Day: 089 | ၂၉ မတ် ၂၀၂၄ | ကောင်းမှု ပြုလုပ်နည်း ၁၀ မျိုး (ပုညကိရိယဝတ္ထုနှင့် ပရဟိတစိတ်ပညာ) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပုညကိရိယဝတ္ထုသုတ် | Philanthropy
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၅) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉) ရက်၊ သောကြာနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ဒီရက်မြတ်မှာ တရားနာ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... လောကမှာ လူညွန့်တုံးစေတဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါး အန္တရာယ်၊ စိတ်ကို မူးယစ်စေတဲ့ အဝိဇ္ဇာ အန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးကြပြီး၊ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကုသိုလ်စိတ်များ တိုးပွားကာ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူတိုင်း လူတိုင်းဟာ "ငါ ကောင်းမှု လုပ်ချင်တယ်၊ ကုသိုလ် ရချင်တယ်" လို့ ပြောလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "ပိုက်ဆံရှိမှ ကုသိုလ်ရမှာလား၊ ဘုရားသွားမှ ကုသိုလ်ရမှာလား" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေကလည်း ရှိနေပြန်ပါတယ်။ တကယ်တော့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ပုညကိရိယဝတ္ထု" ဆိုတဲ့ ကောင်းမှုပြုလုပ်နည်း (၁၀) မျိုးကို နားလည်လိုက်ရင်၊ ထိုင်နေရင်း၊ အသက်ရှူနေရင်း၊ အလုပ်လုပ်နေရင်းနဲ့ကို ကုသိုလ်တွေ ယူလို့ ရနေပါလား ဆိုတာ သဘောပေါက်သွားပါလိမ့်မယ်။
ဒီတော့ကာ အင်မတန် တန်ဖိုးရှိတဲ့ ဒီတရားတော်ကို မနာယူခင်မှာ၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို "စွန့်ကြဲခြင်း" (Caga) ဆိုတဲ့ အာရုံနဲ့ ပြုပြင်ပြီး ငြိမ်သက်အောင် ထားကြည့်ကြရအောင်။ အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေကို ဆန့်၊ မျက်လွှာလေးတွေကို ချပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေကို အာရုံပြုလိုက်ပါ။ ဒီနေ့တော့ အသက်ရှူတာကို "ဒါန" (ပေးကမ်းခြင်း) လို သဘောထားပြီး ရှုမှတ်ကြည့်မယ်။ လေကို ရှူသွင်းလိုက်တဲ့ အခါ "လောကရဲ့ ဓာတ်သဘာဝတွေက ငါ့ကို အသက်ဆက်ဖို့ လေဓာတ် လှူဒါန်းနေပါလား" လို့ ကျေးဇူးတင်စိတ်နဲ့ ရှူသွင်းပါ။ လေကို ပြန်ထုတ်လိုက်တဲ့ အခါ "ငါကလည်း လောကကြီးအတွက်၊ သစ်ပင်တွေအတွက် လေဓာတ်ကို ပြန်လည် လှူဒါန်းလိုက်ပါတယ်" ဆိုတဲ့ စွန့်ကြဲတဲ့ စိတ်နဲ့ ရှူထုတ်လိုက်ပါ။ အသက်ရှူတိုင်း ပေးနေတယ်၊ ကမ်းနေတယ်၊ စွန့်လွှတ်နေတယ် ဆိုတဲ့ "စာဂနုဿတိ" သဘောလေးနဲ့ တွဲပြီး ရှုမှတ်နေလိုက်ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ကပ်ငြိနေတဲ့ လောဘတွေ၊ တွယ်တာမှုတွေဟာ ထွက်လေနဲ့အတူ ပါသွားပြီး၊ စိတ်နှလုံးသားလေး ပေါ့ပါး လွတ်လပ်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ပေါ့ပါးတဲ့ စိတ်ကလေးနဲ့ ဆက်လက်ပြီး ရှုမှတ်နေကြရအောင်နော်။
ကဲ... စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်ပြီး စွန့်လွှတ်ခြင်းရဲ့ အရသာကို မြည်းစမ်းမိပြီ ဆိုရင်၊ ဒီကနေ့ ခေတ်သစ် "ပရဟိတ ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာ" (Philanthropy & Altruism Studies) နဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "ပုညကိရိယဝတ္ထု" သဘောတရားတွေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ "Philanthropy" (လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု) ဆိုတာ အင်မတန် ခေတ်စားလာတဲ့ ဘာသာရပ် တစ်ခုပါ။ ခေတ်သစ် ပညာရှင်တွေက "Effective Altruism" (ထိရောက်သော ပရဟိတ) ဆိုပြီးတော့၊ ဘယ်လို လှူဒါန်းရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အကျိုးအရှိဆုံး ဖြစ်မလဲ ဆိုတာကို တွက်ချက်ကြပါတယ်။ ဥပမာ - ဒေါ်လာ ၁၀၀ လှူရင် လူဘယ်နှစ်ယောက် အသက်ရှင်မလဲ၊ ရောဂါ ဘယ်နှခု ပျောက်မလဲ ဆိုတဲ့ "External Impact" (ပြင်ပ သက်ရောက်မှု) ကို အဓိက တိုင်းတာကြပါတယ်။ ဒါဟာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ထပ်ပြီး တွေ့ရှိလာတာက "The Helper's High" ဆိုတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုပါပဲ။ လူတစ်ယောက်ဟာ သူတစ်ပါးကို ကူညီလိုက်တဲ့ အခါ၊ ဦးနှောက်ထဲမှာ Endorphins (အင်ဒေါ်ဖင်) နဲ့ Dopamine (ဒိုပါမင်း) ဆိုတဲ့ ပျော်ရွှင်စေတဲ့ ဓာတ်တွေ ထွက်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပေးကမ်းခြင်းဟာ လက်ခံသူကိုတင် မကဘူး၊ ပေးကမ်းသူရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကိုပါ အကြီးအကျယ် ကောင်းမွန်စေတယ် ဆိုတာကို MRI စက်တွေနဲ့ တိုင်းတာပြီး သက်သေပြနေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ရေကန်တစ်ခုထဲကို ရေပုံးနဲ့ ရေခပ်ထုတ်လိုက်သလိုပါပဲ။ ရေကို ခပ်ထုတ်လိုက်တော့ ရေကန်ထဲမှာ ရေလျော့သွားတယ်လို့ ထင်ရပေမဲ့၊ အဲဒီလို ခပ်ထုတ်လိုက်မှ ရေကန်အောက်ခြေက စမ်းရေအသစ်တွေ ထပ်ထွက်လာပြီး ရေကန်က ပိုကြည်လင် လတ်ဆတ်လာသလိုမျိုးပေါ့။ ကိုယ့်ဆီက ငွေကြေး၊ လုပ်အား၊ မေတ္တာကို သူတစ်ပါးဆီ စွန့်ကြဲလိုက်တဲ့ အခါ၊ ကိုယ့်မှာ ကုန်သွားတယ်လို့ ထင်ရပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းကျတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်နှလုံးသားထဲမှာ "ပီတိ" ဆိုတဲ့ စမ်းရေအေးတွေ တသွင်သွင် စီးဆင်းလာပါတယ်။ ခေတ်သစ် ပရဟိတ (Philanthropy) က "လောကကြီး သာယာဖို့" ဦးတည်ပေမဲ့၊ ဗုဒ္ဓရဲ့ ကုသိုလ်ပြုနည်းကတော့ "မိမိစိတ်ကို ဖြူစင်ဖို့" (Purification of Mind) ကိုပါ ဦးတည်ပါတယ်။ အပြင်ကို ပေးလိုက်တာချင်း တူပေမဲ့၊ အတွင်းစိတ်ရဲ့ ပြောင်းလဲမှု (Transformation) ကတော့ ကွာခြားပါတယ်။ "ငါ့နာမည်ကြီးဖို့ လှူတာ" နဲ့ "ငါ့စိတ်ထဲက ဝန်တိုမှု (Macchariya) ကို ဖယ်ရှားဖို့ လှူတာ" ဟာ ရလဒ်ချင်း မတူပါဘူး။
Psychology of Giving (ပေးကမ်းခြင်း စိတ်ပညာ) မှာ "Prosocial Behavior" (လူမှုအကျိုးပြု အပြုအမူ) ဟာ လူသားတွေရဲ့ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် (Evolution) မှာ အရေးကြီးဆုံး အရည်အချင်းလို့ ဆိုပါတယ်။ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်တဲ့ မျိုးစိတ်တွေ မျိုးသုဉ်းသွားပေမဲ့၊ အချင်းချင်း ကူညီတတ်တဲ့ မျိုးစိတ်တွေက ဆက်လက် ရှင်သန်ကြပါတယ်။ ဘုရားရှင် ဟောတဲ့ "ပုည" (Merit) ဆိုတာ အဲဒီသဘောပါပဲ။ "ပုည" ဆိုတာ "သန္တာန်ကို သန့်ရှင်းစေတတ်သော တရား" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဆပ်ပြာက အဝတ်ကို ဖြူစင်စေသလို၊ ကောင်းမှုက စိတ်ကို ဖြူစင်စေပါတယ်။ ခေတ်သစ် ပညာရှင်တွေက "Social Capital" (လူမှုအရင်းအနှီး) လို့ ပြောကြတဲ့ ယုံကြည်မှု၊ ချစ်ခင်မှု၊ လေးစားမှု တွေဟာ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာတော့ "ကုသိုလ်ကံ" အနေနဲ့ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး အကျိုးပေးမယ့် စွမ်းအင်တွေ ဖြစ်လာပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီလောက် အကျိုးများတဲ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေကို ဘယ်လို နည်းလမ်းတွေနဲ့ ပြုလုပ်လို့ ရသလဲ ဆိုတာကို သိဖို့အတွက် "Method #32 - မေးခွန်း ၅ ခု စနစ်တကျ ဖြေရှင်းနည်း" ကို အသုံးပြုပြီး အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကထာတွေမှာ လာရှိတဲ့ "ပုညကိရိယဝတ္ထု (၁၀) ပါး" ကို အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲ လေ့လာကြည့်ကြစို့။
မေးခွန်း (၁) - ကုသိုလ် (Puñña) ဆိုတာ ဘာလဲ။
အဖြေကတော့ - ကုသိုလ် ဆိုတာ "စိတ်၏ ကျန်းမာခြင်း" (Health of the Mind) ဖြစ်ပါတယ်။ အကုသိုလ် ဆိုတာ စိတ်ရဲ့ ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ နည်းသွားအောင်၊ ကင်းသွားအောင် လုပ်ဆောင်တဲ့ မည်သည့် လုပ်ရပ်မဆို ကုသိုလ် မည်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပိုက်ဆံ ကုန်မှ ကုသိုလ်ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်ကောင်း ဝင်ရင် ကုသိုလ် ရပါပြီ။
မေးခွန်း (၂) - ဘာကြောင့် နည်းလမ်း (၁၀) မျိုး ခွဲခြားထားရတာလဲ။
အဖြေကတော့ - လူသားတွေရဲ့ စရိုက်၊ စွမ်းနိုင်ရည်၊ အခြေအနေတွေ မတူညီကြလို့ပါပဲ။ တချို့က ငွေကြေး တတ်နိုင်တယ်၊ တချို့က ကိုယ်အားပဲ ရှိတယ်၊ တချို့က ဉာဏ်အားပဲ ရှိတယ်။ ဘုရားရှင်က ဘယ်သူမဆို ကုသိုလ် ပြုခွင့် မဆုံးရှုံးရလေအောင် (Inclusive Opportunity) နည်းလမ်း ပေါင်းစုံ ဖွင့်ပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မေးခွန်း (၃) - အဲဒီ (၁၀) မျိုးက ဘာတွေလဲ။ (Classification)
ဒါကို အုပ်စု (၃) စု ခွဲပြီး မှတ်သားကြမယ်။
အုပ်စု (က) - ပေးကမ်းခြင်းဆိုင်ရာ
၁။ ဒါန (Dana): ကိုယ်ပိုင် ပစ္စည်းကို စွန့်ကြဲ ပေးကမ်းခြင်း။ ဒါက အခြေခံ အကျဆုံးပါပဲ။
၂။ ပတ္တိဒါန (Pattidana): မိမိပြုထားတဲ့ ကုသိုလ်ကို "အားလုံး ရကြပါစေ" လို့ အမျှဝေခြင်း။ ဒါဟာ မေတ္တာ နဲ့ ကရုဏာ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ကုသိုလ်ပါ။
၃။ ပတ္တာနုမောဒန (Pattanumodana): သူတစ်ပါး ကုသိုလ် ပြုတာကို မြင်ရင် မနာလို မဖြစ်ဘဲ "သာဓု... သာဓု" လို့ ဝမ်းမြောက်ခြင်း။ ဒါဟာ မုဒိတာ ပွားတာပါ။ ပိုက်ဆံ တစ်ပြားမှ မကုန်ဘဲ ကုသိုလ် အကြီးကြီး ရတဲ့ နည်းပါပဲ။
အုပ်စု (ခ) - ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ
၄။ သီလ (Sila): ကိုယ်နှုတ်အမူအရာ ယဉ်ကျေးအောင် ထိန်းသိမ်းခြင်း။ ငါးပါးသီလ လုံခြုံခြင်း။
၅။ အပစာယန (Apacayana): မိဘ၊ ဆရာ၊ သက်ကြီးဝါကြီးတွေကို ရိုသေ လေးစားခြင်း။ နေရာထပေးတာ၊ ဦးချတာက အစ ကုသိုလ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မာန ကို ချိုးနှိမ်တာပါ။
၆။ ဝေယျာဝစ္စ (Veyyavacca): သူတစ်ပါးရဲ့ ကုသိုလ်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေး ကိစ္စတွေမှာ ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်း။ ဘုရားကျောင်းကန် သန့်ရှင်းရေး လုပ်တာ၊ လူမမာ ပြုစုတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
အုပ်စု (ဂ) - ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ
၇။ ဘာဝနာ (Bhavana): သမထ၊ ဝိပဿနာ တရား အားထုတ်ခြင်း။ ဒါကတော့ အမြင့်မြတ်ဆုံး ကုသိုလ်ပါပဲ။
၈။ ဓမ္မဿဝန (Dhammassavana): တရားနာယူခြင်း၊ စာဖတ်ခြင်း၊ ဗဟုသုတ ရှာမှီးခြင်း။
၉။ ဓမ္မဒေသနာ (Dhammadesana): သိထားတဲ့ တရား၊ ပညာကို သူတစ်ပါး နားလည်အောင် ရှင်းပြခြင်း။
၁၀။ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ (Ditthijukamma): အယူအဆကို ဖြောင့်မတ် မှန်ကန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း။ ကံ-ကံ၏ အကျိုးကို ယုံကြည်ခြင်း။ ဒီအချက်က ကျန်တဲ့ (၉) ချက်လုံးရဲ့ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ပါတယ်။ အယူမှန်မှ ကျန်တာတွေ အကျိုးပေး မှန်မှာပါ။
မေးခွန်း (၄) - နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဘယ်လို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးမလဲ။
မနက် မိုးလင်းလို့ မျက်နှာသစ်ရင် "ဘုရားရှင်ကို ရည်မှန်းပြီး မျက်နှာသစ်တော်ရေ လှူပါတယ်" လို့ စိတ်ကူးလိုက်တာနဲ့ (ဒါန) ဖြစ်သွားပြီ။ မိဘကို ရှိခိုးရင် (အပစာယန)။ အလုပ်ထဲမှာ သူငယ်ချင်းကို ကူညီရင် (ဝေယျာဝစ္စ)။ တစ်ယောက်ယောက် ကောင်းတာ လုပ်တာ မြင်ရင် "သာဓု" ခေါ်လိုက်တာ (ပတ္တာနုမောဒန)။ ကားစီးရင်း တရားခွေ ဖွင့်နားထောင်တာ (ဓမ္မဿဝန)။ ညဘက် အိပ်ရာဝင်ခါနီး တရားမှတ်တာ (ဘာဝနာ)။ တွေ့လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ တစ်နေ့တာလုံး ကုသိုလ်တွေချည်းပဲ လုပ်သွားလို့ ရပါတယ်။
မေးခွန်း (၅) - အဆုံးသတ် အကျိုးကျေးဇူးက ဘာလဲ။
ဒီ ၁၀ ချက်လုံးကို ခြုံငုံကြည့်လိုက်ရင် "လောဘ" (တွယ်တာမှု)၊ "ဒေါသ" (ခက်ထန်မှု)၊ "မောဟ" (တွေဝေမှု) တွေကို ဆန့်ကျင်ဘက် အနေနဲ့ တိုက်ဖျက်နေတာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဒါနက လောဘကို နိုင်တယ်။ မေတ္တာက ဒေါသကို နိုင်တယ်။ ဘာဝနာက မောဟကို နိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလမ်းစဉ် ၁၀ သွယ်ကို လိုက်နာရင် နိဗ္ဗာန် ဆိုတဲ့ အမြင့်ဆုံး ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် (Verse 225 - Repeat Theme) နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင် "ကောင်းမှု တစ်ခုတည်းနဲ့ ရောင့်ရဲမနေဘဲ၊ ကုသိုလ် စုံအောင် ယူရမယ်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို တွေ့ရပါတယ်။ တချို့က ဒါနတော့ ရက်ရောတယ်၊ သီလ မလုံဘူး။ တချို့က သီလ လုံတယ်၊ ကူညီတတ်တဲ့ စိတ် မရှိဘူး။ အဲဒီလို "ဟာကွက်" (Gaps) တွေ မရှိရလေအောင် ဒီ (၁၀) မျိုးလုံးကို မျှတအောင် ကျင့်သုံးရပါမယ်။ ဒါမှသာ ပါရမီ ပြည့်ဝပြီး လျင်မြန်စွာ ကျွတ်တမ်းဝင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီ "ကောင်းမှု ပြုခြင်း" ကို လက်တွေ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ အလှူတစ်ခု ပြုလုပ်တော့မယ်၊ သို့မဟုတ် သူတစ်ပါးကို ကူညီတော့မယ် ဆိုတဲ့ အခိုက်အတန့်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သွားသလဲ ဆိုတာကို သတိ (Sati) နဲ့ အဏုစိတ် စောင့်ကြည့်ကြစို့။
ပထမဆုံး အနေနဲ့ လှူဖွယ်ဝတ္ထု (သို့မဟုတ် ကူညီစရာ ကိစ္စ) ကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ "စက္ခုဝိညာဉ်" ပေါ်လာတယ်။ ပြီးတော့ "သညာ" က "ဒါ လှူစရာပဲ" လို့ မှတ်သားတယ်။ အဲဒီနောက် အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်တဲ့ "စေတနာ" (Volition) ပေါ်လာပါတယ်။ "ငါ ပေးလိုက်ချင်တယ်၊ ငါ ကူညီလိုက်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်ဆန္ဒလေးပါ။ အဲဒီ စေတနာကြောင့် "ကာယကံ" (လက်က လှမ်းယူခြင်း၊ ပေးကမ်းခြင်း) ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဝိပဿနာ ယောဂီက "ငါ လှူတယ်" လို့ မမှတ်ဘဲ၊ "စေတနာကြောင့် ရုပ်လှုပ်ရှားသွားတာပါလား" လို့ မြင်အောင် ကြည့်ရပါမယ်။
၁။ စေတနာကို စောင့်ကြည့်ပါ: ပေးချင်တဲ့ စိတ်ကလေး ဖြစ်ပေါ်လာတာကို "ပေးချင်တယ်... ပေးချင်တယ်" လို့ မှတ်ပါ။ အဲဒီ စိတ်ကလေးဟာ "အလောဘ" (Non-greed) ဓာတ်သဘော ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ ပီတိကို စောင့်ကြည့်ပါ: လှူနေတုန်းမှာ၊ လှူပြီးတဲ့ အခါမှာ ရင်ထဲက ဝမ်းသာတဲ့ စိတ်ကလေးကို "ဝမ်းသာတယ်... ကြည်နူးတယ်" လို့ မှတ်ပါ။ ဒါဟာ ကုသိုလ်ရဲ့ အရသာ (Taste of Merit) ပါပဲ။
၃။ တွယ်တာမှုကို ဖြတ်ပါ: လှူပြီးရင် "ငါ့ပစ္စည်းလေး" ဆိုတဲ့ သံယောဇဉ် ပြတ်သွားတာကို သတိပြုပါ။ "လွတ်သွားပြီ... ငြိမ်းသွားပြီ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။
အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒိဋ္ဌိသုံးမျိုး ဖြုတ်ပုံကို ဒီ "ကောင်းမှုပြုခြင်း" (Meritorious Action) အပေါ်မှာ တင်ပြီး ရှုမှတ်ကြည့်ကြမယ်။
ပထမဆုံး သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
"ငါ လှူတာ၊ ငါက အလှူရှင်" လို့ မစွဲလမ်းပါနဲ့။ "အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ ဆိုတဲ့ ကုသိုလ်တရားတွေ ပေါင်းဆုံပြီး အလုပ်လုပ်သွားတာပါလား"။ "လှူစရာ ဝတ္ထုက ရုပ်၊ လှူတဲ့ စေတနာက နာမ်၊ လက်ခံတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်က ရုပ်နာမ်"။ ဒီအစုအဝေး သက်သက်ပဲ ရှိတယ်၊ "ငါ" မပါဘူးလို့ ဓာတ်ခွဲကြည့်ပါ။ ဒီလို မြင်ရင် အလှူဒါန ပြုလုပ်ပြီး မာနတက်တာတွေ၊ ဂုဏ်လိုချင်တာတွေ ပျောက်သွားပါလိမ့်မယ်။
ဒုတိယ သဿတဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
အဲဒီ ကုသိုလ် စေတနာ စိတ်ကလေးက မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ လှူလိုက်တဲ့ အချိန်လေးမှာ ပေါ်လာတယ်၊ ပြီးတော့ ချုပ်ပျောက်သွားတယ်။ အမြဲတမ်း လှူချင်စိတ် ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ "ကုသိုလ်စိတ် ဆိုတာလည်း အကြောင်းတိုက်ဆိုင်မှ ပေါ်လာပြီး ပျက်စီးသွားတဲ့ အနိစ္စ တရားပါလား" လို့ သိမြင်ရင် သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။
တတိယ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
စေတနာ ပျက်သွားပေမဲ့၊ ပြီးဆုံးသွားတာ ဟုတ်ရဲ့လား။ မဟုတ်ပါဘူး။ "ကမ္မသတ္တိ" (Karmic Potential) အနေနဲ့ မျိုးစေ့ ကျန်ရစ်ခဲ့တယ်။ ဒီဘဝမှာ စိုက်ပျိုးလိုက်တဲ့ ကုသိုလ်မျိုးစေ့ဟာ နောင်သံသရာမှာ အပင်ပေါက်ပြီး အသီးအပွင့် (အကျိုးပေး) ခံစားရဦးမယ် ဆိုတာကို ယုံကြည်ပါ။ "ပျက်ပေမဲ့ မပြတ်ဘူး" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို နားလည်ရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။
ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ ဆိုတာကို ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case-2489) နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ တပေါင်းလပြည့် နီးကပ်လာတဲ့ တစ်ရက်မှာ သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက် ပြတိုက်ကြီးကို "ဦးကျော်" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ သူဌေးတစ်ယောက် ရောက်လာပါတယ်။ ဦးကျော်က စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီး တစ်ယောက်ပါ။ ဒါပေမဲ့ သတင်းတွေအရ သူ့ရဲ့ စီးပွားရေး တချို့က သိပ်မရှင်းလင်းဘူး (မူးယစ်ဆေးဝါးနဲ့ ပတ်သက်နေသလား သံသယ ရှိစရာတွေ ရှိတယ်)။ ဦးကျော်က ပြတိုက်တာဝန်ခံ "ကိုမင်း" ကို တွေ့ပြီး "ဆရာရေ... ကျွန်တော် ပြတိုက်အတွက် သိန်း (၅၀၀၀) တန် အဆောက်အဦး တစ်လုံး လှူချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခုတော့ ရှိတယ်၊ အဆောက်အဦး မျက်နှာစာမှာ ကျွန်တော့် နာမည်ကို ရွှေစာလုံး အကြီးကြီးနဲ့ ရေးပေးရမယ်၊ ဖွင့်ပွဲကိုလည်း သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ လုပ်ပြီး ဂုဏ်ပြုပေးရမယ်" လို့ ကမ်းလှမ်းပါတယ်။
ကိုမင်းက ပြတိုက်ရဲ့ "အလှူငွေ လက်ခံခြင်းနှင့် အလှူရှင် ရည်ရွယ်ချက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ် မူဝါဒ" (Policy 19, Article 19.2 - Ethical Donation) ကို ကောင်းကောင်း နားလည်ထားသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမူဝါဒ အရ သံသယ ဖြစ်ဖွယ် ငွေကြေးကို လက်မခံရသလို၊ အလှူရှင်ရဲ့ မာန (Ego) ကို အားပေးတဲ့ အပြုအမူမျိုးကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ရမယ်လို့ ပါရှိပါတယ်။ ကိုမင်းက ဦးကျော်ကို ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေးပဲ ငြင်းပယ်ဖို့ ကြိုးစားပါတယ်။ "ဦးကျော်... ဦးကျော်ရဲ့ စေတနာကို လေးစားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ စည်းမျဉ်းအရ အလှူရှင် နာမည်ကို အဲဒီလောက် အကြီးကြီး တပ်ခွင့် မရှိပါဘူး။ ပြီးတော့ ကျွန်တော်တို့က အဆောက်အဦးထက်၊ အလှူရှင်ရဲ့ စိတ်ထား ဖြူစင်မှုကို ပိုတန်ဖိုးထားပါတယ်" လို့ ပြောလိုက်ပါတယ်။
ဦးကျော်က မျက်နှာပျက်ပြီး "ခင်ဗျားတို့က ပိုက်ဆံ မလိုချင်ဘူးလား" လို့ မေးတယ်။ ကိုမင်းက ရေနွေးကြမ်းလေး ငှဲ့ပေးရင်း ရှင်းပြပါတယ်။ "ပိုက်ဆံ လိုပါတယ် ဦးကျော်။ ဒါပေမဲ့ ပိုက်ဆံထက် ပိုအရေးကြီးတာက ဦးကျော်ရဲ့ 'ကုသိုလ်' ပါ။ ဦးကျော်က နာမည်ကြီးချင်တဲ့ စိတ် (လောဘ/မာန) နဲ့ လှူရင်၊ အဲဒီ အလှူက သန့်ရှင်းတဲ့ ဒါန မဖြစ်တော့ဘူး။ 'ပုညကိရိယဝတ္ထု' ဆိုတာ စိတ်ကို ဖြူစင်အောင် လုပ်တာပါ။ နာမည်ကြီးဖို့ လုပ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဦးကျော် အနေနဲ့ နာမည် မဖော်ဘဲ၊ ဒါမှမဟုတ် သာမန် အလှူရှင်တွေလိုပဲ ရောပြီး လှူမယ်ဆိုရင် ဦးကျော်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ 'ငါ စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီ' ဆိုတဲ့ ပေါ့ပါးမှုကို ခံစားရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါက သိန်း ၅၀၀၀ ထက် ပိုတန်ဖိုးရှိတဲ့ ကုသိုလ်ပါ" လို့ ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်ပြီး (Philanthropy vs. Merit) ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။
ကိုမင်းရဲ့ စကားက ဦးကျော်ရဲ့ နှလုံးသားကို ထိမှန်သွားပါတယ်။ သူက ငွေနဲ့ ဂုဏ်ကို ဝယ်လို့ ရမယ် ထင်ခဲ့တာ။ အခု ကုသိုလ်ကို ငွေနဲ့ ဝယ်လို့ မရဘူး၊ စေတနာနဲ့မှ ရမယ် ဆိုတာ သဘောပေါက်သွားတယ်။ ဦးကျော်က ခေါင်းညိတ်ပြီး "ဟုတ်တယ် ဆရာ... ကျွန်တော်က လောကီ အမြင်နဲ့ပဲ ကြည့်မိတယ်။ ကျွန်တော် သန့်ရှင်းတဲ့ ကုသိုလ် လိုချင်ပါတယ်။ နာမည် မတပ်ပါနဲ့တော့။ လိုအပ်တဲ့ နေရာမှာ သုံးပါ" ဆိုပြီး ငွေကြေး ပမာဏ လျှော့ပြီး (သန့်ရှင်းတဲ့ ငွေကိုသာ) လှူဒါန်းလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီနေ့က ဦးကျော်ရဲ့ မျက်နှာဟာ ဂုဏ်မောက်နေတဲ့ မျက်နှာ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ တကယ့်ကို ကြည်နူး ဝမ်းမြောက်နေတဲ့ အလှူရှင် မျက်နှာ (Piti) ဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ မူဝါဒ တစ်ခုကို ဓမ္မနဲ့ အသက်သွင်းလိုက်တဲ့ အောင်ပွဲပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ကောင်းမှုပြုလုပ်နည်း (၁၀) မျိုး တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြရအောင်။ လောကမှာ လူတွေဟာ လိုချင်မှုတွေ၊ ဝန်တိုမှုတွေ၊ မာနတွေနဲ့ ပူလောင်နေရတာဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" မည်ပါတယ်။ အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတဲ့ အရာကတော့ "ငါ့ဥစ္စာ၊ ငါ့ဂုဏ်" ဆိုပြီး စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ၊ မာန (သမုဒယသစ္စာ) ပါပဲ။ အဲဒီ စွဲလမ်းမှုတွေ ကင်းစင်ပြီး၊ စွန့်လွှတ်ခြင်း (Caga) ကြောင့် ရရှိလာတဲ့ အေးချမ်းမှု၊ လွတ်မြောက်မှုဟာ "နိရောဓသစ္စာ" မည်ပါတယ်။ အဲဒီ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရဖို့အတွက် ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ အစရှိတဲ့ ပုညကိရိယဝတ္ထု (၁၀) ပါးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးခြင်းဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ရက်မြတ်မှာ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး ငွေကုန် ကြေးကျ များမှ ကုသိုလ်ရမယ် ဆိုတဲ့ အယူအဆကို ပယ်ခွာပြီး၊ နေ့စဉ် ဘဝမှာ အပြုံးလေး တစ်ပွင့် ပေးတာက အစ၊ မေတ္တာပို့တာ အဆုံး နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ ကုသိုလ်ယူနိုင်ကြပါစေ။ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ကောင်းမှု ကုသိုလ်များဖြင့် မွမ်းမံ ခြယ်သပြီး၊ မူးယစ်ဆေးဝါးကဲ့သို့သော အကုသိုလ် အဆိပ်အတောက်များမှ ကင်းဝေးကာ သံသရာ ခရီးကို အောင်မြင်စွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ။ ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ၊ ကုသိုလ်စိတ်များ နေ့ညမပြတ် တိုးပွား၍ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး ရောက်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၉ မတ် ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.