Day: 079 | ၁၉ မတ် ၂၀၂၄ | ကံနှင့် ကံ၏အကျိုး (ကမ္မဿကတာဉာဏ်နှင့် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ကမ္မဿကတာသုတ် | Causality

 

Day: 079 | ၁၉ မတ် ၂၀၂၄ | ကံနှင့် ကံ၏အကျိုး (ကမ္မဿကတာဉာဏ်နှင့် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ကမ္မဿကတာသုတ် | Causality

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၉) ရက်နေ့၊ ဒီကနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့သစ်တောများနေ့ (International Day of Forests) ကို ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး၊ သစ်ပင်တစ်ပင်ကို စိုက်ပျိုးရင် အဲဒီအပင်ရဲ့ အရိပ်အာဝါသကို ကိုယ်တိုင် ပြန်လည် ခံစားရသလိုမျိုး၊ မိမိတို့ ပြုလုပ်လိုက်တဲ့ ကောင်းသော ကံတရားတို့ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကိုလည်း ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာအဖြစ် လက်ဝယ်ပိုင်ပိုင် ရရှိခံစားနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကကြီးမှာ လူတွေ အထင်အမြင် လွဲမှားဆုံးနဲ့ အသိခက်ဆုံး အရာကတော့ "ကံ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးပါပဲ။ တချို့က "ကံ" ဆိုတာ ကံကောင်းခြင်း (Luck) လို့ ထင်ကြတယ်။ တချို့က "ကံ" ဆိုတာ ဘုရားသခင် ဖန်တီးပေးထားတဲ့ ကံကြမ္မာ (Fate) လို့ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ဗုဒ္ဓဟောကြားတဲ့ "ကံ" ဆိုတာ "ပြုလုပ်မှု (Action)" နဲ့ "ပိုင်ဆိုင်မှု (Ownership)" ဆိုတဲ့ သဘောတရား နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အင်မတန် နက်နဲတဲ့ စွမ်းအင် တစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့မှာတော့ ဒီ "ကံ" ဆိုတဲ့ စကားလုံး တစ်လုံးတည်းကို အခြေခံပြီး (Method #1) အသေးစိတ် နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် ဓာတ်ခွဲ ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... တရားတော်ကို မနာယူခင်မှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ကံတရားရဲ့ ပိုင်ရှင်အဖြစ် ခံယူပြီး ငြိမ်သက်အောင် ထားကြည့်ကြရအောင်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်သောင့်သက်သာ ထားပြီး မျက်စိလေး မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ ဒီကနေ့ဟာ "သစ်တောနေ့" ဖြစ်တာမို့၊ မိမိရဲ့ စိတ်ကို မြေကြီးလို့ သဘောထားပါ။ မိမိရဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို မျိုးစေ့လေးတွေလို့ သဘောထားပါ။ ဝင်လေ တစ်ချက် ရှူလိုက်တိုင်း "ဒါ ငါ့ရဲ့ အသက်၊ ငါ့ရဲ့ လုပ်ရပ်" လို့ သိလိုက်ပါ။ ထွက်လေ တစ်ချက် ထုတ်လိုက်တိုင်း "ငါ့ရဲ့ စေတနာ မျိုးစေ့လေး ကျသွားပြီ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

 "အရှင်ဘုရား... အသက်ရှူတာလည်း ကံပဲလား" တဲ့။ မှန်ပါတယ်။ စေတနာ ပါရင် ကံပါပဲ။ "ငါ သတိနဲ့ ရှူမယ်" ဆိုတဲ့ စေတနာ ပါသွားရင် အဲဒါ "ကုသိုလ်ကံ" ဖြစ်သွားပါတယ်။ "ငါ စိတ်တိုပြီး ရှူမယ်" ဆိုရင် "အကုသိုလ်ကံ" ဖြစ်သွားပါတယ်။ ကိုယ် ရှူတဲ့လေကို သူများ လာရှူလို့ မရသလို၊ ကိုယ်ပြုတဲ့ ကံကိုလည်း သူများ လာလုယူလို့ မရပါဘူး။ "ငါ ပြုလုပ်တဲ့ လုပ်ရပ်တိုင်းဟာ ငါ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာပါလား" ဆိုတဲ့ "ကမ္မဿကတာ အသိ" လေးနဲ့ ဝင်လေထွက်လေကို အေးအေးဆေးဆေးလေး ဆက်လက် ရှုမှတ်နေလိုက်ပါ။

(အပိုင်း ၁ - ကံ ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း)

ကဲ... မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ ကံတရားကို ယုံကြည်တဲ့ သဒ္ဓါတရားနဲ့ တည်ငြိမ်မှု ရပြီ ဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ (Physics)၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု နိယာမ (Causality) နဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "ကမ္မဿကတာ" အကြောင်းအရာတွေကို အသေးစိတ် ချိန်ထိုးပြီး လေ့လာကြည့်ကြစို့။

ပထမဆုံး အနေနဲ့ "ကံ (Kamma)" ဆိုတဲ့ ပါဠိ စကားလုံးကို "စကားလုံး တစ်လုံး နက်နဲစွာ ဖွင့်နည်း (Method #1)" နဲ့ ခွဲစိတ်ကြည့်ရအောင်။ ပါဠိလို "ကမ္မ"၊ မြန်မာလို "ကံ"၊ အဓိပ္ပာယ်က "ပြုလုပ်ခြင်း (Action)" ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ လှုပ်ရှားမှုတိုင်းကို ကံလို့ မခေါ်ပါဘူး။ "စေတနာဟံ ဘိက္ခဝေ ကမ္မံ ဝဒါမိ" - "ချစ်သားတို့... ငါဘုရားသည် စေတနာကို ကံဟု ဟောတော်မူ၏" လို့ အတိအကျ မိန့်ထားပါတယ်။

ဒါကို ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် နျူတန်ရဲ့ တတိယ နိယာမ (Newton's Third Law) နဲ့ သွားတူပါတယ်။ "Action and Reaction are equal and opposite" (သက်ရောက်မှုတိုင်းမှာ တန်ပြန် သက်ရောက်မှု ရှိသည်)။ ကျောက်ခဲကို နံရံနဲ့ ပစ်ပေါက်လိုက်ရင် (Action)၊ အဲဒီ ကျောက်ခဲဟာ ကိုယ့်ဆီကို ပြန်ကန်ထွက်လာပါတယ် (Reaction)။ ဒါဟာ ရုပ်လောကရဲ့ ကံတရားပါ။ ဗုဒ္ဓဟောတဲ့ ကံကတော့ "စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ (Psychological Physics)" ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်က သူတစ်ပါးကို မုန်းတီးတဲ့ စိတ်နဲ့ ကြည့်လိုက်ရင် (Action)၊ အဲဒီ အမုန်းဓာတ်က ကိုယ့်ရဲ့ နှလုံးသားကို ချက်ချင်း ပြန်လောင်ကျွမ်းစေပါတယ် (Reaction)။ ဒါဟာ လွဲချော်မှု မရှိတဲ့ သဘာဝ နိယာမကြီးပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ "ကံ" ကို သစ်တောနေ့နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဥပမာ ပေးချင်ပါတယ်။ မြေကြီးထဲကို "ကျွန်းစေ့" တစ်စေ့ စိုက်လိုက်ရင် (Action)၊ အဲဒီ အစေ့ကနေ "ကျွန်းပင်" ပဲ ပေါက်လာမှာပါ (Result)။ သရက်ပင် ပေါက်လာစရာ အကြောင်း လုံးဝ မရှိပါဘူး။ အဲဒီ ကျွန်းစေ့ထဲမှာ ကျွန်းပင် ဖြစ်လာမယ့် DNA တွေ၊ အချက်အလက်တွေ (Genetic Code) အကုန် ပါပြီးသားပါ။ ထို့အတူပါပဲ... သင် ပြုလုပ်လိုက်တဲ့ "စေတနာ" တစ်ခုစီတိုင်းမှာ သင့်ရဲ့ အနာဂတ် ဘဝပုံစံ (Destiny Code) တွေ အကုန် ပါဝင်ပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါသနဲ့ ပြုလုပ်ရင် "ငရဲသား DNA" ပါသွားမယ်။ မေတ္တာနဲ့ ပြုလုပ်ရင် "နတ်သား DNA" ပါသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒါကြောင့် "ကံ" ဆိုတာ ကံကောင်းခြင်း၊ ကံဆိုးခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ "စိုက်ပျိုးခြင်း" သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင် ဘာစိုက်သလဲ၊ အဲဒါ သင် ရမယ်။ ဒါဟာ ဘုရားရှင် ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပဒေ မဟုတ်ပါဘူး။ စကြဝဠာမှာ အလိုလို တည်ရှိနေတဲ့ "နိယာမ (Law of Nature)" ကြီး တစ်ခုကို ဘုရားရှင်က ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး ပြန်လည် ဟောပြခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

(အပိုင်း ၂ - ကမ္မဿကတာ (ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ဖြစ်ခြင်း))

ဆက်လက်ပြီး အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ကမ္မဿကတာသုတ်တော်ကြီးကို အသေးစိတ် လေ့လာကြည့်ကြစို့။ ဒီသုတ်တော်မှာ ဘုရားရှင်က "ကမ္မဿကာ မာဏဝ သတ္တာ၊ ကမ္မဒါယာဒါ၊ ကမ္မယောနီ၊ ကမ္မဗန္ဓူ၊ ကမ္မပဋိသရဏာ" ဆိုပြီး စကားလုံး (၅) လုံးနဲ့ ကံတရားရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုကို ဖွင့်ဆိုထားပါတယ်။ ဒီနေ့တော့ "ကမ္မဿကာ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုပဲ အဓိကထား ရှင်းပြပါမယ်။

"ကမ္မဿကာ" ဆိုတာ "ကမ္မ (ကံ) + သက (မိမိပိုင်ဥစ္စာ)" လို့ ပေါင်းစပ်ထားတာပါ။ "ကံသာလျှင် မိမိပိုင် ဥစ္စာရှိသူ" လို့ အဓိပ္ပာယ် ရပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ "ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (Ownership)" သဘောတရားကို ခေတ်သစ် ဥပဒေ (Property Law) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် ပိုသဘောပေါက် လွယ်ပါလိမ့်မယ်။

လောကီ ဥပဒေမှာ ပိုင်ဆိုင်မှု နှစ်မျိုး ရှိပါတယ်။

၁။ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်း (Movable Property): ရွှေ၊ ငွေ၊ ကား၊ ပိုက်ဆံ။ ဒါတွေကို သူခိုး ခိုးလို့ ရတယ်၊ မီးလောင်ရင် ပါသွားနိုင်တယ်၊ သူများကို ပေးလိုက်လို့ ရတယ်။ သေရင် ထားခဲ့ရတယ်။ ဒါဟာ "အတုအယောင် ပိုင်ဆိုင်မှု" ပါ။

၂။ ရွှေ့ပြောင်းမရသော ပစ္စည်း (Immovable Property): မြေ၊ အိမ်။ ဒါလည်း ဥပဒေအရသာ ပိုင်တာ၊ ငလျင်လှုပ်ရင် ပျက်စီးနိုင်တာပါပဲ။

ဒါပေမဲ့ "ကံ" ဆိုတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုကတော့ (Absolute Property) ဖြစ်ပါတယ်။

• ခိုးယူလို့ မရပါ: သင် ပြုလုပ်ထားတဲ့ ကုသိုလ်ကံကို ဘယ်သူခိုးကမှ လာခိုးလို့ မရပါဘူး။

• လွှဲပြောင်းလို့ မရပါ: ကိုယ့်ရဲ့ အကုသိုလ်ကံကို "သားရေ... အဖေ့အစား ခံပေးပါ" လို့ လွှဲပေးလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ပြုရင် ကိုယ်တိုင် ခံရမှာပါ။

• ဖျက်ဆီးလို့ မရပါ: မီးလောင်လည်း မပါဘူး၊ ရေမျှောလည်း မပါဘူး။ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး (Data Cloud) ပေါ်မှာ တင်ထားသလို၊ ဘယ်ဘဝ ရောက်ရောက် ကိုယ့်နောက်ကို တကောက်ကောက် လိုက်ပါနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ပြောရရင်... ခန္ဓာကိုယ် ဆိုတာ "အငှားအိမ်" ပါ။ နေခွင့် ကုန်ရင် (သေရင်) ပြန်အပ်ခဲ့ရမယ်။ ပိုက်ဆံ ဆိုတာ "ဧည့်သည်" ပါ။ လာပြီးရင် ပြန်ထွက်သွားမယ်။ "ကံ" ဆိုတာကတော့ "အရိပ်" ပါ။ သင် ဘယ်ပြေးပြေး သင့်နောက်ကနေ ထပ်ချပ်မကွာ လိုက်နေမှာပါ။ ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က "ချစ်သားတို့... သင်တို့သည် ငွေကို ပိုင်သူများ မဟုတ်၊ အိမ်ကို ပိုင်သူများ မဟုတ်၊ သင်တို့ ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမှု မကောင်းမှု 'ကံ' ကိုသာလျှင် ပိုင်ဆိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်" လို့ သတိပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို နားလည်လိုက်ရင် လူတွေရဲ့ စိတ်နေသဘောထား ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ "ငါ သူများကို လိမ်လိုက်ရင် ငွေရမယ်" လို့ တွေးမယ့်အစား "ငါ သူများကို လိမ်လိုက်ရင် ငွေက ခဏပဲ ခံမယ်၊ လိမ်တဲ့ အကုသိုလ်ကံကတော့ ငါ့ကို တစ်သက်လုံး (သံသရာအဆက်ဆက်) ပိုင်ဆိုင်သွားတော့မယ်" လို့ တွေးမိပြီး မကောင်းမှုကို ရှောင်ကြဉ်လာမှာ အသေအချာပါပဲ။

(အပိုင်း ၃ - ဝိပဿနာ ရှုထောင့် (သကဒါဂါမိမဂ်))

အခု တစ်ခါ ဝိပဿနာ ရှုထောင့်ကနေ ကံတရားကို ဘယ်လို ရှုမြင်မလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြစို့။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ တရားအနှစ်သာရ အပိုဒ်ရေ ၂၃၃ (Verse 233) မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း "သကဒါဂါမိမဂ်" (Once-Returner) အဆင့်ကို ရောက်ရှိသွားတဲ့ အရိယာ သူတော်စင်တွေရဲ့ အမြင်မှာတော့ ကံတရားကို မြင်ပုံချင်း မတူတော့ပါဘူး။

သာမန် ပုထုဇဉ်တွေက "ငါ လုပ်တယ်၊ ငါ ခံစားရမယ်" (Atta - Self) ဆိုတဲ့ အစွဲနဲ့ ကံကို ကြည့်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကံကောင်းရင် ဝမ်းသာတယ်၊ ကံဆိုးရင် ဝမ်းနည်းတယ်။

ဒါပေမဲ့ သကဒါဂါမိ ပုဂ္ဂိုလ်တွေကတော့ "ကာမရာဂ" နဲ့ "ဗျာပါဒ" ဆိုတဲ့ အကြမ်းစား ကိလေသာတွေကို ပယ်သတ်ပြီးသား ဖြစ်လို့၊ ကံကို "သဘာဝ ဖြစ်စဉ် (Natural Process)" သက်သက်လို့ မြင်ပါတယ်။

"စေတနာ (Volition) ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားကြောင့်၊ ဝိပါက (Result) ဆိုတဲ့ အကျိုးတရား ပေါ်လာတာပါလား။ လုပ်သူ (Doer) ဆိုတာ သက်သက် မရှိ၊ စေတနာ အစုအဝေး သက်သက်ပါလား။ ခံစားသူ (Receiver) ဆိုတာ သက်သက် မရှိ၊ ဝေဒနာ အစုအဝေး သက်သက်ပါလား" လို့ ပရမတ် မျက်လုံးနဲ့ ကြည့်ပါတယ်။

လက်တွေ့ ဝိပဿနာ အလုပ်ပေး (Actionable Vipassana):

၁။ စေတနာကို စောင့်ကြည့်ပါ: လက်တစ်ဖက်ကို လှုပ်ရှားတော့မယ် ဆိုပါစို့။ ချက်ချင်း မလှုပ်ပါနဲ့။ "လှုပ်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ စိတ် (Intention/Cetana) လေး အရင် ဖြစ်တာကို သတိထားကြည့်ပါ။ အဲဒီ "လှုပ်ချင်တဲ့ စိတ်" က "ကံ" ပါ။

၂။ ရုပ်ကို စောင့်ကြည့်ပါ: အဲဒီ စိတ်ကြောင့် လက်ကလေး လှုပ်ရှားသွားတယ် (Movement)။ အဲဒါက "ကံကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ရုပ်" ပါ။

၃။ ငါ ကို ဖယ်ထုတ်ပါ: "ငါ လှုပ်တာ မဟုတ်ဘူး၊ လှုပ်ချင်တဲ့ စိတ်ကြောင့် လှုပ်သွားတာ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

ဒီလို လေ့ကျင့်ပါများရင် "ငါ လုပ်တာ" ဆိုတဲ့ မာန တွေ လျော့နည်းသွားပြီး၊ "ကံနဲ့ ကံ၏ အကျိုး" သက်သက်သာ ရှိပါလားဆိုတဲ့ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ် (Right View) ပေါ်ပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ဉာဏ်ရရင် သံသရာက လွတ်မြောက်ဖို့ လမ်းစ ပေါ်လာပါပြီ။

(အပိုင်း ၄ - လက်တွေ့ ဖြစ်ရပ်မှန် (ပြတိုက် ဇာတ်လမ်း))

ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ပိုပြီး ပီပြင်သွားအောင် သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက် ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case-2479) တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီနေ့က သစ်တောနေ့ ဆိုတော့ သစ်သားနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စလေးပါပဲ။

ပြတိုက်ကြီးရဲ့ ရှေးဟောင်းဆောင်ကို ပြုပြင်ဖို့အတွက် ဦးဘ (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ကန်ထရိုက်တာ တစ်ယောက်ကို တာဝန်ပေးလိုက်ပါတယ်။ ဦးဘ က သစ်လုပ်ငန်းရှင် တစ်ယောက်ပါ။ စာချုပ်ထဲမှာတော့ "ပထမတန်းစား ကျွန်းသစ် (Teak Grade A)" ကို သုံးရမယ်လို့ ပါပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးဘ က လောဘ တက်လာပါတယ်။ "အပေါ်ယံ ဆေးသုတ်လိုက်ရင် ဘယ်သူမှ သိမှာ မဟုတ်ဘူး" ဆိုပြီး၊ ဈေးပေါတဲ့ "အင်ကြင်းသစ်" တွေကို ရောပြီး သုံးလိုက်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်လိုက်တော့ သူ သိန်းပေါင်းများစွာ အမြတ် ကျန်လိုက်ပါတယ်။ ဦးဘ စိတ်ထဲမှာ "ငါတော့ ပွပြီ၊ ငါ့အကြံ အောင်မြင်ပြီ" လို့ ထင်နေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တစ်ရက်ကျတော့ ပြတိုက်တာဝန်ခံ ကိုမင်း က လုပ်ငန်းခွင်ကို စစ်ဆေးပါတယ်။ ကိုမင်းက သာမန် မျက်စိနဲ့ မကြည့်ဘဲ၊ ပြတိုက်ရဲ့ အခြေခံ စည်းမျဉ်း မူဝါဒ အမှတ် ၁၊ အပိုဒ်ခွဲ ၁.၁ (Pol 1, Art 1.1) ဖြစ်တဲ့ "သစ္စာတရားနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Integrity & Accountability Policy)" အရ စစ်ဆေးပါတယ်။ ကိုမင်းက သစ်သား တစ်ခုကို ခေါက်ကြည့်လိုက်တာနဲ့ အသံမမှန်တာကို သိလိုက်ပါတယ်။

ကိုမင်းက ဦးဘ ကို ရုံးခန်းထဲ ခေါ်ပြီး အေးအေးဆေးဆေး ပြောပါတယ်။ "ဦးဘ... ဦးဘ အခု ရလိုက်တဲ့ ငွေတွေက ဦးဘ ပိုင်တာ ဟုတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ငွေတွေက ခဏပဲ ခံမှာပါ။ ဦးဘ တကယ် ပိုင်ဆိုင်သွားတာက ဘာလဲ သိလား။ 'လိမ်ညာမှု' ဆိုတဲ့ အကုသိုလ်ကံ (Dishonesty Karma) ပါပဲ။ ဒီသစ်သားတွေက နှစ် ၅၀ လောက် ကြာရင် ဆွေးသွားမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးဘ ရဲ့ လိမ်ညာတဲ့ ကံကတော့ သံသရာ အဆက်ဆက် ဦးဘ နောက်ကို လိုက်ပြီး၊ ဦးဘ ကို လူလိမ် ခံရတဲ့ ဘဝ၊ စီးပွားပျက်တဲ့ ဘဝတွေဆီ ပို့ဆောင်ပါလိမ့်မယ်။ ဦးဘ ရယူလိုက်တာ အမြတ် မဟုတ်ဘူး၊ အရှုံးကြီး ရှုံးသွားတာပါ" လို့ "ကမ္မဿကတာ (Method #1)" သဘောတရားနဲ့ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။

ကိုမင်းရဲ့ စကားက ဦးဘ ရဲ့ နှလုံးသားကို ထိမှန်သွားပါတယ်။ သူက "ငွေ" ကိုပဲ ပိုင်ဆိုင်မှု လို့ ထင်ခဲ့တာ။ "လုပ်ရပ် (ကံ)" ကို ပိုင်ဆိုင်မှုလို့ တစ်ခါမှ မတွေးမိခဲ့ဘူး။ ဦးဘ ဟာ ချက်ချင်း သံဝေဂ ရသွားပြီး၊ "ကျွန်တော် မှားသွားပါတယ် တူမောင်ရယ်။ ဒီငွေတွေ ပြန်ယူပါ၊ ကျွန်တော် ကျွန်းသစ် အစစ်တွေနဲ့ ပြန်လဲပေးပါ့မယ်။ အကုသိုလ်ကံကိုတော့ ကျွန်တော် အပိုင် မယူချင်တော့ပါဘူး" လို့ ဝန်ခံ ကတိပြုပါတော့တယ်။

ဒီဖြစ်စဉ် "Case-2479" ဟာ ပြတိုက် ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံးအတွက် ကြီးမားတဲ့ သင်ခန်းစာ ဖြစ်သွားပါတယ်။ "ကိုယ်လုပ်တာ ကိုယ်ရမယ်" ဆိုတာ စာအုပ်ထဲက စကား မဟုတ်ဘူး။ လက်တွေ့ဘဝရဲ့ ဥပဒေ (Law of Life) ပါလား ဆိုတာကို နားလည်သွားကြပါတယ်။ ဦးဘ လည်း အဲဒီအချိန်က စပြီး ရိုးသားတဲ့ ကန်ထရိုက်တာ တစ်ယောက် ဖြစ်လာပြီး၊ စီးပွားရေးလည်း ပိုလို့တောင် တိုးတက်လာခဲ့ပါတယ်။

(နိဂုံးချုပ်)

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ ကံနှင့် ကံ၏အကျိုး (ကမ္မဿကတာ) အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။

၁။ ဒုက္ခသစ္စာ: လောကကြီးမှာ ကံဆိုးမိုးမှောင် ကျလို့ ဒုက္ခရောက်ရတာ၊ ကိုယ်မပြုတဲ့ ကံကို သူများဆီ လွှဲလို့ မရတာ၊ အို နာ သေ ဘေးတွေ ကြုံရတာ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" တွေချည်း ဖြစ်နေပါတယ်။

၂။ သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီလို ဒုက္ခရောက်အောင် တွန်းပို့နေတဲ့ အရာကတော့ "ငါ လုပ်ရင် ငါ ရမယ်" ဆိုပြီး ကံကို "ငါ (Atta)" လို့ စွဲလမ်းတဲ့ တဏှာ၊ လောဘ နဲ့၊ ကံတရားကို နားမလည်တဲ့ အဝိဇ္ဇာ တရားတွေဟာ ဒီဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ နိရောဓသစ္စာ: အဲဒီလို ငါစွဲ၊ သူစွဲတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး၊ "ကံ ဆိုတာ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ပါလား" လို့ သိမြင်ကာ ကံအသစ်တွေ မပြုလုပ်တော့ဘဲ (ကမ္မက္ခယ) ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ အခါ ရရှိလာတဲ့ ဓာတ်သဘောဟာ "နိရောဓသစ္စာ" (နိဗ္ဗာန်) ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ မဂ္ဂသစ္စာ: အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက် ပြုလုပ်တိုင်း၊ ပြောဆိုတိုင်း၊ ကြံစည်တိုင်းမှာ "ဒါ ငါ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ဖြစ်လာတော့မယ်၊ ကောင်းတာပဲ လုပ်မယ်" လို့ သတိ၊ ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်ပြီး (ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ) ကျင့်ကြံနေတဲ့ လမ်းစဉ်ကြီးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

သစ္စာလေးပါး စိုက်သွားပြီ၊ ကိုက်ညီသွားပြီ ဆိုရင်တော့ တို့တစ်တွေရဲ့ သန္တာန်မှာ အကုသိုလ်ကံ အမိုက်မှောင်တွေ ကင်းစင်ပြီး၊ ကုသိုလ်ကံ အရိပ်အာဝါသ အောက်မှာ ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ရမယ့်အပြင်၊ နောက်ဆုံးမှာ ကံကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်ကိုပါ မျက်မှောက်ပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတော့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သစ်ပင်စိုက်မှ အသီးစားရသလို၊ ကုသိုလ်ကံ စိုက်မှ ကောင်းကျိုး စားရမှာပါ။ "ငွေကို မစုပါနဲ့၊ ကံကို စုပါ" လို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ငွေက ထားခဲ့ရမယ့်အရာ၊ ကံက ယူသွားရမယ့် အရာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ သစ်တောများနေ့မှာ အပင်တွေ စိုက်ပျိုးသလို၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးမှာလည်း "မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ ပညာ" ဆိုတဲ့ မျိုးစေ့ကောင်းတွေကို များများ စိုက်ပျိုးပြီး၊ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ အစစ်အမှန်အဖြစ် ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ၊ မကောင်းသော ကံအကျိုးပေးများမှ ကင်းဝေးပြီး ကောင်းသော ကံအကျိုးပေးများကိုသာ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ၊ ကံတရားကို တံတားခင်း၍ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး ရောက်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၉ မတ် ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.