Day: 059 | ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ဖေဖော်ဝါရီလ သုံးသပ်ချက် | ဓမ္မပဒ၊ သောကဝဂ် | Historical Audit

 

Day: 059 | ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ဖေဖော်ဝါရီလ သုံးသပ်ချက် | ဓမ္မပဒ၊ သောကဝဂ် | Historical Audit

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့ဆိုတဲ့ ဒီကနေ့ဟာ ၄ နှစ်မှ တစ်ကြိမ်သာ ကြုံခွင့်ရတဲ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်ဆိုတဲ့ ရက်ထပ်ရက် အကြို အခါသမယ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့လို မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး၊ မိမိတို့ရဲ့ တစ်လတာ ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှု စာရင်းရှင်းတမ်းတွေကို မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးသပ်နိုင်ကြပြီး၊ ရှားရှားပါးပါး ရရှိလာမယ့် မနက်ဖြန်လို နေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ကုသိုလ်တရားများစွာဖြင့် ကြိုဆိုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ လောကမှာ အချိန်ဆိုတာ ပြန်မရနိုင်တဲ့ အဖိုးတန်ဆုံး အရင်းအနှီး ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် ပြီးခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ကနေ ဒီကနေ့ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ကုန်လွန်သွားခဲ့တဲ့ အချိန်ကာလတွေကို ဉာဏ်မျက်စိနဲ့ ပြန်လည် စစ်ဆေးကြည့်လိုက်စမ်းပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ ရက်ပေါင်း ၂၈ ရက်အတွင်းမှာ ငါတို့တွေ အသက်ရှူသွင်း၊ ရှူထုတ်လိုက်တဲ့ လေတွေ၊ စားသောက်လိုက်တဲ့ အာဟာရတွေ အားလုံးဟာ အချိန်နဲ့အမျှ ကုန်ဆုံး ပျက်စီးသွားခဲ့ပါပြီ။ အဲဒီလို ကုန်ဆုံးသွားတဲ့ အချိန်တွေနဲ့အတူ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ဟာလည်း သေခြင်းတရား (မရဏ) ဆီကို ၂၈ ရက်စာ ပိုမို နီးကပ်သွားခဲ့ပါပြီ။ ဒီဝင်လာတဲ့ လေလေး ပြန်မထွက်ရင် ဘဝဆိုတာ ပြီးဆုံးသွားပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ အချိန်တွေကို အလဟဿ မဖြုန်းတီးမိစေဖို့ 'မရဏနုဿတိ' ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို ခဏလောက် အာရုံပြုကာ၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ သံဝေဂရအောင်၊ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားအောင် ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။

ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘော၊ အချိန်ရဲ့ တန်ဖိုးကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ လကုန်ရက်မှာ တစ်လတာ ပြုလုပ်ခဲ့သမျှကို ပြန်လည် စစ်ဆေးတဲ့ အကြောင်းကို၊ ပိဋကတ်တော်လာ ဓမ္မပဒ သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့၊ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း အသေးစိတ် ဆွေးနွေး ဟောကြားသွားပါမယ်။

ဒီနေ့ခေတ် စီးပွားရေးနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကြီးမားတဲ့ ကုမ္ပဏီကြီးတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းကြီးတွေဟာ လတစ်လ ကုန်ဆုံးတိုင်းမှာ Month End Close (လကုန် စာရင်းပိတ်ခြင်း) နဲ့ Historical Audit (သမိုင်းမှတ်တမ်း စစ်ဆေးခြင်း) ဆိုတာကို မဖြစ်မနေ လုပ်ကြရပါတယ်။ ဒီပညာရပ်ဟာ အလွန် စနစ်ကျပါတယ်။ တစ်လလုံး ဝင်လာတဲ့ ဝင်ငွေ (Assets) တွေ၊ ထွက်သွားတဲ့ အသုံးစရိတ်နဲ့ အကြွေး (Liabilities) တွေကို စာရင်းကိုက် မကိုက်၊ အမှားအယွင်း (Errors) တွေ၊ လိမ်လည်မှု (Frauds) တွေ ရှိမရှိ အသေးစိတ် ပြန်လည် စစ်ဆေးတဲ့ အလုပ် ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို စစ်ဆေးတဲ့ အခါမှာ စာရင်းစစ် (Auditor) တွေဟာ မျက်နှာလိုက်လို့ မရပါဘူး။ အမှားတွေ့ရင် အမှားအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ပြီး ပြင်ဆင်ရပါတယ်။ အကယ်၍ လကုန်စာရင်းမှာ ရှုံးနေတာကို မြတ်တယ်လို့ လိမ်ရေးလိုက်ရင်၊ အဲဒီ ကုမ္ပဏီဟာ ရေရှည်မှာ အကြီးအကျယ် ဒေဝါလီခံ ပြိုကွဲသွားမှာ အမှန်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် Historical Audit ဆိုတာ အတိတ်က အမှားတွေကို ဖုံးကွယ်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ အမှန်တရားကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဖော်ထုတ်ပြီး အနာဂတ်အတွက် ပိုမို ခိုင်မာတဲ့ လမ်းကြောင်းကို တည်ဆောက်တဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသိပ္ပံပညာရဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေကို သေချာ ကြည့်လိုက်ရင်၊ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝမှာလည်း ကုမ္ပဏီတစ်ခုလိုပဲ လကုန်စာရင်း ရှင်းတမ်း လုပ်ဖို့ အလွန် လိုအပ်တယ် ဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ ဒီသဘောတရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဓမ္မပဒ ပါဠိတော်မှာ အတိအကျ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ကဲ... ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်လက်ပြီး တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြရအောင်နော်။

ဒီနေရာမှာ ဟောနည်း အမှတ် (၇၆) ဖြစ်တဲ့ ကိုယ်တိုင်မေးခွန်း ၅ ခု ထုတ်ပေးနည်း နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ ကိုယ့်ရဲ့ တစ်လတာ သမိုင်းမှတ်တမ်းကို ပြန်လည် စစ်ဆေး (Audit) လုပ်ကြည့်ကြရအောင်။

• မေးခွန်း (၁) - ပြီးခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလ အတွင်းမှာ ငါ့ရဲ့ ရင်ထဲက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တွေ ဘယ်လောက်များ တိုးလာခဲ့သလဲ၊ ဘယ်လောက် လျော့သွားခဲ့သလဲ။ (Liabilities - အကุသိုလ် အကြွေးစာရင်း စစ်ဆေးခြင်း)

• မေးခွန်း (၂) - ငါ့ရဲ့ နှုတ်ထွက်စကား (ဝစီကံ)၊ ကိုယ်အမူအရာ (ကာယကံ) တွေကြောင့် တစ်ပါးသူတွေ ဘယ်နှစ်ကြိမ်လောက် စိတ်ဆင်းရဲ ခဲ့ရသလဲ။

• မေးခွန်း (၃) - ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ ဆိုတဲ့ ကုသိုလ် အလုပ်တွေကို နေ့စဉ် မှန်မှန်ကန်ကန် ပြုလုပ်ပြီး စိတ်ရဲ့ အမြတ်ငွေ (Assets) တွေကို ရှာဖွေနိုင်ခဲ့ရဲ့လား။

• မေးခွန်း (၄) - ငါ့အတွက် ရထားတဲ့ အချိန်တွေကို ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေ၊ အကျိုးမရှိတဲ့ အလုပ်တွေနဲ့ အလကား ဖြုန်းတီးပစ်ခဲ့သလား၊ တန်ဖိုးရှိအောင် သုံးခဲ့သလား။

• မေးခွန်း (၅) - မနက်ဖြန် ရက်ထပ်ရက် (Feb 29) ဆိုတဲ့ ၄ နှစ်မှ တစ်ခါ အပိုရလာတဲ့ ၂၄ နာရီ အချိန်လေးမှာ၊ ငါ ဘယ်လို ကုသိုလ် အသစ်တွေနဲ့ ဘဝကို အလှဆင်မလဲ။

ဒီမေးခွန်း ၅ ခုကို ဖြေကြည့်လိုက်ရင် ကိုယ့်ရဲ့ တစ်လတာ ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှု စာရင်းရှင်းတမ်း (Balance Sheet) ဟာ အရှုံးပြနေသလား၊ အမြတ်ထွက်နေသလား ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိရပါလိမ့်မယ်။

 ပုဒ်ရေ (၂၀၀) မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ အဓိပ္ပာယ် အရ၊ လူတွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ အမှားစာရင်းတွေကို ပြန်စစ်ဆေးမိတဲ့ အခါ၊ 'ငါတော့ အကုသိုလ်တွေ အများကြီး လုပ်မိပါလား' ဆိုပြီး စိတ်ဆင်းရဲခြင်း (ဒေါမနဿ)၊ သောက တွေ လောင်ကျွမ်းတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာ အမြင်မှာတော့ အဲဒီလို နောင်တရ ပူလောင်နေဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှားကို အမှားမှန်း သိပြီး၊ အဲဒီ အကုသိုလ်ကို ပယ်သတ်ဖို့ (ပယ်ခြင်း) သာလျှင် အဓိက ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... ဒါဆိုရင် အတိတ်က အမှားတွေကို ပြန်တွေးမိတဲ့ အခါ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။

ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တွေ့ကြုံနေရတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ သူတော်ကောင်းတို့က အတိတ်က ကိုယ်လုပ်ခဲ့မိတဲ့ အမှားတစ်ခုကို စိတ်ထဲမှာ ပြန်လည် တွေးတောမိလိုက်တယ် ဆိုပါစို့။

အဲဒီအချိန်မှာ ပထမဆုံး အလုပ်လုပ်တာက ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အကြည်ဓာတ် (မနောဒွါရ) ပါပဲ။ အဲဒီ မနောဒွါရ နဲ့ အတွင်းကနေ ပြန်ပေါ်လာတဲ့ အတိတ်က အဖြစ်အပျက် မှတ်ဉာဏ် (ဓမ္မာရုံ) တို့ ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း 'အော်... အဲဒီတုန်းက ငါ မှားခဲ့တာပါလား' ဆိုပြီး သိလိုက်တဲ့ စိတ်အာရုံ သိစိတ် (မနောဝိညာဉ်) လေးက ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဒီလို ပေါင်းဆုံသွားတာကို 'ဖဿ' လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီ အတိတ်က အမှားကို ပြန်တွေးပြီး ရင်ထဲမှာ ပူလောင်သွားတဲ့၊ နောင်တရတဲ့ 'ဒေါမနဿ ဝေဒနာ' (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။ ပြီးတာနဲ့ ဒါဟာ ငါလုပ်ခဲ့တဲ့ အမှားပဲ လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာက္ခန္ဓာ' က အလုပ်လုပ်သွားပါတယ်။ အဲဒီ သညာကနေ တစ်ဆင့် 'ငါတော့ သွားပါပြီ၊ ငါ့ဘဝတော့ အကုသိုလ်တွေ များနေပြီ' ဆိုပြီး တွေးတော ကြံစည်တဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှု 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' တွေ တသီတတန်းကြီး ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ' ဆိုတာ မပါပါဘူး။ သတိမကပ်နိုင်တဲ့အခါ 'ငါ မှားခဲ့တာ၊ ငါ ပူလောင်နေရပြီ' ဆိုပြီး အတိတ်က မှတ်ဉာဏ်နဲ့ ကိုယ်နဲ့၊ သောကစိတ်နဲ့ ကိုယ်နဲ့ တစ်သားတည်း ပေါင်းစပ်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ခန္ဓာငါးပါးကို အကောင်အထည် အဖြစ် ယူလိုက်တာဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။

ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ အတိတ်က အမှားကို တွေးမိလို့ သောကစိတ် ပေါ်လာတဲ့ အချိန်မှာ ဘယ်လို မှတ်ရမလဲ။ 'ငါ မှားခဲ့ပြီ' လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ စိတ်ထဲမှာ တွေးမိရင် 'တွေးတယ်... တွေးတယ်... နောင်တစိတ် ပေါ်တယ်... သိတယ်' လို့ ဓာတ်သဘောသက်သက် အနေနဲ့သာ စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို ကြည့်နိုင်ရင် 'အော်... သောက ဆိုတာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ သင်္ခါရ နာမ်တရား သက်သက်ပါလား' လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာပြီး သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။ ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ရုပ်နာမ် သဘောတရားတွေကို အမှန်တိုင်း သိမြင်ပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ကုသိုလ် အသစ်တွေ အစားထိုး နိုင်ရင်၊ အကုသိုလ် အဟောင်းတွေကို ပယ်သတ်နိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင်၊ လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ဖေဖော်ဝါရီ လကုန်ခါနီးတိုင်း၊ ပြတိုက်တွင်းက ပစ္စည်းတွေ၊ ဘဏ္ဍာရေး အခြေအနေတွေကို ပြန်လည် စစ်ဆေးရတဲ့ 'လကုန် စာရင်းရှင်းတမ်း' (Month End Audit) အလုပ်ကို လုပ်ကြရပါတယ်။ အဲဒီ တာဝန်ကို ယူထားရသူကတော့ စာရင်းကိုင် ဌာနမှူး ဒေါ်လှ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလ စာရင်းစစ်တဲ့ အခါမှာ၊ ပြခန်းထဲက အလွန် ရှားပါးတဲ့ ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းငယ် တစ်ခု ပျောက်ဆုံး၊ သို့မဟုတ် ပျက်စီးသွားတဲ့ ဖြစ်စဉ် (Case-2459) ကို ဒေါ်လှ သွားတွေ့လိုက်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒေါ်လှ ဟာ အထက်လူကြီးတွေ ဆူမှာ ကြောက်တဲ့ စိတ်၊ ကိုယ့်ဌာန နာမည်ပျက်မှာ ကြောက်တဲ့ အတ္တ နဲ့ အဲဒီ မှတ်တမ်းကို ဖျောက်ဖျက်ပြီး၊ အကုန်လုံး ပြည့်စုံပါတယ် ဆိုတဲ့ စာရင်းအမှားကြီးကို ပြင်ဆင်လိုက်ပါတော့တယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက် တာဝန်ခံ ภัณฑာထိန်းချုပ် ဦးမြတ် က လကုန် အစီရင်ခံစာတွေကို နောက်ဆုံး ထပ်မံ စစ်ဆေးဖို့ ရောက်လာပါတယ်။ ဦးမြတ် ဟာ အလွန် တိကျသူပီပီ၊ T232 (လကုန် စာရင်းနှင့် မှတ်တမ်း ညှိနှိုင်းမှု ပုံစံ - Month-End Reconciliation Form) ကို သေချာ တိုက်စစ်လိုက်တဲ့ အခါ၊ ဒေါ်လှ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ အမှားကို ချက်ချင်း တွေ့ရှိသွားပါတော့တယ်။

ချက်ချင်းပဲ ဦးမြတ် က ပြတိုက်ရဲ့ သမိုင်းနှင့် စာရင်းအင်း ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မူဝါဒ (Policy 30, Art 30.2 - Transparent Historical and Inventory Auditing) ကို သတိပေးလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ လကုန် စာရင်းရှင်းတမ်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ပျက်စီး ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိပါက အမှန်အတိုင်း အစီရင်ခံရမည်။ မှတ်တမ်းများကို ဖုံးကွယ်ခြင်း၊ လိမ်လည် ပြင်ဆင်ခြင်းကို လုံးဝ ခွင့်မပြု လို့ အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

ဒါနဲ့ ဦးမြတ် က ဒေါ်လှ ကို သီးသန့် ခေါ်သွားပြီး တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ရှင်းပြပါတယ်။ "ဒေါ်လှ... ကိုယ့်ရဲ့ အမှားကို ဖုံးကွယ်ချင်တဲ့ စိတ်ကို ကျွန်တော် နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Historical Audit (သမိုင်းမှတ်တမ်း စစ်ဆေးခြင်း) ဆိုတာ အမှားကို ဖုံးဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ အမှန်အတိုင်း ဖော်ထုတ်ပြီး နောက်လတွေမှာ ထပ်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဖို့ပါ။ အခု ဒေါ်လှ လုပ်ရပ်က Policy 30.2 ကို ချိုးဖောက်နေသလို၊ ပြတိုက်ရဲ့ ယုံကြည် စိတ်ချရမှုကိုပါ ဖျက်ဆီးနေတယ်" လို့ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဥပဒေနဲ့ ရှင်းပြရုံနဲ့ မရပါဘူး၊ ဓမ္မဆေးနဲ့ ထပ်တိုက်ရပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဦးပဉ္ဇင်း ရောက်သွားပြီး ဒေါ်လှ ကို ဆုံးမရပါတယ်။

"ဒကာမကြီး ဒေါ်လှ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ပစ္စည်းပျောက်တာက ခန္ဓာကိုယ် အပြင်ဘက်က ဆုံးရှုံးမှုပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အမှားကို ဖုံးကွယ်ဖို့ လိမ်လည်လိုက်တဲ့ အခါ (မုသာဝါဒ)၊ ဒကာမကြီးရဲ့ ရင်ထဲမှာ အကုသိုလ် အကြွေးတွေ အကြီးကြီး တင်သွားပါပြီ။ လောကီ စာရင်းကို လိမ်လို့ ရပေမယ့်၊ ကမ္မနိယာမ လို့ ခေါ်တဲ့ ကံတရားရဲ့ စာရင်းကို လိမ်လို့ မရပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ မကောင်းမှု စာရင်းကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင် ရှင်းလင်းလိုက်မှသာ အကုသိုလ်ကို ပယ်သတ်နိုင်မှာပါ။ အမှားကို အမှန်တိုင်း ဝန်ခံလိုက်ပါ" လို့ ဓမ္မနဲ့ စာရင်းစစ် ပညာကို ယှဉ်တွဲပြီး ဆုံးမလိုက်ပါတယ်။

ဒီစကားကို ကြားမှ ဒေါ်လှ လည်း သတိဝင်လာတယ်။ "မှန်လှပါ ဘုရား။ တပည့်တော်မက နာမည်ပျက်မှာ ကြောက်တဲ့ သောက နဲ့၊ အတ္တ တွေ ဖုံးလွှမ်းသွားလို့၊ အကုသိုလ် အကြွေးတွေ ထပ်ယူမိမလို ဖြစ်သွားပါတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အတိုင်းပဲ၊ T232 မှတ်တမ်းမှာ အမှန်အတိုင်း ပြင်ဆင် ရေးသွင်းပြီး တာဝန်ယူပါတော့မယ်" လို့ ဝန်ခံသွားပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အမှားကို အမှန်တိုင်း ဖြေရှင်းလိုက်တဲ့ အတွက်၊ ပြတိုက်ရဲ့ လုံခြုံရေး စနစ်ကို ပိုမို ကောင်းမွန်အောင် ပြင်ဆင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ အားလုံး ငြိမ်းချမ်းရေး ရသွားပါတော့တယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။

• ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့တကွ လောကမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ အမှားအယွင်းတွေ၊ ဆုံးရှုံးမှုတွေ၊ အချိန်ကုန်ဆုံးသွားမှု တွေဟာ အချိန်တန်ရင် ဖောက်ပြန် ပြောင်းလဲ ပျက်စီးသွားရတဲ့ သဘောတရားတွေ ရှိနေတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။

• အဲဒီလို ပျက်စီးတတ်တဲ့ အရာတွေကို ဖုံးကွယ်ချင်တယ်၊ ငါ့နာမည် မပျက်ချင်ဘူး ဆိုပြီး ဒေါ်လှ ရဲ့ စိတ်လိုမျိုး တပ်မက်နေတဲ့ အတ္တ၊ လောဘ၊ ကြောက်ရွံ့မှု ကိလေသာတွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာလောဘ ကြောင့်ပဲ ဒုက္ခ ဝဋ်ဆင်းရဲတွေ အသစ် အသစ် ထပ်ဖြစ်နေရတာပါ။

• ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ လောဘ၊ အတ္တ နဲ့ အကုသိုလ်တွေကို ပယ်သတ် (ပယ်ခြင်း) လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။

• အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက်၊ အမှားတွေ အပေါ် ဖုံးကွယ် မနေဘဲ၊ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ပြီး၊ ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲလို့ သိမြင်ကာ ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ သတိပဋ္ဌာန် ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလ သုံးသပ်ချက် ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်တွင် ကိန်းအောင်းနေသော အကုသိုလ်ကို ဖုံးကွယ်လိုမှု၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲများကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ တစ်လတာ သမိုင်းမှတ်တမ်းကို စစ်ဆေးရာတွင် မိမိကိုယ်ကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဝေဖန် သုံးသပ်ပြီး၊ မနက်ဖြန် ရက်ထပ်ရက် အကြိုမှ စတင်၍ ကောင်းမှု ကုသိုလ် အရှိန်အဝါများကို ပိုမို မြှင့်တင်ကာ နေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ကြိုဆိုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.