Day: 038 | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ဥပဒေ | ဝိနည်းပိဋကတ်၊ ရတနာ ၇ ပါး | Antiquities Law
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ရှေးဟောင်းဥပဒေက အဖိုးတန် အမွေအနှစ်တွေကို မပျက်မစီးအောင် ကာကွယ်ပေးသလို၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာလည်း သီလတည်းဟူသော ကိုယ်ကျင့်တရား ဥပဒေများက ဘဝရဲ့ အဖိုးတန်ဆုံး အရာတွေကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ လူ့ဘဝဆိုတာ အပြင်ပန်း ဥစ္စာပစ္စည်းတွေ ကာကွယ်နိုင်မှုထက်၊ အတွင်းစိတ်ရဲ့ သီလကို ကာကွယ်နိုင်မှုကသာ ပိုပြီး အရေးကြီးလှပါတယ်။
ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီကတည်းက တည်ရှိနေခဲ့တဲ့ ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းကြီးတွေ၊ ကျောက်ဆစ် လက်ရာကြီးတွေကို မျက်စိထဲမှာ မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီလို ခိုင်မာလှပါတယ်ဆိုတဲ့ အရာကြီးတွေတောင်မှ အချိန်ကာလရဲ့ တိုက်စားမှုကြောင့် တစ်စတစ်စ ဆွေးမြည့်၊ အက်ကွဲ၊ ပျက်စီးသွားရတာပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီလောက် မာကျောတဲ့ ပထဝီဓာတ် အစစ်ကြီးတွေတောင်မှ ယိုယွင်း ပျက်စီးရသေးရင်၊ သွေးတွေ၊ သားတွေ၊ အရွတ်တွေ၊ အရိုးတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ထားတဲ့ ငါတို့ရဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီး ဆိုတာကရော ဘယ်လောက်များ ခိုင်မာနိုင်ပါ့မလဲ။ လုံးဝကို မခိုင်မာပါဘူး။ အချိန်မရွေး ဖောက်ပြန် ပျက်စီးသွားနိုင်တဲ့ သဘော၊ အချိန်မရွေး သေဆုံးသွားနိုင်တဲ့ သဘော ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကိုယ်ခန္ဓာကြီးရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘောကို သိမြင်ပြီး 'မရဏနုဿတိ' ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို ခဏလောက် အာရုံပြုကာ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ သံဝေဂရအောင်၊ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားအောင် ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။
ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘော၊ ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘောလေးကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ်တွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် နိုင်ငံတိုင်းမှာ ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ဥပဒေရဲ့ သဘောတရားတွေကို ပိဋကတ်တော်လာ အဘိဓမ္မာ၊ ဝိနည်း သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း အသေးစိတ် ဆွေးနွေး ဟောကြားသွားပါမယ်။ ဒီနေရာမှာ မေးခွန်း (၅) ခုကို စနစ်တကျ မေးမြန်းပြီး တစ်ခုချင်းစီ ဖြေရှင်းသွားတဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်နော်။
ပထမဆုံး မေးခွန်း အနေနဲ့ 'ရှေးဟောင်းပစ္စည်းဆိုတာ ဘယ်လို သတ်မှတ်သလဲ' ဆိုတာကို သိပ္ပံပညာနဲ့ ဥပဒေရှုထောင့်ကနေ ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ဥပဒေပညာရပ်ကို အင်္ဂလိပ်လို Antiquities Law လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီဥပဒေက သာမန် ပစ္စည်းဟောင်းတွေကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်း၊ အနုပညာ အရ အလွန် တန်ဖိုးရှိပြီး သက်တမ်းအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်၊ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံတော်က အထူး သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ခေါ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပစ္စည်းတွေဟာ လူတစ်ဦး တစ်ယောက်တည်းပိုင် မဟုတ်ဘဲ၊ လူသားအားလုံးရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် (Cultural Heritage) အဖြစ် ဥပဒေက အခိုင်အမာ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
ဒုတိယ မေးခွန်းအနေနဲ့ 'ဥပဒေက ဘာလို့ ဒီလောက် တင်းကျပ်ရတာလဲ' လို့ မေးစရာ ရှိလာပါတယ်နော်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အဖိုးတန်တဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း တစ်ခုကို တွေ့ပြီဆိုရင် အတ္တကြီးတဲ့ သူတွေက ကိုယ်ကျိုးအတွက် ခိုးယူတာ၊ နိုင်ငံပြင်ပကို ခိုးထုတ် ရောင်းစားတာ၊ ဒါမှမဟုတ် ပုံစံပြောင်းပြီး ဖျက်ဆီးပစ်တာတွေ လုပ်တတ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို လောဘသားတွေရဲ့ ရန်ကနေ ကာကွယ်ဖို့အတွက် Antiquities Law ဆိုတဲ့ ဥပဒေကြီးက တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တားမြစ်ထားရတာပါ။ တူးဖော်ခွင့်၊ သိမ်းဆည်းခွင့်၊ ပြသခွင့် တွေကို စနစ်တကျ လိုင်စင်တွေ၊ မှတ်တမ်းတွေနဲ့မှ လုပ်ခွင့်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပဒေဆိုတာ ပစ္စည်းကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် လူတွေရဲ့ လောဘကို ထိန်းချုပ်လိုက်တာပါပဲ။
တတိယ မေးခွန်းအနေနဲ့ 'ပြင်ပဥပဒေက ခန္ဓာကိုယ်ကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်နိုင်သလား' ဆိုတာ စဉ်းစားစရာပါ။ ဥပဒေက ပစ္စည်းကို ကာကွယ်နိုင်ပေမယ့်၊ အဲဒီ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ချင်တဲ့ လူရဲ့ စိတ်ကိုတော့ ရာနှုန်းပြည့် မကာကွယ်နိုင်ပါဘူး။ သူခိုးက ဥပဒေရှိလျက်နဲ့ ခိုးတာပါပဲ။ ဒါကြောင့် ပြင်ပဥပဒေထက် ပိုအရေးကြီးတာက လူရဲ့ အတွင်းစိတ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ 'သီလ' ဆိုတဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရား ဥပဒေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပဒေက ရှေးဟောင်းပစ္စည်းကို ကာကွယ်ပေးတယ်၊ သီလက လူကို ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ သီလရှိတဲ့သူဟာ ဥပဒေ ရှိရှိ မရှိရှိ သူ့ရဲ့ စိတ်ကိုသူ ကာကွယ်ပြီးသား ဖြစ်နေပါတယ်။
စတုတ္ထ မေးခွန်းကတော့ 'စိတ်ရဲ့ ဖောက်ပြန်မှုကိုရော ဘယ်ဥပဒေနဲ့ ကာကွယ်မလဲ' ဆိုတာပါ။ ဒီမေးခွန်းအတွက် မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဝိနည်းပိဋကတ်တော်လာ အဆုံးအမတွေကို လေ့လာကြည့်ရအောင်။ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တွေကို ရွှေ၊ ငွေ အစရှိတဲ့ ရတနာတွေကို ကိုင်တွယ် သုံးစွဲခြင်း မပြုဖို့ အတိအကျ ပညတ်တော်မူခဲ့ပါတယ်။ ပါဠိတော်မှာ 'ရတနာ ၇ ပါး' လို့ ခေါ်တဲ့ ရွှေ၊ ငွေ၊ ပုလဲ၊ ပတ္တမြား၊ ကြောင်၊ စိန်၊ သန္တာ ဆိုတဲ့ အလွန် အဖိုးတန်တဲ့ ရတနာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒီရတနာတွေဟာ လောကီလူသားတွေ အတွက်တော့ အလွန် မက်မောစရာ၊ အသက်နဲ့လဲပြီး ကာကွယ်ရမယ့် အရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘုရားရှင်က ဘာလို့ ဒီရတနာတွေကို မကိုင်ဖို့၊ မသာယာဖို့ တားမြစ်ခဲ့သလဲ။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ အဲဒီ ပြင်ပ ရတနာတွေအပေါ်မှာ တွယ်တာတဲ့ လောဘစိတ် ဝင်သွားပြီဆိုရင်၊ ရဟန်းတော်တွေရဲ့ အဖိုးတန်ဆုံး ရတနာဖြစ်တဲ့ 'သီလ' ဆိုတဲ့ အတွင်းရတနာကြီး ပျက်စီးသွားမှာ စိုးလို့ပါပဲ။ ပြင်ပက ရှေးဟောင်းပစ္စည်းဆိုတာ တန်ဖိုးရှိလှပါတယ် ဆိုဦးတော့၊ ခိုးခံရရင်၊ ပျက်စီးသွားရင် ပြီးသွားတာပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ သီလဆိုတဲ့ ရတနာကတော့ ဒီဘဝတင်မကဘူး၊ သံသရာ အဆက်ဆက် မိမိနောက်ကို လိုက်ပြီး အပါယ်ဘေးကနေ ကာကွယ်ပေးမယ့် အစစ်အမှန်ဆုံးသော ဥပဒေကြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ပဉ္စမ မေးခွန်း အနေနဲ့ 'အဆုံးစွန်သော လုံခြုံမှုဆိုတာ ဘယ်နေရာမှာ ရှိသလဲ' လို့ မေးရင်တော့၊ အဲဒီ လုံခြုံမှုဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို အမှန်တိုင်း သိမြင်တဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်ထဲမှာပဲ ရှိတယ်လို့ ဖြေရမှာပါ။ ပုဒ်ရေတွေထဲမှာ 'သောက' ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်း သဘောတရားကို အတိအလင်း ဟောကြားထားပါတယ်။ လူတွေဟာ ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အဖိုးတန် ပစ္စည်းလေး တစ်ခု ပျောက်သွားရင်၊ ပျက်စီးသွားရင် ရင်ဘတ်စည်တီးပြီး သောကမီးတွေ လောင်ကြရပါတယ်။ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းကို တန်ဖိုးထားလွန်းရင်، အဲဒီ ပစ္စည်းပျက်တဲ့အခါ ပူလောင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သီလကို တန်ဖိုးထားရင်တော့ အဲဒီ သီလက မိမိကို သောကမီးတွေကနေ ပြန်လည် ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ ကဲ... ဒါဆိုရင် အဲဒီ သောကမီးတွေ ဘယ်လို လောင်ကျွမ်းသလဲ၊ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။
ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တွေ့ကြုံနေရတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ ဥပမာလေး တစ်ခုနဲ့ အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့က ကိုယ့်အိမ်မှာ အလွန် အဖိုးတန်တဲ့၊ ဘိုးဘွားပိုင် ရှေးဟောင်း ပန်းအိုးကြီး တစ်လုံး ရှိတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ ပန်းအိုးကြီးကို နေ့တိုင်း ကြည့်ပြီး သာယာနေတယ်။ တစ်နေ့တော့ အဲဒီ ပန်းအိုးကြီးကို ကြောင်လေးက ဝင်တိုက်မိလို့ အောက်ကျ ကွဲသွားတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ မျက်စိအကြည်ဓာတ် (စက္ခုပသာဒ) ဆိုတဲ့ 'ဒွါရ' ဟာ 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါ။ အောက်မှာ ကွဲကြေနေတဲ့ ပန်းအိုးကွဲတွေရဲ့ အဆင်း (ရူပါရုံ) ဆိုတဲ့ 'အာရုံ' ကလည်း 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါပဲ။
အဲဒီ ရုပ်တရား နှစ်ခု ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် 'အော်... ပန်းအိုးကြီး ကွဲသွားပါလား' ဆိုပြီး သိလိုက်တဲ့ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဉ်) လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကလေးကတော့ 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ' ဆိုတဲ့ နာမ်တရား ဖြစ်သွားပါပြီ။ ရုပ်နဲ့ နာမ် ပေါင်းဆုံသွားတဲ့ သဘောပေါ့။ ဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတာကို အဘိဓမ္မာ သဘောအရ 'ဖဿ' လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီကွဲနေတဲ့ မြင်ကွင်းကို ကြည့်ပြီး အလွန် နှမြောတသဖြစ်တဲ့၊ ရင်ထဲမှာ ပူလောင်သွားတဲ့ 'ဒေါမနဿ ဝေဒနာ' (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ ဝေဒနာ ပေါ်လာတာနဲ့၊ ငါတို့ရဲ့ သညာ (မှတ်သားမှု) က ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ။ 'ဒါဟာ အလွန် တန်ဖိုးကြီးတဲ့ ငါ့ရဲ့ ရှေးဟောင်း ပန်းအိုးကြီး၊ အခုတော့ ပျက်စီးသွားပြီ' လို့ မှတ်သားလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီသညာ နောက်မှာ 'ငါ့ပစ္စည်းလေးတော့ ဆုံးပါပြီ၊ ဒီကြောင်ကို ငါ ရိုက်သတ်ပစ်မယ်' ဆိုတဲ့ ဒေါသစိတ်၊ နှမြောတဲ့ စိတ်၊ စိုးရိမ် ပူဆွေးတဲ့ 'သောက' ဆိုတဲ့ 'သင်္ခါရ' (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) တွေ တသီတတန်းကြီး ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။
အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ' ဆိုတာ မပါပါဘူး။ 'ငါ့ပစ္စည်း' လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ မျက်စိအကြည်ရုပ်၊ ကွဲနေတဲ့ မြေအိုးရုပ်၊ မြင်သိစိတ်၊ ခံစားတဲ့ ဝေဒနာ... ဒီရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောတရားတွေပဲ အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ငါတို့က သတိမကပ်နိုင်တဲ့အခါ 'ငါ့ပစ္စည်း ကွဲသွားတယ်၊ ငါ နစ်နာသွားတယ်' ဆိုပြီး ပစ္စည်းနဲ့ ကိုယ်နဲ့၊ ပူလောင်တဲ့ သောကနဲ့ ကိုယ်နဲ့ တစ်သားတည်း ပေါင်းစပ်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ခန္ဓာငါးပါးကို အကောင်အထည် အဖြစ် အခိုင်အမာ ယူလိုက်တာဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။ ပစ္စည်းကွဲရုံတင် မကဘူး၊ စိတ်ကပါ ကွဲအက်ပြီး ဒုက္ခ နှစ်ထပ် ရောက်သွားတာပါ။
ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာလိုပါပဲ။ ပွဲကြည့်ပရိသတ်က မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်ကွက်ကို အဟုတ်ကြီး ထင်နေကြပေမယ့်၊ နောက်ကွယ်က သဘောတရားကို မြင်သွားရင် အစွဲ ပြုတ်သွားပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ၊ ပစ္စည်းကွဲလို့ သောက ဖြစ်လာတဲ့ အချိန်မှာ 'ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ နှမြောတယ်' လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ 'မြင်တယ်... မြင်တယ်... နှမြောစိတ် ပေါ်တယ်... သိတယ်' လို့ ဓာတ်သဘောသက်သက် အနေနဲ့သာ စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို ကြည့်နိုင်ရင် 'အော်... မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်လို့ မြင်သိစိတ် ပေါ်လာတာပါလား၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပါလား' လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာပြီး သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။
သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆက်ပြီး ရှုရပါဦးမယ်။ အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ မြင်သိစိတ်ကလေး၊ သောကဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာကလေးတွေဟာရော အမြဲတမ်း တည်မြဲနေသလား။ သေချာ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ ပန်းအိုးကွဲကို တံမြက်စည်း လှဲပြီး လွှင့်ပစ်လိုက်တဲ့ အခါ၊ ကိုယ့်ရဲ့ အာရုံက အခြား တစ်နေရာကို ပြောင်းသွားတဲ့ အခါ၊ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကလေးလည်း ပျောက်သွားတယ်၊ နှမြောတဲ့ သောကစိတ်ကလေးလည်း တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျပြီး ချုပ်ငြိမ်းသွားတာပါပဲ။
ဒီလို ဖောက်ပြန် ခံစားရတဲ့ ဝေဒနာတရား၊ သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါလား ဆိုတဲ့ 'အနိစ္စ' သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ဒီသောကကြီးက ငါ့ကို အမြဲတမ်း နှိပ်စက်နေတာပဲ၊ ခိုင်တယ် မြဲတယ် လို့ ယူဆထားတဲ့ 'သဿတဒိဋ္ဌိ' ကြီး ကွာကျသွားပါတော့တယ်။ ပစ္စည်းလည်း မမြဲပါဘူး၊ အဲဒီ ပစ္စည်းကို ခင်တွယ်နေတဲ့ စိတ်လည်း မမြဲပါဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးပြန်ရော၊ 'အရှင်ဘုရား... မြင်သိစိတ်လည်း ပျောက်သွားပြီ၊ သောကလည်း ပျက်သွားပြီ ဆိုရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူးပေါ့။ အကုန်လုံး သုဉ်းသွားပြီပေါ့' လို့ အပြတ်ယူစရာ ရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သောကစိတ်လေး ပျက်သွားပေမယ့်၊ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေ ရှိနေသရွေ့၊ မျက်စိက နောက်တစ်ခုကို မြင်လိုက်တာနဲ့ နောက်ထပ် ဝိညာဉ်သစ်၊ ဝေဒနာသစ်တွေက အဆက်မပြတ် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မြစ်ရေ စီးဆင်းနေသလိုပါပဲ။ ရှေ့က ရေတွေ ကျသွားပေမယ့်၊ နောက်ရေက အဆက်မပြတ် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာတဲ့အတွက် ရေစီးကြောင်းကြီး အနေနဲ့ ဆက်ရှိနေပါတယ်။ အဲဒီလို အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဆက်စပ်ပြီး အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောတရားကို သေချာ သိမြင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သေရင် ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး၊ ပြတ်သွားပြီ လို့ အပြတ်ယူထားတဲ့ 'ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ' ဆိုတဲ့ အမှားကြီးလည်း လုံးဝ ကျွတ်ထွက်သွားပါတော့တယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ပြင်ပက ရှေးဟောင်းပစ္စည်း၊ ရတနာပစ္စည်းတွေကို ဆုံးရှုံးရတဲ့အခါ သောကမီး အလောင်မခံဘဲ၊ 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နဲ့ ဝေဒနာ သက်သက်ပဲ။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ ပျက်ပြီးရင်လည်း အစားထိုးနေတာပဲ' လို့ အမှန်အတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ပြုတ်ပြီး နိဗ္ဗာန်နဲ့ အနီးဆုံး အနေအထားကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ တိုက်တွန်း အလုပ်ပေးလိုက်ရပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင် လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့၊ သီလ ဥပဒေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တစ်နှစ်ကို တစ်ကြိမ် အလွန် ကြီးကျယ်တဲ့ ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် ပြပွဲကြီး တစ်ခု ကျင်းပလေ့ ရှိပါတယ်။ အဲဒီပြပွဲကို လူပေါင်း သိန်းနဲ့ချီပြီး လာရောက် ဖူးမြော် ကြည့်ရှုကြတယ်။ တစ်နှစ်တော့ ပြတိုက်ကို အမြဲတမ်း အလှူငွေ ထည့်ဝင်နေတဲ့ သူဌေးကြီး ဦးမျိုး က ရောက်လာပါတယ်။ သူ့လက်ထဲမှာ အလွန် အဖိုးတန်ပြီး ရှားပါးလှတဲ့ ရှေးခေတ် ဓာတ်တော်ကြုတ် အစစ်ကြီး တစ်ခုကို သယ်လာတယ်။
"ဦးသန့်ဇင်... ကျုပ် ဒီ ဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီးကို နိုင်ငံခြားကနေ မှောင်ခိုဈေးနဲ့ ဝယ်လာခဲ့တာ။ တကယ့် ပစ္စည်းစစ်ကြီးဗျ။ လာမယ့် ပြပွဲကြီးမှာ ဒီကြုတ်ကြီးကို အလယ်ခေါင်မှာ ထားပြီး ပြသလိုက်စမ်းပါ။ လူတွေ ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားသွားမယ်၊ ပြတိုက်လည်း နာမည် ပိုကြီးသွားမယ်။ ပြီးရင် ကျုပ် နာမည်ကို အလှူရှင် အနေနဲ့ အကြီးကြီး တပ်ပေး" လို့ ပြတိုက် တာဝန်ခံ ဦးသန့်ဇင်ကို လာပြောပါတော့တယ်။
ဦးသန့်ဇင်ဟာ ပြပွဲအတွက် လူအုပ်စု လုံခြုံရေး စီမံချက် (Event Security & Crowd Safety Plan - T240) ကို တာဝန်ယူထားရတဲ့ သူပါ။ သူက ချက်ချင်းပဲ အဲဒီ ပစ္စည်းရဲ့ အထောက်အထား (Provenance) ကို မေးကြည့်ပါတယ်။ "ဒကာကြီး... ဒီပစ္စည်းက တကယ်ပဲ အဖိုးတန်တာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ဥပဒေအရ တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ အထောက်အထား စာရွက်စာတမ်း ပါသလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။ ဦးမျိုးက မျက်နှာပျက်သွားပြီး၊ "အာ... ဘယ်ပါမလဲဗျ၊ မှောင်ခို ဝယ်လာတာလေ။ ဥပဒေတွေ ဘာတွေ ခဏ မေ့ထားလိုက်စမ်းပါ။ ပစ္စည်းက စစ်ဖို့ပဲ အရေးကြီးတာ မဟုတ်ဘူးလား။ ခင်ဗျားတို့ ပြတိုက်က တာဝန်ယူ ပြပေးလိုက်ရင် ပြီးတာပဲ" လို့ ဇွတ် အတင်း ပြောပါတော့တယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ဦးသန့်ဇင်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ လွန်ဆွဲပွဲကြီး ဖြစ်သွားတယ်။ တစ်ဖက်က ဒီလောက် ရှားပါးတဲ့ ပစ္စည်းကြီးကို ပြသခွင့် ရရင် ပြတိုက်အတွက် ဂုဏ်ယူစရာပဲ ဆိုတဲ့ လောဘစိတ်။ နောက်တစ်ဖက်က ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 1, Article 1.2) ဖြစ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ဥပဒေကို လိုက်နာခြင်း ဆိုတဲ့ စည်းကမ်း။ လူအုပ်ကြီးကြားမှာ တရားမဝင် ပစ္စည်းတစ်ခု ပြသထားတာကို အာဏာပိုင်တွေက လာရောက် သိမ်းဆည်းရင် ပြပွဲကြီး တစ်ခုလုံး ပျက်စီးပြီး အရှုပ်အထွေးတွေ ဖြစ်ကုန်မယ်ဆိုတဲ့ အသိ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရတနာကို ကာကွယ်ရမလား၊ သီလကို ကာကွယ်ရမလား ဆိုတဲ့ ရွေးချယ်မှုကြီးပါပဲ။ ဦးသန့်ဇင်က ချက်ချင်းပဲ သတိ (Sati) ကို လက်ကိုင်ထားလိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ပဲ ဦးမျိုးကို ရှင်းပြပါတယ်။
"ဒကာကြီး ဦးမျိုး... ဒကာကြီးရဲ့ စေတနာကို ကျွန်တော် လေးစားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဥပဒေနဲ့ ကျင့်ဝတ်တွေအရ၊ တရားဝင် အထောက်အထား မရှိတဲ့ ပစ္စည်းကို လုံးဝ (လုံးဝ) လက်ခံ ပြသခွင့် မရှိပါဘူး။ ပြင်ပက ရှေးဟောင်းပစ္စည်းဆိုတာ အချိန်တန်ရင် ပျက်စီးသွားမယ့် အရာပါ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာမှု ဆိုတဲ့ 'သီလ' ကတော့ အဖျက်ဆီး ခံလို့ မရပါဘူး။ ဥပဒေက ပစ္စည်းကို ကာကွယ်ပေးသလို၊ သီလက လူကို ကာကွယ်ပေးတာပါ။ ဒကာကြီး အနေနဲ့ ဒီပစ္စည်းကို သက်ဆိုင်ရာ ဌာနမှာ တရားဝင် အပ်နှံပြီး မှတ်ပုံတင် ပြီးမှသာ၊ ကျွန်တော်တို့ ပြခန်းမှာ ထည့်သွင်း ပြသနိုင်ပါမယ်" လို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ပဲ ငြင်းပယ်လိုက်ပါတယ်။
ဦးမျိုးလည်း အစကတော့ ဒေါသထွက်သွားပေမယ့်၊ ဦးသန့်ဇင်ရဲ့ ခိုင်မာတဲ့ သီလ စောင့်ထိန်းမှုနဲ့ ရှင်းပြချက်ကို ကြားရတော့မှ၊ သူ့ရဲ့ လောဘနဲ့ မာနတွေ ကျဆင်းသွားပါတယ်။ "မှန်ပါပြီဗျာ... ကျုပ်က ပစ္စည်းတစ်ခုရဲ့ တန်ဖိုးကိုပဲ ကြည့်ပြီး၊ လူရဲ့ တန်ဖိုးဖြစ်တဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ဥပဒေကို မျက်ကွယ်ပြုမိမလို ဖြစ်သွားတယ်။ ကျုပ် မှားသွားပါတယ်" ဆိုပြီး ဝန်ခံသွားပါတယ်။
နောက်ဆုံးမှာတော့ ဦးမျိုးဟာ အဲဒီ ဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီးကို ရှေးဟောင်း သုတေသန ဌာနဆီ တရားဝင် သွားရောက် အပ်နှံပြီး၊ ဥပဒေနဲ့အညီ စစ်ဆေးမှုတွေ ခံယူလိုက်ပါတယ်။ အထောက်အထားတွေ အားလုံး ပြည့်စုံသွားတဲ့ အခါကျမှ ပြတိုက်ရဲ့ ပြပွဲကြီးမှာ ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ၊ စိတ်အေးချမ်းသာစွာနဲ့ လူအများ ဖူးမြော်နိုင်ဖို့ ပြသနိုင်ခဲ့ပါတော့တယ်။ ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာခြင်း၊ သီလကို စောင့်ထိန်းခြင်းဟာ အဆုံးစွန်သော လုံခြုံမှုနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးစွမ်းနိုင်တယ် ဆိုတာကို လက်တွေ့ သက်သေပြသွားတာပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့တကွ လောကမှာ ရှိတဲ့ ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတွေ၊ ရတနာတွေ မှန်သမျှဟာ အချိန်တန်ရင် အိုမင်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း သို့ သွားရမယ့် သဘောတရားတွေ ရှိနေတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။
အဲဒီလို ပျက်စီးတတ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ပျောက်သွားရင်၊ ကွဲသွားရင် သောကရောက်ရတယ်၊ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ပြီး ငါပိုင်ဆိုင်ချင်တယ် ဆိုပြီး ဦးမျိုးရဲ့ စိတ်လိုမျိုး တပ်မက်နေတဲ့ လောဘ၊ ကိလေသာတွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာလောဘကြောင့်ပဲ ဒုက္ခတွေ အသစ် အသစ် ထပ်ဖြစ်ပြီး ပူလောင်နေရတာပါ။
ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တဏှာ လောဘ၊ သောက တွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက် ပြင်ပ ပစ္စည်းကို တွယ်တာမနေဘဲ၊ အတွင်းက သီလကို စောင့်ထိန်းကာ၊ ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ်ကို ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲလို့ သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ပြီး ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ဥပဒေ ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်တွင် ကိန်းအောင်းနေသော လောဘ၊ သောက အစွဲများကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ ပြင်ပ ရတနာထက် အတွင်း သီလရတနာကို ပိုမို တန်ဖိုးထား စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပြီး၊ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေ၊ ဓမ္မ၏ ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.