Day: 085 | ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ | ကျွန်စနစ် အောက်မေ့ဖွယ် (တဏှာ့ကျွန်နှင့် လွတ်မြောက်ရေး) | အဘိဓမ္မ၊ ပုဂ္ဂလပညတ် (ဒါသ) | Human Rights

 

Day: 085 | ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ | ကျွန်စနစ် အောက်မေ့ဖွယ် (တဏှာ့ကျွန်နှင့် လွတ်မြောက်ရေး) | အဘိဓမ္မ၊ ပုဂ္ဂလပညတ် (ဒါသ) | Human Rights

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၅) ရက်၊ တနင်္လာနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ဒီရက်မြတ်ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကျွန်စနစ်နှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာဖြတ်ကျော် ကျွန်ကုန်ကူးမှုသားကောင်များအား အောက်မေ့ဖွယ် နိုင်ငံတကာနေ့" (International Day of Remembrance of the Victims of Slavery and the Transatlantic Slave Trade) ဖြစ်ပါတယ်။ တဆက်တည်းမှာပဲ မကြာမီ ကျရောက်တော့မယ့် "ကမ္ဘာ့ပြဇာတ်နေ့ (World Theatre Day)" ကိုလည်း ကြိုဆိုသောအားဖြင့် ဒီလောက ဇာတ်ခုံကြီးပေါ်မှာ ကျွန်အဖြစ် ကပြနေရသော ဘဝများမှ လွတ်မြောက်ပြီး၊ လွတ်လပ်သော ဇာတ်လိုက်ကျော်များအဖြစ် မိမိတို့၏ ဘဝကို ပုံဖော်နိုင်ကြပါစေ၊ အနှောင်အဖွဲ့ဟူသမျှ ကင်းစင်လွတ်မြောက်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီကနေ့ဟာ "ကျွန်စနစ်" အကြောင်း ပြောရမယ့်နေ့ ဆိုတော့ စိတ်မကောင်းစရာ သမိုင်းကြောင်းတွေ ရှိပေမဲ့၊ ဓမ္မဘက်က ကြည့်ရင်တော့ အင်မတန် တန်ဖိုးရှိတဲ့ "လွတ်မြောက်မှု" (Liberation) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားမဟောမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို အနှောင်အဖွဲ့တွေကနေ ခေတ္တခဏ လွတ်မြောက်အောင်၊ လွတ်လပ်မှု အရသာကို ခံစားရအောင် အရင်ဆုံး တည်ဆောက်ယူကြရအောင်။ အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေကို ဆန့်၊ မျက်လွှာလေးတွေကို ချပြီးတော့ "အာနာပါန" ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းကြမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့တော့ ထူးထူးခြားခြားလေး နှလုံးသွင်းကြည့်ပါ။ ဝင်လေလေး ဝင်လာတိုင်း "ငါ လွတ်လပ်တယ်" လို့ တွေးပါ။ ထွက်လေလေး ထွက်သွားတိုင်း "အနှောင်အဖွဲ့တွေ ပါသွားပြီ" လို့ တွေးပါ။ ဘယ်သူ့ အမိန့်ကိုမှ နာခံစရာ မလိုဘဲ၊ သဘာဝအတိုင်း ဝင်ထွက်နေတဲ့ ဒီလေလေးဟာ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ "လွတ်လပ်မှု" (Freedom) ပြယုဂ်ပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... အသက်ရှူတာ လွတ်လပ်တယ် ဆိုပေမဲ့၊ မရှူဘဲ နေလို့မှ မရတာ၊ ဒါလည်း ခန္ဓာရဲ့ ကျွန်ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ဘူးလား" တဲ့။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မှန်ပါတယ်။ ခန္ဓာရှိသရွေ့တော့ ရုပ်တရားရဲ့ နှိပ်စက်မှုကို ခံရမှာပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အခု ရှုမှတ်နေတဲ့ "သတိ" (Mindfulness) ကတော့ ဘယ်ကိလေသာရဲ့ လက်အောက်ကိုမှ မရောက်ဘဲ သီးခြား ကင်းလွတ်နေတာပါ။ လောဘက ခိုင်းလို့ ရှူတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဒေါသက ခိုင်းလို့ ရှူတာ မဟုတ်ဘူး။ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ရှူနေတာမို့လို့ ဒါဟာ "လွတ်မြောက်မှု" ရဲ့ အစအဦးပါပဲ။ အဲဒီ လွတ်လပ်တဲ့ သတိကလေးနဲ့ ဝင်လေထွက်လေကို အေးအေးဆေးဆေးလေး ဆက်လက် ရှုမှတ်နေလိုက်ပါ။

ကဲ... စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်ပြီး လွတ်လပ်မှု အရသာကို နည်းနည်းလေး မြည်းစမ်းမိပြီ ဆိုရင်၊ ဒီကနေ့ ခေတ်သစ် "လူ့အခွင့်အရေးနှင့် စိတ်ပညာ" (Human Rights & Psychology) ရှုထောင့်ကနေ ကျွန်စနစ်ရဲ့ သဘောတရားနဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "တဏှာ့ကျွန်" သဘောတရားတွေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် သမိုင်းပညာရှင်တွေနဲ့ လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူတွေက "ကျွန်စနစ်" (Slavery) ဆိုတာ လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ "Autonomy" (ကိုယ်ပိုင် ပြဌာန်းခွင့်) ကို အဓမ္မ ရုပ်သိမ်းလိုက်ခြင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဖွင့်ဆိုကြပါတယ်။ ကျွန်ဖြစ်သွားတဲ့ လူတစ်ယောက်ဟာ သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်၊ သူ့ရဲ့ လုပ်အား၊ သူ့ရဲ့ အချိန်တွေကို သူ မပိုင်တော့ပါဘူး။ သခင် (Master) က ခိုင်းတာ လုပ်၊ ကျွေးတာ စား၊ နေဆို နေ၊ သေဆို သေ ရတဲ့ ဘဝမျိုးပါ။ ဒါဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွန်ပြုမှု (Physical Slavery) ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ စိတ်ပညာရှင်တွေက ပိုပြီး ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အရာတစ်ခုကို ထောက်ပြကြတယ်။ အဲဒါကတော့ "Psychological Slavery" (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွန်ပြုခံရမှု) ပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... လူတစ်ယောက်ဟာ သံခြေကျင်း ခတ်မခံထားရပေမဲ့၊ သူ့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါ မလုပ်နိုင်ဘူး၊ ငါ မစွမ်းဆောင်နိုင်ဘူး" ဆိုတဲ့ အတွေးတွေ၊ "သူများ ဘာပြောမလဲ" ဆိုတဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုတွေ၊ "ဒါလေး မရှိရင် မနေနိုင်ဘူး" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှုတွေနဲ့ နေနေရတယ် ဆိုရင် အဲဒီလူဟာ လွတ်လပ်သူ မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်ပညာမှာ "Learned Helplessness" (သင်ယူထားသော အားကိုးရာမဲ့စိတ်) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဆင်ကြီးတွေကို ငယ်ငယ်ကတည်းက ကြိုးသေးသေးလေးနဲ့ ချည်ထားတော့၊ ကြီးလာတဲ့ အခါ ကြိုးကို ဖြတ်နိုင်တဲ့ ခွန်အား ရှိပေမဲ့ "ငါ မဖြတ်နိုင်ဘူး" ဆိုတဲ့ စိတ်စွဲနေလို့ မရုန်းတော့ဘဲ ကျွန်ခံနေသလိုပါပဲ။ တို့တစ်တွေလည်း သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး "တဏှာ" ဆိုတဲ့ သခင်ကြီးက ခိုင်းသမျှ လုပ်ခဲ့ရလွန်းလို့၊ အခု လူဖြစ်လာတဲ့ အခါမှာလည်း "လိုချင်တာ ရမှ ပျော်မယ်" ဆိုတဲ့ တဏှာရဲ့ အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ရဲဘဲ အလိုလို ခေါင်းငုံ့ ခံနေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မမြင်ရတဲ့ ကျွန်စနစ် (Invisible Slavery) ပါပဲ။

 Neurobiology (ဦးနှောက် ဇီဝဗေဒ) အရ Addiction (စွဲလမ်းမှု) ဆိုတာ ဦးနှောက်က Reward System ကို ကျွန်ပြုထားတာပါ။ မူးယစ်ဆေး၊ အရက်၊ လောင်းကစား၊ ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းသုံးတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ အဲဒီအရာကို မလုပ်ရရင် မနေနိုင်အောင် ဦးနှောက်က တောင်းဆိုလာပါတယ်။ "Master" ဖြစ်တဲ့ စွဲလမ်းမှုက အမိန့်ပေးရင် "Slave" ဖြစ်တဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က လိုက်လုပ်ရပါတယ်။ မလုပ်ရင် နေမထိထိုင်မသာ ဖြစ်မယ်၊ ဒုက္ခပေးမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းတွေက "လူတိုင်း လွတ်လပ်ခွင့် ရှိသည်" လို့ ဆိုပေမဲ့၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ကိလေသာ သခင်တွေရဲ့ လက်အောက်ကနေ မလွတ်မြောက်သရွေ့တော့ ဘယ်သူမှ တကယ့် လွတ်လပ်သူ (Freeman) မဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီအချက်ကို သဘောပေါက်ရင် ငါတို့ဟာ ကျွန်ဘဝကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ တော်လှန်ရေး လုပ်ရတော့မယ် ဆိုတာ နားလည်လာပါလိမ့်မယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ခေတ်သစ် ပညာရပ်တွေက ပြောတဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။ အဘိဓမ္မာ ပိဋကတ်၊ ပုဂ္ဂလပညတ် ပါဠိတော်မှာ ပုဂ္ဂိုလ် အမျိုးမျိုးကို ခွဲခြားပြထားရာမှာ "အရိယာ" (Nobles) နဲ့ "ပုထုဇဉ်" (Worldlings) ဆိုပြီး အဓိက ကွဲပြားပါတယ်။ ပုထုဇဉ် ဆိုတာ "တဏှာဒါသ" (တဏှာ၏ ကျွန်) ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "တဏှာ ဒုတိယော ပုရိသော" - ယောက်ျားသည် တဏှာလျှင် နှစ်ယောက်မြောက် အဖော်ရှိ၏ လို့ ဟောပါတယ်။ သွားလည်း တဏှာနဲ့၊ စားလည်း တဏှာနဲ့၊ အိပ်လည်း တဏှာနဲ့။ တဏှာက "လိုချင်တယ်" လို့ အမိန့်ပေးလိုက်တာနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက မိုးရွာရွာ နေပူပူ ထွက်ပြီး ရှာဖွေရတော့တာပါပဲ။ ရလာတဲ့ ပစ္စည်းကို တဏှာက သုံးဆောင်တယ်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကတော့ ပင်ပန်းရတယ်။ ဒါဟာ ကျွန်ရဲ့ လက္ခဏာ မဟုတ်လို့ ဘာလဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ တရားအနှစ်သာရ အပိုဒ်ရေ ၂၃၉ (Verse 239) မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း "အနာဂါမိမဂ်" (Non-Returner Path) အဆင့်ကို ရောက်ရှိသွားတဲ့ အရိယာ သူတော်စင်တွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို ကြည့်လိုက်ပါ။ သူတို့ဟာ "ကာမရာဂ" (Sensual Craving) ဆိုတဲ့ သံယောဇဉ်ကြိုးကို အပြီးတိုင် ဖြတ်တောက်လိုက်ပါပြီ။ ကာမဂုဏ် အာရုံတွေက "လာပါ၊ စားပါ၊ ခံစားပါ" လို့ ဘယ်လောက်ပဲ ဖြားယောင်း ဖြားယောင်း၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်က တုန်လှုပ်မသွားတော့ပါဘူး။ သခင်ရဲ့ အမိန့်ကို "နိုး" (No) လို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ငြင်းပယ်လိုက်နိုင်တဲ့ သူရဲကောင်းတွေ ဖြစ်သွားပါပြီ။ အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ ဒီလောက (ကာမဘုံ) ကို ဘယ်တော့မှ ပြန်မလာတော့ပါဘူး။ ကျွန်သက် စေ့သွားပါပြီ။ လွတ်လပ်ခြင်း အစစ်အမှန် (True Liberation) ကို ရရှိသွားကြပါပြီ။

သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ... ကျွန်တစ်ယောက်ဟာ သခင် အိမ်ကနေ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားရင် ဘယ်လောက် ပျော်မလဲ။ ထို့အတူပါပဲ၊ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး ကိုယ့်ကို နှိပ်စက်လာတဲ့ ကိလေသာ သခင်ကြီးတွေ လက်အောက်ကနေ လွတ်မြောက်သွားတဲ့ အရိယာတွေရဲ့ စိတ်ချမ်းသာမှုဟာ ဘယ်လောက်တောင် ကြီးမားလိုက်မလဲ။ ဘုရားရှင်က "အတ္တဒီပါ ဝိဟရထ" - မိမိကိုယ်ကိုသာ မှီခိုရာ ကျွန်းသဖွယ် သဘောထားပြီး နေကြ၊ တဏှာကို မမှီခိုကြနဲ့ လို့ မှာကြားခဲ့တာဟာ ဒီ ကျွန်ဘဝက လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ် (Emancipation Proclamation) ကြီးပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ငါတို့ တစ်တွေရော ဒီ တဏှာ့ကျွန် ဘဝကနေ လွတ်မြောက်ချင်ကြရဲ့လား။ လွတ်မြောက်ချင်ရင်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "နောင်တ" (Samvega) ရစိတ်ကို အရင်ဆုံး မွေးမြူရပါမယ်။ "Method #66 - နောင်တရစိတ် ဖြစ်အောင် လှုံ့ဆော်နည်း" ကို အသုံးပြုပြီး ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ကြစို့။

ပထမဆုံး သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ အတိတ်ကို ပြန်ကြည့်လိုက်ပါ။ မနက် မိုးလင်းကတည်းက အခုချိန်ထိ ငါ ဘာတွေ လုပ်ခဲ့သလဲ။ မျက်နှာသစ်တယ်၊ ထမင်းစားတယ်၊ အလုပ်သွားတယ်၊ ဖုန်းကြည့်တယ်။ ဒါတွေ ဘာလို့ လုပ်တာလဲ။ "လိုချင်လို့" (တဏှာ)၊ "ကြောက်လို့" (ဒေါသ)၊ "မသိလို့" (မောဟ) လုပ်ခဲ့ရတာတွေ ချည်းပါပဲ။ ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်နဲ့ ဆင်ခြင်ပြီး လုပ်တာ ဘယ်နှစ်ခါ ပါလဲ။ တဏှာက "ဆာပြီ" လို့ အမိန့်ပေးတော့ စားလိုက်ရတယ်။ ဒေါသက "မကျေနပ်ဘူး" လို့ အော်တော့ ရန်ဖြစ်လိုက်ရတယ်။ အဲဒီလို ခိုင်းဖတ် လုပ်နေရတာ သံသရာ ဘယ်လောက် ကြာပြီလဲ။ ဘဝပေါင်း ကုဋေကုဋာ ရှိခဲ့ပြီ။ ဒီဘဝမှာလည်း ဆက်ပြီး ကျွန်ခံနေဦးမှာလား။ "တော်ပါပြီ... တန်ပါပြီ... ဒီသံသရာ ကျွန်ဘဝကို ငါ ရွံမုန်းလှပါပြီ" ဆိုတဲ့ သံဝေဂစိတ် (Fear & Disgust of Samsara) ကို ရင်ထဲကနေ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ခံစားလိုက်စမ်းပါ။

အဲဒီလို နောင်တရစိတ်၊ ကြောက်ရွံ့စိတ် ပေါ်လာပြီ ဆိုမှ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ကို ဝင်ပါ။

အာရုံတစ်ခု (ဥပမာ - ရေခဲမုန့်) ကို မြင်လိုက်လို့ လိုချင်စိတ် ပေါ်လာရင် -

၁။ သခင်ကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ: "လိုချင်တယ်... လိုချင်တယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်ကလေးကို စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒါ တဏှာ (သခင်) ပါပဲ။

၂။ ကျွန်ကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ: အဲဒီစိတ်ကြောင့် တံတွေးတွေ ယိုလာတယ်၊ လက်က လှမ်းလိုက်တယ်၊ ပိုက်ဆံအိတ် ဖွင့်လိုက်တယ်။ ဒါတွေက ခန္ဓာကိုယ် (ကျွန်) ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေပါ။

၃။ တော်လှန်ပါ: အဲဒီ အချိန်မှာ သတိ (Sati) နဲ့ "လိုချင်တယ်... လိုချင်တယ်" လို့ ထပ်ခါထပ်ခါ မှတ်ပြီး၊ မလိုက်လျောဘဲ နေလိုက်ပါ။ သခင်က ခိုင်းတာကို "မလုပ်နိုင်ဘူး" လို့ ငြင်းဆန်လိုက်တာနဲ့ တူပါတယ်။ အဲဒီလို ငြင်းဆန်လိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်မှာ သူတော်ကောင်းတို့ဟာ ကျွန် မဟုတ်တော့ပါဘူး။ လွတ်လပ်သူ (Master of Mind) ဖြစ်သွားပါပြီ။

အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒိဋ္ဌိသုံးမျိုး ဖြုတ်ပုံကို ဒီ ကျွန်ဘဝ (ခန္ဓာ) ပေါ်မှာ တင်ပြီး ရှုမှတ်ကြည့်ကြမယ်။

ပထမဆုံး သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။

"ငါ လိုချင်တယ်၊ ငါ စားချင်တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "တဏှာကြောင့် ရုပ်လှုပ်ရှားတာပါလား"၊ "အကြောင်း (Master) ကြောင့် အကျိုး (Slave) ဖြစ်နေတာပါလား" လို့ မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ကို စက်ရုပ်ကြီး တစ်ရုပ်လို သဘောထားပါ။ စက်ရုပ်က ခလုတ်နှိပ်ရင် လုပ်တယ်။ ခန္ဓာကိုယ်က တဏှာနှိပ်ရင် လုပ်တယ်။ "ငါ" မဟုတ်ဘူး။ ဒီလို မြင်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။

ဒုတိယ သဿတဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။

အဲဒီ လိုချင်တဲ့ တဏှာစိတ်၊ ခံစားရတဲ့ ဝေဒနာတွေက မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ လိုချင်တုန်း ခဏပဲ။ ရပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ သခင်က အမိန့်ပေးလိုက်၊ ပျောက်သွားလိုက်။ နောက်ထပ် အမိန့်သစ် (အာရုံသစ်) လာလိုက်၊ လုပ်ရပြန်လိုက်။ ဘယ်တော့မှ မဆုံးနိုင်တဲ့ သံသရာကြီးပါလား လို့ မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ "ဪ... သခင်လည်း မမြဲ၊ ကျွန်လည်း မမြဲ၊ ခိုင်းဖတ် ဘဝလည်း မမြဲပါလား" လို့ သိရင် သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။

တတိယ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။

ဒီဘဝမှာ တဏှာ့ကျွန်အဖြစ် နေခဲ့ရင်၊ သေပြီးရင် ပြီးသွားမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒီ "ကျွန်စိတ်" (Slave Mentality/Attachment) ကြောင့် နောက်ဘဝမှာလည်း ခန္ဓာသစ် ရပြီး ဆက်လက် ကျွန်ခံရဦးမယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို နားလည်ရမယ်။ အခု သတိနဲ့ တော်လှန်လိုက်မှသာ ဒီသံသရာက ပြတ်စဲမယ်လို့ သိမြင်ရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ဒီလို နည်းနဲ့ ကျွန်ဘဝကို ရွံရှာပြီး လွတ်မြောက်အောင် ရုန်းကန်ခြင်းဟာ အနာဂါမိမဂ် ဖိုလ်ဆီကို ဦးတည်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ ဆိုတာကို ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case-2485) နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက် ပြတိုက်ကြီးမှာ သန့်ရှင်းရေး ဝန်ထမ်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေတဲ့ "ဒေါ်နု" ဆိုတဲ့ အန်တီကြီး တစ်ယောက် ရှိပါတယ်။ ဒေါ်နုက တစ်ဘဝလုံး ဆင်းရဲခဲ့တော့ သူ့စိတ်ထဲမှာ "ငါက နိမ့်ကျတယ်၊ ငါက လူတကာ ခိုင်းဖတ်ပဲ" ဆိုတဲ့ "Inferiority Complex" (မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချသော စိတ်အစွဲ) ဝင်နေပါတယ်။ ပြတိုက်မှာ ဧည့်သည်တွေ လာရင် သူက ခေါင်းမဖော်ရဲဘူး၊ မျက်နှာငယ်လေးနဲ့ နေတတ်တယ်။ တချို့ ဧည့်သည်တွေက အမှိုက်တွေကို သူ့ရှေ့မှာတင် ပစ်ချသွားရင်လည်း ဘာမှ မပြောရဲဘဲ တိတ်တိတ်လေး ကောက်နေရှာတယ်။ သူက သူ့ကိုယ်သူ "ကျွန်" တစ်ယောက်လို ခံယူထားတာပါ။

တစ်နေ့တော့ ပြတိုက်ရဲ့ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်အရ ပြတိုက်တာဝန်ခံ "ကိုမင်း" က ဝန်ထမ်းတွေကို ခေါ်တွေ့ပါတယ်။ ကိုမင်းက ပြတိုက်ရဲ့ "အလုပ်သမား အခွင့်အရေးနှင့် တန်းတူညီမျှ ဆက်ဆံရေး မူဝါဒ" (Policy 5, Article 5.1 - Labor Rights) ကို ရှင်းပြပါတယ်။ ကိုမင်းက ဒေါ်နုကို မေးတယ် "အန်တီနု... အန်တီက ဘာလို့ အမြဲတမ်း ခေါင်းငုံ့နေတာလဲ"။ ဒေါ်နုက "ကျွန်မက သန့်ရှင်းရေးသမားလေ ဆရာ၊ သူများတွေလောက် ဂုဏ်မရှိပါဘူး" လို့ ဖြေပါတယ်။ ကိုမင်းက ပြုံးပြီး ပြောတယ်။ "အန်တီနု... အလုပ်မှာ နိမ့်တာ မြင့်တာ ရှိကောင်း ရှိမယ်။ ဒါပေမဲ့ လူ့တန်ဖိုး (Human Dignity) မှာတော့ အားလုံး တူတူပဲ။ အန်တီက သန့်ရှင်းရေး လုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဘုရားကျောင်းဆောင်ကို သန့်စင်အောင် ပြုလုပ်ပေးနေတဲ့ 'ဝေယျာဝစ္စ ကုသိုလ်ရှင်' ပါ။ အန်တီ့ရဲ့ လုပ်အားကြောင့် ဘုရားဖူးတွေ စိတ်ချမ်းသာရတယ်။ အန်တီက ကျွန် မဟုတ်ပါဘူး၊ သာသနာပြု တစ်ယောက်ပါ" လို့ ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်ပြီး ဂုဏ်ပြု စကား ပြောလိုက်ပါတယ်။

ကိုမင်းရဲ့ စကားကြောင့် ဒေါ်နုရဲ့ မျက်လုံးတွေ အရောင်တောက်လာပါတယ်။ "ကျွန်မက ကုသိုလ်ရှင် ဟုတ်လား ဆရာ" လို့ ဝမ်းသာအားရ မေးတယ်။ ကိုမင်းက ဆက်ပြီး "ဟုတ်တာပေါ့ အန်တီ။ နောက်တစ်ခါ အမှိုက်လှည်းရင် 'ငါ ကျွန်ခံနေရတယ်' လို့ မတွေးနဲ့။ 'ငါ့စိတ်ထဲက ကိလေသာ အမှိုက်တွေကိုပါ တံမြက်စည်းနဲ့ လှည်းထုတ်နေတယ်' လို့ သဘောထားပြီး ရှုမှတ်ပါ။ အဲဒါဆို အန်တီက သန့်ရှင်းရေး လုပ်ရင်း ရဟန္တာတောင် ဖြစ်နိုင်တယ်" လို့ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Method #66 - Changing Perspective) ပေးလိုက်ပါတယ်။

အဲဒီနေ့ကစပြီး ဒေါ်နု ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။ သူ တံမြက်စည်း လှည်းတဲ့အခါ မျက်နှာ မငယ်တော့ဘူး။ စေတနာ သန့်သန့်နဲ့၊ သတိနဲ့ လှည်းတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ "ငါ သူများခိုင်းလို့ လုပ်ရတာ မဟုတ်ဘူး၊ ငါ့ကုသိုလ် ငါယူနေတာ" ဆိုတဲ့ "Autonomy" (ကိုယ်ပိုင် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်) ရသွားပါပြီ။ ဧည့်သည်တွေက အမှိုက်ပစ်ရင်တောင် သူက ပြုံးပြုံးလေးနဲ့ "ဘုရားမြေမှာ အမှိုက် မပစ်ရဘူးနော် သားတို့ သမီးတို့၊ ကုသိုလ် လျော့မယ်" လို့တောင် ပြန်ဆုံးမရဲလာတယ်။ သူ့ရဲ့ ဘဝက သန့်ရှင်းရေး ဝန်ထမ်းပါပဲ၊ ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ စိတ်ကတော့ "ကျွန်" ဘဝကနေ ကျွတ်လွတ်ပြီး "သခင်" စိတ်ပေါက်သွားပါပြီ။ ဒါဟာ လူ့အခွင့်အရေး မူဝါဒကို ဓမ္မနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့ အောင်ပွဲပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ကျွန်စနစ် အောက်မေ့ဖွယ် တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြရအောင်။ လောကမှာ သူတစ်ပါးရဲ့ နှိပ်စက်မှုကို ခံရတာ၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်မပိုင်ဘဲ တဏှာခိုင်းရာ လုပ်နေရတာ၊ ဘဝအဆက်ဆက် ကျွန်ခံခဲ့ရတာတွေ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" မည်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဒုက္ခရောက်အောင် တွန်းပို့နေတဲ့ သခင်ကြီးကတော့ "လိုချင်တယ်၊ စွဲလမ်းတယ်" ဆိုတဲ့ တဏှာ (သမုဒယသစ္စာ) ပါပဲ။ အဲဒီ တဏှာသခင်ကို တော်လှန်ပြီး၊ အနှောင်အဖွဲ့တွေ ကင်းစင်သွားတဲ့၊ လွတ်လပ်ငြိမ်းချမ်းတဲ့ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာဟာ "နိရောဓသစ္စာ" မည်ပါတယ်။ အဲဒီ လွတ်မြောက်မှုကို ရဖို့အတွက် သတိပဋ္ဌာန် တရား ပွားများခြင်း၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်စောင့်ကြည့်ခြင်း ဆိုတဲ့ ကျင့်စဉ်တွေဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ကျရောက်တဲ့ ကျွန်စနစ် အောက်မေ့ဖွယ်နေ့နဲ့ တော်လှန်ရေးနေ့တို့မှာ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး အတိတ်က ကျွန်ဘဝတွေကို သင်ခန်းစာယူပြီး၊ လက်ရှိ ဘဝမှာ တဏှာ့ကျွန် အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးစားကြပါ။ "ငါဟာ ဘယ်သူ့ကျွန်မှ မဟုတ်၊ ကံတရားရဲ့ ပိုင်ရှင်၊ ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ သခင် ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ နေ့စဉ် နေ့တိုင်း သတိ၊ ပညာ လက်ကိုင်ထားပြီး အေးချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။ ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ၊ အနှောင်အဖွဲ့ ဟူသမျှမှ လွတ်မြောက်ပြီး ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး ရောက်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၅ မတ် ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.