Day: 359 | ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး (Global Peace) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ မေတ္တာသုတ် | Christmas & Metta

 

Day: 359 |  ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး (Global Peace) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ မေတ္တာသုတ် | Christmas & Metta

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း (၁၃) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၅) ရက်၊ တနင်္လာနေ့ (ခရစ်စမတ်နေ့) မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... နိုင်ငံ၊ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ အယူဝါဒ ကွဲပြားမှုမရှိဘဲ ကမ္ဘာသားအားလုံး၏ နှလုံးသားတွင် ငြိမ်းချမ်းခြင်း အလင်းရောင် ကိန်းဝပ်နိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်စီကိုယ်စီ၏ ရင်ထဲမှ မေတ္တာလှိုင်းများကို ထုတ်လွှတ်၍ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးကို အေးမြစေနိုင်ကြပါစေ၊ ဒေါသ မီးတောက်များ ငြိမ်းသတ်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးက "Christmas" (ခရစ်စမတ်) နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး (Peace)၊ မေတ္တာ (Love) နဲ့ ပေးကမ်းခြင်း (Giving) ကို ဦးစားပေးတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို မင်္ဂလာရှိတဲ့နေ့မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ အနေနဲ့လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "မေတ္တာသုတ်" (Metta Sutta) တရားတော်ကြီးကို အခြေခံပြီး၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး (Global Peace) ရရှိဖို့အတွက် လက်တွေ့ကျကျ ဘယ်လို ကျင့်ကြံမလဲ ဆိုတာကို အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားပါမယ်။

ကမ္ဘာကြီးမှာ စစ်ပွဲတွေ၊ ပဋိပက္ခတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်နေရတာလဲ။ အဖြေက ရိုးရိုးလေးပါ။ "ငါ့လူမျိုး၊ ငါ့နယ်မြေ၊ ငါ့ဘုရား" ဆိုတဲ့ "ငါစွဲ" (Ego) နဲ့ "အုပ်စုစွဲ" (Tribalism) တွေကြောင့်ပါပဲ။ ဒီနေ့မှာတော့ အဲဒီ အစွဲတွေကို "မေတ္တာ" ဆိုတဲ့ Universal Language (စကြဝဠာသုံး ဘာသာစကား) နဲ့ ဘယ်လို ချေဖျက်မလဲ ဆိုတာ လေ့လာကြရအောင်။

ဒီအကြောင်း အသေးစိတ် မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ရပ်ကွက်၊ ကိုယ့်နိုင်ငံ ဘောင်ထဲကနေ ဖောက်ထွက်ပြီး... ကမ္ဘာမြေကြီး တစ်ခုလုံးကို လွှမ်းခြုံနိုင်တဲ့ "ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မေတ္တာကွန်ရက်" (Global Metta Network) တည်ဆောက်တဲ့ အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။

ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။

ပထမဆုံး... ယောဂီတို့ရဲ့ နှလုံးသား အလယ်တည့်တည့်မှာ ဖြူစင်အေးမြတဲ့ အလင်းစက်လေး တစ်ခု ရှိနေတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။

အဲဒီ အလင်းစက်လေးကနေ "ငါ ဘေးရန်ကင်းပါစေ၊ စိတ်ဆင်းရဲကင်းပါစေ" ဆိုတဲ့ မေတ္တာဓာတ်ကို အရင် ဖြည့်လိုက်ပါ။

ကိုယ့်ရင်ထဲမှာ မေတ္တာပြည့်သွားပြီ ဆိုရင်... အဲဒီ မေတ္တာအလင်းရောင်ကို ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖြန့်လိုက်ပါ။

ကိုယ့်မိသားစု၊ ကိုယ့်မိတ်ဆွေ၊ ကိုယ့်ရန်သူ... အားလုံးကို ဖြန့်လိုက်ပါ။

အခု... စိတ်အာရုံကို ပိုပြီး ကျယ်ကျယ် ဖြန့်ကြမယ်။

ကိုယ့်ရဲ့ မေတ္တာလှိုင်းတွေဟာ ရေဒီယိုလှိုင်းတွေလိုပဲ နံရံတွေကို ဖောက်ထွက်၊ တောင်တွေကို ကျော်ဖြတ်ပြီး... ကမ္ဘာ့မြေပုံကြီး တစ်ခုလုံးကို လွှမ်းခြုံသွားတယ်လို့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။

မြန်မာပြည်ကနေ အာရှ၊ ဥရောပ၊ အမေရိက၊ အာဖရိက... တိုက်ကြီးတွေ အားလုံးဆီကို ဖြန့်ကျက်လိုက်ပါ။

"ကမ္ဘာ့ အရှေ့ဘက်မှာ ရှိတဲ့ သတ္တဝါတွေ ဘေးရန် ကင်းကြပါစေ"။

"ကမ္ဘာ့ အနောက်ဘက်မှာ ရှိတဲ့ သတ္တဝါတွေ ဘေးရန် ကင်းကြပါစေ"။

"ခရစ်ယာန်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူ၊ အစ္စလာမ်... လူမျိုးဘာသာ မရွေး အားလုံး ငြိမ်းချမ်းကြပါစေ"။

"ငါ့ရဲ့ မေတ္တာသည် နယ်နိမိတ် မရှိ (Borderless Love)"။

အဲဒီလို ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးကို မိမိရဲ့ ရင်ခွင်ထဲ ထည့်ထားသလို သဘောထားပြီး... "လောကလုံး ငြိမ်းချမ်းပါစေ" ဆိုတဲ့ စိတ်ကလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။

(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)

ကိုင်း... စိတ်ကလေး ကျယ်ပြန့်သွားပြီ၊ အမုန်းတရားတွေ ငြိမ်းသွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် "မေတ္တာသုတ် နှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး" အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။

ယနေ့ဟာ ခရစ်စမတ်နေ့ ဖြစ်တဲ့အတွက် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်တွေက ယေရှုခရစ်တော် မွေးဖွားခြင်းကို ဂုဏ်ပြုကြတယ်။ သူတို့ရဲ့ ကျမ်းစာမှာ "Peace on Earth, Goodwill to Men" (ကမ္ဘာမြေပေါ်ဝယ် ငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ လူတို့အား စေတနာထားခြင်း) လို့ ဆိုထားတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကလည်း "နတ္ထိ သန္တိ ပရံ သုခံ" (ငြိမ်းချမ်းခြင်းထက် သာလွန်သော ချမ်းသာ မရှိ) လို့ ဟောခဲ့တယ်။

ဘာသာတရားတိုင်းရဲ့ အနှစ်သာရဟာ "မေတ္တာ" (Love/Compassion) ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ လူတွေက အဲဒီ မေတ္တာကို "ငါ့လူ၊ သူ့လူ" ခွဲခြားပြီး သုံးတဲ့အခါကျတော့ မေတ္တာ မဟုတ်တော့ဘဲ "တဏှာ" (Attachment) ဖြစ်သွားတယ်။ "ငါ့လူမျိုးကိုပဲ ချစ်မယ်၊ သူများလူမျိုးကို မုန်းမယ်" ဆိုတာ မေတ္တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါ "ပါတီစွဲ" (Partisan) ပါ။

မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ မေတ္တာသုတ် (Metta Sutta) မှာ မေတ္တာပွားနည်းကို အဆင့်ဆင့် သင်ပေးထားပါတယ်။

၁။ သက္ကော (Sakko): စွမ်းနိုင်သူ ဖြစ်ရမယ်။ (ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်နိုင်မှ သူများကို ချစ်နိုင်မယ်)။

၂။ ဥဇူ စ (Uju ca): ဖြောင့်မတ်ရမယ်။ (ဟန်ဆောင်ချစ်တာ မဟုတ်ရဘူး)။

၃။ သုဝစော (Suvaco): ဆိုဆုံးမ လွယ်ရမယ်။ (မာန မကြီးရဘူး)။

၄။ မုဒု (Mudu): နူးညံ့ရမယ်။ (ကြမ်းတမ်းတဲ့ စကား၊ လက်နက်တွေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ယူလို့ မရဘူး)။

ပြီးတော့ ဘုရားရှင်က မေတ္တာရဲ့ နယ်ပယ် (Scope of Metta) ကို ဟောတဲ့အခါ...

"မာတာ ယထာ နိယံပုတ္တံ၊ အာယုသာ ဧကပုတ္တ မနုရက္ခေ"

(မိခင်သည် မိမိ၏ ရင်သွေး တစ်ဦးတည်းသော သားကို အသက်ဖြင့် လဲ၍ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့)

"ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု၊ မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏံ"

(ထို့အတူ သတ္တဝါ အားလုံးတို့အပေါ်၌ အိုင်းအဆ မရှိသော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများရာ၏)။

ဒီနေရာမှာ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Quantum Entanglement" (ကွမ်တမ် ဆက်နွှယ်မှု) သဘောတရားနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်... ကမ္ဘာကြီးပေါ်မှာ ရှိတဲ့ လူသားတွေ အားလုံးဟာ သီးခြားစီ (Separate) မဟုတ်ပါဘူး။ အားလုံးဟာ စွမ်းအင်ကွန်ရက် (Energy Web) ကြီး တစ်ခုတည်းမှာ ချိတ်ဆက်နေကြတာပါ။

ယူကရိန်းမှာ စစ်ဖြစ်ရင် မြန်မာပြည်က ကုန်ဈေးနှုန်း တက်တယ်။ အာဖရိကမှာ ဗိုင်းရပ်စ် ပေါ်ရင် အမေရိကကို ကူးတယ်။ ဒါဟာ ဘာကို ပြလဲ။ "We are One" (ငါတို့အားလုံး တစ်သားတည်း) ဆိုတာကို ပြနေတာပါ။

ဒါကြောင့် သူများနိုင်ငံကို ဗုံးကြဲတာဟာ ကိုယ့်ခြေထောက် ကိုယ် ပြန်ခုတ်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ သူတစ်ပါးကို မုန်းတီးခြင်းဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အဆိပ်ခပ်ခြင်း (Self-poisoning) ပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Global Peace" (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး) ဆိုတာ လက်နက်တွေ လျှော့ချရုံနဲ့ မရနိုင်ဘူး၊ လူသားအားလုံး တစ်သားတည်း (Oneness) ဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ၊ ကွမ်တမ်နည်းကျ သဘောပေါက်မှသာ ရနိုင်မယ်ဆိုတာကို မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။

အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာကျော် "မေတ္တာသုတ်" (Metta Sutta) လာ ပါဠိတော်တွေကို ဒီနေ့ခေတ် နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး၊ စိတ်ပညာ၊ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ဒီအပိုင်းဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုလားသူတိုင်း မဖြစ်မနေ သိထားသင့်တဲ့ "ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ" (Constitution of Global Peace) လို့တောင် တင်စားလို့ ရပါတယ်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်က မေတ္တာသုတ်မှာ လူသားတွေရဲ့ စိတ်ထားကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့အတွက် အဆင့် (၃) ဆင့်နဲ့ ဟောကြားထားပါတယ်။ ဒါကို ခေတ်သစ် အသုံးအနှုန်းနဲ့ ပြောရရင် "စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းခြင်း" (Psychological Disarmament) လို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။

(က) သုခိနော ဝ ခေမိနော ဟောန္တု (လုံခြုံမှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှု)

ဘုရားရှင်က "သုခိနော ဝ ခေမိနော ဟောန္တု၊ သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ" လို့ ဟောပါတယ်။

• "သုခိနော" (Happy): ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာခြင်း။

• "ခေမိနော" (Safe/Secure): ဘေးရန်ကင်းခြင်း၊ လုံခြုံခြင်း။

ဒီနေရာမှာ "ခေမိနော" (လုံခြုံခြင်း) ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် သော့ချက်ပါပဲ။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ နိုင်ငံတွေက "National Security" (နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေး) ဆိုပြီး နျူကလီးယား လက်နက်တွေ တပ်ဆင်ကြတယ်။ တစ်ဖက်က လက်နက်တပ်ရင် ဟိုဘက်က ကြောက်ပြီး ပိုတပ်တယ်။ ဒါကို "Security Dilemma" (လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း) လို့ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံမှာ ခေါ်တယ်။ လက်နက်များလေလေ၊ ပိုပြီး မလုံခြုံလေလေ ဖြစ်နေတာ။

ဘုရားရှင် ဆိုလိုတဲ့ "ခေမိနော" က အဲဒီလို လက်နက်နဲ့ ကာကွယ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ကိလေသာ ဘေးမှ ကင်းဝေးခြင်း" (Inner Security) ကို ဆိုလိုတာပါ။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဒေါသ မရှိမှ ကိုယ် လုံခြုံသလို၊ ကိုယ့်အိမ်နီးချင်းကို ရန်သူလို့ မမြင်မှ သူလည်း လုံခြုံမှာပါ။

ခရစ်စမတ်နေ့မှာ "Peace on Earth" (ကမ္ဘာမြေ ငြိမ်းချမ်းပါစေ) လို့ ဆုတောင်းကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ "ငါ့ဘုရား မကိုးကွယ်ရင် ငရဲသွားမယ်" ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုး ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး "ခေမိနော" (စိတ်လုံခြုံမှု) မရနိုင်ပါဘူး။ ဗုဒ္ဓနည်းကျ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆိုတာ "အကြောက်တရား ကင်းစင်ရေး" (Freedom from Fear) ပါပဲ။

(ခ) ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထိ (ခွဲခြားမှု မရှိသော အားလုံးပါဝင်မှု)

ဆက်လက်ပြီး ဘုရားရှင်က မေတ္တာထားရမယ့် ပစ်မှတ်တွေကို အုပ်စုခွဲပြပါတယ်။ ဒါဟာ "Inclusivity" (အားလုံးပါဝင်မှု) ရဲ့ ပြယုဂ်ပါပဲ။

• "တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝါ" (ထိတ်လန့်တတ်သူ၊ တည်ငြိမ်သူ): ဒီနေ့ခေတ်မှာဆိုရင် အားငယ်သူတွေ (Vulnerable groups) နဲ့ အာဏာရှိသူတွေ (Powerful groups) အားလုံးကို တန်းတူ မေတ္တာထားရမယ်။

• "ဒီဃာ ဝါ ယေ မဟန္တာ ဝါ" (ရှည်သူ၊ ကြီးသူ): လူမျိုးကြီး၊ နိုင်ငံကြီးတွေ (Superpowers) ကိုလည်း မေတ္တာထားရမယ်။

• "မဇ္ဈိမာ ရဿကာဏုက ထူလာ" (အလတ်၊ အပု၊ အဏုမြူ၊ အထူ): လူနည်းစု တိုင်းရင်းသားတွေ၊ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရတဲ့ ပိုးမွှားလေးတွေ အထိ ပါဝင်တယ်။

ဒီအချက်က အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ လူတွေက "ငါတို့ လူမျိုးကို ထိရင် မခံဘူး" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ် (Nationalism) ရှိကြတယ်။ ဘုရားရှင်က "အနဝသေသာ" (ကြွင်းမဲ့) လို့ ဟောတယ်။ တစ်ယောက်မှ မကျန်စေရဘူး။ ရုရှားကိုလည်း မေတ္တာပို့ရမယ်၊ ယူကရိန်းကိုလည်း ပို့ရမယ်။ အစ္စရေးကိုရော၊ ပါလက်စတိုင်းကိုရော ပို့ရမယ်။

သိပ္ပံပညာအရ ကြည့်ရင်လည်း... ဂေဟစနစ် (Ecosystem) မှာ ဆင်ကြီးကနေ ပုရွက်ဆိတ်လေးအထိ အားလုံးက သူ့နေရာနဲ့သူ အရေးပါပြီး ဆက်စပ်နေတာ (Interconnectedness)။ တစ်မျိုးစိတ် ပျောက်သွားရင် တစ်ကမ္ဘာလုံး ထိခိုက်တာ။ ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်ရဲ့ မေတ္တာကွန်ရက်ဟာ "ဇီဝဗေဒ" (Biology) အရရော၊ "နိုင်ငံရေး" (Politics) အရပါ အမှန်ကန်ဆုံး လမ်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။

(ဂ) န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ (လှည့်စားခြင်းနှင့် အမုန်းတရား ပယ်ဖျက်ခြင်း)

"န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ၊ နာတိမညေထ ကတ္ထစိ နံ ကဉ္စိ"

(တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် မလှည့်စားကြနဲ့၊ ဘယ်နေရာမှာမှ ဘယ်သူ့ကိုမှ အထင်မသေးကြနဲ့)။

"ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည၊ နာညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျ"

(ဒေါသအမျက် ထွက်ပြီးတော့ ဖြစ်စေ၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့ပြီးတော့ ဖြစ်စေ၊ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ဆင်းရဲဒုက္ခ မရောက်စေချင်ကြနဲ့)။

ဒီဂါထာဟာ စစ်ပွဲတွေရဲ့ အဓိက တရားခံကို ထောက်ပြနေတာပါ။

၁။ Deception (နိကုဗ္ဗေထ): နိုင်ငံရေး ဝါဒဖြန့်မှုတွေ (Propaganda)၊ သတင်းတုတွေ (Fake News) နဲ့ တစ်ဖက်ရန်သူကို လူမဟုတ်သလို (Dehumanize) လုပ်ပြီး လှည့်စားတာတွေ။ "သူတို့က လူဆိုးတွေ၊ သတ်သင့်တယ်" ဆိုပြီး မှိုင်းတိုက်တာတွေ။

၂။ Contempt (အတိမညေထ): လူမျိုးရေး ခွဲခြားပြီး အထင်သေးတာတွေ (Racism)။ "ငါတို့က မြင့်မြတ်တယ်၊ သူတို့က နိမ့်ကျတယ်" ဆိုတဲ့ မာနတွေ။

၃။ Ill-will (ပဋိဃ): ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်း။

၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဖြစ်ခဲ့တဲ့ "Christmas Truce" (ခရစ်စမတ် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး) ဖြစ်ရပ်မှန်ကို သတိရစရာပါပဲ။ ဂျာမန်စစ်သားတွေနဲ့ ဗြိတိန်စစ်သားတွေဟာ လူကြီးတွေရဲ့ ဝါဒဖြန့်မှုကြောင့် တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် မုန်းတီးပြီး သတ်နေကြတာ။ ဒါပေမဲ့ ခရစ်စမတ်ည ရောက်တဲ့အခါ... ဂျာမန်ဘက်က "Silent Night" သီချင်းဆိုတယ်။ ဗြိတိန်ဘက်က လက်ခုပ်တီးတယ်။

နောက်ဆုံးမှာ နှစ်ဖက်စလုံးက စစ်သားတွေဟာ ကတုတ်ကျင်းထဲက ထွက်လာကြပြီး၊ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ကြ၊ ဆေးလိပ်ဖလှယ်ကြ၊ ဘောလုံးကန်ကြတယ်။ အဲဒီ အချိန်ခဏလေးမှာ "ရန်သူ" ဆိုတာ မရှိတော့ဘူး။ "လူသားချင်း" (Humanity) ဆိုတာပဲ ကျန်တော့တယ်။

အဲဒီ ဖြစ်ရပ်က ဘာပြသလဲ။ "ပဋိဃ" (ရန်ငြိုး) ဆိုတာ အစစ်အမှန် မဟုတ်ဘူး။ နိုင်ငံရေးသမားတွေက ခေါင်းထဲ ထည့်ပေးလိုက်တဲ့ "Software" အတုကြီးသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ပြလိုက်တာပါပဲ။ ဘုရားရှင်က အဲဒီ "ရန်ငြိုး Software" ကို ဖြုတ်ပစ်ဖို့ (Uninstall) ဟောကြားနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ပါဠိတော်ရဲ့ နက်နဲမှုကို သိပြီဆိုရင်၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လက်တွေ့ကျင့်သုံးဖို့အတွက် ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဝင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ (Christmas) နေ့မှာ "ငါ" ဆိုတဲ့ အတ္တ၊ "ငါ့နိုင်ငံ" ဆိုတဲ့ မာနတွေကို ဘယ်လို ဖြိုခွဲပြီး မေတ္တာပွားမလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၂၀၂) မှာ လာရှိတဲ့ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။

စစ်ပွဲတွေ၊ ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်ရခြင်းရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းက "တဏှာ" (Craving) ပါပဲ။

"ဒါ ငါ့နယ်မြေ" (Territorial Craving)။

"ဒါ ငါ့ဘာသာ" (Ideological Craving)။

"ငါတို့က ပိုတော်တယ်" (Craving for Superiority)။

အဲဒီ တဏှာက နယ်နိမိတ် (Boundaries) တွေကို ဖန်တီးတယ်။ နယ်နိမိတ် ရှိရင် "ငါ့ဘက်" နဲ့ "သူ့ဘက်" ကွဲသွားတယ်။ ကွဲရင် တိုက်ကြတော့တာပဲ။

တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ် (သို့မဟုတ်) Global Mindset နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...

၁။ ရန်သူကို ဓာတ်ခွဲခြင်း (Deconstructing the Enemy)

ကိုယ့်နိုင်ငံနဲ့ မတည့်တဲ့ နိုင်ငံ၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်မုန်းတဲ့ လူမျိုးတစ်မျိုးကို စိတ်ထဲ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။

"သူတို့ကို ငါ မုန်းတယ်" လို့ စိတ်က ပြောလိမ့်မယ်။

အခု ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဖြိုခွဲကြည့်ပါ။

• သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာရှိလဲ။ ရေ၊ မြေ၊ လေ၊ မီး (ဓာတ်ကြီးလေးပါး) ပဲ ရှိတယ်။ ကိုယ့်မှာရော ဘာရှိလဲ။ ရေ၊ မြေ၊ လေ၊ မီး ပဲ။

• သူတို့မှာ စိတ်ရှိလား။ ရှိတယ်။ သူတို့လည်း ထမင်းစားချင်တယ်၊ အိပ်ချင်တယ်၊ ပျော်ချင်တယ်၊ သေမှာ ကြောက်တယ်။ ကိုယ်ရော မတူဘူးလား။ တူတယ်။

• "ရန်သူ" ဆိုတာ ဘယ်နားမှာလဲ။ အသားထဲမှာလား၊ အရိုးထဲမှာလား။ မရှိဘူး။ "ရန်သူ" ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်က တပ်လိုက်တဲ့ "တံဆိပ်" (Label) သက်သက်ပါလား။

• "သူတို့လည်း အဝိဇ္ဇာ ဖုံးလွှမ်းနေလို့၊ လောဘ ဒေါသတွေ နှိပ်စက်နေလို့ မိုက်မဲနေကြတာပါလား။ သနားစရာ သတ္တဝါတွေပါလား"။

ဒီလို မြင်လိုက်တာနဲ့ "ဒေါသ" နေရာမှာ "ကရုဏာ" (Compassion) ဝင်လာတယ်။

၂။ နယ်နိမိတ်များကို ဖျက်ဆီးခြင်း (Sima-sambheda)

မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်းရဲ့ အထွတ်အထိပ်က "သီမသမ္ဗေဒ" (အတားအဆီး နယ်နိမိတ်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း) ပါပဲ။

ယောဂီတို့ စိတ်ထဲမှာ လူ (၄) ယောက်ကို ပုံဖော်ကြည့်ပါ။

၁။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို။

၂။ ကိုယ်ချစ်တဲ့သူ။

၃။ မုန်းလည်းမမုန်း ချစ်လည်းမချစ်တဲ့သူ (Neutral Person)။

၄။ ကိုယ့်ရဲ့ ရန်သူ (Enemy)။

သာမန်အချိန်မှာ ကိုယ့်မေတ္တာက မတူဘူး။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အချစ်ဆုံး၊ ရန်သူကို အမုန်းဆုံး။

အခု... အဲဒီ (၄) ယောက်စလုံးကို တစ်တန်းတည်း ထားလိုက်ပါ။

"ငါလည်း သေရမယ့်သူ၊ ချစ်သူလည်း သေရမယ့်သူ၊ ရန်သူလည်း သေရမယ့်သူ"။

"အားလုံးဟာ အို၊ နာ၊ သေ ဆိုတဲ့ မီးလောင်တိုက်ထဲမှာ အတူတူ လောင်ကျွမ်းနေရတဲ့ သံသရာ ခရီးသည်တွေပဲ"။

"သင်္ချိုင်းကုန်း ရောက်သွားရင်... ငါ့အရိုးနဲ့ သူ့အရိုး ဘာကွာတော့မှာလဲ"။

ဒီလို သေခြင်းတရား (Marananussati) နဲ့ ယှဉ်ပြီး ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ... ရန်သူအပေါ်ထားတဲ့ အမုန်းတရားတွေဟာ "အဓိပ္ပာယ်မဲ့" (Meaningless) ဖြစ်သွားတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ စိတ်ထဲကနေ... "အားလုံး တူတူပါပဲ... အားလုံး ကျန်းမာကြပါစေ" ဆိုပြီး မေတ္တာလောင်းထည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီအခါ ကိုယ့်စိတ်ထဲက "ငါ့လူ၊ သူ့လူ" ဆိုတဲ့ ခြံစည်းရိုး (Border) ကျိုးပျက်သွားတာကို ခံစားရလိမ့်မယ်။ အဲဒါဟာ အကြီးကျယ်ဆုံးသော ဝိပဿနာ မေတ္တာပါပဲ။

၃။ စကြဝဠာ အသိစိတ်ဖြင့် နေထိုင်ခြင်း (Living with Cosmic Consciousness)

(Verse 202) အရ တဏှာကို ပယ်သတ်ပြီးတဲ့နောက်... ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို "သုည" (Zero/Emptiness) ဖြစ်အောင် ထားလိုက်ပါ။

"ငါ" မရှိတော့ဘူး။ "ကမ္ဘာသား" (Earthling) ဆိုတဲ့ အသိတောင် မထားနဲ့။ "စကြဝဠာ သက်ရှိ" (Universal Being) အနေနဲ့ ခံယူလိုက်ပါ။

ခရစ်ယာန်တွေက "God is Love" (ဘုရားသခင်သည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ ဖြစ်သည်) လို့ ပြောသလို... ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ "ဗြဟ္မဝိဟာရ" (မြတ်သောနေခြင်း) ဆိုတာ မေတ္တာနဲ့ တသားတည်း ဖြစ်နေတာပါ။

လေကို ရှူသွင်းလိုက်တိုင်း... "ကမ္ဘာကြီးရဲ့ နာကျင်မှုတွေကို ငါ လက်ခံပေးမယ်" (Compassion)။

လေကို ရှူထုတ်လိုက်တိုင်း... "ငါ့ရဲ့ အေးချမ်းမှုတွေကို ကမ္ဘာကြီးကို ပေးမယ်" (Loving-kindness)။

အဲဒီလို (Tonglen Practice) သဘောမျိုးနဲ့ ရှုမှတ်နေရင်... ကိုယ်ထိုင်နေတဲ့ နေရာလေးကနေ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးကို အေးမြစေတဲ့ "ငြိမ်းချမ်းရေး တာဝါတိုင်" (Tower of Peace) တစ်ခု ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ ဒီနေ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ လက်နက်တွေ တိုးတက်လာပေမယ့် စိတ်တွေက ကျဉ်းမြောင်းလာတယ်။ ခရစ်စမတ်မီးတွေ လင်းနေပေမယ့် နှလုံးသားတွေက မောင်မိုက်နေကြတယ်။

စစ်ပွဲဆိုတာ ခေါင်းဆောင်တွေက စတာ မှန်ပေမယ့်၊ အဲဒီ စစ်ပွဲကို ဆက်လက် လောင်ကျွမ်းစေတာကတော့ ပြည်သူတွေရဲ့ နှလုံးသားထဲက အမုန်းတရားတွေပါပဲ။ "မုန်းတီးခြင်းဖြင့် ရန်မငြိမ်းနိုင်၊ မမုန်းတီးခြင်းဖြင့်သာ ရန်ငြိမ်းနိုင်သည်" (န ဟိ ဝေရေန ဝေရာနိ) ဆိုတာ ထာဝရ သစ္စာတရားပါ။

ဒီနေ့ ခရစ်စမတ်နေ့မှာ သူတော်ကောင်းတို့ ပေးနိုင်တဲ့ အကောင်းဆုံး လက်ဆောင်က "ပစ္စည်းဥစ္စာ" မဟုတ်ပါဘူး။ "ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်း ကင်းသော စိတ်" (A Mind Free of Ill-will) ပါပဲ။ ကိုယ့်ကို စော်ကားဖူးသူ၊ ကိုယ်နဲ့ သဘောထားကွဲလွဲသူတွေကို ဒီနေ့မှာပဲ ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါ။ သူတို့အတွက် မေတ္တာပို့ပေးလိုက်ပါ။ အဲဒါဟာ ခရစ်တော်ကို ဂုဏ်ပြုရာလည်း ရောက်သလို၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သားတော်ကောင်း ပီသရာလည်း ရောက်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး - မေတ္တာသုတ်" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။

ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...

• အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ညှဉ်းဆဲနေကြသော၊ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုများဖြင့် ပူလောင်နေသော သံသရာလောကကြီးသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။

• အဲဒီ ပဋိပက္ခတွေကို ဖြစ်စေသော "ငါ့လူမျိုး၊ ငါ့ဝါဒ" ဟူသော စွဲလမ်းမှု တဏှာ၊ အမုန်းတရား ဒေါသတို့သည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။

• အဲဒီ အမုန်းတရားများ ချုပ်ငြိမ်းပြီး၊ ရန်သူမိတ်ဆွေ ခွဲခြားမှုမရှိသော သီမသမ္ဗေဒဉာဏ်ဖြင့် ရောက်အပ်သော ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။

• အဲဒီ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိဖို့အတွက် မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း စီးဖြန်းခြင်း၊ အတ္တကို ပယ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။

ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ဒေါသ၊ မာန၊ ဣဿာ မစ္ဆရိယတည်းဟူသော အတွင်းရန်သူများကို အောင်နိုင်ကြပါစေ၊ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသား အပေါင်းတို့နှင့်တကွ ထပ်တူထပ်မျှ ငြိမ်းချမ်းကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ရန်သူဟူ၍ လုံးဝမရှိတော့သော၊ အကြောက်တရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော အမတနိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.