Day: 036 | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ဓာတ်တော်ကြုတ်များ | ဓာတုဝံသ၊ ဓာတုကရဏ္ဍ | Metallurgy

 

Day: 036 | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | ဓာတ်တော်ကြုတ်များ | ဓာတုဝံသ၊ ဓာတုကရဏ္ဍ | Metallurgy

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတဲ့ ဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီးထဲမှာ အဖိုးတန်လှတဲ့ ဓမ္မရတနာ ဓာတ်တော်များ ကိန်းအောင်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ လူ့ဘဝဆိုတာ အပြင်ပန်း အခွံထက် အတွင်းက အနှစ်သာရကသာ ပိုပြီး အရေးကြီးလှပါတယ်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် ကိုယ့်ရဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို သေချာ ပြန်လည် ဆင်ခြင်ကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ တကယ်တော့ စိတ်ဆိုတဲ့ အရာလေးကို ခေတ္တခဏ ထည့်သွင်း သယ်ဆောင်ထားတဲ့ ကြုတ်ကြီး တစ်ခု၊ အခွံကြီး တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဓာတ်တော်ကြုတ်တွေဟာ ရွှေနဲ့လုပ်လုပ်၊ မြေကြီးနဲ့လုပ်လုပ် တစ်ချိန်ချိန်မှာတော့ အိုမင်း ဆွေးမြည့်ပြီး ပျက်စီးသွားရမှာချည်းပါပဲ။ ထို့အတူပါပဲ၊ ငါတို့ရဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ် ကြုတ်ကြီးဟာလည်း အမြဲတမ်း နုပျို ခိုင်မာနေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ မရဏ ဆိုတဲ့ သေခြင်းတရားဟာ အချိန်မရွေး ဝင်ရောက်လာပြီး ဒီခန္ဓာကြုတ်ကြီးကို ခွဲဖြာ ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကိုယ်ခန္ဓာကြီးဟာ အချိန်မရွေး သေဆုံး ပျက်စီးသွားနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ 'မရဏနုဿတိ' ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို ခဏလောက် အာရုံပြုပြီး ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ သံဝေဂရအောင် ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။

ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘော၊ သေခြင်းတရားရဲ့ သဘောလေးကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ ရှေးဘုရင်တွေ၊ အလှူရှင်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော် မွေတော်တွေကို ပူဇော်ဖို့အတွက် အလွန် လှပ သေသပ်တဲ့ ဓာတ်တော်ကြုတ်တွေကို ဖန်တီးခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ဖန်တီးတဲ့ သဘောတရားတွေကို ပိဋကတ်တော်လာ အဘိဓမ္မာ သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း ဆွေးနွေးဟောကြားသွားပါမယ်။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေး စတဲ့ သတ္တုတွေကို တူးဖော်ပြီး အသွင်သဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုး ဖြစ်အောင် ဖန်တီးတဲ့ ပညာရပ်ကို အင်္ဂလိပ်လို Metallurgy လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မြန်မာလိုတော့ သတ္တုဗေဒ သိပ္ပံပညာရပ်ပေါ့နော်။ ဒီပညာရပ်ဟာ အလွန် နက်နဲပါတယ်။ သဘာဝ မြေကြီးထဲမှာ ရောနှောနေတဲ့ သတ္တုရိုင်းတွေကို တူးဖော်ပြီး၊ အလွန် ပူပြင်းတဲ့ မီးပြင်းဖိုကြီးတွေထဲမှာ အရည်ကျိုရပါတယ်။ အဲဒီလို အရည်ကျိုတဲ့ အခါမှာ အညစ်အကြေးတွေက အပေါ်ကို တက်လာပြီး၊ သန့်စင်တဲ့ သတ္တုရည်က အောက်မှာ ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ သန့်စင်တဲ့ သတ္တုရည်ကိုမှ ပုံစံခွက်တွေထဲ လောင်းထည့်ပြီး ဓာတ်တော်ကြုတ် လိုမျိုး အနုစိတ် ပစ္စည်းတွေ ဖန်တီးယူကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသတ္တုဗေဒ ပညာရပ်မှာ သတ္တုအမျိုးအစားကို လိုက်ပြီး ဂုဏ်သတ္တိတွေ ကွာခြားသွားပါတယ်။ ဥပမာ- ရွှေ (Gold) ဆိုရင် လေထဲက အောက်ဆီဂျင်နဲ့ ဓာတ်မပြုတဲ့အတွက် ဘယ်တော့မှ သံချေးမတက်ပါဘူး။ ရောင်ဝါလည်း မမှိန်ပါဘူး။ သံ (Iron) ကျတော့ လေနဲ့ ရေနဲ့ ထိတာနဲ့ သံချေးတက်ပြီး ဆွေးမြည့်သွားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှေးခေတ်က အရေးကြီးတဲ့ ဓာတ်တော်တွေ، မွေတော်တွေကို သိမ်းဆည်းဖို့အတွက် ရွှေကြုတ်၊ ငွေကြုတ်တွေကို အထပ်ထပ် အသုံးပြုခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား... ရွှေက သံချေးမတက်ဘူးဆိုတော့ သူက ထာဝရ ခိုင်မာနေတာပေါ့နော်' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ သိပ္ပံပညာရဲ့ အဖြေကတော့ မဟုတ်ပါဘူး တဲ့။ ရွှေက သံချေးမတက်ပေမယ့် သူ့မှာလည်း 'Metal Fatigue' လို့ခေါ်တဲ့ သတ္တုပန်းခြင်း၊ မော်လီကျူးလေးတွေ ပြိုကွဲခြင်း ဆိုတဲ့ သဘောတရား ရှိပါတယ်။ အပူချိန် အပြောင်းအလဲ၊ ဖိအားတွေကြောင့် နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီကြာလာတဲ့အခါ ရွှေကြုတ်တွေလည်း ပုံပျက်လာတယ်၊ အက်ကွဲလာတတ်ပါတယ်။ လောကမှာ ဘယ်ရုပ်ဝတ္ထုမှ ထာဝရ မခိုင်မာပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သတ္တုဗေဒ ပညာရှင်တွေက သတ္တုတစ်မျိုးကို အခြား သတ္တုတစ်မျိုးနဲ့ ရောစပ်ပြီး ပိုခိုင်မာတဲ့ အလွိုင်း (Alloy) တွေ ဖန်တီးကြတယ်။ ဥပမာ- ကြေးနီနဲ့ ခဲမဖြူ ရောပြီး ကြေးဝါ (Bronze) လုပ်ကြတယ်။ အဲဒီလို လုပ်တာတောင်မှ အချိန်ကာလရဲ့ တိုက်စားမှု 'Entropy' ဆိုတဲ့ ပျက်စီးခြင်း သဘောတရားကိုတော့ ဘယ်သိပ္ပံနည်းပညာကမှ လွန်ဆန်နိုင်ခြင်း မရှိပါဘူး။ အခွံဖြစ်တဲ့ ကြုတ်ဟာ ဘယ်လိုပဲ ခိုင်မာအောင် လုပ်လုပ်၊ တစ်နေ့ကျရင်တော့ သဘာဝတရားရဲ့ စည်းမျဉ်းအရ ပြန်လည် ပျက်စီးသွားရမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသတ္တုဗေဒရဲ့ သဘောတရားကို သေချာ စဉ်းစားကြည့်ရင် ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ သွားပြီး တူနေပါတယ်။ ငါတို့တွေက အစားအသောက်တွေ အကောင်းဆုံး စားတယ်၊ ဗီတာမင်တွေ သောက်တယ်၊ လေ့ကျင့်ခန်းတွေ လုပ်ပြီး ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်လောက်ပဲ ဂရုစိုက်စိုက်၊ အချိန်တန်ရင်တော့ အိုမင်း ရင့်ရော်လာတာပဲ၊ ရောဂါဘေးတွေ ဝင်လာတာပဲ၊ နောက်ဆုံး သေဆုံး ပျက်စီးသွားရတာပါပဲ။ အခွံကြီးဟာ အမြဲတမ်း ပျက်စီးနေပါတယ်။

ဒါဆိုရင် အရေးကြီးတာက ဘာလဲ။ ကြုတ်က အရေးကြီးတာလား၊ ကြုတ်ထဲက ဓာတ်တော်က အရေးကြီးတာလား။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကြီးနဲ့ ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ဓာတုဝံသ၊ ဓာတုကရဏ္ဍ ကျမ်းစာတွေကို လေ့လာကြည့်ရင်၊ အပြင်ပန်းက ကြုတ်ထက် အတွင်းက ဓာတ်တော်ရဲ့ သန့်စင်မှုကို ပိုပြီး အလေးထားတာကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပါဠိတော်မှာ 'ဓာတု' ဆိုတာက ဓာတ်တော် မွေတော်ကို ခေါ်တာပါ။ 'ကရဏ္ဍ' ဆိုတာက ကြုတ်ကို ခေါ်ပါတယ်။ ဓာတုကရဏ္ဍ ဆိုတာ ဓာတ်တော်တွေကို ထည့်သွင်း သိမ်းဆည်းထားတဲ့ ကြုတ်ပေါ့။ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးတဲ့အခါ မင်းအပေါင်းတို့ဟာ ဓာတ်တော်တွေကို ခွဲဝေယူကြပြီး၊ ကိုယ့်တိုင်းပြည် အသီးသီးမှာ အကောင်းဆုံးသော ရွှေကြုတ်၊ ငွေကြုတ်၊ ပတ္တမြားကြုတ်တွေနဲ့ ထည့်သွင်း ပူဇော်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို ပူဇော်တဲ့ နေရာမှာ အချို့က ရွှေကြုတ်နဲ့ ပူဇော်နိုင်ပေမယ့်၊ အချို့ သဒ္ဓါတရား ရှိပြီး ဆင်းရဲတဲ့ သူတွေကတော့ သစ်သားကြုတ်၊ မြေကြုတ်လေးတွေနဲ့ပဲ ပူဇော်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရွှေကြုတ်နဲ့ ထည့်ထားတဲ့ ဓာတ်တော်က ပိုပြီး တန်ခိုးကြီးတယ်၊ မြေကြုတ်နဲ့ ထည့်ထားတဲ့ ဓာတ်တော်က တန်ခိုးနည်းတယ်လို့ ပါဠိတော် ဘယ်နေရာမှာမှ မဟောခဲ့ပါဘူး။ ဓာတ်တော်ဆိုတာ ဘုရားရှင်ရဲ့ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရတွေ ကိန်းဝပ်နေတဲ့ အရာဖြစ်လို့၊ ဘယ်လို ကြုတ်မျိုးနဲ့ပဲ ထည့်ထည့် ဓာတ်တော်ရဲ့ တန်ဖိုးဟာ အတူတူပါပဲ။ ကြုတ်ဆိုတာ ခေတ္တခဏ ထည့်သွင်းထားတဲ့ ယာယီ အခွံမျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား... ဒါဆိုရင် ဒီဓာတ်တော်ကြုတ်ကို ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ ဘယ်လို နှိုင်းယှဉ်ရမလဲ' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတာ ကြုတ် (ကရဏ္ဍ) ပါ။ စိတ်ဆိုတာက ကြုတ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ အရာ (ဓာတု) ပါ။ အချို့လူတွေက ရုပ်ရည် လှပတယ်၊ ချမ်းသာတယ်، အဆင့်အတန်း မြင့်တယ်... ဒါဟာ ရွှေကြုတ်ကြီးနဲ့ တူပါတယ်။ အချို့လူတွေက ရုပ်ရည် ဆိုးရွားတယ်၊ ဆင်းရဲတယ်၊ အားနည်းတယ်... ဒါဟာ မြေကြုတ်လေးနဲ့ တူပါတယ်။ ရွှေကြုတ်ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ မြေကြုတ်ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ အတွင်းထဲမှာ ကိန်းအောင်းနေတဲ့ 'စိတ်' အစဉ် ကောင်းမွန်ဖို့၊ သီလ သမာဓိ ပညာနဲ့ ပြည့်စုံဖို့ကသာ အဓိက အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

 ပုဒ်ရေ (၁၈၉) မှာ 'မရဏ' ဆိုတဲ့ သေခြင်းတရားကို အတိအလင်း ဟောကြားထားပါတယ်။ သေခြင်းတရားဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတဲ့ ဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီး အက်ကွဲ ပျက်စီးသွားတာပါပဲ။ ရွှေကြုတ်ဖြစ်တဲ့ သူဌေးကြီးလည်း ပျက်စီးရမှာပဲ၊ မြေကြုတ်ဖြစ်တဲ့ ဆင်းရဲသားလည်း ပျက်စီးရမှာပါပဲ။ သေတဲ့အခါမှာ ကြုတ်ကြီးကို မြေကြီးထဲမှာ၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်စက်ထဲမှာ ထားခဲ့ရပါတယ်။ ကိုယ့်နောက်ကို လိုက်သွားမှာက ကြုတ်ထဲမှာ ကိန်းအောင်းနေတဲ့ စိတ်အစဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံတရားတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကြုတ်ကို သာယာနေမယ့်အစား၊ အတွင်းက စိတ်အစဉ်ကို ဓာတ်ခွဲပြီး ဝိပဿနာ ရှုကွက်နဲ့ ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ဖို့ လိုအပ်လှပါတယ်။ ကဲ... ဒါဆိုရင် ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။

ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တွေ့ကြုံနေရတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ ဥပမာလေး တစ်ခုနဲ့ အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့က အလွန် လှပတဲ့ ရွှေကြုတ်ကြီး တစ်ခုကို ပြခန်းထဲမှာ သွားမြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ မျက်စိအကြည်ဓာတ် (စက္ခုပသာဒ) ဆိုတဲ့ 'ဒွါရ' ဟာ 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါ။ အပြင်က ရွှေကြုတ်ကြီးရဲ့ အဆင်း (ရူပါရုံ) ဆိုတဲ့ 'အာရုံ' ကလည်း 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါပဲ။ အဲဒီ ရုပ်တရား နှစ်ခု ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် 'အော်... လှပလိုက်တဲ့ ရွှေကြုတ်ကြီးပါလား' ဆိုပြီး သိလိုက်တဲ့ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဉ်) လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကလေးကတော့ 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ' ဖြစ်သွားပါပြီ။

အဲဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတာကို 'ဖဿ' လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီရွှေကြုတ်ကြီးကို မြင်ရလို့ ဝမ်းသာကြည်နူးတဲ့ 'သုခဝေဒနာ' (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ ဒါကတော့ ရွှေစစ်တယ်၊ ပတ္တမြားတွေ စီထားတယ်လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' (သညာက္ခန္ဓာ) အလုပ်လုပ်တယ်။ ပြီးတာနဲ့ 'ဒီရွှေကြုတ်ကြီး ငါပိုင်ရင် သိပ်ကောင်းမှာပဲ၊ ငါ့အိမ်မှာ ထားချင်လိုက်တာ' ဆိုပြီး တွေးတော ကြံစည်တဲ့ လောဘ၊ တပ်မက်မှု 'သင်္ခါရ' (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) တွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ကြည့်လိုက်ရင် 'မျက်စိ' ဆိုတဲ့ ရုပ်တရား၊ 'ရွှေကြုတ်' ဆိုတဲ့ ရုပ်တရား၊ 'မြင်သိစိတ်' ဆိုတဲ့ နာမ်တရား သုံးခုပဲ အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။ ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ မြင်တယ်၊ ငါ လိုချင်တယ်' ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မပါပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ငါတို့က သတိမကပ်မိတဲ့အခါ 'ငါ မြင်တယ်' ဆိုပြီး အခိုင်အမာ ယူငင်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒါဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' (အမှားအယွင်း အစွဲအလမ်း) ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။ ရုပ်နာမ်ကို 'ငါ' လို့ ထင်မှတ်သွားတာပါ။

ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာလိုပါပဲ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးလေးတွေ ဆွဲပြီး အရုပ်လေးတွေကို လှုပ်ရှားပြတဲ့အခါ၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်က အရုပ်လေးတွေ တကယ် အသက်ဝင်နေတယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ကွယ်က ကြိုးတွေကို မြင်သွားတဲ့အခါ အဟုတ်ကြီး ထင်နေတဲ့ အစွဲ ပြုတ်သွားပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ၊ သတိပဋ္ဌာန် ရှုဉာဏ်နဲ့ သေချာ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်ခိုက်လို့သာ မြင်သိစိတ်ကလေး ပေါ်လာရတာပါလား လို့ အကြောင်းအကျိုး (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) သဘောကို ပိုင်းခြား သိမြင်သွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲ လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။

သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆက်ပြီး ရှုရပါဦးမယ်။ အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ မြင်သိစိတ်၊ သာယာတဲ့ ဝေဒနာလေးတွေဟာရော အမြဲတမ်း တည်မြဲနေသလား။ စောစောက ရွှေကြုတ်ကြီးကို မြင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ဝမ်းသာစိတ်ကလေးဟာ၊ အပြင်ထွက်လို့ နေပူထဲ ရောက်သွားတာနဲ့ ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီး ပူလောင်တဲ့ ဒုက္ခဝေဒနာ အဖြစ် ပြောင်းသွားတာကို တွေ့ရပါမယ်။

ဒီလို ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါလား ဆိုတဲ့ 'အနိစ္စ' သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ခိုင်တယ် မြဲတယ် လို့ ယူဆထားတဲ့ 'သဿတဒိဋ္ဌိ' ကြီး ကွာကျသွားပါတော့တယ်။ ရွှေကြုတ်ကြီးလည်း တစ်နေ့ ပျက်စီးမှာပဲ၊ အဲဒီကြုတ်ကြီးကို မြင်တဲ့ စိတ်ကလေးကလည်း ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါပဲ။ လောကမှာ ဘာတစ်ခုမှ ထာဝရ မခိုင်မာပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးပြန်ရော၊ 'အရှင်ဘုရား... ဖြစ်ပြီး ချက်ချင်း ပျက်သွားတယ် ဆိုရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူးပေါ့။ သေရင်လည်း ဒီကြုတ်ကြီး ပျက်သွားရင် အကုန် သုဉ်းသွားပြီပေါ့' လို့ ထင်စရာ ရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ မြင်သိစိတ်လေး ပျက်သွားပေမယ့်၊ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ရဲ့ အရှိန်ကြောင့် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် တစ်ခုက ချက်ချင်း ဆိုသလို အစားထိုး ဝင်ရောက်လာပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ရေတံခွန်ကြီး တစ်ခုက ရေတွေ ကျဆင်းနေတာကို ကြည့်ပါ။ ရှေ့ရေက ကျသွားပေမယ့်၊ နောက်ရေက အဆက်မပြတ် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာတဲ့အတွက် ရေတံခွန်ကြီး အနေနဲ့ ဆက်ရှိနေသလိုပါပဲ။ သေခြင်းတရား (မရဏ) ဆိုတာလည်း ဒီဘဝက ခန္ဓာကြုတ်ကြီး ပျက်စီးသွားပေမယ့်၊ ကံတရား ရှိနေသေးရင် နောက်ထပ် ခန္ဓာကြုတ် အသစ်တစ်ခုဆီကို အစားထိုး ဝင်ရောက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု သဘောတရားကို သေချာ သိမြင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သေရင် ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး၊ ပြတ်သွားပြီ လို့ အပြတ်ယူထားတဲ့ 'ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ' ဆိုတဲ့ အမှားကြီးလည်း လုံးဝ ကျွတ်ထွက်သွားပါတော့တယ်။ ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ၊ မြင်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကြားတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပဲ။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ ပျက်ပြီးရင်လည်း အစားထိုးနေတာပဲ' ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်၊ ခန္ဓာအစဉ်တွေကို အမှန်အတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ပြုတ်ပြီး နိဗ္ဗာန်နဲ့ အနီးဆုံး အနေအထားကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ တိုက်တွန်း အလုပ်ပေးလိုက်ရပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင် လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ လအနည်းငယ်က ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို အလွန် ရှေးကျတဲ့ မြေကြုတ်လေး တစ်ခု ရောက်လာပါတယ်။ အဲဒီ မြေကြုတ်လေးထဲမှာ အလွန် အဖိုးတန်တဲ့ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်ကြီး တစ်ပါးရဲ့ ဓာတ်တော်တွေ ပါလာပါတယ်။ မြေကြုတ်လေးကတော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာနေပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက် အနည်းငယ် ဖဲ့ကြွေနေပြီး၊ ရုပ်ရည်လည်း မလှပတော့ပါဘူး။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်ကို ရွှေတွေ၊ ငွေတွေ အမြဲ လှူဒါန်းလေ့ရှိတဲ့ ဒကာကြီး ဦးရွှေမောင် က ရောက်လာပါတယ်။ သူက အဲဒီ မြေကြုတ်လေးကို တွေ့တော့ နှာခေါင်းရှုံ့သွားတယ်။ "ဟာ... ဒီလို မြင့်မြတ်တဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို ဒီလို ရုပ်ဆိုးတဲ့ မြေအိုးလေးထဲမှာ ထားရသလား။ မသင့်တော်ပါဘူး။ ကျုပ် မနက်ဖြန် ရွှေပန်းထိမ်ဆိုင် သွားပြီး အစစ်ချည်း လုပ်ထားတဲ့ ရွှေကြုတ်ကြီး တစ်ခု သွားမှာလိုက်မယ်။ ဒီဓာတ်တော်တွေကို အဲဒီ ရွှေကြုတ်ထဲ ပြောင်းထည့်ပြီး ပြခန်းမှာ အခမ်းအနားဆုံး ပြသကြရအောင်။ ဒီမြေကြုတ် အဟောင်းကြီးကိုတော့ လွှင့်ပစ်လိုက်ပါတော့" လို့ အမိန့်ပေးသလို ပြောချလိုက်ပါတော့တယ်။

ပြတိုက် တာဝန်ခံ ภัณฑာထိန်းလေး မောင်ဇော် ကတော့ မျက်လုံးပြူးသွားပါတယ်။ သူက ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာကို သင်ထားသူဆိုတော့ ဒီမြေကြုတ်လေးရဲ့ သမိုင်းတန်ဖိုးကို သိနေတယ်။ ဒါနဲ့ မောင်ဇော်က ဦးပဉ္ဇင်းဆီကို အမြန် ပြေးလာပြီး အကျိုးအကြောင်း လျှောက်ထားပါတော့တယ်။ ဒါနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်းလည်း ဒကာကြီး ဦးရွှေမောင် ရှိတဲ့ နေရာကို ကြွသွားပြီး တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်ပဲ နှုတ်ဆက်လိုက်ပါတယ်။

"ဒကာကြီး... ဓာတ်တော်တွေကို ရွှေကြုတ်နဲ့ ပူဇော်ချင်တဲ့ ဒကာကြီးရဲ့ သဒ္ဓါတရားကို ဦးပဉ္ဇင်း အလွန်ပဲ ဝမ်းမြောက် သာဓုခေါ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ မူဝါဒ ပေါ်လစီ (Policy 11) အပိုဒ်ခွဲ ၁၁.၁ အရ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်များနဲ့ ၎င်းတို့ကို မူလ ထည့်သွင်းထားတဲ့ ကြုတ်များကို အကြောင်းမဲ့ ခွဲခြားခွင့်၊ မူလအထောက်အထားကို ဖျက်ဆီးခွင့် လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ဒီမြေကြုတ်လေးဟာ ကြည့်ရင် ရုပ်ဆိုးပေမယ့်၊ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ထောင်ချီက လူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှုနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ဖော်ပြနေတဲ့ တကယ့် သက်သေအထောက်အထားကြီး ဖြစ်ပါတယ်" လို့ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီး ဦးရွှေမောင်က နားမလည်နိုင်အောင် ဖြစ်သွားပြီး၊ 'အရှင်ဘုရား... ရွှေက ပိုတန်ဖိုးကြီးတာ မဟုတ်ဘူးလား။ ဘာလို့ ဒီမြေအိုးကွဲကို တွယ်တာနေရတာလဲ' လို့ မေးစရာ ရှိလာပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဓာတုဝံသ၊ ဓာတုကရဏ္ဍ ကျမ်းစာမှာ ဟောထားတဲ့အတိုင်းပါပဲ။ "ဒကာကြီး... လောကီအမြင်နဲ့ ကြည့်ရင်တော့ ရွှေက တန်ဖိုးကြီးတာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဓမ္မအမြင်နဲ့ ကြည့်ရင် ရွှေကြုတ်ဖြစ်ဖြစ်၊ မြေကြုတ်ဖြစ်ဖြစ် အတူတူပါပဲ။ အဓိက အရေးကြီးတာက အတွင်းက ဓာတ်တော်ပါ။ လူတစ်ယောက်ကို အကဲဖြတ်တဲ့အခါ သူဝတ်ထားတဲ့ ရွှေတွေ ငွေတွေ၊ သူ့ရဲ့ ရုပ်အဆင်းကို ကြည့်ပြီး အကဲဖြတ်လို့ မရပါဘူး။ သူ့ရဲ့ စိတ်ထား သီလ သမာဓိကိုပဲ ကြည့်ရသလိုပေါ့။ ဒီမြေကြုတ်လေးကို လွှင့်ပစ်လိုက်ရင် သမိုင်းအမှန် ပျောက်သွားမှာပါ" လို့ သတ္တုဗေဒနဲ့ ဓမ္မအမြင်ကို တွဲဖက် ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းပြလိုက်တော့မှ ဒကာကြီး ဦးရွှေမောင်လည်း သဘောပေါက်သွားတယ်။ "အော်... မှန်လှပါ ဘုရား။ တပည့်တော်က အပြင်ပန်းက ရွှေဆိုတဲ့ အခွံကိုသာ အထင်ကြီးပြီး၊ အတွင်းက ဓာတ်တော်ရဲ့ သန့်စင်မှုနဲ့ သမိုင်းရဲ့ အနှစ်သာရကို မေ့သွားမိပါတယ်။ တပည့်တော်ရဲ့ လောဘနဲ့ မာနကို ပြင်ပါ့မယ် ဘုရား" လို့ ဝန်ခံသွားပါတယ်။

နောက်ဆုံးမှာတော့ အဖြေတစ်ခု ထုတ်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ မူလ မြေကြုတ်လေးကို ဒကာကြီး လှူဒါန်းတဲ့ ဖန်လုံအိမ် အုပ်ဆောင်းလေးထဲမှာ လုံခြုံစွာ ထည့်သွင်းပြီး၊ အဲဒီ အုပ်ဆောင်းရဲ့ အပြင်ဘက်ကိုမှ ဒကာကြီးရဲ့ ရွှေပန်းကနုတ်တွေနဲ့ မွမ်းမံ ပူဇော်လိုက်ပါတယ်။ ဒါဟာ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် မြေကြုတ်ကိုလည်း မဖျက်ဆီး၊ အလှူရှင်ရဲ့ သဒ္ဓါတရားကိုလည်း နေရာပေး၊ ဓမ္မနဲ့ သိပ္ပံကို ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့ အလွန် ငြိမ်းချမ်းသော အဖြေတစ်ခု ဖြစ်သွားပါတော့တယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့တကွ လောကမှာ ရှိတဲ့ ရွှေကြုတ်၊ မြေကြုတ် ရုပ်ဝတ္ထု မှန်သမျှဟာ အချိန်တန်ရင် အိုမင်းခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း (မရဏ) သို့ သွားရမယ့် သဘောတရားတွေ ရှိနေတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။

အဲဒီလို ပျက်စီးတတ်တဲ့ အခွံကြီးတွေကို ငါပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်၊ ရွှေမှ ကောင်းတယ် ဆိုပြီး ဒကာကြီး ဦးရွှေမောင်ရဲ့ စိတ်လိုမျိုး တပ်မက်နေတဲ့ လောဘ၊ မာန၊ ကိလေသာတွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာလောဘကြောင့်ပဲ ဒုက္ခတွေ အသစ် အသစ် ထပ်ဖြစ်နေရတာပါ။

ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တဏှာ လောဘတွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတဲ့ ကြုတ်ကြီးကို တွယ်တာမနေဘဲ၊ အတွင်းက စိတ်အစဉ်ကို ဓာတ်သဘောသက်သက်၊ ရုပ်နာမ်သက်သက်ပဲလို့ သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ကာ ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓာတ်တော်ကြုတ်များ ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုသည့် ယာယီကြုတ်ကြီး အပေါ် တွယ်တာမှု အစွဲများကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ သေခြင်းတရား (မရဏ) ကို သတိရကာ အတွင်းစိတ်အစဉ်တွင် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတည်းဟူသော ဓာတ်တော်များ ကိန်းဝပ်စေလျက်၊ အမြဲတမ်း စိတ်နှလုံး ကြည်လင်ပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.