Day: 039 | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | မြန်မာ့ပထမဆုံး ဓာတ်တော်များ | ဝိနည်းပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ်ပါဠိတော် | Myanmar History
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ပထမဆုံးဓာတ်တော် မွေတော်များကို အခက်အခဲများစွာ ကြားထဲကနေ ရိုသေမြတ်နိုးစွာ ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြတဲ့ ကုန်သည်ညီနောင်တို့လိုပဲ၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာလည်း မတုန်မလှုပ်သော သဒ္ဓါတရား၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယတရားများနဲ့ ပြည့်စုံပြီး သာသနာပြု ကုသိုလ်ရပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ လောကမှာ အဖိုးတန်ဆုံး အရာကို ရဖို့ဆိုတာ လွယ်လွယ်ကူကူနဲ့ မရနိုင်ပါဘူး၊ ကြီးမားတဲ့ အားထုတ်မှုနဲ့ မှန်ကန်တဲ့ ယုံကြည်မှု ရှိမှသာ ရနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာကျော်က ဗောဓိပင်နဲ့ ရွှေပလ္လင် အနီး၊ ရာဇာယတန လင်းလွန်းပင်ရင်းမှာ သီတင်းသုံး စံနေတော်မူတဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ကျက်သရေ မင်္ဂလာ အပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံလှတဲ့ ရုပ်ကလာပ်တော်ကြီးကို ဉာဏ်မျက်စိနဲ့ မှန်းဆပြီး ကြည်ညိုကြည့်လိုက်စမ်းပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီအချိန်က ဘုရားရှင်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တော်ကနေ ထွက်ပေါ်နေတဲ့ ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်ဟာ တောအုပ်တစ်ခုလုံးကို လင်းထိန်သွားစေပါတယ်။ အဲဒီလောက် ကြီးမြတ်လှတဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်တွေကို အာရုံပြုပြီး 'ဗုဒ္ဓါနုဿတိ' ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းလိုက်တဲ့ အခါမှာ၊ မိမိတို့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ ကြည်နူးမှု 'ပီတိ' တွေ တဖွားဖွား ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ပီတိလေးတွေ ပေါ်လာတဲ့ အခါမှာလည်း 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်ကို အာရုံပြုလို့ ပေါ်လာတဲ့ နာမ်တရား သက်သက်ပဲ' လို့ သတိကပ်ပြီး ခဏလောက် စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်အောင် ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။
ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပီတိ သဘောလေးတွေကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ကတော့ မြန်မာ့ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ ယှဉ်တွဲနေတဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ပထမဆုံး ဆံတော်ဓာတ်များ အကြောင်းကို ပိဋကတ်တော်လာ ဝိနည်း သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့၊ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း ဆွေးနွေးဟောကြားသွားပါမယ်။
ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သမိုင်းကို လေ့လာတဲ့ ပညာရပ်ကို Myanmar History သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် Historiography (သမိုင်းပြုစုရေး ပညာရပ်) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ သမိုင်းဆိုတာ အဘိုးကြီး အဘွားကြီးတွေက ပုံပြင်ပြောသလို ပြောပြရုံနဲ့ လက်ခံလို့ မရပါဘူး။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ သမိုင်း အချက်အလက် တစ်ခုကို အတည်ပြုဖို့အတွက် အလွန် ရှုပ်ထွေးတဲ့ သုတေသန လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်ကြရပါတယ်။ Primary Sources လို့ခေါ်တဲ့ ခေတ်ပြိုင် မှတ်တမ်းတွေ၊ ကျောက်စာတွေ၊ အကြွေစေ့တွေ၊ ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံ အကြွင်းအကျန်တွေကို တူးဖော် လေ့လာကြရပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းတွေ (Trade Routes) ရဲ့ သမိုင်းကို လေ့လာတဲ့ နေရာမှာ၊ သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ ရှေးခေတ် လူသားတွေ အသုံးပြုခဲ့တဲ့ လှည်းလမ်းကြောင်းတွေ၊ ရေကြောင်း ခရီးစဉ်တွေကို ခေတ်သစ် ဂြိုဟ်တု မြေပုံတွေ၊ မြေဆီလွှာ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြပါတယ်။ ဒီပစ္စည်းက ဘယ်ဒေသက ထွက်တာလဲ၊ ဘယ်ဒေသကို ရောက်သွားသလဲ ဆိုတာကို Carbon Dating စတဲ့ ဓာတုဗေဒ နည်းပညာတွေ သုံးပြီး နှစ်ကာလ အတိအကျကို တွက်ချက်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ အတိတ်ကာလက အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်ဖို့အတွက် ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှု တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
'အရှင်ဘုရား... အဲဒီလို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာတာက တို့ရဲ့ ဘာသာရေး သမိုင်းတွေနဲ့ရော ကိုက်ညီမှု ရှိသလား' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ အလွန် ကိုက်ညီပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သမိုင်းပညာရှင်တွေ လေ့လာတွေ့ရှိချက် အရ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော်က အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နဲ့ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသတွေ ကြားမှာ အလွန် ကြီးမားကျယ်ပြန့်တဲ့ ကုန်သွယ်ရေး ကွန်ရက်ကြီး (Ancient Trade Network) ရှိခဲ့တယ် ဆိုတာကို အခိုင်အမာ သက်သေပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ဒေသတွေဟာ အဲဒီ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းကြီးရဲ့ အချက်အချာ ကျတဲ့ နေရာတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ကုန်သည်တွေဟာ လှည်းအစီးပေါင်း ရာချီပြီး သွားလာကြတဲ့ အခါမှာ၊ သူတို့ဟာ သာမန် ပစ္စည်းတွေကို သယ်ဆောင်တာတင် မကဘဲ၊ ယဉ်ကျေးမှုတွေ၊ ဘာသာစကားတွေ၊ ယုံကြည်မှု ဘာသာတရားတွေကိုပါ တစ်ပါတည်း သယ်ဆောင် ဖြန့်ဝေခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်းမှာ ပထမဆုံး ဓာတ်တော်တွေကို ကုန်သည်ညီနောင်က ပင့်ဆောင်လာခဲ့တယ် ဆိုတာဟာ၊ ခေတ်သစ် သမိုင်းပညာရပ်ရဲ့ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း သုတေသန တွေ့ရှိချက်တွေနဲ့ အလွန်ပဲ ယုတ္တိတန်ပြီး ကိုက်ညီမှု ရှိနေတာကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... သိပ္ပံပညာရဲ့ အမြင်ကို သိပြီ ဆိုရင်၊ ဒီကုန်သည်ညီနောင်တို့ရဲ့ အကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်တွေမှာ ဘယ်လို အတိအကျ မှတ်တမ်းတင်ထားသလဲ ဆိုတာကို ဆက်လက်ပြီး တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြရအောင်နော်။ ဝိနည်းပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ် ပါဠိတော်၊ ဗောဓိကထာ အပိုင်းမှာ ဒီအကြောင်းကို အသေးစိတ် ဟောကြားထားပါတယ်။
ပါဠိတော်မှာ "တေန ခေါ ပန သမယေန တပုဿဘလ္လိကာ ဒွေ ဝါဏိဇာ ဥက္ကလာ ဒေသံ ဂစ္ဆန္တိ" လို့ ပါရှိပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ အဲဒီအချိန် သမယမှာ တပုဿ နဲ့ ဘလ္လိက အမည်ရှိတဲ့ ကုန်သည်ညီနောင် နှစ်ဦးဟာ ဥက္ကလာပ ဒေသကနေ မဇ္ဈိမဒေသကို လှည်းအစီးပေါင်း ငါးရာနဲ့ ကုန်သွယ်ဖို့ သွားရောက်နေကြတယ် တဲ့။ အဲဒီအချိန်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရာဇာယတန လင်းလွန်းပင်ရင်းမှာ သမာပတ် ဝင်စားပြီး သီတင်းသုံးနေတော်မူတဲ့ အချိန် ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီ ကုန်သည်ညီနောင် လာတဲ့ လမ်းမှာ၊ သူတို့ရဲ့ ဆွေမျိုးဟောင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးတဲ့ နတ်သား တစ်ပါးက ကိုယ်ထင်ပြပြီး "အမောင်တို့... လောကမှာ ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူနေပြီ။ ဘုရားရှင်ဟာ ခုနစ်ရက် ခုနစ်လီ အစာ အာဟာရ မဘုဉ်းပေးရသေးဘူး။ သင်တို့ သွားပြီး လှူဒါန်းကြပါ၊ သင်တို့အတွက် အကျိုးများလိမ့်မယ်" လို့ လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီစကားကို ကြားတာနဲ့ ကုန်သည်ညီနောင်ဟာ အလွန် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သွားပြီး၊ သူတို့ ပါလာတဲ့ အစားအသောက်တွေထဲက အကောင်းဆုံး ဖြစ်တဲ့ 'မန္ထ' လို့ခေါ်တဲ့ မုန့်ကြွပ်ကြော်မှုန့် နဲ့ 'မဓုပိဏ္ဍိက' လို့ခေါ်တဲ့ ပျားမုန့်ဆုပ်တွေကို ယူဆောင်ပြီး ဘုရားရှင်ထံ သွားရောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီအချိန်မှာ ဘုရားရှင်မှာ ဆွမ်းခံစရာ သပိတ် မရှိသေးပါဘူး။ အဲဒီတော့ စတုမဟာရာဇ် နတ်မင်းကြီး လေးပါးက သပိတ်လေးလုံး လာကပ်တယ်။ ဘုရားရှင်က အဲဒီ သပိတ်လေးလုံးကို ထပ်ပြီး အဓိဋ္ဌာန်နဲ့ တစ်လုံးတည်း ဖြစ်အောင် ပေါင်းလိုက်တယ်။ ပြီးမှ အဲဒီ သပိတ်နဲ့ ကုန်သည်ညီနောင်ရဲ့ မုန့်တွေကို အလှူခံတော်မူပါတယ်။ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးတဲ့ အခါမှာ ကုန်သည်ညီနောင်က ဘုရားရှင်နဲ့ တရားတော် (ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ) ဆိုတဲ့ ဒွေဝါစိက သရဏဂုံ ကို ခံယူဆောက်တည်ကြပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က သံဃာ မပေါ်သေးတဲ့အတွက် သရဏဂုံ နှစ်ပါးပဲ ရှိသေးတာပါ။
'အရှင်ဘုရား... အဲဒီ ကုန်သည်တွေက ဓာတ်တော်ကို ဘယ်လို ရသွားတာလဲ' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ ကုန်သည်ညီနောင်က ဘုရားရှင်ကို ရိုသေစွာ လျှောက်ထားပါတယ်။ "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်တို့ အဝေးကို ပြန်သွားရတော့မယ့် အခါမှာ၊ အမြဲတမ်း ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ဖို့ရာ အရာဝတ္ထု တစ်ခုခုကို ပေးသနားတော်မူပါ" လို့ လျှောက်ထားတယ်။ အဲဒီအခါကျမှ ဘုရားရှင်က မိမိရဲ့ ဦးခေါင်းတော်ကို ညာဘက် လက်တော်နဲ့ သုံးသပ်ပြီး၊ ပါလာတဲ့ ဆံတော် ရှစ်ဆူကို ကုန်သည်ညီနောင်အား ပေးသနားတော်မူခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ သမိုင်းမှာ ပထမဆုံးသော ဓာတ်တော် ပေးသနားခြင်း ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ကုန်သည်ညီနောင်ဟာ သာမန် လူတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ အလွန် ကြီးမားတဲ့ 'သဒ္ဓါတရား' နဲ့၊ ခရီးကြမ်းကြီးကို ဖြတ်သန်းလာတဲ့ မဆုတ်မနစ်သော 'ဝီရိယတရား' တွေ အပြည့်အဝ ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပုဒ်ရေ (၁၉၀) မှာ ဟောကြားထားတဲ့ အတိုင်း၊ ကိလေသာတွေကို ပယ်သတ်ဖို့၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခတွေကို ပယ်သတ်ဖို့ (ပယ်ခြင်း) ဆိုတာ ပြင်ပက ဓာတ်တော်ကို ကိုးကွယ်ရုံ သက်သက်နဲ့တော့ အပြီးတိုင် မရနိုင်သေးပါဘူး။
ဓာတ်တော်ကို ကိုးကွယ်တာဟာ ကုသိုလ်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ကုသိုလ်ကနေ တစ်ဆင့် မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီးကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်တဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကို ကူးပြောင်းနိုင်မှသာ အမှန်တကယ် ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... ဒါဆိုရင် ကုန်သည်ညီနောင်လို သဒ္ဓါတရား၊ ဝီရိယတရားတွေ ထက်သန်လာအောင်၊ ခန္ဓာကိုယ်မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဘယ်လို ဓာတ်ခွဲပြီး၊ ဘယ်လို ဝိပဿနာ ရှုကွက်နဲ့ ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ကြမလဲ ဆိုတာကို ဆက်လက် လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
လောကကြီးမှာ ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ လှုပ်ရှား သွားလာနေကြတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ ဥပမာ- ကုန်သည်ညီနောင်ဟာ ဓာတ်တော်တွေကို ရွက်ဆောင်ပြီး လမ်းလျှောက်သွားနေတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ လမ်းလျှောက်တဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီးကို အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရအောင်။ လမ်းလျှောက်ဖို့အတွက် အရင်ဆုံး 'လျှောက်ချင်တဲ့ စိတ်' (စိတ္တဇရုပ်) ပေါ်လာရပါတယ်။ အဲဒီ စိတ်ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ 'ဝါယောဓာတ်' (တွန်းကန် လှုပ်ရှားတဲ့ သဘော) တွေ ပြန့်နှံ့သွားပါတယ်။
အဲဒီ လှုပ်ရှားသွားတဲ့ ခန္ဓာကိုယ် (ကာယပသာဒ) ဆိုတဲ့ 'ဒွါရ' ဟာ 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါ။ မြေကြီးနဲ့ ခြေထောက် ထိမိတဲ့ အတွေ့အထိ (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ) ဆိုတဲ့ 'အာရုံ' ကလည်း 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါပဲ။ အဲဒီ ရုပ်တရား နှစ်ခု ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် 'အော်... မြေကြီးကို နင်းမိပြီ' ဆိုပြီး သိလိုက်တဲ့ ကိုယ်အတွေ့ သိစိတ် (ကာယဝိညာဉ်) လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ သိစိတ်ကလေးကတော့ 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ' ဆိုတဲ့ နာမ်တရား ဖြစ်သွားပါပြီ။
အဲဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတာကို 'ဖဿ' လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီမြေကြီးကို နင်းရလို့ မာတယ်၊ နူးညံ့တယ် ဆိုတဲ့ 'ဝေဒနာ' (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ ဒါကတော့ လမ်းပဲ၊ ဒါကတော့ မြေကြီးပဲ လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' (သညာက္ခန္ဓာ) အလုပ်လုပ်တယ်။ ပြီးတာနဲ့ 'ရှေ့ကို ဆက်လျှောက်ဦးမယ်' ဆိုပြီး တွေးတော ကြံစည်တဲ့၊ ကြိုးစားအားထုတ်တဲ့ 'ဝီရိယ' ဆိုတဲ့ 'သင်္ခါရ' (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) တွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ လမ်းလျှောက်နေတယ်' ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီး မပါပါဘူး။ လျှောက်ချင်တဲ့ စိတ်ကြောင့် ဝါယောဓာတ် လှုပ်ရှားသွားတဲ့ 'ရုပ်တရား' နဲ့၊ အဲဒါကို သိနေတဲ့ 'နာမ်တရား' နှစ်ခုပဲ အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ငါတို့က သတိမကပ်မိတဲ့အခါ 'ငါ သွားတယ်၊ ငါ ဓာတ်တော် ပင့်လာတယ်၊ ငါ့ရဲ့ ဝီရိယ' ဆိုပြီး အခိုင်အမာ ယူငင်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒါဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' (အမှားအယွင်း အစွဲအလမ်း) ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။
ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာလိုပါပဲ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးလေးတွေ ဆွဲပြီး အရုပ်လေးတွေကို လမ်းလျှောက်ခိုင်းတဲ့အခါ၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်က အရုပ်လေးတွေ တကယ် အသက်ဝင်ပြီး လျှောက်နေတယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ကွယ်က ကြိုးတွေကို မြင်သွားတဲ့အခါ အဟုတ်ကြီး ထင်နေတဲ့ အစွဲ ပြုတ်သွားပါတယ်။
ထို့အတူပါပဲ၊ သတိပဋ္ဌာန် ရှုဉာဏ်နဲ့ သေချာ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ ကိုယ်က လမ်းလျှောက်နေတဲ့ အချိန်မှာ အရှုခံ အာရုံ (A-Shu-Khan) ဖြစ်တဲ့ ရွေ့လျားနေတဲ့ ခြေလှမ်းလေးတွေကို သတိထားကြည့်ပါ။ 'ငါ သွားတယ်' လို့ မမှတ်ဘဲ၊ 'ကြွတယ်... လှမ်းတယ်... ချတယ်' လို့သာ အရှုဉာဏ် (A-Shu-Nyan) နဲ့ ဓာတ်သဘောသက်သက် စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို ကြည့်နိုင်ရင် 'အော်... စိတ်က တွန်းကန်လို့ ဝါယောဓာတ် လှုပ်ရှားသွားတာပါလား၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပါလား' လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာပြီး သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။
သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆက်ပြီး ရှုရပါဦးမယ်။ အဲဒီလို လှမ်းလိုက်တဲ့ ခြေလှမ်းလေး တစ်လှမ်းဟာ အမြဲတမ်း တည်မြဲနေသလား။ ခြေထောက်ကို ကြွလိုက်တဲ့ အချိန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဝါယောဓာတ် ရုပ်တရားဟာ၊ ခြေထောက်ကို အောက်ချလိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်း ပျောက်ကွယ်သွားတာကို တွေ့ရပါမယ်။
ဒီလို ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါလား ဆိုတဲ့ 'အနိစ္စ' သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ခိုင်တယ် မြဲတယ် လို့ ယူဆထားတဲ့ 'သဿတဒိဋ္ဌိ' ကြီး ကွာကျသွားပါတော့တယ်။ ခြေလှမ်းလေး တစ်လှမ်းတောင် မမြဲဘူးဆိုရင်၊ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီး တစ်ခုလုံးက ဘယ်မှာ သွားပြီး မြဲနိုင်တော့မလဲ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးပြန်ရော၊ 'အရှင်ဘုရား... ခြေလှမ်း တစ်လှမ်း ပျက်သွားပြီ ဆိုရင် ရပ်သွားပြီပေါ့၊ ဘာမှ မရှိတော့ဘူးပေါ့' လို့ ထင်စရာ ရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ညာဘက် ခြေလှမ်းလေး ပျက်သွားပေမယ့်၊ ဆက်လျှောက်ချင်တဲ့ စိတ် (သင်္ခါရ) ရှိနေသေးရင်၊ ဘယ်ဘက် ခြေလှမ်းသစ် တစ်ခုက ချက်ချင်း ဆိုသလို အစားထိုး ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ တစ်ခုပျက်သွားတိုင်း နောက်တစ်ခုက အဆက်မပြတ် အစားထိုးနေတာပါ။
ဒီလို အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု (Citta-Niyama) သဘောတရားကို သေချာ သိမြင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သေရင် ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး၊ ပြတ်သွားပြီ လို့ အပြတ်ယူထားတဲ့ 'ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ' ဆိုတဲ့ အမှားကြီးလည်း လုံးဝ ကျွတ်ထွက်သွားပါတော့တယ်။ ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ၊ သွားတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ရပ်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပဲ။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ ပျက်ပြီးရင်လည်း အစားထိုးနေတာပဲ' လို့ အမှန်အတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ပြုတ်ပြီး နိဗ္ဗာန်နဲ့ အနီးဆုံး အနေအထားကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ တိုက်တွန်း အလုပ်ပေးလိုက်ရပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင် လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် အထောက်အထားတွေကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင် သိမ်းဆည်းတဲ့ အဖွဲ့ရှိပါတယ်။ တစ်နေ့တော့ ပြတိုက်ကို အလွန် ကြည်ညိုသဒ္ဓါတရား ရှိတဲ့ ဦးဘုန်း ဆိုတဲ့ ဒကာကြီး တစ်ယောက် ရောက်လာပါတယ်။ သူ့လက်ထဲမှာ အလွန် ဟောင်းနွမ်း ဆွေးမြည့်နေတဲ့ ပေရွက်စာရတုတ်ကြီး တစ်ခုကို သိုက်သိုက်ဝန်းဝန်း ကိုင်ဆောင်လာတယ်။
ဦးဘုန်းက ပြတိုက်ရဲ့ မော်ကွန်းထိန်း (Archivist) မောင်သုတ ကို တွေ့တာနဲ့ "မောင်သုတ... ဒီမှာ ကြည့်စမ်း။ ဒီပေစာကြီးက ကုန်သည်ညီနောင် တပုဿနဲ့ ဘလ္လိက တို့ ဓာတ်တော် ပင့်လာတုန်းက ရေးခဲ့တဲ့ မူရင်း ပေစာအစစ်ကြီးကွ။ ငါ့ရဲ့ ဘိုးဘွားတွေ အဆက်ဆက် ကိုးကွယ်လာတာ။ အခု ပြတိုက်မှာ အများပြည်သူ ဖူးမြော်နိုင်အောင် ချက်ချင်း ပြခန်းထဲ ထည့်ပြီး ပြသပေးလိုက်စမ်းပါ" လို့ အလွန် စိတ်အားထက်သန်စွာနဲ့ ပြောပါတော့တယ်။
မောင်သုတက ရှေးဟောင်း သမိုင်းပညာရပ်ကို သေချာ သင်ယူထားသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူက ပေစာကို သေချာ ကြည့်လိုက်တော့၊ ပေရွက်ရဲ့ သက်တမ်းနဲ့ ရေးသားထားတဲ့ အက္ခရာ ဟန်ပန်တွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ က လက်ရာ မဟုတ်ဘဲ၊ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀၀ လောက် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်းက ကူးယူ ရေးသားထားတဲ့ လက်ရာ ဖြစ်နေမှန်း ချက်ချင်း သိလိုက်ပါတယ်။
ဒီတော့ မောင်သုတက ယဉ်ကျေးစွာနဲ့ "ဦးဘုန်း... ဒကာကြီးရဲ့ သဒ္ဓါတရားကို ကျွန်တော် အလွန်ပဲ လေးစားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ သမိုင်းကြောင်း အထောက်အထား စိစစ်ရေး မူဝါဒ (Policy 20, Art 20.1) နဲ့ မှတ်တမ်းပုံစံ (Template T101) အရ၊ ဘယ် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းကို မဆို ပြခန်းထဲ မသွင်းခင်မှာ သိပ္ပံနည်းကျ စစ်ဆေးမှုတွေ၊ Carbon Dating တွေ အရင်ဆုံး လုပ်ရပါတယ်။ ဒီပေစာက ရှေးဟောင်းဖြစ်ပေမယ့်၊ ကုန်သည်ညီနောင် ခေတ်က မူရင်း အစစ်တော့ မဟုတ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် သမိုင်းအမှန်အတိုင်း ဖြစ်အောင် သေချာ စစ်ဆေးပြီးမှ ပြသခွင့် ရပါမယ်" လို့ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။
ဒီစကားကို ကြားတော့ ဦးဘုန်းက အရမ်း စိတ်ဆိုးသွားတယ်။ "မင်းတို့က သဒ္ဓါတရားကို စော်ကားတာပဲ။ ဒါ အစစ်လို့ ငါယုံကြည်ရင် အစစ်ပဲပေါ့။ ဘာ သိပ္ပံပညာတွေ၊ စက်တွေနဲ့ စစ်နေစရာ လိုလို့လဲ" ဆိုပြီး အသံကျယ်လာပါတော့တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သဒ္ဓါတရား ဆိုတာ အလွန် ကောင်းမြတ်တဲ့ အရာပါ။ ဒါပေမဲ့ ပညာနဲ့ မယှဉ်တဲ့ သဒ္ဓါတရားဟာ အကန်းနဲ့ တူပါတယ်။ အမှန်တရားကို မျက်ကွယ်ပြုတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဦးပဉ္ဇင်း ရောက်သွားပြီး ဦးဘုန်းကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ဝင်ရောက် ရှင်းပြရပါတယ်။
"ဒကာကြီး ဦးဘုန်း... ဒကာကြီးရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ဦးပဉ္ဇင်း နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကုန်သည်ညီနောင်တို့ ဓာတ်တော်ပင့်လာတဲ့ သမိုင်းဆိုတာ အလွန် မွန်မြတ် သန့်စင်ပါတယ်။ အဲဒီ မွန်မြတ်တဲ့ သမိုင်းကို ငါတို့က မခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေနဲ့ ရောနှောလိုက်ရင်၊ နောင်လာနောက်သားတွေက ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်းကို အတုအယောင်တွေလို့ စွပ်စွဲလာနိုင်ပါတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒဆိုတာ သမိုင်းအမှန်ကို ကာကွယ်ပေးနေတာပါ။ တကယ့် သဒ္ဓါတရား အစစ်ဆိုတာ အမှန်တရား အပေါ်မှာ ရပ်တည်မှသာ ခိုင်မာတာ ဖြစ်ပါတယ်" လို့ ဓမ္မနဲ့ သိပ္ပံကို ယှဉ်တွဲပြီး ဆုံးမလိုက်ပါတယ်။
ဒီစကားကို ကြားမှ ဦးဘုန်းလည်း သတိဝင်လာတယ်။ "မှန်လှပါ ဘုရား။ တပည့်တော်က သဒ္ဓါတရား လွန်ကဲပြီး ပညာမျက်စိ ကန်းသွားမိပါတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ ဥပဒေ စည်းမျဉ်းအတိုင်းသာ စနစ်တကျ စစ်ဆေး မှတ်တမ်းတင်ပါတော့" လို့ ဝန်ခံသွားပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီ ပေစာကို 'ကုန်းဘောင်ခေတ် လက်ရာ သမိုင်းဝင် ပေစာ' ဆိုတဲ့ အမှန်တကယ် ကိုက်ညီတဲ့ သမိုင်းကြောင်းနဲ့အတူ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ပြီး ပြသနိုင်ခဲ့ပါတော့တယ်။ ဒါဟာ သဒ္ဓါတရားနဲ့ ပညာကို မျှတအောင် ထိန်းကျောင်းပြီး၊ သမိုင်းအမှန်ကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ကာကွယ်လိုက်နိုင်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့တကွ လောကမှာ ရှိတဲ့ သမိုင်းကြောင်းတွေ၊ ပေစာတွေ၊ ရုပ်ဝတ္ထု မှန်သမျှဟာ အချိန်တန်ရင် ဖောက်ပြန် ပြောင်းလဲ ပျက်စီးသွားရတဲ့ သဘောတရားတွေ ရှိနေတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။
အဲဒီလို ပြောင်းလဲနေတဲ့ အရာတွေကို ငါပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်၊ ငါယုံကြည်တာသာ အမှန် ဖြစ်ရမယ် ဆိုပြီး ဦးဘုန်းရဲ့ စိတ်လိုမျိုး တပ်မက်နေတဲ့ အတ္တ၊ လောဘ၊ ကိလေသာတွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာလောဘကြောင့်ပဲ သောက ဒုက္ခတွေ အသစ် အသစ် ထပ်ဖြစ်နေရတာပါ။
ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တဏှာ လောဘ၊ အတ္တတွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက် သမိုင်းကြောင်းတွေကိုဖြစ်စေ၊ ခန္ဓာကိုယ် ဖြစ်စဉ်တွေကိုဖြစ်စေ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ပြီး၊ ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲလို့ သိမြင်ကာ ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ မြန်မာ့ပထမဆုံး ဓာတ်တော်များ ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်တွင် ကိန်းအောင်းနေသော အတ္တ၊ လောဘ အစွဲများကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ ကုန်သည်ညီနောင်တို့ကဲ့သို့ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ မှန်ကန်သော သဒ္ဓါတရားများဖြင့် ပြည့်စုံကြပြီး၊ သာသနာတော်အတွက် ကျေးဇူးများသော သာသနာပြု ကုသိုလ်ရပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.