Day: 037 | 6 ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | မြေအောက်လုံခြုံရေး (Subterranean Security) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတကပါဠိတော် | Subterranean Security

 

Day: 037 | 6 ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | မြေအောက်လုံခြုံရေး (Subterranean Security) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတကပါဠိတော် | Subterranean Security

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး မြေအောက်လုံခြုံရေး အဆောက်အအုံကြီးတွေလိုပဲ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာလည်း ကိလေသာ ရန်သူတွေ မဝင်ရောက်နိုင်အောင် လုံခြုံမှုအပြည့်အဝရှိပြီး ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ လူ့ဘဝဆိုတာ အပြင်ပန်း လုံခြုံမှုထက် အတွင်းစိတ်ရဲ့ လုံခြုံမှုကသာ ပိုပြီး အရေးကြီးလှပါတယ်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် မြေကြီးထဲကို တူးဖောက်ဝင်ရောက်သွားတဲ့ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီး တစ်ခုလိုပဲ၊ မိမိရဲ့ ဉာဏ်မျက်စိကို ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းပိုင်းထဲကို စူးစိုက်ပြီး ဝင်ရောက်ကြည့်လိုက်ပါ။ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားတဲ့ အရိုးတွေ၊ အသားတွေဆိုတဲ့ မာကျောတဲ့ သဘောတရား 'ပထဝီဓာတ်' ကို သတိထားကြည့်ပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးရဲ့ နံရံတွေဟာ အလွန်ထူထဲတဲ့ မြေသားတွေ၊ ကျောက်သားတွေနဲ့ ပိတ်ဆို့နေသလိုပဲ၊ ငါတို့ရဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီး ဟာလည်း ပထဝီဓာတ် အစရှိတဲ့ ရုပ်တရားတွေနဲ့ အခိုင်အမာ ပိတ်ဆို့ ဖွဲ့စည်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီရုပ်တရားတွေဟာ အမြဲတမ်း ခိုင်မာနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အချိန်မရွေး ပြိုကျ ပျက်စီးသွားနိုင်တဲ့ သဘော ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကိုယ်ခန္ဓာကြီးဟာ အချိန်မရွေး သေဆုံး ပျက်စီးသွားနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ 'မရဏနုဿတိ' ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို ခဏလောက် အာရုံပြုပြီး ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ သံဝေဂရအောင်၊ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားအောင် ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။

ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘော၊ ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘောလေးကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ အရေးကြီးတဲ့ အရာတွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ရှေးခေတ်ကတည်းက မြေကြီးအောက်မှာ ဥမင်တွေ တူးပြီး လုံခြုံရေး ယူခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တူးဖော်ပြီး လုံခြုံရေးယူတဲ့ သဘောတရားတွေကို ပိဋကတ်တော်လာ အဘိဓမ္မာ သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း ဆွေးနွေးဟောကြားသွားပါမယ်။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အလွန် အဖိုးတန်တဲ့ အရာတွေ၊ ဥပမာ- နိုင်ငံတော်ရဲ့ ရွှေတုံးရွှေခဲတွေ၊ အရေးကြီးတဲ့ သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်မွေတော်တွေကို သိုမှီးသိမ်းဆည်းဖို့အတွက် မြေအောက် လုံခြုံရေး စနစ်ကို အသုံးပြုကြပါတယ်။ အဲဒီ ပညာရပ်ကို အင်္ဂလိပ်လို Subterranean Security လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မြန်မာလိုတော့ မြေအောက် လုံခြုံရေး စနစ်ပညာရပ်ပေါ့နော်။ ဒီစနစ်ဟာ သာမန် မြေကြီးထဲမှာ ကျင်းတူးပြီး ဖွက်ထားတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အလွန် ရှုပ်ထွေး နက်နဲတဲ့ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ် တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီမြေအောက် လုံခြုံရေး အခန်း (Underground Vault) ကြီးတွေကို တည်ဆောက်တဲ့အခါ၊ အပေါ်ကနေ ဗုံးကြဲရင်တောင် မပျက်စီးနိုင်အောင် အလွန်ထူထဲတဲ့ ကွန်ကရစ်နံရံကြီးတွေနဲ့ ကာရံထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အပြင်ကနေ သူခိုးတွေ၊ အဖျက်သမားတွေ ဝင်မလာနိုင်အောင် အာရုံခံ ဆင်ဆာ (Sensors) တွေ တပ်ဆင်ထားပါတယ်။ ခြေသံလေး နည်းနည်း ကြားတာနဲ့ သိနိုင်တဲ့ အသံဖမ်းစက်တွေ၊ မြေကြီး တုန်ခါမှုကို တိုင်းတာတဲ့ စက် (Seismic Detectors) တွေ၊ အပူချိန် ပြောင်းလဲမှုကို သိနိုင်တဲ့ စက်တွေနဲ့ အချိန်ပြည့် စောင့်ကြည့်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မြေအောက်မှာ လုံခြုံရေး ယူတယ်ဆိုတာ အပြင်က ရန်သူကို ကာကွယ်ရုံတင် မကဘူးနော်။ အတွင်းမှာ ရှိနေတဲ့ အရာတွေ မပျက်စီးအောင်လည်း ကာကွယ်ရပါတယ်။ မြေအောက်ဆိုတော့ လေဝင်လေထွက် မရှိဘူး၊ စိုထိုင်းဆ များတယ်။ အဲဒီတော့ မှိုတွေ တက်လာနိုင်တယ်၊ ပစ္စည်းတွေ ဆွေးမြည့်သွားနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက Ventilation လို့ခေါ်တဲ့ လေဝင်လေထွက် စနစ်တွေ၊ စိုထိုင်းဆ ထိန်းချုပ်တဲ့ စက်တွေကို အချိန်ပြည့် မောင်းနှင်ထားရပါတယ်။ လုံခြုံရေးဆိုတာ အရာအားလုံးကို မျှတအောင် အမြဲတမ်း သတိထား စောင့်ကြည့်နေရတဲ့ အလုပ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား... အဲဒီလောက် ခေတ်မီတဲ့ စက်ကြီးတွေ တပ်ထားရင်တော့ လုံးဝ စိတ်ချရပြီပေါ့နော်' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ သိပ္ပံပညာအရတော့ စိတ်ချရတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း အဲဒီစက်တွေကို စောင့်ကြည့်နေတဲ့ 'လူ' ရဲ့ စိတ်မှာ သတိမရှိရင်၊ ပေါ့ဆသွားရင် အဲဒီ လုံခြုံရေး စနစ်ကြီး တစ်ခုလုံးဟာ အလဟဿ ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ စက်က ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း၊ စိတ်က မလုံခြုံရင် ဘေးအန္တရာယ် ဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လုံခြုံရေးဆိုတာ ပြင်ပ ရုပ်ဝတ္ထုတွေအပေါ်မှာ မူတည်တာထက်၊ အတွင်းစိတ်ရဲ့ သတိတရား (Sati) အပေါ်မှာသာ အဓိက မူတည်နေတယ် ဆိုတာကို မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဇာတကပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်လက်ပြီး တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြရအောင်နော်။

ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတကပါဠိတော်လာ ဇာတ်တော်တွေထဲမှာ 'ဥမင်္ဂ' (ဥမင်) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အထင်အရှား တွေ့ရပါတယ်။ မဟောသဓာ သုခမိန်ဟာ ရန်သူတွေ ဝိုင်းရံထားတဲ့ ဘေးအန္တရာယ်ကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက်၊ အလွန် ကြီးကျယ် ခမ်းနားတဲ့ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးကို ပညာဉာဏ် အမြော်အမြင် ကြီးမားစွာနဲ့ တူးဖော်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ဥမင်ကြီးဟာ သာမန် တွင်းကြီး မဟုတ်ဘဲ၊ လေဝင်လေထွက်၊ အလင်းရောင်၊ တံခါး စတဲ့ လုံခြုံရေး စနစ်တွေ အပြည့်အစုံ ပါဝင်အောင် စီမံထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပါဠိတော် အနက်ကို တစ်လုံးချင်း သေချာ ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင်၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တူးတယ်ဆိုတာ မြေကြီးကို ဖောက်ထွင်းရတဲ့ အလုပ်ပါ။ ဓမ္မအမြင်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ရင်၊ အဲဒီ မြေကြီးဆိုတာ ငါတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို အထပ်ထပ် ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ 'အဝိဇ္ဇာ' (မသိမမြင်မှု) အမိုက်အမှောင်ကြီးပါပဲ။ မြေသားက မာကျောသလို၊ အဝိဇ္ဇာကလည်း အလွန် ထူထဲ မာကျောပါတယ်။ အဲဒီ အဝိဇ္ဇာ မြေထုကြီးကို ဖောက်ထွင်းနိုင်ဖို့ဆိုရင် သာမန် တူးရွင်းပြားလောက်နဲ့ မရပါဘူး။ 'ပညာ' (Paññā) ဆိုတဲ့ အလွန် ထက်မြက်တဲ့ စိန်တူးရွင်းနဲ့မှ ဖောက်ထွင်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တူးတဲ့အခါ ရှေ့ကိုပဲ ဇွတ်တူးသွားလို့ မရဘူး။ အပေါ်က မြေကြီးတွေ ပြိုမကျအောင် 'သတိ' ဆိုတဲ့ ထောက်တိုင်တွေ၊ ယက်မတွေကို သေချာ ခံပြီးမှ ရှေ့ဆက်တူးရပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ကိလေသာ အဝိဇ္ဇာကို ပညာနဲ့ ဖြိုခွင်းတဲ့ နေရာမှာလည်း၊ 'သတိ' (Sati) ဆိုတဲ့ အောက်ခံ အထောက်အကူ မပါရင်၊ လောဘ၊ ဒေါသ ဆိုတဲ့ ကိလေသာ မြေပြိုမှုတွေ အချိန်မရွေး ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် အလုပ်တွေ အားလုံး ပျက်စီးသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လုံခြုံရေးဆိုတာ 'သတိ' ရှိမှသာ စိတ်ချရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးထဲမှာ အလွန် နက်နဲတဲ့ ဒေသနာတွေကို ဟောကြားထားပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ မရဏ (သေခြင်းတရား) နဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေကို ပယ်သတ်ခြင်းဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ သေခြင်းတရားကို ပယ်သတ်တယ်ဆိုတာ ရုပ်ခန္ဓာကြီး မသေအောင် ဆေးကုတာကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဝိဇ္ဇာကို ပညာနဲ့ ဖောက်ထွင်းပြီး၊ သံသရာမှာ ထပ်ခါထပ်ခါ သေဆုံးရမယ့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စက်ဝန်းကြီးကို ဖြတ်တောက် ပယ်သတ်လိုက်တာကို ဆိုလိုတာပါ။ ကဲ... ဒါဆိုရင် အဝိဇ္ဇာကို ဖောက်ထွင်းဖို့အတွက် ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။

ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တွေ့ကြုံနေရတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ မြေအောက် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းလို မှောင်မိုက်နေတဲ့ နေရာတစ်ခုမှာ ရောက်နေတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ အပြင်ကနေ သံသယဖြစ်စရာ ခြေသံလေး တစ်ခုကို နားကနေ ကြားလိုက်ရတယ်။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကို သေချာ ဓာတ်ခွဲကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ နားအကြည်ဓာတ် (သောတပသာဒ) ဆိုတဲ့ 'ဒွါရ' ဟာ 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါ။ အပြင်က ဝင်လာတဲ့ ခြေသံ (သဒ္ဒါရုံ) ဆိုတဲ့ 'အာရုံ' ကလည်း 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါပဲ။

အဲဒီ နားအကြည်ရုပ်နဲ့ အသံရုပ်တို့ ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း 'အော်... အသံပါလား' ဆိုပြီး သိလိုက်တဲ့ ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဉ်) လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ကြားသိစိတ်ကလေးကတော့ 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ' ဆိုတဲ့ နာမ်တရား ဖြစ်သွားပါပြီ။ ရုပ်နဲ့ နာမ် ပေါင်းဆုံသွားတဲ့ သဘောပေါ့။ ဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတာကို အဘိဓမ္မာ သဘောအရ 'ဖဿ' လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မီးခတ်ကျောက် နှစ်ခု ပွတ်တိုက်မိလို့ မီးပွင့်လေး ထွက်လာသလိုပါပဲ။

ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီအသံကို ကြားရတဲ့အတွက် တုန်လှုပ်သွားတဲ့၊ ကြောက်ရွံ့သွားတဲ့ ခံစားမှု 'ဒေါမနဿ ဝေဒနာ' (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။ ပြီးတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ဒါဟာ သူခိုး ခြေသံပဲ၊ ဒါမှမဟုတ် တစ္ဆေ ခြေသံပဲ လို့ အတိတ်က အတွေ့အကြုံတွေနဲ့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' (သညာက္ခန္ဓာ) က အလုပ်လုပ်သွားပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ သညာကနေ တစ်ဆင့် ဘာဆက်ဖြစ်သလဲ။ 'ငါ့ကို လာသတ်တော့မှာပဲ၊ ငါ ထွက်ပြေးမှ ရမယ်' ဆိုပြီး ထိတ်လန့် ကြောက်ရွံ့တဲ့ စိတ်တွေ၊ တွေးတော ကြံစည်တဲ့ 'သင်္ခါရ' (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) တွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ အဝိဇ္ဇာ ဖုံးလွှမ်းသွားလို့ ကြောက်စိတ်တွေ ဝင်လာတာပါ။ ဒါဟာ ခန္ဓာငါးပါး အလုပ်လုပ်သွားတဲ့ သဘောပါပဲ။

အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ' ဆိုတာ မပါပါဘူး။ 'ငါ ကြားတယ်၊ ငါ ကြောက်တယ်' ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိပါဘူး။ နားအကြည်ရုပ်၊ ခြေသံရုပ်၊ ကြားသိစိတ်၊ ခံစားတဲ့ ဝေဒနာ... ဒီရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောတရားတွေပဲ အဆင့်ဆင့် အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ငါတို့က သတိမကပ်နိုင်တဲ့အခါ 'ငါ ကြားတယ်၊ ငါ့ကို လာလုပ်တော့မယ်' ဆိုပြီး အသံနဲ့ ကိုယ်နဲ့၊ ကြောက်စိတ်နဲ့ ကိုယ်နဲ့ တစ်သားတည်း ပေါင်းစပ်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ခန္ဓာငါးပါးကို အကောင်အထည် အဖြစ် အခိုင်အမာ ယူလိုက်တာဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။

ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာလိုပါပဲ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးလေးတွေ ဆွဲပြီး အရုပ်လေးတွေကို လှုပ်ရှားပြတဲ့အခါ၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်က အရုပ်လေးတွေ တကယ် အသက်ဝင်နေတယ်၊ တကယ် ခြောက်လှန့်နေတယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ကွယ်က ကြိုးတွေကို မြင်သွားတဲ့အခါ အဟုတ်ကြီး ထင်နေတဲ့ အစွဲ ပြုတ်သွားပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ၊ အသံကြားလို့ ကြောက်စိတ် ပေါ်လာတဲ့ အချိန်မှာ 'ငါ ကြောက်တယ်' လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ 'ကြားတယ်... ကြားတယ်... ကြောက်စိတ် ပေါ်တယ်... သိတယ်' လို့ ဓာတ်သဘောသက်သက် အနေနဲ့သာ စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို ကြည့်နိုင်ရင် 'အော်... နားနဲ့ အသံ တိုက်လို့ ကြားသိစိတ် ပေါ်လာတာပါလား၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပါလား' လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာပြီး သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။

သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆက်ပြီး ရှုရပါဦးမယ်။ အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ ကြားသိစိတ်ကလေး၊ ကြောက်ရွံ့တဲ့ ဝေဒနာကလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်မြဲနေသလား။ သေချာ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ ခြေသံလေး တဖြည်းဖြည်း ဝေးသွားတာနဲ့ အမျှ၊ ကြားသိစိတ်ကလေးလည်း ပျောက်သွားတယ်၊ ကြောက်စိတ်ကလေးလည်း တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျပြီး ချုပ်ငြိမ်းသွားတာပါပဲ။

ဒီလို ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါလား ဆိုတဲ့ 'အနိစ္စ' သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ဒီကြောက်စိတ်ကြီးက ငါ့ကို အမြဲတမ်း လွှမ်းမိုးထားတာပဲ၊ ခိုင်တယ် မြဲတယ် လို့ ယူဆထားတဲ့ 'သဿတဒိဋ္ဌိ' ကြီး ကွာကျသွားပါတော့တယ်။ အသံလည်း မမြဲဘူး၊ စိတ်လည်း မမြဲပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးပြန်ရော၊ 'အရှင်ဘုရား... အသံလည်း ပျောက်သွားပြီ၊ ကြောက်စိတ်လည်း ပျက်သွားပြီ ဆိုရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူးပေါ့။ အကုန်လုံး သုဉ်းသွားပြီပေါ့' လို့ အပြတ်ယူစရာ ရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ကြားသိစိတ်လေး ပျက်သွားပေမယ့်၊ မျက်စိကနေ အမှောင်ထုကြီးကို ပြန်မြင်လိုက်တာနဲ့ မြင်သိစိတ် ဆိုတဲ့ စိတ်အသစ် တစ်ခုက ချက်ချင်း ဆိုသလို အစားထိုး ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ တစ်ခုပျက်သွားတိုင်း နောက်တစ်ခုက အဆက်မပြတ် အစားထိုးနေတာပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ရုပ်ရှင်ပြစက်ကနေ ပုံရိပ်လေးတွေ တစ်ကွက်ပြီး တစ်ကွက် ဆက်တိုက် ပြနေလို့ ဇာတ်လမ်းကြီး ဖြစ်နေသလိုပါပဲ။ စိတ်အစဉ်ဆိုတာလည်း အကြောင်းတရား ရှိနေသရွေ့ အကျိုးတရား အနေနဲ့ ဆက်တိုက် အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဆက်စပ်ပြီး အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောတရားကို သေချာ သိမြင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သေရင် ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး၊ ပြတ်သွားပြီ လို့ အပြတ်ယူထားတဲ့ 'ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ' ဆိုတဲ့ အမှားကြီးလည်း လုံးဝ ကျွတ်ထွက်သွားပါတော့တယ်။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ၊ ကြားတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကြောက်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပဲ။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ ပျက်ပြီးရင်လည်း အစားထိုးနေတာပဲ' ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်၊ ခန္ဓာအစဉ်တွေကို အမှန်အတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ပြုတ်ပြီး၊ ကိလေသာ အဝိဇ္ဇာကို ပညာနဲ့ ဖောက်ထွင်းကာ နိဗ္ဗာန်နဲ့ အနီးဆုံး အနေအထားကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ တိုက်တွန်း အလုပ်ပေးလိုက်ရပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင်၊ လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ အလွန် အဖိုးတန်တဲ့ ဓာတ်တော် မွေတော်တွေကို သိမ်းဆည်းထားတဲ့ မြေအောက် လုံခြုံရေး အခန်း (Subterranean Vault) ကြီး တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒီ အခန်းကြီးကို ၂၄ နာရီ လုံခြုံရေး အစောင့်တွေ ချထားရတယ်။ တစ်နေ့တော့ ညဆိုင်း တာဝန်ကျနေတဲ့ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်း လူငယ်လေး ကိုသူရ ဟာ မြေအောက်ခန်းရဲ့ အပြင်ဘက် စင်္ကြံမှာ ကင်းလှည့်နေပါတယ်။ မြေအောက်ဆိုတော့ အလွန် တိတ်ဆိတ်ပြီး၊ အဲယားကွန်း စက်သံ သဲ့သဲ့လေးကလွဲရင် ဘာသံမှ မကြားရဘူး။

ညသန်းခေါင်ယံ အချိန်လောက်မှာ၊ ရုတ်တရက် မြေအောက်ခန်း တစ်ခုလုံးရဲ့ မီးတွေ မှိတ်တုတ် မှိတ်တုတ် ဖြစ်သွားပြီး၊ အရေးပေါ် အချက်ပေး ခေါင်းလောင်းသံ (Seismic Alarm) ကြီးက ကျယ်လောင်စွာ မြည်ဟည်းလာပါတော့တယ်။ အလွန် တိတ်ဆိတ်နေတဲ့ နေရာမှာ ရုတ်တရက် အသံကြီး ကြားလိုက်ရတော့ ကိုသူရ တစ်ယောက် လန့်ဖျပ်သွားတယ်။ အမှောင်ထုထဲမှာ သူခိုး ဓားပြတွေ ဖောက်ထွင်း ဝင်ရောက်လာပြီလား ဆိုတဲ့ အတွေးနဲ့ ချက်ချင်းပဲ ကြောက်စိတ်တွေ ဝင်လာပါတော့တယ်။

ကိုသူရရဲ့ စိတ်ထဲမှာ 'ငါ့ကိုများ သတ်တော့မလား၊ ငါ ထွက်ပြေးရင် ကောင်းမလား' ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်လာတယ်။ သူ့ရဲ့ နှလုံးခုန်သံတွေ မြန်လာပြီး၊ ချွေးစေးတွေ ပြန်လာတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ ပြတိုက်ရဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အရေးပေါ် ဓာတ်တော် ကာကွယ်ရေး မူဝါဒ (Policy 13, Art 13.2) ကို သွားပြီး သတိရလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြုံလာရင် ကြောက်လန့်တကြား ထွက်ပြေးခြင်း မပြုရ၊ သတိ (Sati) ကို လက်ကိုင်ထားပြီး Risk Register (T163) လုပ်ငန်းစဉ်အတိုင်း အခြေအနေကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် စစ်ဆေးရမယ် လို့ အတိအကျ လမ်းညွှန်ထားပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်းဆိုတာ အပြင်က ရန်သူကို ကာကွယ်ဖို့ လက်နက် ရှိရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ကြောက်စိတ်ကို ကာကွယ်ဖို့ 'သတိ' ဆိုတဲ့ လက်နက်လည်း ရှိဖို့ လိုပါတယ်။ ကိုသူရဟာ ချက်ချင်းပဲ မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ပြန်ပြီး သတိကပ်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ သူ့စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်နေတဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုကို 'ကြောက်တယ်... ကြောက်တယ်... တုန်လှုပ်တယ်' လို့ ရှုမှတ်လိုက်ပါတယ်။

"အော်... နားက အချက်ပေးသံကို ကြားလို့ ငါ့စိတ်ထဲမှာ ကြောက်စိတ်ဆိုတဲ့ ဝေဒနာ ပေါ်လာတာပါလား။ ဒါဟာ ငါကြောက်နေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဖဿကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ နာမ်တရား သက်သက်ပါလား" လို့ ပညာနဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်တဲ့ အခါမှာတော့၊ သူ့ရဲ့ ကြောက်စိတ်တွေဟာ တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျသွားပြီး စိတ်တွေ ပြန်လည် တည်ငြိမ်လာပါတော့တယ်။ အဝိဇ္ဇာကို ပညာနဲ့ ဖောက်ထွင်းလိုက်နိုင်တာပါပဲ။

စိတ်တည်ငြိမ်သွားတော့မှ ကိုသူရဟာ လက်နှိပ်ဓာတ်မီးကို ဖွင့်၊ T163 စစ်ဆေးရေး ကိရိယာတွေနဲ့ အာရုံခံ ဆင်ဆာတွေကို သေချာ လိုက်ကြည့်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း စစ်ဆေးကြည့်လိုက်တဲ့ အခါကျတော့ သူခိုး ဝင်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြတိုက်နဲ့ ခပ်လှမ်းလှမ်းက လမ်းပြင်နေတဲ့ နေရာမှာ ညဘက် မြေကော်စက်ကြီးတွေ အလုပ်လုပ်နေလို့၊ အဲဒီ မြေကြီး တုန်ခါမှုကို ဆင်ဆာက သိမ်းယူပြီး အချက်ပေးသံ မြည်သွားတာ ဖြစ်နေတာကို တွေ့လိုက်ရပါတယ်။

အဲဒီတော့မှ ကိုသူရလည်း သက်ပြင်းချနိုင်သွားပြီး၊ အခြေအနေ အမှန်ကို အထက်လူကြီးတွေဆီ အစီရင်ခံကာ ဓာတ်တော်တွေကို လုံခြုံစွာ ဆက်လက် စောင့်ရှောက်နိုင်ခဲ့ပါတော့တယ်။ လုံခြုံရေးဆိုတာ စက်ပစ္စည်းတွေထက်၊ ကြောက်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ 'သတိ' (Sati) ရှိမှသာ တကယ် စိတ်ချရတယ် ဆိုတာကို လက်တွေ့ သက်သေပြသွားတာပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။ မြေအောက်ခန်းထဲက အချက်ပေးသံတွေလိုပဲ၊ လောကကြီးမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြင်ပ ဘေးအန္တရာယ်တွေနဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖောက်ပြန် ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘောတရားတွေဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။

အဲဒီလို ဘေးအန္တရာယ်တွေကို ကြောက်လန့်နေတဲ့ စိတ်၊ ကိုသူရ အစက ဖြစ်ခဲ့သလို ထွက်ပြေးချင်တဲ့ စိတ်၊ တုန်လှုပ်နေတဲ့ လောဘနဲ့ ဒေါသ ကိလေသာတွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာ အဝိဇ္ဇာကြောင့်ပဲ ကြောက်စိတ်တွေ ဝင်ပြီး ပူလောင်နေရတာပါ။

ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကြောက်စိတ်၊ တဏှာ လောဘတွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက်၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကို တူးသလိုပဲ ကိုယ့်စိတ်ထဲက အဝိဇ္ဇာ အမိုက်အမှောင်ကို ပညာနဲ့ ဖောက်ထွင်းပြီး၊ ကြောက်စိတ်ကို ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲလို့ သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ကာ ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ သတိပဋ္ဌာန် ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ မြေအောက်လုံခြုံရေး ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ထဲတွင် ကိန်းအောင်းနေသော အဝိဇ္ဇာ အမိုက်အမှောင်ကို ပညာတည်းဟူသော စိန်တူးရွင်းဖြင့် ဖောက်ထွင်းနိုင်ကြပါစေ၊ ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဒိဋ္ဌိအစွဲများကို ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပြီး၊ အမြဲမပြတ်သော သတိ (Sati) တရားဖြင့် စောင့်ရှောက်ကာ ဘေးအန္တရာယ် ခပ်သိမ်းမှ ကင်းဝေးကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.