Day: 053 | ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ပျူခေတ် ဓာတ်တော်များ | ဓာတုဝံသ၊ သရေခေတ္တရာ | Pyu History

 

Day: 053 | ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ပျူခေတ် ဓာတ်တော်များ | ဓာတုဝံသ၊ သရေခေတ္တရာ | Pyu History

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့ဆိုတဲ့ ဒီကနေ့ဟာ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်ရဲ့ ထူးခြားလှတဲ့ ချင်းအမျိုးသားနေ့ အခါသမယ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့လို မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံးနဲ့တကွ၊ တောင်တန်းဒေသက တိုင်းရင်းသား ညီအစ်ကို မောင်နှမများ အားလုံး၊ ချင်းပြည်နယ် အပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အေးချမ်းသာယာမှု အပြည့်အဝ ရရှိခံစားကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ လောကမှာ စစ်မှန်တဲ့ အေးချမ်းမှုဆိုတာ ကိုယ်တွင်းက ကိလေသာမီးတွေ ငြိမ်းသွားမှသာ ရနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီက အလွန် စည်ကား ခမ်းနားခဲ့တဲ့၊ အခုတော့ အုတ်ရိုးဟောင်းတွေ၊ မြေကုန်းတွေ အဖြစ်သာ ကျန်ရစ်နေတော့တဲ့ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်းကြီးကို ဉာဏ်မျက်စိနဲ့ လှမ်းပြီး မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်စမ်းပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီခေတ်က အလွန် ခိုင်ခံ့ပါတယ် ဆိုတဲ့ မြို့ရိုးကြီးတွေ၊ ကျုံးကြီးတွေ၊ အဆောက်အအုံကြီးတွေဟာ အခုတော့ သဘာဝတရားရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုအောက်မှာ ပြိုကျ ပျက်စီးပြီး မြေကြီး (ပထဝီဓာတ်) အဖြစ်ကို ပြန်လည် ရောက်ရှိသွားကြပါပြီ။ ထို့အတူပါပဲ၊ ငါတို့တွေ အလွန် ဂုဏ်ယူ မြတ်နိုးပါတယ် ဆိုတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီး ဟာလည်း အဲဒီ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်းကြီးလိုပဲ တစ်နေ့ကျရင် မလွဲမသွေ ပြိုကျ ပျက်စီးပြီး မြေကြီးထဲကို ရောက်သွားရမယ့် သဘော ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီကိုယ်ခန္ဓာကြီးရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘောကို သိမြင်ပြီး 'မရဏနုဿတိ' နဲ့ 'ပထဝီကသိုဏ်း' ကို ပေါင်းစပ်ကာ၊ ခဏလောက် စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ သံဝေဂဉာဏ်လေး ကိန်းအောင်းသွားအောင် ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။

ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘော၊ ပြိုကျ ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘောလေးကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့မှာ မြန်မာ့မြေပေါ်က ရှေးအကျဆုံး ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုဖြစ်တဲ့ ပျူခေတ် ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဓာတ်တော် မွေတော်တွေ အကြောင်းကို၊ ပိဋကတ်တော်လာ သမိုင်းကြောင်း သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့၊ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း အသေးစိတ် ဆွေးနွေး ဟောကြားသွားပါမယ်။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပျူလူမျိုးတွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်း၊ သူတို့ရဲ့ နေထိုင်မှု ဘဝတွေကို တူးဖော် လေ့လာတဲ့ ပညာရပ်ကို အင်္ဂလိပ်လို Pyu History (ပျူသမိုင်းကြောင်း လေ့လာရေး သိပ္ပံပညာရပ်) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ သရေခေတ္တရာ၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်း ဆိုတဲ့ ပျူမြို့ဟောင်းကြီး တွေကို ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာရှင်တွေက စနစ်တကျ တူးဖော်တဲ့ အခါမှာ၊ အလွန် အံ့ဩစရာ ကောင်းတဲ့ အထောက်အထားတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ကြရပါတယ်။

အထူးသဖြင့် မြေအောက်က တူးဖော် ရရှိတဲ့ အရိုးအိုးတွေ၊ အုတ်ချပ်တွေ၊ ရွှေပြား ငွေပြားတွေကို ခေတ်သစ် သိပ္ပံနည်းပညာ တွေဖြစ်တဲ့ ရေဒီယိုကာဗွန် သက်တမ်းတိုင်းတာခြင်း (Carbon-14 Dating) နဲ့ အုတ်ချပ်တွေကို အပူပေး စစ်ဆေးတဲ့ နည်းပညာ (Thermoluminescence Dating) တွေ အသုံးပြုပြီး စမ်းသပ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို စမ်းသပ်လိုက်တဲ့ အခါမှာ ဒီမြို့ဟောင်းကြီးတွေဟာ ခရစ်တော် မပေါ်မီ ကတည်းက၊ ဒါမှမဟုတ် အေဒီ အစောပိုင်း ကာလတွေ ကတည်းက အလွန် ထွန်းကားခဲ့တဲ့ မြို့ပြ နိုင်ငံကြီးတွေ ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို အတိအကျ သက်သေပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပျူခေတ် သုတေသနမှာ အထူးခြားဆုံး တွေ့ရှိချက် တစ်ခုကတော့ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်းနားက 'ခင်ဘကုန်း' ဆိုတဲ့ နေရာကို တူးဖော်တွေ့ရှိမှု ပါပဲ။ အဲဒီ မြေကုန်းလေး အောက်မှာ အလွန် ကြီးမားတဲ့ ကျောက်ဖုံးကြီးနဲ့ ပိတ်ထားတဲ့ ဓာတ်တော် တိုက်ခန်းလေး တစ်ခုကို တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အလွန် လက်ရာမြောက်တဲ့ ရွှေကြုတ်၊ ငွေကြုတ် တွေ၊ ရွှေပေလွှာတွေ၊ ဓာတ်တော် မွေတော်တွေကို ပူဇော်ထားတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အဲဒီ ရွှေကြုတ်တွေကို လေ့လာတဲ့ အခါ၊ ပျူလူမျိုးတွေရဲ့ ပန်းထိမ်ပညာ၊ သတ္တုစပ် ပညာ (Metallurgy) ဟာ အဲဒီခေတ်က ကမ္ဘာပေါ်မှာ အလွန် အဆင့်မြင့်တဲ့ အနေအထားမှာ ရှိနေတယ် ဆိုတာကို အံ့ဩဖွယ်ရာ တွေ့ရှိခဲ့ကြရပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား... သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အဲဒီ ရွှေတွေ၊ ငွေတွေကို တူးဖော်ပြီး သမိုင်း အထောက်အထား လို့ သတ်မှတ်ကြတယ်။ ဒါဆိုရင် ငါတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ အနေနဲ့ကျတော့ အဲဒီ တူးဖော် တွေ့ရှိမှုတွေ ကနေ ဘာကို သင်ခန်းစာ ယူရမလဲ' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ သိပ္ပံပညာက ရုပ်ဝတ္ထုကိုပဲ မြင်ပါတယ်။ ငါတို့က အဲဒီ ရုပ်ဝတ္ထုရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ရှိနေတဲ့ 'ဓမ္မ' ကို မြင်အောင် ကြည့်ရပါမယ်။ အဲဒီ ခေတ်က ပျူလူမျိုးတွေရဲ့ ရင်ထဲမှာ ကိန်းအောင်းနေတဲ့ ကြီးမားလှတဲ့ သဒ္ဓါတရားကို မြင်အောင် ကြည့်ရပါမယ်။ ကဲ... ဒီပျူလူမျိုးတွေနဲ့ ဓာတ်တော် မွေတော်တွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ဓာတုဝံသ ကျမ်းစာတွေ၊ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်လက်ပြီး တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြရအောင်နော်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော် မွေတော်တွေ ပြန့်ပွားလာပုံကို ရေးသားထားတဲ့ ဓာတုဝံသ (History of Relics) ကျမ်းစာတွေမှာ သရေခေတ္တရာ ပြည်ကြီးရဲ့ အကြောင်းကို အထင်အရှား တွေ့ရပါတယ်။ ရှေးဇာတ်ကြောင်းလေး တစ်ခုနဲ့ ပြောပြရရင်၊ ဒွတ္တပေါင် မင်းကြီးဟာ သရေခေတ္တရာ ပြည်ကြီးကို တည်ထောင်တဲ့ အခါမှာ၊ မြို့ရိုးတွေ၊ ကျုံးတွေ တည်ဆောက်ရုံနဲ့ မရပ်တန့်ခဲ့ပါဘူး။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော် မွေတော်တွေကို ပင့်ဆောင်ပြီး ဘောဘောကြီး၊ ဘုရားကြီး၊ ဘုရားမာ ဆိုတဲ့ ဧရာမ စေတီတော်ကြီး တွေကို ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ဖို့ တည်ထားခဲ့ပါတယ်။

ပျူလူမျိုးတွေဟာ အလွန် သဒ္ဓါတရား ကြီးမားကြပါတယ်။ သူတို့ သေဆုံးသွားတဲ့ အခါမှာ သူတို့ရဲ့ အရိုးပြာတွေကို အရိုးအိုးလေးတွေနဲ့ ထည့်ပြီး၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ စေတီတော်ကြီးတွေ အနီးအနားမှာ မြှုပ်နှံထားလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဒါဟာ သေသွားတဲ့တိုင်အောင် ဘုရားရှင်ရဲ့ အရိပ်အာဝါသ အောက်မှာ ခိုလှုံမယ် ဆိုတဲ့ အလွန် နက်နဲတဲ့ ယုံကြည်မှုပါပဲ။ ခင်ဘကုန်း ကနေ တူးဖော်ရရှိတဲ့ ရွှေကြုတ်၊ ငွေကြုတ် တွေ ဆိုတာလည်း၊ ပျူလူမျိုးတွေဟာ သူတို့ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ အဖိုးတန်ဆုံး အရာတွေကို ကိုယ်ကျိုးအတွက် မသုံးဘဲ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေ ပူဇော်တဲ့ နေရာမှာ အကောင်းဆုံး ပေးဆပ် လှူဒါန်းခဲ့ကြတယ် ဆိုတာကို သက်သေပြနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပျူလူမျိုးတွေဟာ ရွှေကို မက်မောလို့၊ ငွေကို မက်မောလို့ သိမ်းဆည်းခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ ရင်ထဲက သဒ္ဓါတရားကို ရွှေနဲ့ ငွေနဲ့ ပုံဖော်ပြီး ကုသိုလ် အမွေ အဖြစ် ထားရစ်ခဲ့ကြတာပါ။ ဒါကြောင့် သရေခေတ္တရာခေတ် သာသနာကို လေ့လာတဲ့ အခါမှာ၊ အပြင်ပန်းက ရွှေကြုတ် ငွေကြုတ် တွေကိုချည်း သွားပြီး မတပ်မက်ပါနဲ့။ သူတို့ ထားရစ်ခဲ့တဲ့ ပေးဆပ်ခြင်း၊ စွန့်လွှတ်ခြင်း ဆိုတဲ့ 'ကုသိုလ်အမွေ' ကိုသာ ဆက်ခံနိုင်အောင် ကြိုးစားကြရပါမယ်။

ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ။ အဲဒီလောက် သဒ္ဓါတရား ကြီးမားတဲ့၊ အဲဒီလောက် ကြီးကျယ် ခမ်းနားတဲ့ ပျူလူမျိုးတွေ၊ ဘုရင်တွေ၊ မှူးမတ်တွေ အခု ဘယ်ရောက်သွားကြပြီလဲ။ အားလုံး သေဆုံး ပျက်စီးပြီး မြေကြီးထဲ ရောက်သွားကြပါပြီ။  ပုဒ်ရေ (၁၉၇) မှာ 'ဇာတိ' ဆိုတဲ့ ပဋိသန္ဓေ နေရခြင်း၊ အသစ်တဖန် မွေးဖွားရခြင်း သဘောတရားကို အတိအလင်း ဟောကြားထားပါတယ်။ သဒ္ဓါတရား ရှိရုံ၊ ဒါန ပြုရုံ သက်သက်နဲ့တော့ သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲကနေ မလွတ်မြောက်နိုင်သေးပါဘူး။

ကိလေသာတွေ၊ အစွဲအလမ်းတွေ မကုန်သေးသရွေ့၊ အဲဒီ ပျူလူမျိုးတွေ ဟာလည်း နောက်ထပ် ဘဝသစ် တွေမှာ ထပ်ခါထပ်ခါ 'ဇာတိ' ဆိုတဲ့ ပဋိသန္ဓေကို ယူပြီး၊ အို၊ နာ၊ သေ ဒုက္ခတွေကို ခံစားနေကြရဦးမှာ အမှန်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီဇာတိ ဆင်းရဲဒုက္ခကို အပြီးတိုင် ပယ်သတ်ဖို့ (ပယ်ခြင်း) ဆိုတာ ဒါန၊ သီလ အပြင်၊ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ခန္ဓာကို ထိုးထွင်း သိမြင်မှသာ ရနိုင်တာပါ။ ကဲ... ဒါဆိုရင် ငါတို့တွေ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့ အခါ၊ ရွှေကြုတ် ငွေကြုတ်တွေကို မြင်တဲ့ အခါမှာ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။

ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တွေ့ကြုံနေရတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ ဥပမာလေး တစ်ခုနဲ့ အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့က ပြတိုက်ထဲမှာ ပြသထားတဲ့ အလွန် လှပတဲ့ ပျူခေတ် ရွှေကြုတ်ကြီး တစ်ခုကို မျက်စိနဲ့ လှမ်းမြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။

အဲဒီအချိန်မှာ ပထမဆုံး အလုပ်လုပ်တာက ဘာလဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်လုံးထဲက အကြည်ဓာတ် (စက္ခုပသာဒ) လေးပါ။ အဲဒီ မျက်စိအကြည်ဓာတ် ဆိုတဲ့ 'ဒွါရ' (တံခါးပေါက်) ဟာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' (ရုပ်တရား) အစုအဝေးကြီး ပါပဲ။ အပြင်က မြင်လိုက်ရတဲ့ ရွှေကြုတ်ကြီးရဲ့ အရောင်အဆင်း၊ ပုံသဏ္ဌာန် (ရူပါရုံ) ဆိုတဲ့ 'အာရုံ' ကလည်း ဓာတ်ကြီးလေးပါးနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' (ရုပ်တရား) သက်သက်ပါပဲ။

အဲဒီ မျက်စိအကြည်ရုပ်နဲ့ ရွှေကြုတ်ရဲ့ အဆင်းရုပ်တို့ အလင်းရောင်ရဲ့ အကူအညီနဲ့ ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း 'အော်... မြင်တယ်' ဆိုပြီး သိလိုက်တဲ့ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဉ်) လေးက ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကလေးကတော့ ရုပ်မဟုတ်တော့ဘူး၊ 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ' ဆိုတဲ့ နာမ်တရား ဖြစ်သွားပါပြီ။

အဲဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတာကို အဘိဓမ္မာ သဘောအရ 'ဖဿ' (အတွေ့အထိ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မီးခတ်ကျောက် နှစ်ခု ပွတ်တိုက်မိလို့ မီးပွင့်လေး ထွက်လာသလို၊ ရုပ်နဲ့ နာမ် ပွတ်တိုက်မိလို့ ဖဿ ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာတာပါ။ ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီ လှပတဲ့ မြင်ကွင်းကို ကြည့်ပြီး အလွန် သာယာကြည်နူးတဲ့၊ နှစ်သက်တဲ့ ခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ' ဆိုတဲ့ 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ' (နာမ်တရား) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။

အဲဒီနောက် ချက်ချင်း ဆိုသလိုပဲ၊ ဒါဟာ ပျူခေတ်က ရွှေကြုတ်ကြီးပဲ၊ အလွန် ရှားပါးတဲ့ သမိုင်းဝင် ပစ္စည်းပဲ လို့ အတိတ်က သင်ယူခဲ့ဖူးတဲ့ အမှတ်အသားတွေနဲ့ ချက်ချင်း မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာက္ခန္ဓာ' က အလုပ်လုပ်သွားပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ သညာကနေ တစ်ဆင့် ဘာဆက်ဖြစ်သလဲ။ 'ဒီရွှေကြုတ်ကြီးက ငါတို့ လူမျိုးတွေရဲ့ အမွေအနှစ်ပဲ၊ ငါတို့ လူမျိုးက သိပ်မြတ်တာပဲ' ဆိုပြီး ဂုဏ်ယူတဲ့ မာနစိတ်၊ ဒါမှမဟုတ် 'ဒီရွှေကြုတ်ကြီးကို ငါ ပိုင်ဆိုင်ချင်လိုက်တာ' ဆိုပြီး တွေးတော ကြံစည်တဲ့ တပ်မက်မှု လောဘ၊ တွယ်တာမှု ဆိုတဲ့ 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' တွေ တသီတတန်းကြီး ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ အဝိဇ္ဇာ ဖုံးလွှမ်းသွားလို့ ဒီလို စိတ်တွေ ဝင်လာတာပါ။ ဒါဟာ ခန္ဓာငါးပါး အလုပ်လုပ်သွားတဲ့ ယန္တရား အပြည့်အစုံ ပါပဲ။

အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ' ဆိုတာ မပါပါဘူး။ 'ငါ မြင်တယ်၊ ငါ ဂုဏ်ယူတယ်၊ ငါတို့ အမွေ' ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိပါဘူး။ မျက်စိအကြည်ရုပ်၊ အဆင်းရုပ်၊ မြင်သိစိတ်၊ ခံစားတဲ့ ဝေဒနာ၊ မှတ်သားတဲ့ သညာ၊ ပြုပြင်တဲ့ သင်္ခါရ... ဒီရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောတရား တွေပဲ စက်ရုံက စက်သွားတွေလို အဆင့်ဆင့် အလိုအလျောက် အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။

ဒါပေမဲ့ ငါတို့က သတိမကပ်နိုင်တဲ့အခါ 'ငါ မြင်တယ်၊ ငါတို့ လူမျိုးက အမြင့်မြတ်ဆုံးပဲ' ဆိုပြီး ရုပ်အဆင်းနဲ့ ကိုယ်နဲ့၊ မာနစိတ်နဲ့ ကိုယ်နဲ့ တစ်သားတည်း ပေါင်းစပ်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ခန္ဓာငါးပါးကို အကောင်အထည် အဖြစ်၊ ငါ သူတစ်ပါး အဖြစ် အခိုင်အမာ ယူလိုက်တာဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' (အမှားအယွင်း အစွဲအလမ်း) ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။ အဲဒီ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲကြောင့်ပဲ အတိတ်သမိုင်းတွေ နောက်ကို လိုက်ရင်း၊ လူမျိုးရေး မာနတွေနဲ့ သံသရာ (ဇာတိ) လည်နေကြတာပါ။

ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာလိုပါပဲ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးလေးတွေ ဆွဲပြီး အရုပ်လေးတွေကို ရွှေတွေ ငွေတွေ ပိုင်ဆိုင်နေသလို၊ ကြီးကျယ် ခမ်းနားသလို လှုပ်ရှားပြတဲ့အခါ၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်က အဟုတ်ကြီး ထင်ပြီး သာယာနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ကွယ်က ကြိုးတွေကို မြင်သွားတဲ့အခါ အစွဲ ပြုတ်သွားပါတယ်။

ထို့အတူပါပဲ၊ သတိပဋ္ဌာန် ရှုဉာဏ်နဲ့ သေချာ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ ရှေးဟောင်း ရွှေကြုတ်ကြီးကို မြင်လို့ သာယာစိတ်၊ ဂုဏ်ယူစိတ် ပေါ်လာတဲ့ အချိန်မှာ ဘယ်လို မှတ်ရမလဲ။ 'ငါတို့ အမွေ၊ ငါ ဂုဏ်ယူတယ်' လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ မျက်စိက မြင်ရင် 'မြင်တယ်... မြင်တယ်... သာယာစိတ် ပေါ်တယ်... သိတယ်' လို့ ဓာတ်သဘောသက်သက် အနေနဲ့သာ စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို ကြည့်နိုင်ရင် 'အော်... မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်လို့ မြင်သိစိတ် ပေါ်လာတာပါလား၊ ဂုဏ်ယူတယ် ဆိုတာ သညာက မှတ်ပေးလို့ ပေါ်လာတဲ့ သင်္ခါရ နာမ်တရား သက်သက်ပါလား' လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာပြီး သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။

သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆက်ပြီး ရှုရပါဦးမယ်။ အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ မြင်သိစိတ်ကလေး၊ သာယာတဲ့ မာန ဝေဒနာကလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်မြဲနေသလား။ သေချာ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိကို လွှဲလိုက်တာနဲ့ ဖြစ်ဖြစ်၊ အခြား ဧည့်သည် တစ်ယောက်က ဝင်တိုက်သွားတာနဲ့ ဖြစ်ဖြစ်၊ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကလေးလည်း ချက်ချင်း ပျောက်သွားတယ်၊ စောစောက ဂုဏ်ယူနေတဲ့ စိတ်ကလေးလည်း တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျပြီး ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားတာပါပဲ။

ဒီလို ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါလား ဆိုတဲ့ 'အနိစ္စ' သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ဒီသမိုင်း အမွေအနှစ်ကြီးက၊ ဒီမာနကြီးက အမြဲတမ်း ခိုင်မြဲနေမှာပဲ လို့ ယူဆထားတဲ့ 'သဿတဒိဋ္ဌိ' ကြီး ကွာကျသွားပါတော့တယ်။ ပြင်ပက ရှေးဟောင်း ရုပ်ဝတ္ထုလည်း အချိန်တန်ရင် ဆွေးမြည့် ပြိုကျမှာပဲ၊ အဲဒီ အရာကို ခံစားသိမြင်တဲ့ စိတ်ကလည်း စက္ကန့်မလပ် ပျက်စီးနေတာပါပဲ။ ဘာတစ်ခုမှ ထာဝရ မခိုင်မာပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးပြန်ရော၊ 'အရှင်ဘုရား... မြင်သိစိတ်လည်း ပျောက်သွားပြီ၊ မာနစိတ်လည်း ပျက်သွားပြီ ဆိုရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူးပေါ့။ အကုန်လုံး သုဉ်းသွားပြီပေါ့' လို့ အပြတ်ယူစရာ ရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ မျက်စိက မြင်သိစိတ်လေး ပျက်သွားပေမယ့်၊ နားကနေ လူတွေ စကားပြောသံကို ပြန်ကြားလိုက်တာနဲ့ ကြားသိစိတ် ဆိုတဲ့ စိတ်အသစ် တစ်ခုက ချက်ချင်း ဆိုသလို အစားထိုး ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ တစ်ခုပျက်သွားတိုင်း နောက်တစ်ခုက အဆက်မပြတ် အစားထိုးနေတာပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မြစ်ရေ စီးဆင်းနေသလိုပါပဲ။ ရှေ့ရေက ထွက်သွားပေမယ့် နောက်ရေက အဆက်မပြတ် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာတဲ့အတွက် ရေစီးကြောင်းကြီး အနေနဲ့ ဆက်ရှိနေသလိုပါပဲ။ စိတ်အစဉ်ဆိုတာလည်း အကြောင်းတရား ရှိနေသရွေ့ အကျိုးတရား အနေနဲ့၊ ဇာတိ အသစ်တွေ အနေနဲ့ ဆက်တိုက် အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဆက်စပ်ပြီး အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောတရားကို သေချာ သိမြင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သေရင် ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး၊ ပြတ်သွားပြီ လို့ အပြတ်ယူထားတဲ့ 'ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ' ဆိုတဲ့ အမှားကြီးလည်း လုံးဝ ကျွတ်ထွက်သွားပါတော့တယ်။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ၊ ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတွေကို မြင်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဂုဏ်ယူတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပဲ။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ ပျက်ပြီးရင်လည်း အစားထိုးနေတာပဲ' ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်၊ ခန္ဓာအစဉ်တွေကို အမှန်အတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ပြုတ်ပြီး၊ ဇာတိ အသစ်တွေ မွေးဖွားမယ့် ဒုက္ခတွေကို ပယ်သတ်ကာ နိဗ္ဗာန်နဲ့ အနီးဆုံး အနေအထားကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ တိုက်တွန်း အလုပ်ပေးလိုက်ရပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင်၊ လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော် မွေတော်တွေကို အများပြည်သူ ဖူးမြော်နိုင်အောင် စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင် ပြသရတဲ့ ဌာန တစ်ခု ရှိပါတယ်။ တစ်နေ့တော့ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်း နားက ရွာလေး တစ်ရွာက ဒကာကြီး ဦးဘ ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ယောက် ပြတိုက်ကို ရောက်လာပါတယ်။ ဦးဘ ရဲ့ လက်ထဲမှာ ရွှံ့တွေ၊ မြေကြီးတွေ ပေကျံနေတဲ့ အလွန် ဟောင်းနွမ်းတဲ့ မြေအိုးလေး တစ်လုံး ပါလာတယ်။

ဦးဘ က ပြတိုက် တာဝန်ခံ ภัณฑာထိန်း ကိုသူရ ကို တွေ့တာနဲ့ "ကိုသူရ... ကျုပ် ခြံထဲကနေ မြေတူးရင်းနဲ့ ဒီအိုးလေးကို ရခဲ့တာ။ ဒါ သရေခေတ္တရာ ပျူခေတ်က ဓာတ်တော်အိုး အစစ်ပဲ။ ကျုပ်တို့ ရွာက တကယ့် သမိုင်းဝင် ရွာကွ။ ဒီအိုးကို ပြတိုက်မှာ ချက်ချင်း အထွတ်အမြတ် နေရာမှာ ထားပြီး ပြသပေးပါ။ ကျုပ် နာမည်ကိုလည်း သေချာ ရေးပေး" လို့ အလွန် ဂုဏ်ယူ ဝင့်ကြွားတဲ့ အသံနဲ့၊ အမိန့်ပေးသလို လာပြောပါတော့တယ်။

ကိုသူရ ဟာ ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာကို သေချာ သင်ယူထားသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူက ဦးဘ ယူလာတဲ့ မြေအိုးလေးကို ကြည့်လိုက်တော့၊ အိုးရဲ့ လက်ရာ၊ အကွေ့အကောက်တွေ ဟာ ပျူခေတ် လက်ရာနဲ့ လုံးဝ မတူဘဲ၊ အလွန် နောက်ကျတဲ့ ခေတ်က သာမန် ရေအိုး အကျိုးအပဲ့ တစ်ခုသာ ဖြစ်နေမှန်း အကြမ်းဖျင်း သိလိုက်ပါတယ်။

ချက်ချင်းပဲ ကိုသူရ က ပြတိုက်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်း အထောက်အထား စိစစ်ရေး မူဝါဒ (Policy 20, Art 20.2) ကို သွားပြီး သတိရလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ ပြတိုက်သို့ လာရောက် အပ်နှံသော မည်သည့် ရှေးဟောင်း ပစ္စည်း၊ ဓာတ်တော်ကြုတ် ကိုမဆို၊ ပစ္စည်းရှင်၏ ပြောစကား တစ်ခုတည်းဖြင့် တရားဝင် အသိအမှတ် မပြုရ။ T195 (သမိုင်းကြောင်း ဆင်းသက်မှုနှင့် ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှု မှတ်တမ်း - Provenance Verification Record) အရ သိပ္ပံနည်းကျ စစ်ဆေးပြီးမှသာ ပြခန်းသို့ သွင်းရမည် လို့ အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

ဒါနဲ့ ကိုသူရ က ယဉ်ကျေးစွာနဲ့ ရှင်းပြပါတယ်။ "ဒကာကြီး ဦးဘ... ဒကာကြီးရဲ့ သဒ္ဓါတရားနဲ့ လာရောက် အပ်နှံမှုကို ကျွန်တော် အလွန် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Art 20.2) အရ၊ ဒီအိုးလေးကို ချက်ချင်း ပြခန်းထဲ ထည့်လို့ မရသေးပါဘူး။ သမိုင်း အမှန် ဖြစ်ဖို့ အတွက်၊ ကျွန်တော်တို့ ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ ဒီအိုးရဲ့ မြေသား သက်တမ်းကို သိပ္ပံနည်းကျ အရင်ဆုံး စစ်ဆေးရပါဦးမယ်။ အထောက်အထား ခိုင်လုံမှသာ ပြသခွင့် ရှိပါတယ်" လို့ ပြောလိုက်ပါတယ်။

ဒီစကားကို ကြားတော့ ဦးဘ က အရမ်း ဒေါသထွက်သွားတယ်။ "မင်းက ဘာသိလို့လဲ။ ငါတို့ အဘိုးအဘွားတွေ အဆက်ဆက် ပြောလာတဲ့ ပျူခေတ်က အိုးကွ။ မင်းတို့ စက်တွေ ဘာတွေ စစ်နေစရာ မလိုဘူး။ ငါပြောရင် အစစ်ပဲ။ မပြချင်ဘူး ဆိုရင်လည်း ပြန်ပေး၊ ငါ့ရွာ ငါ ပြန်သယ်သွားမယ်" ဆိုပြီး အသံကျယ်လာပါတော့တယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကိုယ်ယုံကြည်ရာကိုသာ အမှန်လို့ ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ အတ္တ၊ ငါ့လူမျိုး ငါ့ရွာ ဆိုတဲ့ မာန တွေ ဖုံးလွှမ်းသွားရင် အမှန်တရားကို လက်မခံနိုင်တော့ပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက် တာဝန်ခံ ဖြစ်တဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ရောက်သွားပြီး၊ ဦးဘ ကို ဓမ္မအသိနဲ့ ဝင်ရောက် ဆုံးမရပါတယ်။

"ဒကာကြီး ဦးဘ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ။ ဒကာကြီး ကိုးကွယ်ချင်တာက ပျူခေတ် ဆိုတဲ့ နာမည်လေးကို ကိုးကွယ်ချင်တာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တကယ့် အမှန်တရား (သစ္စာတရား) ကို ကိုးကွယ်ချင်တာလား။ ဘုရားရှင်ရဲ့ တရားတော် ဆိုတာ အစစ်အမှန် သစ္စာတရားတွေချည်းပါပဲ။ အကယ်၍ ဒီအိုးလေးက ပျူခေတ်က မဟုတ်ဘဲနဲ့ ငါတို့က ပျူခေတ် ပါလို့ လိမ်ညာပြီး ပြခန်းမှာ တင်လိုက်ရင်၊ ငါတို့ ပြတိုက် တစ်ခုလုံး သမိုင်းကို လိမ်ညာတဲ့ မုသာဝါဒ အကုသိုလ်ကြီး သင့်သွားပါလိမ့်မယ်။

တကယ့် ပျူတို့ရဲ့ ကုသိုလ်အမွေကို ဆက်ခံတယ် ဆိုတာ သူတို့ရဲ့ မြေအိုး အဟောင်းကြီးတွေကို သိမ်းထားတာ မဟုတ်ဘူး။ သူတို့ ရင်ထဲမှာ ရှိခဲ့တဲ့ ဖြူစင်တဲ့ သဒ္ဓါတရား၊ ပေးဆပ်ခြင်း ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရကို ဆက်ခံတာပါ။ ဒကာကြီးရဲ့ မာနကို ခဏ ချထားပြီး၊ အမှန်တရား ပေါ်ပေါက်လာအောင် သိပ္ပံနည်းကျ စစ်ဆေးတာကို ခွင့်ပြုလိုက်ပါ" လို့ ဓမ္မနဲ့ သမိုင်း သုတေသန ပညာကို ယှဉ်တွဲပြီး ဆုံးမလိုက်ပါတယ်။

ဒီစကားကို ကြားမှ ဦးဘ လည်း သတိဝင်လာတယ်။ "မှန်လှပါ ဘုရား။ တပည့်တော်က ငါ့ရွာ၊ ငါ့ပစ္စည်း ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အတ္တတွေ၊ မာနတွေ ဖုံးလွှမ်းသွားလို့၊ တကယ့် အမှန်တရားကို မျက်ကွယ်ပြုမိမလို ဖြစ်သွားပါတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အတိုင်းပဲ သိပ္ပံနည်းကျ သေချာ စစ်ဆေးပါတော့ ဘုရား" လို့ ဝန်ခံသွားပါတယ်။

နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီ မြေအိုးလေးကို ဓာတ်ခွဲ စမ်းသပ်လိုက်တဲ့ အခါ၊ ပျူခေတ်က မဟုတ်ဘဲ နောက်ပိုင်း ခေတ်က သာမန် အိုးလေး တစ်လုံး ဖြစ်နေကြောင်း အမှန်တိုင်း ပေါ်ပေါက်သွားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးဘ ဟာ ဒေါသ မထွက်တော့ဘဲ၊ သမိုင်းအမှန်ကို လက်ခံနိုင်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ မျက်ကန်း ယုံကြည်မှုနဲ့ မာနကို၊ ဓမ္မအသိနဲ့ ထိန်းချုပ်ပြီး သမိုင်းအမှန်ကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖော်ထုတ်လိုက်တဲ့ အဖြေ တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့တကွ လောကမှာ ရှိတဲ့ မြို့ဟောင်းကြီးတွေ၊ မြေအိုးတွေ မှန်သမျှဟာ အချိန်တန်ရင် ဖောက်ပြန် ပြောင်းလဲ ပြိုကျ ပျက်စီးသွားရတဲ့ သဘောတရားတွေ ရှိနေတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။

အဲဒီလို ပျက်စီးတတ်တဲ့ အရာတွေကို ငါ့လူမျိုး၊ ငါ့အမွေ၊ ငါ့စကားသာ အမှန် ဆိုပြီး ဦးဘ ရဲ့ စိတ်လိုမျိုး တပ်မက်နေတဲ့ အတ္တ၊ မာန၊ ကိလေသာ တွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာလောဘ၊ အဝိဇ္ဇာ ကြောင့်ပဲ ဇာတိ ဒုက္ခတွေ၊ ပူလောင်မှုတွေ အသစ် အသစ် ထပ်ဖြစ်နေရတာပါ။

ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဇာတိကို ဖြစ်စေတဲ့ လောဘ၊ အတ္တ၊ မာန တွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက်၊ အတိတ် သမိုင်းတွေ၊ ပစ္စည်းတွေ အပေါ် တွယ်တာ မနေဘဲ၊ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ပြီး၊ ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲလို့ သိမြင်ကာ ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ သတိပဋ္ဌာန် ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ပျူခေတ် ဓာတ်တော်များ ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်တွင် ကိန်းအောင်းနေသော ငါ့လူမျိုး၊ ငါ့အမွေ ဟူသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲ၊ မာနများကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ သရေခေတ္တရာခေတ် ပျူလူမျိုးတို့၏ ရုပ်ဝတ္ထုများကိုသာမက၊ သူတို့၏ ဖြူစင်သော သဒ္ဓါတရား၊ ပေးဆပ်ခြင်း ဟူသော ကုသိုလ်အမွေကောင်းများကိုပါ အပြည့်အဝ ဆက်ခံနိုင်ကြပြီး၊ ချင်းပြည်နယ် အပါအဝင် ပြည်ထောင်စု တစ်ဝန်းလုံး ငြိမ်းချမ်း သာယာကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.