဏ်ပညာတွေ အသစ်တဖန် မွေးဖွားသွားပါတယ်။

ဒါကြောင့် စကားတစ်ခွန်းဟာ ဇာတိ ဒုက္ခကို ရှည်စေသလို၊ ဇာတိ ဒုက္ခကို ပယ်သတ်ဖို့ (ပယ်ခြင်း) အတွက်လည်း အထောက်အကူ ပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို စကားလုံးတွေကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ ကိလေသာ ဇာတိကို ပယ်သတ်ဖို့ ဆိုတာ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်မှသာ ရနိုင်တာပါ။ ကဲ... ဒါဆိုရင် သူတစ်ပါး ပြောတဲ့ စကားကို ကြားတဲ့ အခါ၊ ကိုယ့်မိခင် ဘာသာစကားနဲ့ အဆဲခံရတဲ့ အခါမှာ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။

ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တွေ့ကြုံနေရတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ ဥပမာလေး တစ်ခုနဲ့ အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့က ကိုယ့်ရဲ့ မိခင်ဘာသာစကားနဲ့ အလွန် ရိုင်းစိုင်းတဲ့ စကား တစ်ခွန်းကို နားကနေ ကြားလိုက်ရတယ် ဆိုပါစို့။

အဲဒီအချိန်မှာ ပထမဆုံး အလုပ်လုပ်တာက ဘာလဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ နားထဲက အကြည်ဓာတ် (သောတပသာဒ) လေးပါ။ အဲဒီ နားအကြည်ဓာတ် ဆိုတဲ့ 'ဒွါရ' (တံခါးပေါက်) ဟာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' (ရုပ်တရား) အစုအဝေးကြီး ပါပဲ။ အပြင်က ဝင်လာတဲ့ စကားသံ၊ အသံလှိုင်း (သဒ္ဒါရုံ) ဆိုတဲ့ 'အာရုံ' ကလည်း လေထုထဲမှာ တုန်ခါနေတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' (ရုပ်တရား) သက်သက်ပါပဲ။

အဲဒီ နားအကြည်ရုပ်နဲ့ အသံရုပ်တို့ ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း 'အော်... အသံပါလား' ဆိုပြီး သိလိုက်တဲ့ ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဉ်) လေးက ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ကြားသိစိတ်ကလေးကတော့ ရုပ်မဟုတ်တော့ဘူး၊ 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ' ဆိုတဲ့ နာမ်တရား ဖြစ်သွားပါပြီ။

အဲဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတာကို အဘိဓမ္မာ သဘောအရ 'ဖဿ' (အတွေ့အထိ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့ နာမ် ပွတ်တိုက်မိလို့ ဖဿ ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာတာပါ။ ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီ စကားသံကို ကြားရတဲ့ အတွက် မနှစ်မြို့တဲ့ ခံစားမှု 'ဒေါမနဿ ဝေဒနာ' ဆိုတဲ့ 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ' (နာမ်တရား) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။

အဲဒီနောက် ချက်ချင်း ဆိုသလိုပဲ၊ အလွန် မြန်ဆန်တဲ့ အရှိန်နဲ့ 'ဒါ ငါ့လူမျိုး စကားပဲ၊ ဒီစကားလုံးက ဆဲတာပဲ၊ ငါ့ကို စော်ကားတာပဲ' လို့ ကိုယ် ငယ်ငယ်ကတည်းက သင်ယူထားတဲ့ မိခင်ဘာသာစကားရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ချက်ချင်း ကောက်ယူ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာက္ခန္ဓာ' က အလုပ်လုပ်သွားပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ သညာကနေ တစ်ဆင့် ဘာဆက်ဖြစ်သလဲ။ 'ဒီကောင် ငါ့ကို ဆဲရသလား၊ ငါက ပြန်ဆဲပြမယ်' ဆိုပြီး တွေးတော ကြံစည်တဲ့ ဒေါသ၊ မာန၊ လက်စားချေချင်တဲ့ 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' တွေ တသီတတန်းကြီး ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ အဝိဇ္ဇာ ဖုံးလွှမ်းသွားလို့ ဒီလို စိတ်တွေ ဝင်လာတာပါ။ နိုင်ငံခြား ဘာသာစကားနဲ့ ကိုယ်နားမလည်တဲ့ စကားနဲ့ ဆဲရင် ဒီလောက် ဒေါသ မထွက်ဘူး၊ မိခင်ဘာသာစကားနဲ့ ဆဲတော့ သညာက အဓိပ္ပာယ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိလို့ ဒေါသက ပိုကြီးတာပါ။ ဒါဟာ ခန္ဓာငါးပါး အလုပ်လုပ်သွားတဲ့ ယန္တရား အပြည့်အစုံ ပါပဲ။

အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ' ဆိုတာ မပါပါဘူး။ 'ငါ ကြားတယ်၊ ငါ့ကို ဆဲတယ်' ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိပါဘူး။ နားအကြည်ရုပ်၊ အသံရုပ်၊ ကြားသိစိတ်၊ ခံစားတဲ့ ဝေဒနာ၊ အဓိပ္ပာယ်ဖော်တဲ့ သညာ၊ ပြုပြင်တဲ့ သင်္ခါရ... ဒီရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောတရား တွေပဲ စက်ရုံက စက်သွားတွေလို အဆင့်ဆင့် အလိုအလျောက် အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။

ဒါပေမဲ့ ငါတို့က သတိမကပ်နိုင်တဲ့အခါ 'သူက ငါ့ကို ဆဲတယ်၊ ငါက ပြန်တုံ့ပြန်ရမှ' ဆိုပြီး အသံနဲ့ ကိုယ်နဲ့၊ ဒေါသစိတ်နဲ့ ကိုယ်နဲ့ တစ်သားတည်း ပေါင်းစပ်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ခန္ဓာငါးပါးကို အကောင်အထည် အဖြစ်၊ ငါ သူတစ်ပါး အဖြစ် အခိုင်အမာ ယူလိုက်တာဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' (အမှားအယွင်း အစွဲအလမ်း) ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။ အဲဒီ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲကြောင့်ပဲ အသံလေး တစ်သံကို အကြောင်းပြုပြီး ကိလေသာ ဇာတိတွေ အသစ်တဖန် မွေးဖွားလာရတာပါ။

ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာလိုပါပဲ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးလေးတွေ ဆွဲပြီး အရုပ်လေးတွေကို စကားပြောနေသလို၊ ဆဲဆိုနေသလို အသံသွင်းပြီး ပြတဲ့အခါ၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်က အရုပ်လေးတွေ တကယ် ရန်ဖြစ်နေတယ် ထင်ပြီး ဒေါသထွက်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ကွယ်က အသံစက်ကို မြင်သွားတဲ့အခါ အစွဲ ပြုတ်သွားပါတယ်။

ထို့အတူပါပဲ၊ သတိပဋ္ဌာန် ရှုဉာဏ်နဲ့ သေချာ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ ဆဲတဲ့ အသံကို ကြားလို့ ဒေါသ ဖြစ်လာတဲ့ အချိန်မှာ ဘယ်လို မှတ်ရမလဲ။ 'ငါ့ကို ဆဲတယ်' လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ နားက ကြားရင် 'ကြားတယ်... ကြားတယ်... အသံပါလား... သိတယ်' လို့ ဓာတ်သဘောသက်သက် အနေနဲ့သာ စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို ကြည့်နိုင်ရင် 'အော်... နားနဲ့ အသံ တိုက်လို့ ကြားသိစိတ် ပေါ်လာတာပါလား၊ အဓိပ္ပာယ် ဆိုတာ သညာက ဘာသာပြန်ပေးလိုက်တဲ့ နာမ်တရား သက်သက်ပါလား၊ အသံဆိုတာ လေဓာတ် (ဝါယောဓာတ်) ရဲ့ တုန်ခါမှု သက်သက်ပါလား' လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာပြီး သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။

သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆက်ပြီး ရှုရပါဦးမယ်။ အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ ကြားသိစိတ်ကလေး၊ မကျေနပ်တဲ့ ဒေါသ ဝေဒနာကလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်မြဲနေသလား။ သေချာ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီလူ စကားပြော ရပ်သွားတာနဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်က လှည့်ထွက်သွားတာနဲ့၊ အဲဒီ ကြားသိစိတ်ကလေးလည်း ချက်ချင်း ပျောက်သွားတယ်၊ စောစောက ဒေါသထွက်နေတဲ့ စိတ်ကလေးလည်း တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျပြီး ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားတာပါပဲ။

ဒီလို ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါလား ဆိုတဲ့ 'အနိစ္စ' သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ဒီစကားလုံးကြီးက ငါ့ရင်ထဲမှာ အမြဲတမ်း စူးဝင်နေတာပဲ လို့ ယူဆထားတဲ့ 'သဿတဒိဋ္ဌိ' ကြီး ကွာကျသွားပါတော့တယ်။ အပြင်က အသံလှိုင်းလည်း မမြဲပါဘူး၊ အဲဒီ အသံကို ကြားတဲ့ စိတ်လည်း စက္ကန့်မလပ် ပျက်စီးနေတာပါပဲ။ ဘာတစ်ခုမှ ထာဝရ မခိုင်မာပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးပြန်ရော၊ 'အရှင်ဘုရား... ကြားသိစိတ်လည်း ပျောက်သွားပြီ၊ ဒေါသစိတ်လည်း ပျက်သွားပြီ ဆိုရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူးပေါ့။ အကုန်လုံး သုဉ်းသွားပြီပေါ့' လို့ အပြတ်ယူစရာ ရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ နားက ကြားသိစိတ်လေး ပျက်သွားပေမယ့်၊ မျက်စိကနေ အခြား မြင်ကွင်း တစ်ခုကို ပြန်မြင်လိုက်တာနဲ့ မြင်သိစိတ် ဆိုတဲ့ စိတ်အသစ် တစ်ခုက ချက်ချင်း ဆိုသလို အစားထိုး ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ တစ်ခုပျက်သွားတိုင်း နောက်တစ်ခုက အဆက်မပြတ် အစားထိုးနေတာပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ရေစီးကြောင်းကြီး တစ်ခုလိုပါပဲ။ ရှေ့ရေက ထွက်သွားပေမယ့် နောက်ရေက အဆက်မပြတ် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာတဲ့အတွက် ရေစီးကြောင်းကြီး အနေနဲ့ ဆက်ရှိနေသလိုပါပဲ။ စိတ်အစဉ်ဆိုတာလည်း အကြောင်းတရား ရှိနေသရွေ့ အကျိုးတရား အနေနဲ့ ဆက်တိုက် အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဆက်စပ်ပြီး အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောတရားကို သေချာ သိမြင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သေရင် ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး၊ ပြတ်သွားပြီ လို့ အပြတ်ယူထားတဲ့ 'ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ' ဆိုတဲ့ အမှားကြီးလည်း လုံးဝ ကျွတ်ထွက်သွားပါတော့တယ်။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ကိုယ့်နားထဲကို ဘယ်လို ဘာသာစကားနဲ့ ပြောတဲ့ အသံပဲ ဝင်လာ ဝင်လာ၊ ချီးမွမ်းတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကဲ့ရဲ့တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပဲ။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ ပျက်ပြီးရင်လည်း အစားထိုးနေတာပဲ' ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်၊ ခန္ဓာအစဉ်တွေကို အမှန်အတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ပြုတ်ပြီး၊ ကိလေသာ အသစ်တွေ မွေးဖွားလာမယ့် ဇာတိ ဒုက္ခတွေကို ပယ်သတ်ကာ နိဗ္ဗာန်နဲ့ အနီးဆုံး အနေအထားကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ တိုက်တွန်း အလုပ်ပေးလိုက်ရပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင်၊ လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ နိုင်ငံခြားသား ဧည့်သည်တွေရော၊ ပြည်တွင်းက ဧည့်သည်တွေကိုပါ သမိုင်းကြောင်းတွေ ရှင်းပြပေးရတဲ့ 'ဧည့်လမ်းညွှန်' (Tour Guide) အဖွဲ့ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့မှာ မောင်သုတ ဆိုတဲ့ လူငယ် ဧည့်လမ်းညွှန်လေး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက အင်္ဂလိပ်စာ အရမ်း ကျွမ်းကျင်တယ်။

တစ်နေ့တော့ ပြတိုက်ကို နိုင်ငံခြားသား ဧည့်သည်တွေနဲ့အတူ၊ နယ်ကနေ လာဖူးတဲ့ မြန်မာ ဧည့်သည် အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ ရောပြီး ရောက်လာပါတယ်။ ဓာတ်တော်တွေ အကြောင်းကို ရှင်းပြတဲ့ အခါ၊ မောင်သုတ က သူ့ရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ ကျွမ်းကျင်မှုကို ပြချင်တဲ့ အတွက် အင်္ဂလိပ်လိုချည်းပဲ တောက်လျှောက် ရှင်းပြနေပါတယ်။ နယ်က မြန်မာ ဧည့်သည်တွေက နားမလည်တော့ ကြောင်တောင်တောင် ဖြစ်နေကြတယ်။

အဲဒီအထဲက အသက်ကြီးကြီး ဒကာကြီး ဦးဘ က မခံနိုင်တော့ဘဲ၊ "ဟေ့ကောင်လေး... မင်းက မြန်မာလူမျိုး ဖြစ်ပြီး မြန်မာ ဓာတ်တော် အကြောင်းကို ဘာလို့ နိုင်ငံခြား စကားနဲ့ချည်း ပြောနေရတာလဲ။ ငါတို့ နားလည်အောင် မိခင်ဘာသာစကားနဲ့ ရှင်းပြစမ်းပါ" လို့ လှမ်းအော်လိုက်ပါတယ်။

မောင်သုတ ကလည်း လူငယ်ဆိုတော့ မာနလေးနဲ့ ပြန်ပြောပါတယ်။ "ဦးလေး... ဒီမှာ နိုင်ငံခြားသားတွေ ပါနေတယ်လေ။ အင်္ဂလိပ်လို ရှင်းပြတာက ပိုပြီး နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီတယ်။ ပြီးတော့ ဓာတ်တော်တွေရဲ့ ခက်ခဲတဲ့ သမိုင်းကို မြန်မာလို ပြန်ပြောရတာ စကားလုံး ရှာရ ခက်တယ်" လို့ ပြန်ငြင်းပါတော့တယ်။ နှစ်ယောက်သား အသံတွေ ကျယ်လာပြီး ပြခန်းထဲမှာ ဆူညံသွားတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက် တာဝန်ခံ ภัณฑာထိန်းချုပ် ဦးမြတ် ရောက်လာပါတယ်။ ဖြစ်စဉ်ကို သိရတဲ့ အခါမှာ ဦးမြတ်က မောင်သုတ ကို ဘေးဖယ်ခေါ်သွားပြီး၊ ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်း (Template T249 - Oral History and Audio Guide Log) နဲ့ သမိုင်းကြောင်း ရှင်းလင်းရေး မူဝါဒကို သတိပေးလိုက်ပါတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒမှာ ပြတိုက်သို့ လာရောက်သူများကို သမိုင်း မျှဝေရာတွင်၊ ဒေသခံ ပြည်သူများ နားလည်စေရန် မိခင်ဘာသာစကား (Mother Language) ကို ဦးစားပေး အသုံးပြုရမည်၊ ဓမ္မ အနှစ်သာရကို မပျက်စီးစေဘဲ တိကျစွာ ဘာသာပြန်ဆိုရမည် လို့ အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

ဒါနဲ့ ဦးမြတ်က မောင်သုတ ကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ရှင်းပြပါတယ်။ "မောင်သုတ... မင်း အင်္ဂလိပ်လို တတ်တာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဧည့်လမ်းညွှန် တစ်ယောက်ရဲ့ အဓိက တာဝန်က အသံထွက် ကောင်းဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ နားထောင်တဲ့ သူရဲ့ ရင်ထဲကို သမိုင်းရဲ့ အနှစ်သာရ ရောက်သွားဖို့ပဲ။ ဘုရားရှင်တောင်မှ ဒေသခံတွေ နားလည်မယ့် မိခင်ဘာသာစကားကို သုံးပြီး တရားဟောခဲ့တာပဲ။ ကိုယ့်ဘာသာစကားနဲ့ ဓမ္မကို ရှင်းပြနိုင်စွမ်း မရှိတာဟာ ဂုဏ်ယူစရာ မဟုတ်ဘူး၊ ကိုယ့်ရဲ့ ဝေါဟာရ ကြွယ်ဝမှု အားနည်းတာပဲ" လို့ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဘာသာစကားဆိုတာ ဆက်သွယ်ရေး တံတားပါ။ "မောင်သုတ... မင်းက နိုင်ငံခြားသား အတွက် အင်္ဂလိပ်လို တစ်လှည့် ရှင်းပြသလို၊ မြန်မာ ဧည့်သည်တွေ အတွက်လည်း မြန်မာလို တစ်လှည့် စိတ်ရှည်လက်ရှည် ရှင်းပြပေးပါ။ သူတို့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ ဓာတ်တော်တွေကို ကြည်ညိုတဲ့ သဒ္ဓါတရား ပဋိသန္ဓေ တည်သွားဖို့ (ဇာတိ) က မင်းရဲ့ ဝစီကံ အပေါ်မှာ မူတည်နေတယ်" လို့ ဓမ္မနဲ့ ဘာသာဗေဒ သဘောတရားကို ယှဉ်တွဲပြီး ဆုံးမလိုက်ပါတယ်။

ဒီစကားကို ကြားမှ မောင်သုတ လည်း သတိဝင်လာတယ်။ "မှန်လှပါ ဆရာ။ ကျွန်တော်က ကိုယ့်ပညာကို ပြချင်တဲ့ မာန၊ အတ္တ တွေ ဖုံးလွှမ်းသွားလို့၊ ဧည့်သည်တွေရဲ့ ခံစားချက်နဲ့ မိခင်ဘာသာစကားရဲ့ တန်ဖိုးကို မျက်ကွယ်ပြုမိမလို ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဦးလေးကြီးကို တောင်းပန်ပြီး မြန်မာလို သေချာ ပြန်ရှင်းပြပါ့မယ်" လို့ ဝန်ခံသွားပါတယ်။

နောက်ဆုံးမှာတော့ မောင်သုတ ဟာ နိုင်ငံခြားသားတွေကို အင်္ဂလိပ်လို ရှင်းပြပြီး၊ ဒကာကြီး ဦးဘ တို့ အဖွဲ့ကိုတော့ မြန်မာလို အလွန် ချိုသာ ပြေပြစ်တဲ့ မိခင်ဘာသာစကားနဲ့ ဓာတ်တော် သမိုင်းတွေကို မျှဝေ ရှင်းပြပါတော့တယ်။ အားလုံးရဲ့ ရင်ထဲမှာ ကြည်နူးစရာ သဒ္ဓါတရားတွေ ကိန်းအောင်းသွားပြီး၊ ပြခန်းထဲမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး ရသွားပါတော့တယ်။ ဒါဟာ ဘာသာစကား မာန ကို ဓမ္မအသိနဲ့ ထိန်းချုပ်လိုက်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းသော အဖြေ တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့တကွ လောကမှာ ကြားရသမျှ အသံတွေ၊ ဘာသာစကားတွေ မှန်သမျှဟာ အချိန်တန်ရင် ဖောက်ပြန် ပြောင်းလဲ ပျောက်ကွယ်သွားရတဲ့ သဘောတရားတွေ ရှိနေတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။

အဲဒီလို ပျောက်ကွယ်သွားမယ့် အသံတွေ အပေါ်မှာ ငါ့စကားကမှ အကောင်းဆုံး၊ သူများ စကား ကြားရင် ဒေါသထွက်တယ် ဆိုပြီး မောင်သုတနဲ့ ဦးဘ တို့ရဲ့ စိတ်လိုမျိုး တပ်မက် ပြစ်မှားနေတဲ့ အတ္တ၊ မာန၊ ဒေါသ ကိလေသာတွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာလောဘ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ကြောင့်ပဲ ဒေါမနဿ ပူလောင်မှုတွေ အသစ် အသစ် မွေးဖွား (ဇာတိ) နေရတာပါ။

ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဘာသာစကား မာန၊ ဒေါသ၊ အတ္တ တွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက်၊ အသံတွေ အပေါ် တွယ်တာ၊ ဒေါသထွက် မနေဘဲ၊ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ပြီး၊ ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲလို့ သိမြင်ကာ ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ သတိပဋ္ဌာန် ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ မိခင်ဘာသာစကား ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်တွင် ကိန်းအောင်းနေသော အသံ၊ ဘာသာစကားများ အပေါ် တပ်မက်မှု၊ မာန အစွဲများကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ မိခင်ဘာသာစကားကို မြတ်နိုးသကဲ့သို့ အကောင်းဆုံးသော ဓမ္မစကားများကိုလည်း ရင်ဝယ် ကိန်းအောင်းစေလျက်၊ ဧည့်လမ်းညွှန် ကောင်းများသဖွယ် မိမိနှင့်တကွ လောကသား အားလုံးကို မှန်ကန်သော သမိုင်း၊ မှန်ကန်သော တရားလမ်းသို့ မျှဝေ လမ်းညွှန်နိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.