Day: 066 | ၀၆ မတ် ၂၀၂၄ | အတိတ်က ပြုခဲ့သော (Pubbe Kata) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပုဗ္ဗေကတပုညတာ | Retroactive Law

Day: 066 | ၀၆ မတ် ၂၀၂၄ | အတိတ်က ပြုခဲ့သော (Pubbe Kata) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပုဗ္ဗေကတပုညတာ | Retroactive Law

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၆) ရက်နေ့၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နေ့ရက် အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး၊ သွားဆရာဝန်တွေက တို့တစ်တွေ အတိတ်က စားခဲ့သောက်ခဲ့တဲ့ အမှားတွေကြောင့် ပျက်စီးသွားတဲ့ သွားတွေကို ပြုပြင် ကုစားပေးသလိုမျိုး၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓမ္မဆေးဝါးနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ ဘဝအမောတွေကို ကုစားနိုင်ပြီး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကကြီးမှာ လူတိုင်း လူတိုင်းဟာ အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်တွေရဲ့ အကျိုးဆက်ကို ပစ္စုပ္ပန်မှာ မလွဲမသွေ ခံစားနေကြရတာ ချည်းပါပဲ။

ဒီတော့ကာ တရားတော်ကို မနာယူခင်မှာ အရင်ဆုံး မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်အောင် ထားကြည့်ကြရအောင်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်သောင့်သက်သာ ထားပြီး မျက်စိလေး မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ ဒီကနေ့ဟာ "သွားဆရာဝန်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးလေးနဲ့ စတင်ထားတာမို့၊ တစပဉ္စက ကမ္မဋ္ဌာန်းမှာ ပါဝင်တဲ့ "ဒန္တ" ဆိုတဲ့ "သွား" ကိုပဲ အာရုံပြုပြီး သမထ ကမ္မဋ္ဌာန်း ပွားများကြည့်ကြစို့။ မိမိတို့ရဲ့ ပါးစပ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ သွားလေးတွေကို စိတ်နဲ့ အာရုံပြုကြည့်လိုက်ပါ။ အပေါ်သွားနဲ့ အောက်သွား ထိနေတဲ့ နေရာလေးက မာကျောတဲ့ သဘောလေးကို ခံစားကြည့်ပြီး "ပထဝီ... ပထဝီ" (မြေကြီးဓာတ်... မြေကြီးဓာတ်) လို့ အေးအေးဆေးဆေးလေး ရှုမှတ်ပေးပါ နော်။

ဒီနေရာမှာ သေချာလေး အတိတ်ကို ပြန်တွေးကြည့်စမ်းပါ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အခု ကိုယ့်ပါးစပ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ သွားတွေဟာ အလကား နေရင်း ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကလေးဘဝတုန်းက သွားတွေ လဲခဲ့ရတယ်၊ ချိုတာတွေ စားလို့ သွားကိုက်ခဲ့ရဖူးတယ်။ သွားတစ်ချောင်း နာလာပြီ ဆိုရင် တစ်ကိုယ်လုံး ဘာမှ လုပ်ချင်ကိုင်ချင်စိတ် မရှိလောက်အောင် ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရဖူးပါတယ်။ "ဩော်... ငါ့ရဲ့ အတိတ်က အပြုအမူ အမှားလေး တစ်ခုကြောင့်၊ အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဒီသွားလေး ဖောက်ပြန်ပြီး ဒုက္ခပေးနေပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ အတိတ်က လုပ်ရပ်ဟာ ပစ္စုပ္ပန်ကို ဘယ်လို လွှမ်းမိုးထားသလဲ ဆိုတာ အဲဒီ သွားလေး တစ်ချောင်းက သက်သေပြနေပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သွားဆိုတဲ့ ပထဝီဓာတ် အစုအဝေးကြီးဟာ ကိုယ်က "မနာပါနဲ့၊ မကိုက်ပါနဲ့" လို့ အမိန့်ပေးလို့ မရပါဘူး။ သူဟာ အကြောင်းတရား ရှိရင် အကျိုးတရား အနေနဲ့ နာကျင်မှုကို ပြသမှာပါပဲ။ အဲဒီလို ခိုင်မာလှပါတယ် ဆိုတဲ့ သွားတွေတောင်မှ အချိန်တန်ရင် ပိုးစားပြီး ပျက်စီးရ၊ အသက်ကြီးလာရင် ကျွတ်ထွက်သွားရတဲ့ အနိစ္စ သဘောတရားတွေချည်းပါလား လို့ ဆင်ခြင်ပြီး "မာတယ်... တောင့်တယ်... ပထဝီဓာတ်" လို့ ဆက်လက် ရှုမှတ်နေလိုက်ပါ။ စိတ်ကလေးဟာ အတိတ်က အမှားတွေကို သင်ခန်းစာယူရင်း၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာ တည်ငြိမ် အေးချမ်းလာပါလိမ့်မယ်။

ကဲ... မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ တည်ငြိမ်မှုလေး ရလာပြီ ဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဟောကြားမယ့် ခေတ်သစ် ဥပဒေပညာရပ် (Law & Jurisprudence) ထဲက "နောက်ကြောင်းပြန် သက်ရောက်သော ဥပဒေ (Retroactive Law)" အကြောင်းနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "ပုဗ္ဗေကတပုညတာ" ဆိုတဲ့ အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ ကံတရား အကြောင်းအရာတွေကို ချိန်ထိုးပြီး လေ့လာကြည့်ကြစို့။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ ဥပဒေပညာရပ်တွေမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင်... "Retroactive Law" သို့မဟုတ် "Ex post facto law" ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရ တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ ဥပဒေ တစ်ခုကို ဒီကနေ့မှ အသစ် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ပေမဲ့၊ အဲဒီ ဥပဒေရဲ့ အာဏာသက်ရောက်မှုက အတိတ်က လုပ်ခဲ့တဲ့ ကိစ္စရပ်တွေ အပေါ်မှာပါ သွားပြီး သက်ရောက်နေတာကို ခေါ်တာပါ။ ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ (Criminal Law) တွေကို နောက်ကြောင်းပြန် အရေးယူလေ့ မရှိပါဘူး။ မနေ့ကအထိ တရားဝင်နေတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုကို၊ ဒီနေ့မှ ဥပဒေ အသစ်ထုတ်ပြီး "မနေ့က မင်းလုပ်ခဲ့တာ မှားတယ်၊ ထောင်ချမယ်" လို့ လုပ်လို့ မရပါဘူး။ ဒါဟာ မျှတမှု (Justice) ရဲ့ အခြေခံ သဘောတရားပါ။

ဒါပေမဲ့ အခွန်ဥပဒေတွေ (Tax Laws) နဲ့ တချို့သော တရားမ ဥပဒေ (Civil Laws) တွေမှာတော့ ဒီနောက်ကြောင်းပြန် သက်ရောက်မှု (Retroactive Effect) ကို အသုံးပြုကြရပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် အစိုးရက အခွန်နှုန်းထား အသစ်ကို ဒီနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ကြေညာလိုက်ပေမဲ့၊ အဲဒီ အခွန်ဥပဒေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလကတည်းက စတင် သက်ရောက်တယ်လို့ ကြေညာလိုက်ရင်၊ ပြည်သူတွေဟာ အတိတ်က လုပ်ခဲ့တဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေအတွက်ပါ အခွန်ပြန်ဆောင်ရပါတယ်။ ကိုယ်က အတိတ်မှာ လုပ်ခဲ့တုန်းကတော့ ဒီဥပဒေ မရှိသေးဘူးလေ လို့ ငြင်းလို့ မရပါဘူး။ ဥပဒေက နောက်ကြောင်းပြန်ပြီး လိုက်လံ ပတ်သက်နေလို့ပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... လူတစ်ယောက်ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်က စာချုပ်တစ်ခုကို လက်မှတ် ထိုးခဲ့တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ စာချုပ်ထဲက အချက်အလက်တွေဟာ ဒီကနေ့ ပစ္စုပ္ပန်မှာ သူ့ရဲ့ စီးပွားရေး၊ သူ့ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်တွေကို အကြီးအကျယ် ချုပ်ချယ်ထားနိုင်ပါတယ်။ "ငါ အတိတ်က ထိုးခဲ့တဲ့ လက်မှတ်ပဲ၊ အခု ပစ္စုပ္ပန်နဲ့ မဆိုင်တော့ဘူး" လို့ ပြောခွင့် မရှိပါဘူး။ အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ် (Past Action) ဟာ ပစ္စုပ္ပန်ရဲ့ အခြေအနေ (Present Reality) ကို အခိုင်အမာ ဖန်တီးထားပြီးသား ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ဒါဟာ လူတွေ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပဒေ လောကရဲ့ သဘောတရားပါ။

 "အရှင်ဘုရား... လူ့ဥပဒေတွေကတော့ ရှေ့နေငှားပြီး ငြင်းလို့ ရသေးတယ် မဟုတ်လား" တဲ့။ မှန်ပါတယ်။ လူတွေရေးတဲ့ ဥပဒေ (Man-made Law) တွေမှာ ဟာကွက်တွေ ရှိနိုင်တယ်၊ အယူခံ ဝင်လို့ ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘာဝ စကြဝဠာကြီးကို အုပ်စိုးနေတဲ့ "ကမ္မနိယာမ" ဆိုတဲ့ ကံတရားရဲ့ ဥပဒေကတော့ ဘယ် ရှေ့နေမှ ငှားပြီး အယူခံဝင်လို့ မရပါဘူး။ ကမ္မနိယာမဟာ အတိကျဆုံးနဲ့ အပြင်းထန်ဆုံးသော နောက်ကြောင်းပြန် သက်ရောက်တဲ့ ဥပဒေ (The Ultimate Retroactive Law) ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့ နော်။ မိမိတို့ ယခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ ခံစားနေရတဲ့ ဆင်းရဲ၊ ချမ်းသာ၊ ရောဂါဘေး ထူပြောခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း ဆိုတဲ့ အခြေအနေ အားလုံးဟာ ဒီကနေ့မှ အလိုလို ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လွန်ခဲ့တဲ့ ဘဝပေါင်း များစွာက၊ သို့မဟုတ် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း များစွာက ကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ "အတိတ်ကံ (Pubbe Kata Kamma)" တွေက နောက်ကြောင်းပြန်ပြီး ယခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ လာရောက် အကျိုးပေး (ဝိပါက) နေတာချည်းပါပဲ။ အတိတ်က အလွန် ရက်စက်ခဲ့တဲ့ သူဟာ၊ ဒီဘဝမှာ ဘယ်လောက်ပဲ ကျန်းမာရေး လိုက်စားစား၊ ရောဂါဝေဒနာ အလွန် ထူပြောတတ်ပါတယ်။ အဲဒါဟာ အတိတ်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ ဥပဒေက ပစ္စုပ္ပန်ကို လာပြီး ဖမ်းဆီးသွားတာပါပဲ။

ဒီတော့ကာ ခေတ်သစ် ဥပဒေပညာရှင်တွေက အတိတ်က စာချုပ်တွေဟာ ပစ္စုပ္ပန်ကို လွှမ်းမိုးတယ်လို့ တွက်ချက် ပြသနေတဲ့ အချိန်မှာ၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက "အတိတ်က ပြုခဲ့ဖူးတဲ့ ကောင်းမှုကံ ရှိခြင်းဟာ မင်္ဂလာ တစ်ပါးပဲ" ဆိုပြီး အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်နဲ့ သုတ္တနိပါတ် ပါဠိတော်တွေမှာ အတိအကျ ဟောကြား ဓာတ်ခွဲပြတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဥပဒေပညာရပ်နဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော် ဘယ်လို တစ်ထပ်တည်း ကျနေသလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် ချိန်ထိုး ကြည့်ကြရအောင်...

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်နဲ့ အခြားသော သုတ္တန်တွေမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ကံတရားနဲ့ ပတ်သက်ရင် "ကမ္မဿကာ မာဏဝ သတ္တာ၊ ကမ္မဒါယာဒါ၊ ကမ္မယောနီ၊ ကမ္မဗန္ဓူ၊ ကမ္မပဋိသရဏာ" ဆိုပြီး အင်မတန် ကျယ်ဝန်းနက်နဲတဲ့ ဒေသနာတော်ကြီးကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာမှ အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တွေဟာ ပစ္စုပ္ပန်ကို ဘယ်လို လွှမ်းမိုးထားသလဲ ဆိုတာကို "ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ" ဆိုတဲ့ စကားရပ်နဲ့ အတိအကျ ညွှန်ပြတော်မူပါတယ်။ ဥပဒေပညာရှင်တွေက အခုမှ နောက်ကြောင်းပြန် ဥပဒေ (Retroactive Law) ဆိုတာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပေမဲ့၊ ဘုရားရှင်ကတော့ သံသရာ အစကတည်းက ရှိနေတဲ့ ဒီကမ္မနိယာမကြီးကို ထိုးထွင်း သိမြင်ပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီပါဠိတော်လေးကို တစ်လုံးချင်း အနက် (Nissaya) ဖွင့်ကြည့်ကြရအောင်။ ပုဗ္ဗေ စ - ရှေးရှေးသော အတိတ်ဘဝ၊ အတိတ်ကာလ တို့၌ လည်းကောင်း၊ ကတပုညတာ - ပြုခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် ကံတရား ရှိခြင်းသည် လည်းကောင်း၊ ဧတံ - ဤသို့ အတိတ်က ပြုခဲ့ဖူးသော ကံ ရှိခြင်းသည်၊ ဥတ္တမံ - မြတ်သော၊ မင်္ဂလံ - ကြီးပွားချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်း (မင်္ဂလာ) မည်ပါပေ၏ လို့ အနက်ရပါတယ်။ အကုသိုလ်ကံ ရှိခဲ့ရင်တော့ ဆင်းရဲခြင်းရဲ့ အကြောင်းတရား ဖြစ်သွားမှာပေါ့ နော်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... လောကီ ဥပဒေမှာ စာချုပ်တစ်ခုကို လက်မှတ်ထိုးလိုက်ရင်၊ အဲဒီ စာချုပ်က ကိုယ့်ကို တာဝန်တွေ၊ အခွင့်အရေးတွေ ပေးအပ်လိုက်သလိုပါပဲ။ အတိတ်က ကိုယ်ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံတရား (Action) တိုင်းဟာ စကြဝဠာကြီးနဲ့ ချုပ်ဆိုလိုက်တဲ့ ဥပဒေ စာချုပ်တွေချည်းပါပဲ။ အတိတ်မှာ သူတစ်ပါး အသက်ကို ကယ်တင်ခဲ့တဲ့ ကုသိုလ်စာချုပ် ရှိရင်၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာ အသက်ရှည် ကျန်းမာခြင်း ဆိုတဲ့ အကျိုးအမြတ် (Dividend) ကို ရရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အတိတ်မှာ သူတစ်ပါး ဥစ္စာကို ခိုးယူခဲ့တဲ့ အကုသိုလ် စာချုပ် ရှိခဲ့ရင်တော့၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာ စီးပွားပျက်ခြင်း၊ ဆင်းရဲမွဲတေခြင်း ဆိုတဲ့ ဒဏ်ကြေး (Penalty) ကို မလွဲမသွေ ပေးဆောင်နေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

 "အရှင်ဘုရား... အတိတ်က လုပ်ခဲ့တာတွေက ပြီးသွားပြီပဲ၊ အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ လာပြီး အကျိုးပေးနေတာ မတရားဘူးလို့ မထင်ရဘူးလား" တဲ့။ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့ နော်။ သဘာဝတရားမှာ တရားတယ်၊ မတရားဘူး ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဓမ္မနိယာမ သက်သက်သာ ရှိပါတယ်။ ခေတ်သစ် အခွန်ဥပဒေတွေမှာ အတိတ်က ဝင်ငွေအတွက် အခုမှ နောက်ကြောင်းပြန်ပြီး အခွန်ကောက်ခံတဲ့အခါ၊ လူတွေက ရှေ့နေငှားပြီး ရှောင်လွှဲလို့ ရကောင်း ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကမ္မနိယာမ တရားရုံးတော်မှာတော့ ဘယ်ရှေ့နေမှ ငှားလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ကံအတိုင်း တိတိကျကျ နောက်ကြောင်းပြန် သက်ရောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို ထပ်ပြီး မျက်စိထဲ မြင်အောင် ကြည့်ရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး အခု မျက်စိလေး မှိတ်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ အတိတ်ကို ပြန်တွေးကြည့်စမ်းပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်က ကိုယ် ဘာတွေ အမှား လုပ်ခဲ့ဖူးသလဲ။ ဘယ်သူ့ကို နာကျင်အောင် ပြောခဲ့ဖူးသလဲ။ သို့မဟုတ် ဘယ်သူ့ကို ကူညီခဲ့ဖူးသလဲ။ အဲဒီ အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်တွေရဲ့ ဂယက်ဟာ အခု ပစ္စုပ္ပန် အချိန်အထိ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်နှလုံးထဲမှာ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ဘဝ အခြေအနေမှာ လာပြီး ရိုက်ခတ်နေဆဲ ဆိုတာကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အတိတ်ကို ပြင်လို့ မရတော့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အတိတ်က အကျိုးပေးလာတဲ့ အခြေအနေကို လက်ခံပြီး၊ အနာဂတ်အတွက် ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်းတရားကိုတော့ အကောင်းဆုံး ပြင်ဆင်လို့ ရနေပါသေးတယ်။

အဲဒီတော့ သဘာဝ သိပ္ပံနဲ့ ဥပဒေပညာရပ်က အတိတ်ဟာ ပစ္စုပ္ပန်ကို လွှမ်းမိုးတယ်လို့ ဆိုနေတဲ့ အချိန်မှာ၊ ဒီအတိတ်က တွေးမိတိုင်း ပူလောင်နေရတဲ့ အပူမီးတွေကို ငြိမ်းသတ်ဖို့ ဝိပဿနာ ဉာဏ်ပညာ လိုအပ်လာပါပြီ။ "ငါ အရင်တုန်းက ဒီလို လုပ်ခဲ့တယ်" ဆိုပြီး နောင်တရနေတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဂုဏ်ယူနေတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ အဲဒီအတွေးတွေ နောက်မှာ ကပ်ပါလာတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲကို ဘယ်လို ဖယ်ရှားမလဲ ဆိုတဲ့ ဝိပဿနာ အလုပ်ပေး ရှုကွက်ဘက်ကို ကူးကြရအောင်။

ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အတိတ်က အကြောင်းအရာ တစ်ခုခုကို ပြန်လည် တွေးတောမိလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်လေးမှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သွားသလဲ ဆိုတာကို သတိ (Sati) နဲ့ အဏုစိတ် စောင့်ကြည့်ကြစို့။ ပထမဆုံး အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မနောအကြည်ဓာတ် (မနောဒွါရ) နဲ့ ဟို အတိတ်က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာ (ဓမ္မာရုံ) တို့ လာတိုက်မိပါတယ်။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး၊ စိတ်နဲ့ အတွေး တိုက်မိတာပါ။ အဲဒီလို ဒွါရနဲ့ အာရုံ တိုက်ခိုက်မိလိုက်တဲ့ စက္ကန့်လေးမှာပဲ သိစိတ် (မနောဝိညာဉ်) လေး ဖျတ်ကနဲ ပေါ်လာပါတယ်။

အဲဒီ မနောဝိညာဉ်လေး ပေါ်လာတဲ့ အချိန်အထိ၊ "ဒါဟာ ငါ့ရဲ့ အတိတ်ပဲ၊ ငါ မှားခဲ့တယ်" ဆိုတဲ့ အသိ မပါသေးပါဘူး။ ဓမ္မာရုံကို သိရုံ သက်သက်မျှသာ ရှိပါသေးတယ်။ အဲဒီလို မနောဒွါရ၊ ဓမ္မာရုံ၊ မနောဝိညာဉ် သုံးပါး ပေါင်းဆုံသွားတာကို "ဖဿ" (အတွေ့အထိ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဖဿလေး ဖြစ်ပေါ်လာပြီးတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် နောက်ကနေ ကပ်လျက် "ဝေဒနာ" ဆိုတဲ့ ခံစားမှု ပေါ်လာပါတယ်။ အတိတ်က အောင်မြင်ခဲ့တာတွေကို တွေးမိရင် သာယာတဲ့ သုခဝေဒနာ ပေါ်လာမယ်။ အတိတ်က အမှားတွေကို တွေးပြီး နောင်တရရင် ပူဆွေးတဲ့ ဒုက္ခဝေဒနာ ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။

အဲဒီ ဝေဒနာ ပေါ်လာပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ လျင်မြန်လှတဲ့ "သညာ" (မှတ်သားမှု) က ဝင်လာပါပြီ။ "အော်... လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်က ငါ ဒီလို ပြောခဲ့တာ၊ သူ ဒီလို တုံ့ပြန်ခဲ့တာ" လို့ ဇာတ်လမ်းဆင်ပြီး တံဆိပ်ကပ်လိုက်ပါတယ်။ သညာက အဲဒီလို မှတ်သားလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် "သင်္ခါရ" (ပြုပြင်စီရင်မှု) က အလုပ်ဆက်လုပ်ပါတော့တယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်တဲ့ ကုက္ကုစ္စ (နောင်တ) တွေ၊ လွမ်းဆွတ်တဲ့ တဏှာ (လောဘ) တွေ အစီအရီ ပေါ်လာပါတော့တယ်။ အဲဒါဟာ ပစ္စုပ္ပန်မှာ မရှိတော့တဲ့ အရာတစ်ခုကို အကြောင်းပြုပြီး အကုသိုလ် အသစ်တွေ ထပ်မံ ထုတ်လုပ်နေတာပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အဲဒီလို နောင်တတွေ၊ လွမ်းဆွတ်မှုတွေ ပေါ်လာတဲ့ အချိန်မှာ အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ အဝိဇ္ဇာ က ဝင်လာပါပြီ။ "အဲဒီတုန်းက ငါ လုပ်ခဲ့တာ၊ အဲဒီတုန်းက သူ ရှိနေခဲ့တာ" ဆိုပြီး "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အခိုင်အမာ ဝင်သွားပါတယ်။ တကယ်တော့ လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်က လုပ်ခဲ့တဲ့ "ရုပ်နဲ့နာမ်" ဟာ အဲဒီအချိန်မှာတင် ချုပ်ငြိမ်း ပျက်စီးသွားပါပြီ။ အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ ရှိနေတဲ့ "ရုပ်နဲ့နာမ်" ဟာ အသစ် ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်နေပေမဲ့၊ တစ်ထပ်တည်း တူညီတဲ့ "ငါ" အကောင်အထည်ကြီး မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဝိဇ္ဇာက အဲဒါကို မသိစေဘဲ "ငါပဲ" လို့ စွဲလမ်းစေပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ အထူး သတိပြုရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။  တရားအနှစ်သာရတွေမှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း "သောတာပတ္တိမဂ်" ဉာဏ်ကို ဆိုက်ရောက်သွားတဲ့ အရိယာ သူတော်စင်ကြီးတွေရဲ့ အမြင်မှာတော့ ဒီလို အတိတ်ကို စွဲလမ်းတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။ သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်ဟာ အတိတ်ကို ပြန်တွေးမိတဲ့အခါ၊ "ဒါဟာ မနောဒွါရမှာ ပေါ်လာတဲ့ ဓမ္မာရုံ သက်သက်၊ မှတ်သားတဲ့ သညာနာမ်တရား သက်သက်ပဲ" လို့ ပရမတ်ကို ထိုးထွင်း မြင်ပါတယ်။ "ငါ လုပ်ခဲ့တာ" လို့ မာနမတက်သလို၊ နောင်တနဲ့လည်း မပူလောင်တော့ပါဘူး။ အတိတ်ကံရဲ့ အကြောင်းကြောင့်၊ ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးတရား ဖြစ်လာတယ် ဆိုတဲ့ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောကိုသာ အကြွင်းမဲ့ လက်ခံယုံကြည်သွားလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မဂ်ဉာဏ်ရဲ့ အစွမ်းနဲ့ ကိလေသာကို ပယ်သတ်လိုက်တာပါပဲ။

ဒါကို ထပ်ပြီး မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဥပမာပေးရရင်... ရုပ်ရှင်ရုံထဲမှာ ဇာတ်ကား ကြည့်နေတဲ့ သူတစ်ယောက်ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ပိတ်ကားပေါ်မှာ မီးလောင်နေတာကို မြင်ပြီး တကယ် ထင်ရင် လန့်ပြေးမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ အလင်းရောင်တွေရဲ့ မျက်လှည့်ကွက် (Projection) သက်သက်ပဲလို့ သိနေရင် ထိုင်ခုံကနေ မထတော့ပါဘူး။ ထို့အတူပါပဲ၊ "အတိတ်" ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ မနောဒွါရ ပိတ်ကားပေါ်မှာ သညာက ပြန်ပြနေတဲ့ ရုပ်ရှင် မျက်လှည့်ကွက်ကြီးပါ။ အဲဒီ မျက်လှည့်ကွက်ကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ထိုးကြည့်လိုက်တဲ့ အခါကျမှ ရုပ်နဲ့နာမ် ဓာတ်သဘာဝ (Dhatu) တွေရဲ့ ပေါ်လာလိုက် ပျောက်သွားလိုက် ဖြစ်စဉ် သက်သက်ပဲလို့ မြင်လာပြီး သောက၊ ပရိဒေဝ တွေ အားလုံး ငြိမ်းအေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ ဆိုရင်... လက်တွေ့ အလုပ်ပေး အနေနဲ့ အတိတ်က အကြောင်းအရာတွေကို ပြန်တွေးမိတဲ့အခါ၊ အဲဒီ ဇာတ်လမ်းနောက်ကို လိုက်မသွားပါနဲ့။ "ငါ အရင်က ဒီလိုလုပ်ခဲ့တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ စိတ်ထဲမှာ အတွေးလေး ပေါ်လာတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် "တွေးတယ်... တွေးတယ်" လို့ မနောဝိညာဉ် သိစိတ်ကလေးကိုသာ စောင့်ကြည့်ပါ။ ဝမ်းနည်းတဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်လာရင် "ဝမ်းနည်းတယ်... ဝမ်းနည်းတယ်" လို့ နာမ်တရား သက်သက် အနေနဲ့သာ ရှုပါ။ အဲဒီလို ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ ဖြစ်စဉ်၊ ဓာတ်ကြီးလေးပါးရဲ့ လှုပ်ရှားမှု သက်သက်ကိုသာ အာရုံပြုနေတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" ကို အမြစ်ကနေ ဆွဲနှုတ်လိုက်တာပါပဲ။

အဲဒီလို ရှုမှတ်နေရင်းနဲ့ နောက်တစ်ဆင့် တက်ပြီး သဿတဒိဋ္ဌိ (မြဲတယ်လို့ ယူဆတဲ့ အမြင်) ကို ဖြုတ်ကြစို့။ ကိုယ် ပြန်တွေးလိုက်တဲ့ အတိတ်က အတွေးလေးဟာ တစ်နေကုန် ဆက်တိုက် တွေးနေလို့ မရပါဘူး။ ခဏလေး ပေါ်လာပြီးရင် နောက်ထပ် အာရုံတစ်ခု ရောက်လာတာနဲ့ အဲဒီ အတွေးလေး ပျောက်သွားပါတယ်။ "ဩော်... အတိတ်ကို ပြန်တွေးတဲ့ စိတ်ကလေးကလည်း မမြဲဘူး၊ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာ (အနိစ္စ) ချည်းပါလား" လို့ မြင်လိုက်ရင် အမြဲတယ်လို့ ယူဆတဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ကျသွားပါပြီ။

ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (ပြတ်တောက်တယ်၊ အကြောင်းအကျိုး မရှိဘူးလို့ ယူဆတဲ့ အမြင်) ကို ဖြုတ်ဖို့ ဆိုရင်တော့... အတိတ်က ဖြစ်ရပ်တွေဟာ အတိတ်မှာတင် ပြီးဆုံးသွားပေမဲ့၊ အဲဒီတုန်းက ပြုခဲ့တဲ့ စေတနာကံရဲ့ စွမ်းအင်တွေကတော့ ပျက်စီးသွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပျက်ပင် ပျက်ငြားသော်လည်း၊ အဲဒီ ကံတရားတွေဟာ အကြောင်းညီညွတ်တဲ့ အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ လာရောက် အကျိုးပေးနေတယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး (Cause & Effect) ဆက်စပ်မှုကို သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ်နဲ့ အကြွင်းမဲ့ ယုံကြည် သိမြင်လိုက်ရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ အမြစ်ပြတ်သွားပါတယ်။

တရားရှုမှတ်ကာစမှာတော့ "တွေးရင် တွေးတယ်" လို့ ဆရာသမားတွေ ညွှန်ပြတဲ့ ဉာဏ်ကို မှီပြီး ပညတ်ကိုခွာကာ ပရမတ်ကို ရှုရပါတယ်။ ဉာဏ်ရင့်လာတဲ့ အခါမှာတော့ မိမိရဲ့ မနောဒွါရမှာ ဘာအတွေးပဲ ပေါ်ပေါ် ပေါ်လိုက်၊ ပျက်လိုက်၊ အစားထိုးလိုက် ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်၊ ခန္ဓာအစဉ်တွေသာ ဖြစ်နေပါလားလို့ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ကွာကျသွားတဲ့ အချိန်မှာတော့၊ အတိတ်ကို လွမ်းဆွတ် ပူလောင်ခြင်း၊ နောင်တရခြင်းတွေ အားလုံး ကင်းစင်သွားပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ သတိပညာနဲ့ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်သူ ဖြစ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက် ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ရင်နင့်ဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ တစ်နေ့တော့ ပြတိုက်ကြီးဆီကို အသက် ၇၀ အရွယ်လောက် ရှိမယ့် ဦးမြတ် ဆိုတဲ့ အဘိုးအို တစ်ယောက် ရောက်လာပါတယ်။ ဦးမြတ်ရဲ့ မျက်နှာဟာ သောကမီးတွေ လောင်ကျွမ်းထားလို့ အလွန် ညှိုးနွမ်းနေပြီး၊ သူ့ရဲ့ လက်ထဲမှာလည်း ဖဲကြိုးလေးနဲ့ သေချာ ထုပ်ပိုးထားတဲ့ သစ်သားသေတ္တာလေး တစ်လုံးကို ရင်ခွင်ထဲမှာ ပိုက်ထားပါတယ်။ ပြတိုက်တာဝန်ခံ ကိုမင်းက ဦးမြတ်ကို ဧည့်ခန်းထဲ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုလိုက်ပါတယ်။

ဦးမြတ်က သက်ပြင်းရှည်ကြီးကို ချလိုက်ပြီး၊ "သားရယ်... အဘိုး လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၀ လောက်က ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ စုဆောင်းတဲ့ ဝါသနာ ပါခဲ့တယ်။ အဲဒီတုန်းက ပွဲစားတစ်ယောက်ဆီကနေ ဒီသေတ္တာလေးထဲက ရှေးဟောင်း စေတီငယ်လေး တစ်ဆူကို ဝယ်ခဲ့မိတယ်။ နောက်မှ သိရတာက အဲဒီ စေတီငယ်လေးဟာ ရှေးဟောင်း ဘုရားတစ်ဆူကနေ ခိုးယူလာတဲ့ အရာ ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီတုန်းက အဘိုး လောဘတက်ပြီး ပြန်မပေးဘဲ လျှို့ဝှက် သိမ်းထားခဲ့မိတယ်" လို့ စတင် ဝန်ခံပါတော့တယ်။ အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ အမှားတစ်ခုဟာ သူ့ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကိန်းအောင်းနေခဲ့တာပါ။

ဆက်လက်ပြီး ဦးမြတ်က "အခု အဘိုး စီးပွားရေးတွေလည်း အကုန် ပျက်ပြီ။ ကျန်းမာရေးကလည်း ကင်ဆာရောဂါ ခံစားနေရတယ်။ ညဘက်ဆိုရင်လည်း အိပ်မက်ဆိုးတွေ မက်ပြီး လိပ်ပြာမလုံဘူး သားရယ်။ အဲဒါ ဆရာတစ်ယောက်က ပြောတယ်၊ အတိတ်က ဘုရားပစ္စည်း ခိုးဝှက် သိမ်းဆည်းခဲ့တဲ့ ဝဋ်ကြွေးတွေ နောက်ကြောင်းပြန် အကျိုးပေးနေတာ တဲ့။ ဒါကြောင့် ဒီစေတီငယ်လေးကို ပြတိုက်မှာ လာလှူပြီး၊ အဘိုးရဲ့ အတိတ်က အပြစ်တွေကို ဆေးကြောချင်လို့ပါ" လို့ မျက်ရည်တွေ ကျရင်း ပြောရှာပါတယ်။ သူ မျှော်လင့်နေတာက ပစ္စည်းလေးကို ပြန်ပေးလိုက်တာနဲ့ သူ့ရဲ့ အတိတ်က အပြစ်တွေ အကုန်လုံး ဖျက်ပစ်လိုက်သလို (Delete) ပျောက်ကွယ်သွားမယ် ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက်ပါပဲ။

 "အရှင်ဘုရား... ကိုယ် ယူထားတဲ့ ပစ္စည်းကို ပြန်ပေးလိုက်ရင် အပြစ်ကျေသွားပြီ မဟုတ်လား" တဲ့။ လောကီ ဥပဒေမှာတော့ ပစ္စည်းပြန်ပေးရင် ပြစ်ဒဏ် လျော့ပေါ့သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကမ္မနိယာမမှာ အဲဒီလို အလွယ်တကူ တွက်လို့ မရပါဘူး။ အတိတ်က "ငါ ပိုင်တယ်" ဆိုပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့တဲ့ စေတနာ (အကုသိုလ်ကံ) ဟာ ပြုလုပ်ပြီးသွားပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘယ်လိုမှ ဖျက်ပစ်လို့ မရတော့ပါဘူး။ ဖျက်ခဲလေးနဲ့ ဖျက်လို့ ရတဲ့အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြန်လည် လှူဒါန်းလိုက်တာဟာ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပြုလုပ်တဲ့ "ကုသိုလ်ကံ အသစ်" သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုမင်းက ဒီသဘောတရားကို သေသေချာချာ နားလည်ထားသူပါ။

ကိုမင်းက ဦးမြတ်ရဲ့ လက်လေးကို ဆုပ်ကိုင်ပြီး အေးအေးဆေးဆေး ရှင်းပြပါတယ်။ "ဦးမြတ်... ဦးမြတ်ရဲ့ နောင်တတရားနဲ့ အခုလို သာသနာ့ အမွေအနှစ်ကို မှန်ကန်တဲ့ နေရာကို ပြန်လည် ပို့ဆောင်ပေးချင်တဲ့ စိတ်ထားကို ကျွန်တော်တို့ ပြတိုက်က အထူး လေးစား ဝမ်းမြောက်ပါတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ အခြေခံ စည်းမျဉ်း မူဝါဒ အမှတ် ၁၉၊ အပိုဒ်ခွဲ ၁၉.၁ မှာ အတိတ်က မှားယွင်းစွာ ရောက်ရှိနေတဲ့ ဓာတ်တော်၊ မွေတော်တွေကို မူလပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် သင့်လျော်တဲ့ သာသနာ့ နယ်မြေဆီ ပြန်လည် အပ်နှံခြင်း (Restitution) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားတာ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီစေတီငယ်လေးကို ကျွန်တော်တို့ ဂါရဝပြု လက်ခံပေးပါ့မယ်" လို့ ဖြေကြားလိုက်ပါတယ်။

အဲဒီနောက်မှာ ကိုမင်းက ပြတိုက်ရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် မှတ်တမ်းဖြစ်တဲ့ "အတိတ်က ရရှိမှုများကို ပြန်လည် အပ်နှံခြင်း မှတ်တမ်း" ကို စနစ်တကျ ဖြည့်စွက်ပါတယ်။ ဒါဟာ ရိုးရိုး ပြေစာဖြတ်ပေးလိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဦးမြတ်ရဲ့ အတိတ်က အမှားကို တရားဝင် ခွင့်လွှတ် လက်ခံပေးလိုက်တဲ့ မှတ်တမ်း (Template T200) လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို စာရွက်စာတမ်းတွေ လုပ်ဆောင်နေရင်းနဲ့ ကိုမင်းက ဦးမြတ် စိတ်အေးချမ်းသွားအောင် ဓမ္မသဘောလေးတွေကို သိမ်သိမ်မွေ့မွေ့ ရှင်းပြပါတော့တယ်။

"ဦးမြတ်... ခေတ်သစ် ဥပဒေမှာ နောက်ကြောင်းပြန် သက်ရောက်တဲ့ ဥပဒေ (Retroactive Law) တွေ ရှိသလို၊ ကံတရားမှာလည်း အတိတ်က လုပ်ခဲ့တာတွေက ပစ္စုပ္ပန်ကို လာပြီး သက်ရောက်တတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အတိတ်ကို ဘယ်သူမှ နောက်ကြောင်းပြန် သွားပြီး ပြင်ဆင်လို့ မရတော့ပါဘူး။ လွန်ခဲ့တဲ့ အနှစ် ၂၀ က အကြောင်းတရားတွေက ပြီးသွားပါပြီ။ အခု ဦးမြတ် ပူလောင်နေတာက အတိတ်က ကံကြောင့် သက်သက် မဟုတ်ဘူး၊ အဲဒီ အတိတ်ကို ပြန်တွေးပြီး ပစ္စုပ္ပန်မှာ 'ငါ မှားခဲ့ပြီ' ဆိုပြီး 'ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ' ဆိုတဲ့ နောင်တမီးတွေကို ကိုယ့်ဘာသာ ထပ်မံ လောင်ကျွမ်းနေလို့ ပိုဆိုးနေတာပါ" လို့ တည့်တည့်ပဲ ထောက်ပြလိုက်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အတိတ်က အနာဟောင်း တစ်ခုကို အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ လက်သည်းနဲ့ အမြဲတမ်း သွားကုတ်နေရင် အဲဒီအနာဟာ ဘယ်တော့မှ ကျက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုပါပဲ၊ "ငါ မှားခဲ့တယ်၊ ငါ ပြစ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲကြီးနဲ့ အတိတ်ကို ပြန်တွေးနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အဲဒီ အကုသိုလ်ဟာ အမြဲတမ်း အသက်ဝင်နေမှာပါ။ ကိုမင်းက "ဦးမြတ်... အခု ဒီစေတီငယ်လေးကို ကျွန်တော့်လက်ထဲ ထည့်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ စေတီလေးကို စွန့်လွှတ်လိုက်သလို၊ ဦးမြတ်ရဲ့ ရင်ထဲမှာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ လောက် ထမ်းထားတဲ့ 'နောင်တ' ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ကြီးကိုပါ ဒီနေရာမှာ အပြီးတိုင် ချထားခဲ့လိုက်ပါတော့" လို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

အဲဒီ စကားကို ကြားလိုက်ရတဲ့ အခါမှာတော့ ဦးမြတ် တစ်ယောက် ကလေးငယ် တစ်ယောက်လို အသံထွက်ပြီး ရှိုက်ငိုပါတော့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ငိုကြွေးခြင်းဟာ ပူဆွေးခြင်း မဟုတ်ပါဘူး၊ ရင်ထဲမှာ ပိတ်လှောင်နေတဲ့ အပူလုံးကြီး ကွဲထွက်သွားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းခြင်း မျက်ရည်တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ "ဟုတ်တယ် သားရယ်... အဘိုး ထမ်းထားရတဲ့ အစွဲကြီးက သိပ်လေးလံလွန်းပါတယ်။ အခုမှပဲ အဲဒီ အတိတ်ကနေ အဘိုး လွတ်မြောက်သွားပါပြီ။ အတိတ်ကို ပြင်လို့ မရတော့ပေမဲ့၊ အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ သာသနာကို ပြန်လည် ပူဇော်ခွင့် ရလိုက်တဲ့ ကုသိုလ်ကံ အသစ်က အဘိုးရဲ့ အနာဂတ်အတွက် အကောင်းဆုံး အခြေခံ အုတ်မြစ် ဖြစ်သွားပါပြီ" လို့ ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်နဲ့ သိမြင် ဝန်ခံလာပါတော့တယ်။

ဒါဟာ ပြတိုက်ကြီးရဲ့ မူဝါဒတွေ၊ မှတ်တမ်းတွေဟာ ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတွေကို လက်ခံရုံ သက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ လူသားတွေရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ စွဲကပ်နေတဲ့ "အတိတ်က အမှား" ဆိုတဲ့ သံကြိုးတွေကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်ပညာနဲ့ ဖြတ်တောက်ပေးလိုက်တဲ့ ဓမ္မဆေးရုံကြီး တစ်ခုလို ဖြစ်နေတယ် ဆိုတာကို သက်သေပြလိုက်တာပါပဲ။ ဦးမြတ်ဟာ ပြတိုက်ကနေ ပြန်ထွက်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သူ့ရဲ့ ကင်ဆာရောဂါ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ပေမဲ့၊ သူ့ရဲ့ စိတ်ဝိညာဉ် ကတော့ ရောဂါကင်းစင်ပြီး အင်မတန်မှ ပေါ့ပါး လန်းဆန်းစွာနဲ့ ထွက်ခွာသွားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တကယ့်ကို အေးချမ်းလှတဲ့ ဓမ္မအနှစ်သာရပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်တွေအပေါ် ထားရှိရမယ့် သဘောထားနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။ လောကကြီးမှာ အတိတ်က အမှားတွေကို ပြန်တွေးပြီး နောင်တရနေရတာ၊ ရောဂါဝေဒနာတွေ ခံစားရပြီး စိတ်ဆင်းရဲ ကိုယ်ဆင်းရဲ ဖြစ်ရတာ အားလုံးဟာ ခန္ဓာရဲ့ ဖောက်ပြန်မှု သဘောဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ" တွေချည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒီလို ဒုက္ခရောက်အောင် "အတိတ်က ငါပဲ၊ အဲဒီတုန်းက ငါမှားခဲ့တာပဲ" ဆိုပြီး အတိတ်ကို ပြန်လည် စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ နဲ့၊ ပရမတ် ဓာတ်သဘာဝကို မသိတဲ့ အဝိဇ္ဇာ တရားတွေဟာ ဒီဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

အဲဒီလို အတိတ်ကို တွယ်တာတဲ့ စိတ်တွေ၊ နောင်တရတဲ့ ပူလောင်မှုတွေ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီး၊ "အတိတ်ဆိုတာ ပြီးသွားတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေပါလား" လို့ လွှတ်ချလိုက်နိုင်တဲ့ အခါမှာ ရရှိလာတဲ့ အေးချမ်းမှု သဘောဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက် မိမိရဲ့ မနောဒွါရမှာ အတိတ် အတွေးတွေ ပေါ်လာတိုင်း "တွေးတယ်၊ တွေးတယ်" လို့ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ သတိကပ်ပြီး အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုမှတ်ပွားများနေတဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ် လမ်းကြောင်းကြီးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ သစ္စာလေးပါး စိုက်သွားပြီ၊ ကိုက်ညီသွားပြီ ဆိုရင်တော့ တို့တစ်တွေရဲ့ သန္တာန်မှာ အတိတ်ဆိုတဲ့ အကျဉ်းထောင်ကြီးကနေ လွတ်မြောက်ပြီး အေးချမ်းလှတဲ့ နိဗ္ဗာန် လမ်းမကြီးပေါ်ကို ရောက်ရှိပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတော့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်လို့ မရတော့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အတိတ်ကို သင်ခန်းစာယူပြီး၊ ယခု ပစ္စုပ္ပန် အချိန်လေးမှာ သတိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ အကောင်းဆုံး မျိုးစေ့ အသစ်တွေကို စိုက်ပျိုးခြင်းအားဖြင့်၊ မိမိတို့ရဲ့ အနာဂတ် သံသရာ ခရီးအတွက် ခိုင်မာတဲ့ အခြေခံ အုတ်မြစ်တွေကို တည်ဆောက်သွားကြပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ၊ အတိတ်က အမှားများအပေါ် ပူလောင်မှုများ ကင်းစင်ပြီး ပစ္စုပ္ပန်တွင် ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားကာ အနာဂတ် သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး၌ ကောင်းကျိုးချမ်းသာ ရကြပါစေ၊ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး ရောက်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၀၆ မတ် ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.