Day: 019 | ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | ကောင်းမှုကုသိုလ် မှတ်တမ်း (Accounting) | ဓမ္မပဒ၊ ပုညကိရိယ | Accounting

 

Day: 019 | ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | ကောင်းမှုကုသိုလ် မှတ်တမ်း (Accounting) | ဓမ္မပဒ၊ ပုညကိရိယ | Accounting

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ နေ့ရက်ကလေးမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။ လောကမှာ သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေရဲ့ ဘဝကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတို့ဟာ ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို မော်ကွန်းတင် ကျန်ရစ်အောင် ကြိုးစားခဲ့ကြတာကို တွေ့ရပါမယ်။ အဲဒီလိုပဲ သူတော်ကောင်းတို့လည်း မိမိတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ပြုလုပ်သမျှသော ကောင်းမှုကုသိုလ်တွေကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ သံသရာခရီးမှာ သူတော်ကောင်းလမ်းကို မှန်ကန်စွာ လိုက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ မိမိရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ ဘယ်လောက်အထိ ကုသိုလ်တွေ ကိန်းဝပ်နေသလဲဆိုတာကို ပြန်လည် ဆင်ခြင်နိုင်ဖို့အတွက် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ပြီး အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ ဒီလေလေး ဝင်ထွက်နေတာကို စောင့်ကြည့်နေတဲ့ 'သတိ' ဆိုတာဟာ ဘဝရဲ့ စာရင်းကိုင် (Accountant) လေး တစ်ယောက်နဲ့ တူပါတယ်။

ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါ ဘာတွေ လုပ်ခဲ့ပြီ၊ ငါ ဘာတွေ လိုနေသေးတယ်" ဆိုတဲ့ အတွေးတွေ ဝင်လာရင် အဲဒီအတွေးတွေကို စာရင်းစာအုပ်ထဲက အချက်အလက်တွေလို သဘောထားပြီး ခဏ ဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ အခု အချိန်မှာတော့ ဒီဝင်လေထွက်လေ ဆိုတဲ့ ပစ္စုပ္ပန် အခိုက်အတန့်လေးပေါ်မှာပဲ စိတ်ကို အေးအေးချမ်းချမ်း တည်ငြိမ်အောင် ထားကြည့်ကြစို့ နော်။ သတိလေးကပ်ပြီး ရှူသွင်း ရှူထုတ် လုပ်နေခြင်းဟာ ကုသိုလ်စာရင်းကို တစ်စက္ကန့်ချင်းစီ တိုးအောင် လုပ်နေတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။

ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေး ပြင်ပကို ထွက်သွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ အဲဒီ လွင့်ပျံသွားတဲ့ သဘောလေးကို သတိထားမိအောင် ကြိုးစားကြည့်ပါ။ "သြော်... အပြင်ကို ထွက်ချင်နေပြန်ပြီ၊ ကုသိုလ်စာရင်းမှာ အမှားအယွင်း ဖြစ်တော့မယ်" လို့ သိလိုက်တာနဲ့ အဲဒီအတွေးကို ဖြတ်တောက်လိုက်ပါ။ ပြီးရင် ဝင်လေထွက်လေ အာရုံလေးပေါ်မှာ စိတ်ကို သက်သောင့်သက်သာလေး ပြန်ခေါ်လာခဲ့ပါ။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ သန္တာန်မှာ ကုသိုလ်အရှိန်တွေ တိုးပွားဖို့ဆိုတာ ဒီဝင်လေထွက်လေလေးကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းနိုင်မှု အပေါ်မှာ အများကြီး မူတည်ပါတယ်။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားမှသာ ဘဝရဲ့ အရှုံးအမြတ်ကို ဉာဏ်နဲ့ မြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို ဝင်လေထွက်လေ အာရုံ တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ရင် ခိုင်မာတဲ့ သမာဓိ ရလာပါပြီ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ပြင်ပအာရုံတွေဆီ ပြေးလွှားချင်တဲ့ လောဘ ဒေါသတွေ၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ခေတ္တခဏ ရပ်တန့်သွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတစ်ခု အောင်မြင်ဖို့အတွက် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ စာရင်းအင်း ပညာရပ် (Accounting) ကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ စီးပွားရေး နယ်ပယ်တွေမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေ့ခေတ် စီးပွားရေးလောကမှာ 'Accounting' လို့ခေါ်တဲ့ စာရင်းအင်း ပညာရပ်ဟာ လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ အသက်သွေးကြော ဖြစ်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ ပိုက်ဆံတွေ ဘယ်လောက်ပဲ ဝင်ဝင်၊ အဲဒီ ဝင်လာတဲ့ ပိုက်ဆံတွေနဲ့ ထွက်သွားတဲ့ အသုံးစရိတ်တွေကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်တဲ့ 'Ledger' လို့ခေါ်တဲ့ လယ်ဂျာစာအုပ် မရှိရင် အဲဒီလုပ်ငန်းဟာ မကြာခင်မှာ ပျက်စီးသွားမှာပါပဲ။ စာရင်းကိုင် ပညာရှင်တွေဟာ တစ်ပြား တစ်ချပ်ကအစ မလွဲချော်အောင် 'Double Entry' စနစ်နဲ့ တိတိကျကျ မှတ်တမ်းတင်ကြပါတယ်။ ဘယ်က ရလာတယ် (Income)၊ ဘယ်ကို သုံးလိုက်တယ် (Expense) ဆိုတာကို နေ့စဉ်၊ လစဉ်၊ နှစ်စဉ် ရှင်းတမ်း ထုတ်ရပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အောင်မြင်တဲ့ လုပ်ငန်းရှင် တစ်ယောက်ဟာ နေ့တိုင်း သူ့ရဲ့ လက်ကျန်ရှင်းတမ်း (Balance Sheet) ကို ကြည့်ပါတယ်။ ငါ့မှာ ပိုင်ဆိုင်မှု (Assets) ဘယ်လောက် ရှိသလဲ၊ ငါ့မှာ ပေးစရာ အကြွေး (Liabilities) ဘယ်လောက် ရှိသလဲ ဆိုတာကို အမြဲတမ်း စစ်ဆေးပါတယ်။ အကယ်၍ အကြွေးတွေက ပိုင်ဆိုင်မှုထက် များလာပြီ ဆိုရင်တော့ အဲဒီလုပ်ငန်းဟာ 'Bankruptcy' လို့ခေါ်တဲ့ လူမွဲစာရင်း ခံယူရမယ့် အခြေအနေကို ရောက်သွားပါတော့မယ်။ ဒါကြောင့် စာရင်းကို မှန်ကန်စွာ မှတ်တမ်းတင်ခြင်းဟာ လုပ်ငန်းရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... စာရင်းအင်း ပညာမှာ 'Audit' လို့ခေါ်တဲ့ စာရင်းစစ်ခြင်း ဆိုတာလည်း ရှိပါတယ်။ ကိုယ်ရေးထားတဲ့ စာရင်းတွေဟာ တကယ်ပဲ မှန်ကန်ရဲ့လား၊ လိမ်ညာထားတာတွေ ပါနေသလား ဆိုတာကို အပြင်က ပညာရှင်တွေက ဝင်ရောက် စစ်ဆေးတာပါ။ စာရင်းစစ် ခံနိုင်တဲ့ ကုမ္ပဏီဟာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု (Transparency) ရှိတယ်၊ ယုံကြည်စိတ်ချရတယ်လို့ သတ်မှတ်ခံရပါတယ်။ စာရင်းအင်း ဆိုတာ ကိန်းဂဏန်းတွေ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး၊ အဲဒီ လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးရဲ့ ရိုးသားမှုနဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ဖော်ပြနေတဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းကြီး တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား၊ ဒီစာရင်းအင်း ပညာရပ်က ဘာသာရေးနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ' တဲ့။ အလွန်ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဘဝဆိုတာလည်း အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတစ်ခုနဲ့ တူပါတယ်။ ကုသိုလ်ဆိုတာက 'အမြတ်' ပါ၊ အကုသိုလ်ဆိုတာက 'အရှုံး' ပါ။ ကုသိုလ်တွေ စုဆောင်းတာက 'Assets' လို့ခေါ်တဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ တိုးပွားတာ ဖြစ်ပြီး၊ အကုသိုလ်တွေ လုပ်နေတာကတော့ 'Liabilities' လို့ခေါ်တဲ့ အကြွေးတွေ တင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝစာရင်းရှင်းချိန် (သေခါနီးအချိန်) မှာ ကိုယ့်ရဲ့ လယ်ဂျာစာအုပ်ကို ပြန်ကြည့်တဲ့အခါ အမြတ်ထွက်နေဖို့ အင်မတန် အရေးကြီးလှပါတယ်။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာကတော့ ရုပ်ဝတ္ထုတွေရဲ့ စာရင်းကိုပဲ တွက်တတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဓမ္မပညာကတော့ စိတ်ထဲက စေတနာတွေရဲ့ စာရင်းကို တွက်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ဟာ အပြင်မှာ ဘယ်လောက်ပဲ ချမ်းသာချမ်းသာ၊ သူ့ရဲ့ ဓမ္မစာရင်းစာအုပ်မှာ အကုသိုလ် အကြွေးတွေပဲ ပြည့်နေမယ်ဆိုရင် အဲဒီလူဟာ သံသရာမှာ အင်မတန် ဆင်းရဲတဲ့သူ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် ကုသိုလ်စာရင်းကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်တတ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ Accounting အမြင်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ပြောပြရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က ဒီခေတ်သစ် စာရင်းအင်း သဘောတရားတွေ မပေါ်ပေါက်ခင် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက၊ ဓမ္မပဒ၊ ပုညကိရိယ အခန်း (စာမျက်နှာ-၁) မှာ ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုလုပ်ခြင်းရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို အလွန် ပီပြင်စွာ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "ပုညံ စေ ပုရိသော ကယိရာ၊ ကယိရာထေနံ ပုနပ္ပုနံ" လို့ မိန့်တော်မူပါတယ်။ "လူတစ်ယောက်ဟာ ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုလုပ်ခဲ့ရင် အဲဒီကောင်းမှုကို ထပ်ကာထပ်ကာ ပြုလုပ်ရမယ်၊ အဲဒီ ကောင်းမှုအပေါ်မှာ စိတ်ကို မွေ့လျော်စေရမယ်" လို့ အနက်အဓိပ္ပာယ် ရပါတယ်။

ဒီပါဠိတော်လာ စကားလုံးတွေကို တစ်လုံးချင်းစီ အနက်ဖွင့်ကြည့်မယ်ဆိုရင်၊ 'ပုည' ဆိုတာက စိတ်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေတတ်သော ကုသိုလ်၊ 'ကိရိယ' ဆိုတာက ပြုလုပ်ခြင်း ပါပဲ။ ဘုရားရှင်က ကုသိုလ်ပြုတာကို တစ်ကြိမ်တည်းနဲ့ မကျေနပ်ခိုင်းပါဘူး။ 'ပုနပ္ပုနံ' ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ဖို့ တိုက်တွန်းပါတယ်။ ဒါဟာ စာရင်းအင်း ပညာအရ ပြောရင် 'Compound Interest' လို့ခေါ်တဲ့ အမြတ်ပေါ် အမြတ်ဆင့်တဲ့ သဘောတရားပါပဲ။ ကုသိုလ်တွေကို ထပ်ကာထပ်ကာ စုဆောင်းလေလေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ သံသရာ ဘဏ်တိုက်ကြီးထဲမှာ ဓမ္မအရင်းအနှီးတွေ ပိုပြီး ခိုင်မာလာလေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဘုရားရှင်က ကုသိုလ်ဟာ သတ္တဝါတွေအတွက် နောက်ကွယ်ကနေ ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ 'နိဓိ' လို့ခေါ်တဲ့ ရွှေအိုးကြီးနဲ့ တူတယ်လို့ ဟောခဲ့ပါတယ်။ လူတွေဟာ မြေကြီးထဲမှာ ရွှေအိုး မြှုပ်ထားရင် သူခိုးခိုးနိုင်တယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ရေမြှုပ်သွားနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်ထဲမှာ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကုသိုလ်စာရင်း (Ledger) ကိုတော့ ဘယ်သူမှ လုယူလို့ မရပါဘူး။ ဒီကုသိုလ် စာရင်းကသာ ဘဝဆက်တိုင်းမှာ အမြဲတမ်း အကျိုးပေး (Income) အဖြစ် ပြန်လည် ရောက်ရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ အလွန် သတိထားရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။  ပုဒ်ရေ ၁၇၅ မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း 'ဥပါယာသ' (Despair / အပြင်းအထန် စိတ်ပျက်အားငယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ သဘောတရားပါ။ လူတစ်ယောက်ဟာ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး အကုသိုလ် အကြွေးတွေပဲ စုဆောင်းခဲ့ပြီး၊ ကုသိုလ်စာရင်းမှာ အမြတ် မရှိခဲ့ဘူး ဆိုရင်၊ သေခါနီး အချိန်မှာ သူ့ရဲ့ 'ဓမ္မလယ်ဂျာ' ကို ပြန်ကြည့်တဲ့အခါ အကြီးအကျယ် ထိတ်လန့်သွားတတ်ပါတယ်။ "ငါတော့ ရှုံးပြီ၊ ငါ့မှာ ဘာအထောက်အပံ့မှ မပါတော့ဘူး" ဆိုပြီး အပြင်းအထန် စိတ်ပျက်ရတဲ့ 'ဥပါယာသ' ဒုက္ခကြီးကို ခံစားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘဝစာရင်းရှင်းချိန်မှာ အမြတ်ထွက်အောင် ကုသိုလ်စာရင်းကို နေ့စဉ် မှတ်တမ်းတင်ကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဒီကုသိုလ်စာရင်းကို ဘယ်လို မှတ်တမ်းတင်မလဲ၊ ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲဆိုတာ အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ရအောင်။ ဦးဇင်းတို့ဟာ ကုသိုလ်တစ်ခုခု လုပ်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ဥပမာ - ဆာလောင်နေတဲ့ တိရစ္ဆာန်လေး တစ်ကောင်ကို အစာကျွေးလိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဘာတွေ ဖြစ်သွားသလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ကြည့်ကြစို့။

ပထမဆုံး အနေနဲ့ မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) ဆိုတဲ့ အတွင်းတံခါးပေါက်နဲ့၊ ဆာလောင်နေတဲ့ ခွေးလေး (ရူပါရုံ) ဆိုတဲ့ အပြင်အာရုံ လာရောက် တိုက်ခိုက်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီလို တိုက်ခိုက်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ 'စက္ခုဝိညာဏဓာတ်' လို့ခေါ်တဲ့ မြင်သိစိတ်လေးဟာ ချက်ချင်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ မျက်စိရယ်၊ အဆင်းရယ်၊ မြင်သိစိတ်ရယ် ဒီတရား သုံးပါး ဆုံမိသွားတာကို အဘိဓမ္မာမှာ 'ဖဿ' (Contact) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တွေ့ထိမှုလေး ဖြစ်သွားတာပါ။

ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာပဲ "သြော်... သနားစရာလေး၊ အစာကျွေးလိုက်ရရင် ကောင်းမှာပဲ" ဆိုတဲ့ မေတ္တာနဲ့ ယှဉ်တဲ့ ခံစားမှု 'သောမနဿ ဝေဒနာ' လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဝေဒနာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ "ဒါဟာ ကုသိုလ်လုပ်ဖို့ အခွင့်အရေးပဲ" လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ'၊ "အစာ ယူခဲ့စမ်း၊ ကျွေးလိုက်မယ်" လို့ တိုက်တွန်းစီရင်တဲ့ 'သင်္ခါရ' (စေတနာ) တရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ အဲဒီ စေတနာ (Sankhara) ဆိုတာဟာ တကယ့် 'Entry' လို့ခေါ်တဲ့ စာရင်းသွင်းလိုက်တဲ့ အချက်ပါပဲ။ ဒီကုသိုလ် စေတနာလေးကို စိတ်ထဲမှာ မှတ်တမ်းတင်လိုက်တာနဲ့၊ အဲဒီ အချိန်မှာတင် ကိုယ့်ရဲ့ ဓမ္မလယ်ဂျာထဲမှာ အမြတ်တိုးသွားပါပြီ။

ဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာငါးပါး အနေနဲ့ ပြန်ဖွဲ့ကြည့်ရင် ခွေးလေးရဲ့ အဆင်းက 'ရူပက္ခန္ဓာ'၊ မြင်သိစိတ်က 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ'၊ သနားတဲ့ ခံစားမှုက 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ'၊ မှတ်သားတာက 'သညာက္ခန္ဓာ'၊ ကျွေးချင်တဲ့ ကုသိုလ်စေတနာက 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး လည်ပတ်သွားတာဟာ 'ပုညကိရိယ' ဆိုတဲ့ ကုသိုလ်ပြုခြင်း ဖြစ်စဉ်ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အကြောင်းအကျိုးအရ၊ "ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ" ဆိုတဲ့ နေရာမှာ၊ တဏှာအစား 'သဒ္ဓါ' နဲ့ 'စေတနာ' တွေ ဝင်လာတဲ့အတွက်၊ ဒုက္ခစက်ဝန်းကို ဖြတ်တောက်ပြီး ကုသိုလ်စက်ဝန်းဆီကို ဦးတည်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလောက် ရှင်းလင်းနေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာအစဉ်ကြီး လည်ပတ်သွားတာကို ငါတို့က ဘာကြောင့် "ငါ လှူနေတာ၊ ငါ ကုသိုလ်ရတာ" လို့ ထင်နေကြတာလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးတစ်ချောင်းကို မြွေဖြစ်အောင် လှည့်စားပြတဲ့အခါ၊ အမှန်ကို မသိတဲ့သူက တကယ့် မြွေအစစ်ကြီး လို့ ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ အလွန် မြန်ဆန်လွန်းတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေတာကို အမှန်အတိုင်း မသိတဲ့အခါ "ဒါ ငါပဲ၊ ငါ လှူတာပဲ" လို့ အကောင်အထည် 'ငါ' အနေနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။

အဲဒီ "ငါ့ရဲ့ ကုသိုလ်" ဆိုတာကြီးက အမြဲတမ်း တည်ရှိနေမယ်၊ ငါ့အတွက် အမြဲတမ်း ရှိနေမှာပဲ လို့ ထင်နေတာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ လှူပြီးရင် ပြီးတာပဲ၊ ဘာအကျိုးမှ မရှိပါဘူး လို့ ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ပယ်ဖျက်ပြီး အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။ တကယ်တော့ ကုသိုလ်ပြုခြင်း ဆိုတာ ရုပ်နဲ့ နာမ် ဓာတ်သဘောတွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ဖြစ်စဉ် သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အလှူပေးတဲ့သူလည်း ရုပ်နာမ်၊ အလှူခံတဲ့သူလည်း ရုပ်နာမ်၊ လှူတဲ့ ပစ္စည်းလည်း ရုပ်နာမ် ပါပဲ။ "ငါ" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ မပါပါဘူး။

တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်စားမှုကို ချက်ချင်း သိသွားသလိုပါပဲ။ "သြော်... လှူချင်တဲ့ စေတနာ ဆိုတာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ ကုသိုလ်ရလို့ ဝမ်းသာတာဟာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ ငါ မဟုတ်ဘူး။ ငါ့ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု မဟုတ်ဘူး။ ဓာတ်သဘောတွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတာပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လိုက်တာနဲ့ "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။

ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ ကုသိုလ်လုပ်တဲ့အခါ ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ။ "ငါ လှူနေတယ်၊ ငါ့နာမည်နဲ့ လှူတာ" လို့ ပညတ်အာရုံနောက်ကို လိုက်မမှတ်ပါနဲ့။ အဲဒီလို မှတ်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝင်သွားပါပြီ။ "ကုသိုလ် စေတနာလေး ပေါ်လာတယ်... သတိနဲ့ သိတယ်၊ ဝမ်းမြောက်တဲ့ ဝေဒနာလေး ပေါ်လာတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ ပရမတ်ကို ဦးစားပေး မှတ်ပါ။

အဲဒီ ကုသိုလ်စိတ်ကလေးဟာ အကြောင်း (ဖဿ) ကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပဲ အသစ်အသစ် အစားထိုးကာ ပျက်စီးသွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီစိတ်လေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို အထင်အရှား မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်၊ မြဲတယ်" လို့ ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့နာမ်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ကွာကျပြီး၊ ကုသိုလ်စာရင်းကို ဉာဏ်နဲ့ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်နိုင်တဲ့ အသိဉာဏ်ကို ရရှိလာမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ ဇန်နဝါရီလရဲ့ အေးမြတဲ့ နေ့လည်ခင်း တစ်ခုပါ။ ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းဌာနမှာ အလွန် စိတ်ညစ်နေတဲ့ ဝန်ထမ်းငယ်လေး မောင်ဘ ကို တွေ့ရပါတယ်။ ပြဿနာကတော့ (Case-2419) လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၅၀ က ပြတိုက်ကို အဖိုးတန် ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတွေ အများကြီး လှူဒါန်းခဲ့တဲ့ အလှူရှင်ကြီး တစ်ယောက်ရဲ့ စာရင်းမှတ်တမ်းတွေဟာ မှိုတက်ပြီး ဖတ်လို့မရအောင် ပျက်စီးနေလို့ပါပဲ။

မောင်ဘဟာ အဲဒီ မှတ်တမ်းဟောင်းတွေကို ကြည့်ပြီး "ဒုက္ခပါပဲ ဆရာကြီးရယ်။ ဒီအလှူရှင်ကြီးက ဘာတွေ လှူခဲ့သလဲ ဆိုတာ အတိအကျ မသိရတော့ဘူး။ စာရင်းတွေက လွဲကုန်ပြီ။ ဒီလိုသာ ဆိုရင် အလှူရှင်ရဲ့ မိသားစုတွေက လာမေးရင် ငါတို့ ဘယ်လို ဖြေရှင်းမလဲ။ ငါတို့ အလုပ်တွေတော့ အရှက်ကွဲကုန်ပြီ" လို့ စိုးရိမ်တကြီးနဲ့ ညည်းတွားနေပါတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါ့အမှား ဖြစ်တော့မယ်" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိနဲ့၊ စာရင်းပျောက်ရင် အရာအားလုံး ပျက်စီးပြီ ဆိုတဲ့ 'ဥပါယာသ' စိတ်ပျက်မှုတွေ ဖုံးလွှမ်းနေပါတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်း ရောက်လာပါတယ်။ ဦးစံလင်းဟာ မောင်ဘရဲ့ စိုးရိမ်မှုကို နားလည်ပေမယ့်၊ အေးချမ်းတည်ငြိမ်တဲ့ အမူအရာနဲ့ စားပွဲမှာ ဝင်ထိုင်လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ (Method #50: ကစားနည်း / အားကစား နှိုင်းယှဉ်နည်း) ကို အသုံးပြုပြီး မောင်ဘကို စတင် ဆုံးမပါတော့တယ်။

"မောင်ဘ... မင်း ဘောလုံးပွဲ ကြည့်ဖူးတယ် မဟုတ်လား။ ဘောလုံးပွဲ တစ်ပွဲမှာ ဂိုးသွင်းလိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီ ဂိုးစာရင်းကို မှတ်တမ်းတင်တဲ့ ဒိုင်လူကြီးရဲ့ မှတ်တမ်းစာအုပ်က ပျောက်သွားရင်၊ သွင်းလိုက်တဲ့ ဂိုးကော ပျောက်သွားမှာလား" လို့ မေးလိုက်ပါတယ်။ မောင်ဘက "မပျောက်ပါဘူး ဆရာကြီး၊ သွင်းထားတာက တကယ် သွင်းထားတာပဲဥစ္စာ" လို့ ဖြေပါတယ်။ "အေး... အဲဒီအတိုင်းပဲ။ ဒီအလှူရှင်ကြီး ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကုသိုလ်စေတနာတွေဟာ သူ့ရဲ့ သံသရာစာရင်း (Kamma Ledger) မှာ အခိုင်အမာ ရှိနေပြီးသား။ ငါတို့ ပြတိုက်က မှတ်တမ်းစာအုပ် ပျက်သွားလို့ အဲဒီ ကုသိုလ်တွေ ပျက်မသွားဘူး။ ဒါကြောင့် အလွန်အမင်း စိတ်မပျက်ပါနဲ့ (No Upayasa)" လို့ ရှင်းပြပါတယ်။

ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ အလှူရှင် မှတ်တမ်းများ ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 19) ကို ထုတ်ပြလိုက်ပါတယ်။ "မောင်ဘ... အပိုဒ် ၁၉.၁ (Art 19.1: Integrity and recovery of historical donor registries) အရ၊ ငါတို့မှာ ပျက်စီးသွားတဲ့ စာရင်းတွေကို ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ရမယ့် တာဝန်ရှိတယ်။ ကဲ... Template T250 (Heritage Ledger Recovery Protocol) ကို ယူခဲ့။ ဒီစာရင်းတွေကို ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ အနီအောက်ရောင်ခြည် (Infrared) နဲ့ ပြန်ဖတ်ကြည့်မယ်။ ပြီးရင် ဒီဂျစ်တယ် စနစ်နဲ့ စနစ်တကျ ပြန်လည် မှတ်တမ်းတင်မယ်။ စာရင်းရှင်းတမ်း ဆိုတာ မှန်ကန်နေမှ သမိုင်းတန်ဖိုးက ခိုင်မြဲမှာ" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်ပါတယ်။

ဒီအခါမှာ မောင်ဘလည်း သူ့ရဲ့ စိတ်ပျက်မှု (ဥပါယာသ) တွေကို လွှတ်ချလိုက်ပြီး၊ တက်ကြွစွာနဲ့ စာရင်းတွေကို ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ပါတော့တယ်။ "သြော်... ဆရာကြီး ပြောတာ သိပ်မှန်တာပဲ။ အလုပ်တစ်ခုကို အားကစား ပွဲတစ်ခုလို သဘောထားပြီး၊ မှတ်တမ်းတွေကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းရမှာပါလား" လို့ နားလည်သွားပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အလှူရှင်ကြီးရဲ့ ကုသိုလ်မှတ်တမ်းတွေကို အောင်မြင်စွာ ပြန်လည် ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အတ္တနဲ့ စိတ်ပျက်မှုကို ဖယ်ခွာပြီး၊ စာရင်းအင်း ပညာရပ်နဲ့ ဓမ္မကို ပေါင်းစပ် နားလည်လိုက်တဲ့ အခါမှာ ဘယ်လောက် အေးချမ်းပြီး အောင်မြင်သွားသလဲ ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ စီးပွားရေး စာရင်းတွေ၊ ကုသိုလ်မှတ်တမ်းတွေအတွက် ပူလောင်နေရတာ၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်တိုင်း ပူလောင်စွာ လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အစဉ်အဆက်ဟာ အမှန်တကယ်တော့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့၊ ဆင်းရဲတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေ၊ စာရင်းတွေပေါ်မှာ "ငါ့စာရင်း၊ ငါ့အမြတ်" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ နဲ့ ဥပါဒါန် တွေဟာ 'ဥပါယာသ' ဆိုတဲ့ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ၊ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ စာရင်းရှင်းပြီး ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းရာကို ရောက်ရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်လို့ ဝေဒနာတွေ ပေါ်လာတိုင်း ဥပါဒါန်သို့ မကူးစေဘဲ "ငါ မဟုတ်ဘူး၊ စာရင်းကိုင် မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါး ဓာတ်သဘော သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်" လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ ပြုလုပ်သမျှသော ကောင်းမှုကုသိုလ်များကို သတိပညာဖြင့် စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်နိုင်ကြပါစေ၊ ဘဝစာရင်းရှင်းချိန်တွင် အမြတ်ထွက်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ၊ သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများကဲ့သို့ ကောင်းမြတ်သော အမွေအနှစ်များကို ချန်ရစ်နိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြပြီး၊ ဥပါယာသ ခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.