Day: 090 | ၃၀ မတ် ၂၀၂၄ | စွန့်ပစ်ပစ္စည်း ကင်းစင်ရေး (ဝိနည်း၊ သုစိနှင့် နေ့စဉ်ကျင့်စဉ်) | ဝိနည်းပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ်၊ ဝတ္တက္ခန္ဓက | Waste Management
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၆) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၀) ရက်၊ စနေနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ဒီရက်မြတ်ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စွန့်ပစ်ပစ္စည်း ကင်းစင်ရေးနေ့" (International Day of Zero Waste) ဖြစ်ပါတယ်။ မတ်လရဲ့ နောက်ဆုံးရက်ပိုင်းကို ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ ဒီလအတွင်းမှာ ပြုလုပ်ခဲ့သမျှ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေကို ပြန်လည် အောက်မေ့ရင်း၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးသားမှာရော၊ ပတ်ဝန်းကျင်မှာပါ အညစ်အကြေး ကင်းစင်ပြီး သန့်ရှင်းသော စိတ်ထားများ ရှိကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ "အမှိုက်" (Waste) ဆိုတာ လူတိုင်း မလိုချင်ကြပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အမှိုက်တွေဟာ ဘယ်က လာသလဲလို့ မေးရင် လူတွေဆီကပဲ လာတာပါ။ စိတ်မသန့်ရင် အမှိုက်ပွတယ်၊ စိတ်သန့်ရင် အမှိုက်ရှင်းတယ်။ ဒီကနေ့မှာတော့ အပြင်အမှိုက်ရော၊ အတွင်းအမှိုက်ပါ ရှင်းလင်းနိုင်မယ့် "Zero Waste" (သုည အမှိုက်) ကျင့်စဉ်ကို ဝိနည်းတော်နဲ့အညီ ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားမဟောမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သွားအောင် "သုစိ" (သန့်ရှင်းခြင်း) အာရုံနဲ့ တည်ဆောက်ယူကြရအောင်။ အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေကို ဆန့်၊ မျက်လွှာလေးတွေကို ချပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို အခန်းလွတ်လေး တစ်ခုလို့ သဘောထားလိုက်ပါ။ အဲဒီ အခန်းထဲမှာ လောဘ ဆိုတဲ့ အမှိုက်တွေ၊ ဒေါသ ဆိုတဲ့ ဖုန်မှုန့်တွေ၊ မောဟ ဆိုတဲ့ င့်ကူမျှင်တွေ ရှိနေလား ရှာကြည့်ပါ။ ရှိရင် "ဖယ်ရှားမယ်... သန့်ရှင်းမယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေကို ရှုမှတ်ပါ။
ဝင်လေ ဝင်လာတိုင်း "သန့်ရှင်းသော ဓာတ်တွေ ဝင်လာတယ်" လို့ မှတ်ပါ။ ထွက်လေ ထွက်သွားတိုင်း "ညစ်နွမ်းသော ဓာတ်တွေ ပါသွားတယ်" လို့ မှတ်ပါ။ တံမြက်စည်း လှည်းသလိုမျိုးပေါ့။ ဝင်လေက တံမြက်စည်း၊ ထွက်လေက အမှိုက်ထုတ်။ မှန်မှန်လေး ရှုမှတ်ရင်းနဲ့ စိတ်နှလုံးသား ကြည်လင် အေးမြလာတာကို ခံစားကြည့်ပါ။ စိတ်သန့်မှ လူသန့်မှာ၊ လူသန့်မှ ပတ်ဝန်းကျင် သန့်မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီ "သုစိ" ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးနဲ့ စိတ်ကို အရင် ဆေးကြောလိုက်ကြပါစို့။
ကဲ... စိတ်ကလေး သန့်ရှင်းကြည်လင်သွားပြီ ဆိုရင်၊ ဒီကနေ့ ခေတ်သစ် "စွန့်ပစ်ပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှု သိပ္ပံ" (Waste Management Science) နဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဝိနည်းပိဋကတ်တော်မှာ ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "ဝတ္တ" (ဝတ်တရား) သဘောတရားတွေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ လူသားတွေရဲ့ စားသုံးမှု ပုံစံကို "Linear Economy" (မျဉ်းဖြောင့် စီးပွားရေး) လို့ ခေါ်လေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါကတော့ ကုန်ကြမ်းယူမယ်၊ ပစ္စည်းထုတ်မယ်၊ သုံးမယ်၊ ပြီးရင် လွှင့်ပစ်မယ် (Take-Make-Waste) ဆိုတဲ့ စနစ်ပါ။ ဒီစနစ်ကြောင့် ကမ္ဘာကြီးမှာ ပလပ်စတစ်တွေ၊ အမှိုက်တောင်တွေ ပုံလာပြီး ဂေဟစနစ်တွေ ပျက်စီးနေရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပညာရှင်တွေက "Circular Economy" (သံသရာလည် စီးပွားရေး) စနစ်ကို ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။ ဒါကတော့ ပစ္စည်းတစ်ခုကို သုံးပြီးရင် လွှင့်မပစ်ဘဲ ပြန်လည် ပြုပြင်သုံးစွဲခြင်း (Reuse)၊ ကုန်ကြမ်းအဖြစ် ပြန်လည် အသုံးပြုခြင်း (Recycle) တွေ လုပ်ဆောင်ပြီး "အမှိုက် မရှိသော" (Zero Waste) အခြေအနေကို ဖန်တီးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သဘာဝတရားကြီးမှာ "အမှိုက်" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ သစ်ပင်တစ်ပင်က ကြွေကျတဲ့ သစ်ရွက်ခြောက်ဟာ အမှိုက် မဟုတ်ပါဘူး။ မြေဆီလွှာ အတွက် မြေဩဇာ (Nutrient) ပြန်ဖြစ်သွားတာပါ။ သစ်သီးတစ်လုံး ပုပ်သွားရင် အစေ့ကနေ အပင်သစ် ပြန်ပေါက်ပါတယ်။ အရာအားလုံးဟာ စက်ဝန်း လည်ပတ်နေတာပါ။ လူသားတွေ ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ပလပ်စတစ်တွေ၊ ဓာတုပစ္စည်းတွေကျမှ သဘာဝက မချေဖျက်နိုင်ဘဲ အမှိုက်အဖြစ် ကျန်ရစ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Waste is a design flaw" (အမှိုက်ဆိုတာ ဒီဇိုင်း မှားယွင်းမှု တစ်ခုသာ ဖြစ်တယ်) လို့ ဆိုပါတယ်။ ပစ္စည်းတစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ကတည်းက ပြန်သုံးလို့ ရအောင် မစီစဉ်ထားလို့ အမှိုက် ဖြစ်ရတာပါ။ ငါတို့ရဲ့ ဘဝမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ ငါတို့ရဲ့ အချိန်တွေ၊ ငါတို့ရဲ့ စွမ်းအင်တွေကို အကျိုးရှိအောင် (Recycle) မလုပ်တတ်ရင်၊ အဲဒီ အချိန်တွေဟာ "အမှိုက်အချိန်" (Wasted Time) တွေ ဖြစ်သွားမှာပါ။
Waste Management Hierarchy (အမှိုက် စီမံခန့်ခွဲမှု အဆင့်ဆင့်) မှာ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းက "Prevention" (မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ခြင်း) ပါ။ အမှိုက် ဖြစ်လာမှ ရှင်းတာထက်၊ အမှိုက် မဖြစ်အောင် နေတာက ပိုထိရောက်ပါတယ်။ ဥပမာ - ရေဘူး ဝယ်သောက်မယ့်အစား ကိုယ်ပိုင် ရေဘူး ဆောင်သွားတာမျိုးပေါ့။ ဒါကို ဓမ္မနယ်ပယ်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် "သမ္မပ္ပဓာန်" တရားနဲ့ တူပါတယ်။ အကုသိုလ် (အမှိုက်) မဖြစ်သေးရင် မဖြစ်အောင် တားရမယ်။ ဖြစ်ပြီးရင် ပယ်ရမယ်။ ကုသိုလ် (တန်ဖိုး) မဖြစ်သေးရင် ဖြစ်အောင် လုပ်ရမယ်။ ဖြစ်ပြီးရင် ပွားများရမယ်။ ခေတ်သစ် "Zero Waste" သဘောတရားဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ "အပ္ပမာဒ" (မမေ့မလျော့ခြင်း) တရားနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ အမှိုက် ကင်းစင်ရေးနဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဝိနည်းပိဋကတ်တော်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။ ဝိနည်းပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ် ပါဠိတော်၊ ဝတ္တက္ခန္ဓက မှာ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တွေ လိုက်နာရမယ့် "ဝတ်ကြီး ဝတ်ငယ်" တွေကို အသေးစိတ် ပညတ်ထားပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ "သေနာသန ဝတ်" (ကျောင်းထိုင်ဝတ်) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ရဟန်းတစ်ပါးဟာ ကိုယ်နေတဲ့ ကျောင်း၊ ကိုယ်နေတဲ့ နေရာကို နေ့စဉ် သန့်ရှင်းရေး လုပ်ရမယ်။ အမှိုက် သရိုက်တွေ ရှိနေရင် ဖယ်ရှားရမယ်။ သောက်ရေအိုး၊ သုံးရေအိုး တွေကို ဖြည့်ထားရမယ်။ ဒါဟာ သာမန် အလုပ် မဟုတ်ပါဘူး။ "ဝတ် မပြုသူအား သီလ မပြည့်စုံနိုင်" (ဝတ္တံ အပရိပူရေန္တော သီလံ န ပရိပူရတိ) လို့တောင် မိန့်တော်မူခဲ့ပါတယ်။
ဒါကို သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်က "Recycling" (ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်း) အကြောင်းကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် အံ့မခန်းပါပဲ။ တစ်ခါက ဥတေန မင်းကြီးက အရှင်အာနန္ဒာကို သင်္ကန်း (၅၀၀) လှူဒါန်းပါတယ်။ မင်းကြီးက မေးတယ် "အရှင်ဘုရား... သင်္ကန်းအသစ်တွေ ရရင် အဟောင်းတွေကို ဘာလုပ်မလဲ"။ အရှင်အာနန္ဒာက ဖြေတယ် "အိပ်ရာခင်း လုပ်ပါမယ် မင်းကြီး"။ "အိပ်ရာခင်း အဟောင်းတွေကိုရော ဘာလုပ်မလဲ"။ "အခင်း (ကော်ဇော) လုပ်ပါမယ်"။ "အခင်း အဟောင်းတွေကိုရော"။ "ခြေသုတ်ပုဆိုး လုပ်ပါမယ်"။ "ခြေသုတ်ပုဆိုးတွေ ဆွေးသွားရင်ရော"။ "ရွှံ့နယ်ပြီး ကျောင်းနံရံမှာ လိမ်းကျံပါမယ်" တဲ့။ ဘုရားရှင်ရဲ့ သားတော်တွေဟာ ပစ္စည်းတစ်ခုကို လုံးဝ (လုံးဝ) အမှိုက် မဖြစ်စေဘဲ နောက်ဆုံး အမှုန့်ဖြစ်တဲ့အထိ (Zero Waste) တန်ဖိုးရှိရှိ အသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါဟာ "လောဘ" နည်းပါးခြင်း (Appicchatta) နဲ့ "ရောင့်ရဲခြင်း" (Santutthi) ဆိုတဲ့ ဂုဏ်ပုဒ်တွေရဲ့ လက်တွေ့ သက်သေပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် (Verse 226 - Repeat Theme) နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင် "စည်းကမ်း (Vinaya) ရှိခြင်းသည်သာ ယဉ်ကျေးမှု၏ အစ" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို တွေ့ရပါတယ်။ အမှိုက် မပစ်ခြင်းဟာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းတာ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းတာပါ။ အမှိုက်ကို မြင်ရက်နဲ့ မကောက်ဘဲ ကျော်သွားတဲ့ စိတ်ဟာ "ပျင်းရိခြင်း" (Kosajja)၊ "မေ့လျော့ခြင်း" (Pamada)၊ "အတ္တ" (Selfishness) တွေနဲ့ ယှဉ်နေပါတယ်။ အမှိုက်ကို မြင်တာနဲ့ ကောက်လိုက်တဲ့ စိတ်ဟာ "သတိ" ရှိတယ်၊ "အများအကျိုး လိုလားမှု" (Parahita) ရှိတယ်။ ဒါကြောင့် "ပတ်ဝန်းကျင် သန့်မှ စိတ်သန့်မည်" ဆိုတာ အင်မတန် မှန်ကန်ပါတယ်။ ပြင်ပ အမှိုက်ကို ရှင်းလင်းခြင်းဟာ အတွင်းကိလေသာကို ရှင်းလင်းဖို့ လေ့ကျင့်ခန်း တစ်ခုပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီ "Zero Waste" ကျင့်စဉ်ကို နေ့စဉ် ဘဝမှာ ဘယ်လို ကျင့်သုံးမလဲ။ "Method #81 - တစ်နေ့တာ အလေ့အကျင့် ညွှန်ကြားနည်း" ကို အသုံးပြုပြီး မနက်အိပ်ရာထ ကနေ ညအိပ်ရာဝင် အထိ ဝိပဿနာနဲ့ ယှဉ်တဲ့ အမှိုက်ကင်းစင်ရေး လမ်းညွှန်ကို ပေးပါမယ်။
၁။ မနက်ခင်း (Morning): အိပ်ရာထတာနဲ့ မျက်နှာသစ်၊ သွားတိုက်တဲ့အခါ ရေကို လိုသလောက်ပဲ သုံးပါ။ "ရေတစ်စက်ဟာ သဘာဝတရားရဲ့ အသက်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ ပလပ်စတစ် သွားတိုက်တံ အစား ဝါးသွားတိုက်တံ သုံးနိုင်ရင် ပိုကောင်းပါတယ်။ ဒါဟာ "မေတ္တာ" (Metta for Nature) ပါပဲ။
၂။ စားသောက်ချိန် (Meal Time): ထမင်းစားတဲ့အခါ ပန်းကန်ထဲမှာ ထမင်းလုံး တစ်လုံးမှ မကျန်စေရအောင် ကုန်စင်အောင် စားပါ။ "အာဟာရကို ဖြုန်းတီးခြင်းသည် ကုသိုလ်ကို ဖြုန်းတီးခြင်း ဖြစ်သည်" လို့ မှတ်ပါ။ ပိုလျှံနေတဲ့ အစာကို လွှင့်မပစ်ဘဲ တိရစ္ဆာန်လေးတွေကို ကျွေးတာ၊ မြေဆွေးလုပ်တာ (Composting) လုပ်ပါ။ ဒါဟာ "ဒါန" ပါ။
၃။ ဈေးဝယ်ချိန် (Shopping): ဈေးသွားရင် အိတ်ပါလာသလား စစ်ပါ။ ပလပ်စတစ်အိတ်ကို ငြင်းပယ်ခြင်း (Refuse) ဟာ "နေက္ခမ္မ" (Renunciation) ပါရမီ ဖြည့်တာပါပဲ။ လိုချင်စိတ် (Tanha) ကို ထိန်းချုပ်ပြီး မလိုအပ်တာ မဝယ်ပါနဲ့။
၄။ အမှိုက်ပစ်ချိန် (Disposal): အမှိုက်ပစ်ခါနီးတိုင်း သတိထားပါ။ "ဒါ ပြန်သုံးလို့ ရမလား"။ အမှိုက်ကို အမျိုးအစား ခွဲခြားတာ (Sorting) ဟာ "ဓမ္မဝိစယ" (ခွဲခြားစိတ်ဖြာခြင်း) ဉာဏ်နဲ့ တူပါတယ်။ စနစ်တကျ စွန့်ပစ်တာဟာ "သီလ" စောင့်ထိန်းတာပါပဲ။
အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒိဋ္ဌိသုံးမျိုး ဖြုတ်ပုံကို ဒီ "အမှိုက်ရှင်းခြင်း" (Cleaning) အပေါ်မှာ တင်ပြီး ရှုမှတ်ကြည့်ကြမယ်။
ပထမဆုံး သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
အမှိုက်လှည်းတဲ့အခါ "ငါ လှည်းနေတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "လိုချင်တဲ့ စိတ် (စေတနာ) ကြောင့် ရုပ် (လက်/တံမြက်စည်း) လှုပ်ရှားနေတာပါလား" လို့ မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ အမှိုက်ဆိုတာ "ပထဝီဓာတ်" (မြေကြီး)၊ လှည်းတဲ့သူ ဆိုတာ "ရုပ်နာမ်"။ ဒီနှစ်ခု ထိတွေ့မှု (Phassa) သက်သက်ပါပဲ။ "ငါ" မရှိပါဘူး။ ဒီလို မြင်ရင် သန့်ရှင်းရေး လုပ်ရလို့ ဂုဏ်ငယ်တယ် ဆိုတဲ့ မာန မဖြစ်တော့ပါဘူး။
ဒုတိယ သဿတဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
အမှိုက်တွေက ရှင်းလိုက်၊ ပြန်ရှုပ်လိုက်ပဲ မဟုတ်လား။ "အမှိုက်ဆိုတာလည်း မမြဲ၊ သန့်ရှင်းခြင်း ဆိုတာလည်း မမြဲပါလား" လို့ ရှုမှတ်ပါ။ ဖုန်မှုန့်လေးတွေကို ကြည့်ပြီး "ခန္ဓာကိုယ်ကြီးလည်း တစ်နေ့ ဒီလိုပဲ ဖုန်မှုန့် ဖြစ်သွားမှာပါလား" လို့ အနိစ္စသဘောကို ဆင်ခြင်ရင် သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။
တတိယ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
အမှိုက်ကို လွှင့်ပစ်လိုက်ရင် ပျောက်သွားပြီလား။ မပျောက်ပါဘူး။ မြေကြီးထဲမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဒုက္ခပေးနေဦးမှာပါ။ ကိုယ် လုပ်လိုက်တဲ့ အကုသိုလ် (အမှိုက်ပစ်ခြင်း) ဟာလည်း ပျောက်မသွားဘဲ ဝိပါက် (Result) အနေနဲ့ ပြန်လာဦးမယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို နားလည်ရင် "ပစ်လိုက်ရင် ပြီးရော" ဆိုတဲ့ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ တာဝန်ယူမှု (Responsibility) ရှိလာပါလိမ့်မယ်။
ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ ဆိုတာကို ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case-2490) နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက် ပြတိုက်ကြီးရဲ့ မီးဖိုချောင် ဌာနမှာ "မလှ" ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းမလေး တစ်ယောက် ရှိပါတယ်။ မလှက စေတနာ ကောင်းပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူက အစားအသောက် ချက်ပြုတ်တဲ့အခါ လက်ဖွာတယ်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို နည်းနည်းလေး ပဲ့တာနဲ့ လွှင့်ပစ်တယ်၊ ထမင်းကျန် ဟင်းကျန်တွေကို အလွယ်တကူ အမှိုက်ပုံးထဲ သွန်ချတယ်။ "ပြတိုက်က ချမ်းသာတာပဲ၊ ဒီလောက်တော့ ဖြစ်ပါတယ်" လို့ သူက တွေးတယ်။
တစ်နေ့တော့ ပြတိုက်တာဝန်ခံ "ကိုမင်း" က မီးဖိုချောင်ကို ဝင်စစ်ဆေးရင်း အမှိုက်ပုံးထဲမှာ စားလို့ရတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေ၊ ထမင်းတွေ အများကြီး တွေ့လိုက်ရတယ်။ ကိုမင်းက မလှကို ခေါ်ပြီး ပြတိုက်ရဲ့ "စွန့်ပစ်ပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး မူဝါဒ" (Policy 15, Article 15.4 - Zero Waste Kitchen) ကို ရှင်းပြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုမင်းက အမိန့်နဲ့ မဟန့်တားပါဘူး။ ဓမ္မနဲ့ ဟောပါတယ်။
"မလှရေ... ဒီမုန်လာဥ တစ်တုံး ဖြစ်လာဖို့ တောင်သူလယ်သမားတွေ ဘယ်လောက် ပင်ပန်းခဲ့ရသလဲ၊ နေပူမိုးရွာထဲ ဘယ်လောက် ဒုက္ခခံခဲ့ရသလဲ စဉ်းစားကြည့်ပါ" လို့ ကိုမင်းက ပြောတယ်။ "မလှက ဒါကို အမှိုက်ပုံးထဲ ပစ်လိုက်တာဟာ မုန်လာဥကို ပစ်လိုက်တာ မဟုတ်ဘူး။ လယ်သမားတွေရဲ့ လုပ်အား၊ အလှူရှင်တွေရဲ့ သဒ္ဓါတရား နဲ့ မလှရဲ့ ကုသိုလ်တွေကိုပါ စွန့်ပစ်လိုက်တာနဲ့ တူတယ်" လို့ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။
ကိုမင်းက မလှကို "Compost" (သဘာဝ မြေဆွေး) လုပ်နည်းကို သင်ပေးပါတယ်။ "မလှ... ဒီ အသီးအရွက် အပိုင်းအစတွေကို မပစ်ဘဲ၊ ဒီပုံးထဲ ထည့်လိုက်ရင် နောက်တစ်လနေရင် မြေဩဇာ ဖြစ်လာမယ်။ အဲဒီ မြေဩဇာနဲ့ ပြတိုက်ဝင်းထဲက ပန်းပင်တွေကို စိုက်မယ်။ အဲဒီ ပန်းတွေကို ဘုရားပူဇော်မယ်။ ကြည့်စမ်း... အမှိုက်ကနေ ဘုရားပန်း ဖြစ်သွားတာ။ ဒါဟာ အမှိုက်ကို ရွှေဖြစ်အောင် လုပ်တာပဲ" လို့ ပြောပြလိုက်ပါတယ်။
မလှဟာ ကိုမင်းရဲ့ စကားကို ကြားတော့ သဘောပေါက်သွားတယ်။ "ဪ... ကျွန်မက အလကား ပစ်နေမိတာကိုး" ဆိုပြီး နောင်တရသွားတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း မလှဟာ မီးဖိုချောင်မှာ "Zero Waste" ချန်ပီယံ ဖြစ်လာပါတယ်။ ထမင်းလုံး တစ်လုံးတောင် အလဟဿ မဖြစ်စေဘူး။ သူ့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း "ငါ ချက်နေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ကုသိုလ်ပွားနေတာ" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ လုပ်ကိုင်လာလို့၊ ဟင်းတွေလည်း ပိုကောင်းလာတယ်၊ စိတ်လည်း ပိုချမ်းသာလာပါတယ်။ ဒါဟာ မူဝါဒ တစ်ခုကို ဓမ္မကျင့်စဉ်အဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်တဲ့ အောင်မြင်မှုပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ စွန့်ပစ်ပစ္စည်း ကင်းစင်ရေး တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြရအောင်။ လောကမှာ အမှိုက်တွေကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းရတာ၊ ရောဂါတွေ ဖြစ်ရတာ၊ စိတ်ရှုပ်ရတာ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" မည်ပါတယ်။ အဲဒီ အမှိုက်တွေကို ဖြစ်စေတဲ့ အရာကတော့ "လိုချင်တယ်၊ သုံးချင်တယ်၊ ပစ်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ တဏှာ လောဘ (သမုဒယသစ္စာ) ပါပဲ။ အဲဒီ လောဘတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး၊ ရောင့်ရဲခြင်း ရှိတဲ့၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာဟာ "နိရောဓသစ္စာ" မည်ပါတယ်။ အဲဒီ သန့်ရှင်းမှုကို ရဖို့အတွက် သတိနဲ့ နေထိုင်ခြင်း၊ စည်းကမ်း ရှိခြင်း၊ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ခြင်း ဆိုတဲ့ ကျင့်စဉ်တွေဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ကျရောက်တဲ့ စွန့်ပစ်ပစ္စည်း ကင်းစင်ရေးနေ့မှာ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး ပြင်ပ အမှိုက်တွေကို စနစ်တကျ ရှင်းလင်းသလို၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်တွင်း အမှိုက် (ကိလေသာ) တွေကိုလည်း နေ့စဉ်မပြတ် ရှင်းလင်း ဖယ်ရှားနိုင်ကြပါစေ။ "အမှိုက်မပစ်ခြင်းသည် စည်းကမ်းရှိခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင် သန့်မှ စိတ်သန့်မည်" ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်ကို လက်ကိုင်ထားပြီး၊ နေ့စဉ် ဘဝမှာ ကုသိုလ်တိုးပွားအောင် နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။ ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ၊ အညစ်အကြေး ကင်းစင်ပြီး သန့်ရှင်းသော စိတ်ထားဖြင့် ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး ရောက်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.