Day: 077 | ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ | လုံခြုံရေး တာဝန်ယူမှု (သတိပဋ္ဌာန်နှင့် လုံခြုံရေး စိတ်ပညာ) | ဇာတက၊ အာရက္ခ | Security

Day: 077 | ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ | လုံခြုံရေး တာဝန်ယူမှု (သတိပဋ္ဌာန်နှင့် လုံခြုံရေး စိတ်ပညာ) | ဇာတက၊ အာရက္ခ | Security

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၇) ရက်နေ့၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ ဓမ္မသဘင်ကို တက်ရောက်လာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး၊ မကြာမီ ကျရောက်တော့မယ့် "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပျော်ရွှင်မှုနေ့ (International Day of Happiness)" ကို ကြိုဆိုသော အားဖြင့်၊ မိမိတို့၏ ဘဝအိမ်ဂေဟာနှင့် စိတ်နှလုံးအိမ်များကို ဘေးအန္တရာယ် အပေါင်းမှ ကင်းဝေးအောင် လုံခြုံစွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ဘေးရန်ကင်းကွာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကကြီးမှာ လူတိုင်းဟာ ပျော်ရွှင်မှုကို လိုချင်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "လုံခြုံမှု (Security)" မရှိရင် ဘယ်လိုမှ မပျော်ရွှင်နိုင်ပါဘူး။ တိုက်ကြီးတွေ ဘယ်လောက်လှလှ၊ ခြံစည်းရိုး မခိုင်ရင် သူခိုးဝင်မှာ ကြောက်ရသလို၊ ကိုယ့်ရဲ့ ဘဝမှာလည်း စည်းစိမ်တွေ ဘယ်လောက်များများ "သတိ" ဆိုတဲ့ လုံခြုံရေး အစောင့်အရှောက် မရှိရင် "ကိလေသာ" ဆိုတဲ့ ဓားပြတွေ ဝင်ရောက်ပြီး ဒုက္ခပေးမှာ အသေအချာပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့မှာတော့ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကို အကောင်းဆုံး လုံခြုံရေး စနစ် ဘယ်လို တပ်ဆင်မလဲ ဆိုတာကို အကျယ်တဝင့် ဆွေးနွေးကြရအောင်။

ဒီတော့ကာ အင်မတန် အရေးကြီးလှတဲ့ ဒီတရားတော်ကို မနာယူခင်မှာ၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး လုံခြုံရေး စစ်ဆေးမှု (Security Check) ပြုလုပ်ပြီး ငြိမ်သက်အောင် ထားကြည့်ကြရအောင်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်သောင့်သက်သာ ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ ဒီကနေ့ဟာ "လုံခြုံရေး" နဲ့ ပတ်သက်နေတာမို့၊ မိမိတို့ရဲ့ နှာသီးဖျား တံခါးဝမှာ "သတိ (Mindfulness)" ဆိုတဲ့ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်းလေး တစ်ယောက်ကို တာဝန်ချထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ ဝင်လာတဲ့ လေကလေးကို ဝင်မှန်းသိ၊ ထွက်သွားတဲ့ လေကလေးကို ထွက်မှန်းသိအောင် စောင့်ကြည့်နေလိုက်ပါ။

 "အရှင်ဘုရား... လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်းလို စောင့်ကြည့်တယ် ဆိုတာ ဘယ်လိုမျိုးပါလဲ" တဲ့။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်း ကောင်းတစ်ယောက်ဟာ ဝင်လာတဲ့ လူတိုင်းကို လိုက်ပြီး စကားမပြောပါဘူး။ "ဒါ ဘယ်သူလဲ၊ အန္တရာယ် ရှိလား၊ မရှိလား" ဆိုတာကိုပဲ စစ်ဆေးတာပါ။ ထို့အတူပါပဲ၊ ရှုမှတ်နေတဲ့ ယောဂီဟာ ဝင်လေ ထွက်လေ နောက်ကို လိုက်ပါသွားစရာ မလိုပါဘူး။ "ဝင်လေ... သိတယ်၊ ထွက်လေ... သိတယ်" လို့ တံခါးဝကနေ မခွာဘဲ စောင့်ကြည့်နေရမှာပါ။ တကယ်လို့ "အတွေး" ဆိုတဲ့ ဧည့်သည် ဝင်လာရင် "မဝင်ရ" လို့ တားစရာ မလိုပါဘူး။ "အတွေး ဝင်လာတယ်" လို့ မှတ်တမ်းတင် (Note) လိုက်ရုံပါပဲ။ အဲဒီလို သတိနဲ့ စောင့်ကြည့်နေလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ မကောင်းတဲ့ အကုသိုလ် သူခိုးတွေဟာ အလိုလို ရှောင်ထွက်သွားကြပါလိမ့်မယ်။ ကဲ... သတိဆိုတဲ့ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်းလေးကို အိပ်မငိုက်စေဘဲ "သိတယ်... သိတယ်" လို့ နှိုးကြားစွာနဲ့ ဆက်လက် ရှုမှတ်နေလိုက်ပါ။

ကဲ... မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ သတိကင်းစခန်း ချထားပြီး တည်ငြိမ်သွားပြီ ဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ခေတ်သစ် လုံခြုံရေး နည်းပညာ (Modern Security Systems) နဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဇာတက ပါဠိတော်တွေမှာ ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "အာရက္ခ (စောင့်ရှောက်ခြင်း)" သဘောတရားတွေကို ချိန်ထိုးပြီး (Method #84) အလုပ်ခွင်ထဲ အထိ လက်တွေ့ကျကျ လေ့လာကြည့်ကြစို့။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ လုံခြုံရေး နည်းပညာ (Security Technology) မှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင်... အဆောက်အဦး တစ်ခုကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် "Defense in Depth" (အလွှာလိုက် ကာကွယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ မဟာဗျူဟာကို သုံးကြပါတယ်။ အပြင်စည်း ခြံစည်းရိုး ရှိမယ်၊ အဲဒီအထဲမှာ CCTV ကင်မရာတွေ ရှိမယ်၊ အဆောက်အဦး တံခါးမှာ Access Control (ဝင်ခွင့်ကတ်ပြား စစ်ဆေးခြင်း) ရှိမယ်၊ နောက်ဆုံး အခန်းထဲမှာ Motion Sensor (လှုပ်ရှားမှု အာရုံခံကိရိယာ) တွေ ရှိမယ်။ လုံခြုံရေး စနစ် ကောင်းတယ် ဆိုတာ တံခါးပိတ်ထားရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ "Monitoring (စောင့်ကြည့်ခြင်း)" နဲ့ "Response (တုံ့ပြန်ခြင်း)" ဆိုတဲ့ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းလုံး အလုပ်လုပ်နေမှ ပြည့်စုံတာပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... CCTV ကင်မရာတွေ ဘယ်လောက်ပဲ တပ်ထား တပ်ထား၊ မော်နီတာ ရှေ့မှာ ထိုင်ကြည့်နေတဲ့ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်းက အိပ်ပျော်နေရင် အလကားပါပဲ။ ဒါကို "Human Factor" (လူသား အကြောင်းတရား) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ Security Breach (လုံခြုံရေး ကျိုးပေါက်မှု) ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ နည်းပညာ ညံ့လို့ မဟုတ်ဘဲ၊ လူတွေရဲ့ "ပေါ့ဆမှု (Negligence)" ကြောင့် ဖြစ်ရတာပါ။ တံခါးသော့ မခတ်မိတာ၊ စိမ်းကားတဲ့ သူကို တံခါးဖွင့်ပေးမိတာ၊ သတိလက်လွတ် နေမိတာတွေကြောင့် သူခိုးဝင်တာပါ။ ဒါကြောင့် ခေတ်သစ် လုံခြုံရေး ပညာရှင်တွေက "Vigilance (အမြဲ မပြတ် နိုးကြားမှု)" ဟာ အကောင်းဆုံး လုံခြုံရေး ကိရိယာ ဖြစ်တယ်လို့ လက်ခံထားကြပါတယ်။

 စိတ်ပညာ (Psychology) အရ ပြောရရင်လည်း လူတစ်ယောက်ဟာ "လုံခြုံတယ်" လို့ ခံစားရမှ ဦးနှောက်ရဲ့ ဖန်တီးနိုင်စွမ်း (Prefrontal Cortex) က ကောင်းကောင်း အလုပ်လုပ်တာပါ။ အမြဲတမ်း စိုးရိမ်ပူပန်နေရရင် (Amygdala Hijack ဖြစ်နေရင်) ဘာအလုပ်မှ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းခွင် လုံခြုံရေး (Workplace Safety) နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှု (Psychological Safety) ဟာ ဒွန်တွဲနေပါတယ်။

ဒီတော့ သူတော်ကောင်းတို့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာက "နိုးကြားမှု (Vigilance) သည်သာ လုံခြုံရေး" လို့ အော်ဟစ်နေတဲ့ အချိန်မှာ၊ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ရှင် မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ ဇာတက အဋ္ဌကထာနဲ့ ဓမ္မပဒ ပါဠိတော်တွေမှာ "အပ္ပမာဒ (မမေ့မလျော့ခြင်း)" ဟာ သေခြင်းကင်းရာ နိဗ္ဗာန် တံခါးပေါက် ဖြစ်ပြီး၊ "ပမာဒ (ပေါ့ဆခြင်း)" ဟာ သေခြင်းရဲ့ လမ်းစ ဖြစ်တယ်လို့ အတိအကျ ဓာတ်ခွဲ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ရုပ်ဝတ္ထု လုံခြုံရေးထက်၊ စိတ်လုံခြုံရေး (Mental Security) ကို အဓိကထားပြီး "အာရက္ခ ကမ္မဋ္ဌာန်း" တွေကို ပေးသနားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုး ကြည့်ကြရအောင်...

ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက ပါဠိတော်မှာ "အာရက္ခ" နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဇာတ်တော်တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် "ကုရုဓမ္မ ဇာတ်" မှာ ဆိုရင် တံခါးမှူး (ဒွါရပါလ) တွေရဲ့ တာဝန်ကျေပွန်မှု အကြောင်းကို ဟောထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာ ရှုထောင့်က ကြည့်ရင်၊ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ မြို့ကြီး တစ်မြို့ (နဂရ) နဲ့ တူပါတယ်။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ တံခါးကြီး (၆) ပေါက် ရှိပါတယ်။ အဲဒီ တံခါးတွေကို စောင့်နေတဲ့ တံခါးမှူးကတော့ "သတိ (Sati)" ပါပဲ။

ပါဠိတော်မှာ "သတိ ဒေါဝါရိကော" (သတိသည် တံခါးမှူးနှင့် တူ၏) လို့ ဟောပါတယ်။ တံခါးမှူး အိပ်ပျော်နေရင်၊ သို့မဟုတ် တံခါးမှူးက လာဘ်စားပြီး သူခိုးကို ဖွင့်ပေးလိုက်ရင် တစ်မြို့လုံး (တစ်ဘဝလုံး) ပျက်စီးသွားမှာပါ။ "လောဘ" ဆိုတဲ့ သူခိုးက လာဘ်ထိုးပြီး ဝင်လာတတ်တယ်။ "ဒေါသ" ဆိုတဲ့ ဓားပြက အတင်း ဝင်လာတတ်တယ်။ "မောဟ" ဆိုတဲ့ သူလျှိုက ဧည့်သည်ယောင် ဆောင်ပြီး ဝင်လာတတ်တယ်။ ဒီရန်သူတွေကို တားဆီးဖို့အတွက် "သတိ" ဆိုတဲ့ CCTV နဲ့ "ပညာ" ဆိုတဲ့ စစ်ဆေးရေးမှူး (Inspector) အမြဲ ရှိနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် "သကဒါဂါမိမဂ်" (Once-Returner) အဆင့်ကို ရောက်သွားတဲ့ အရိယာ သူတော်ကောင်းတွေ ဆိုရင်၊ သူတို့ရဲ့ လုံခြုံရေး စနစ် (Security System) ဟာ အဆင့်မြှင့်တင်ပြီးသား ဖြစ်သွားပါပြီ။ သောတာပန် အဆင့်မှာ အပါယ်တံခါးကို ပိတ်နိုင်ခဲ့ပေမဲ့၊ ကာမဂုဏ် ခံစားမှုတွေ ရှိနေပါသေးတယ်။ သကဒါဂါမိ ဖြစ်သွားရင်တော့ "ကာမရာဂ" (Sensual Desire) နဲ့ "ဗျာပါဒ" (Ill-will) ဆိုတဲ့ အကြမ်းစား သူခိုးကြီးတွေကိုပါ အတော်အတန် ပိတ်ပင် တားဆီးနိုင်တဲ့ အဆင့်ကို ရောက်ရှိသွားပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ စိတ်တံခါးဝမှာ Motion Sensor တွေ တပ်ထားသလို၊ ရာဂ ဖြစ်မယ့် အာရုံ ဝင်လာတာနဲ့ Alarm မြည်ပြီး ချက်ချင်း ဖယ်ရှားနိုင်စွမ်း ရှိကြပါတယ်။

ဒီတော့ကား... ကိုယ့်ရဲ့ နေ့စဉ် လုပ်ငန်းခွင်မှာ၊ အိမ်မှာ နေထိုင်ရင်းနဲ့ စိတ်လုံခြုံရေးကို ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲ။ "အလုပ်ခွင် အတွင်း ကျင့်သုံးနည်း (Method #84)" ကို အသုံးပြုပြီး လက်တွေ့ ဝိပဿနာ အလုပ်ပေး ရှုကွက်ဘက်ကို ကူးကြရအောင်။

မိမိတို့ ရုံးမှာ၊ စက်ရုံမှာ၊ ဈေးဆိုင်မှာ အလုပ်လုပ်နေရင်းနဲ့ အာရုံတစ်ခုခု ဝင်လာတဲ့ အချိန်၊ ဥပမာ- ဖောက်သည် တစ်ယောက်က ဒေါသနဲ့ ဆဲဆိုလိုက်တဲ့ အချိန်၊ သို့မဟုတ် အလုပ်ရှင်က အပြစ်တင်လိုက်တဲ့ အချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ် လုံခြုံရေး စနစ် ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ ဆိုတာကို စောင့်ကြည့်ကြစို့။

၁။ Intruder Alert (ကျူးကျော်မှု သတိပေးချက်): နား (သောတဒွါရ) ကနေ ကြမ်းတမ်းတဲ့ အသံ (သဒ္ဒါရုံ) ဝင်လာပါတယ်။

၂။ Security Breach (လုံခြုံရေး ကျိုးပေါက်ခြင်း): သတိ (Sati) မရှိရင်၊ အဲဒီ အသံက တန်းပြီး နှလုံးသားထဲ ရောက်သွားတယ်။ "ငါ့ကို ဆဲတယ်" ဆိုတဲ့ ဒေါသ မီးတောက်ကြီး (Explosion) ချက်ချင်း ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါဟာ လုံခြုံရေး ကျိုးပေါက်သွားတာပါ။

ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာ လုံခြုံရေး စနစ် တပ်ဆင်ထားသူ ကတော့ ဒီလို မဟုတ်ပါဘူး။

၁။ Surveillance (စောင့်ကြည့်ခြင်း): အသံကြားတာနဲ့ "ကြားတယ်... ကြားတယ်" လို့ CCTV (သတိ) နဲ့ ဖမ်းလိုက်ပါတယ်။

၂။ Verification (စစ်ဆေးခြင်း): "ဒါ ဘာလဲ။ ဩော်... အသံလှိုင်း သက်သက်ပါလား။ ငါ့ကို ထိခိုက်စေနိုင်သလား။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှု မရှိပါလား" လို့ ပညာ (Wisdom) နဲ့ စစ်ဆေးလိုက်ပါတယ်။

၃။ Access Denied (ဝင်ခွင့် ငြင်းပယ်ခြင်း): အသံကို နားမှာတင် ရပ်ထားလိုက်ပြီး၊ စိတ်ထဲကို အကုသိုလ် အဖြစ် ဝင်ခွင့် မပေးပါဘူး။ "မကျေနပ်တဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်လာရင်လည်း 'ပူတယ်... ပူတယ်' လို့ ရှုမှတ်ပြီး ချက်ချင်း ဖျက်ဆီး (Deactivate) လိုက်ပါတယ်။"

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဗုံးခွဲမယ့်သူ ဝင်လာတာကို တံခါးဝကနေ စစ်ဆေးတွေ့ရှိပြီး ဗုံးဖြုတ်လိုက်သလိုပါပဲ။ ဒေါသ ဆိုတဲ့ ဗုံးဟာ အပြင်က လူက လာခွဲတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲကို ဝင်ခွင့်ပေးလိုက်မှ ပေါက်ကွဲတာပါ။ "ကြားတယ်... မကျေနပ်စိတ် ပေါ်တယ်... ပျက်တယ်" လို့ ရှုမှတ်လိုက်တာဟာ ဗုံးရဲ့ ဝါယာကြိုးကို ဖြတ်လိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ အထူး သတိပြုရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။  တရားအနှစ်သာရ အပိုဒ်ရေ ၂၃၁ (Verse 231) မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း "သကဒါဂါမိမဂ်" ဉာဏ်ကို ဆိုက်ရောက်သွားတဲ့ အရိယာ သူတော်စင်ကြီးတွေရဲ့ အမြင်မှာတော့ ဒီလို လုံခြုံရေး စနစ်ဟာ အလိုအလျောက် (Automated) ဖြစ်နေပါပြီ။ သူတို့ဟာ ရိုင်းစိုင်းတဲ့ စကားကို ကြားရင်တောင် "ငါ့ကို စော်ကားတယ်" လို့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ နဲ့ မယူဆတော့ပါဘူး။ "အသံနဲ့ နား တိုက်မိတာပဲ" လို့ ဓာတ်သဘောကို မြင်ပြီး၊ ဒေါသအကြမ်းစားကြီးတွေ (Patigha) ဖြစ်ခွင့် မရှိတော့ပါဘူး။ ဒါဟာ အဆင့်အမြင့်ဆုံး လုံခြုံရေးပါပဲ။

ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ ဆိုရင်... လက်တွေ့ အလုပ်ပေး အနေနဲ့ အလုပ်ခွင်မှာ တစ်ခုခု မြင်ရင်၊ ကြားရင် ချက်ချင်း မတုံ့ပြန်ပါနဲ့။ "Stop, Look, Listen" ဆိုတဲ့ ဘေးကင်းရေး ဆောင်ပုဒ်အတိုင်း၊ စိတ်ကို ခဏ ရပ်ပါ (Stop)။ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်ခံစားမှုကို ကြည့်ပါ (Look - Sati)။ ပြီးမှ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး တုံ့ပြန်ပါ (Listen - Panna)။ "ငါ စိတ်ဆိုးနေပြီ... ဒီစိတ်နဲ့ ပြောရင် မှားတော့မယ်" လို့ သိလိုက်တာနဲ့ အန္တရာယ် ကင်းသွားပါပြီ။

အဲဒီလို ရှုမှတ်နေရင်းနဲ့ နောက်တစ်ဆင့် တက်ပြီး သဿတဒိဋ္ဌိ (မြဲတယ်လို့ ယူဆတဲ့ အမြင်) ကို ဖြုတ်ကြစို့။ လာတိုက်ခိုက်တဲ့ အသံတွေ၊ ပြဿနာတွေဟာ အမြဲတမ်း ရှိနေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပေါ်လာပြီးရင် ပျောက်ကွယ်သွားမယ့် အရာ (အနိစ္စ) တွေပါပဲ။ "ဩော်... ရန်သူဆိုတာလည်း မမြဲ၊ ဒုက္ခဆိုတာလည်း မမြဲပါလား" လို့ မြင်လိုက်ရင် ကြောက်ရွံ့မှု သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ကျသွားပါပြီ။

ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (ပြတ်တောက်တယ်၊ အကြောင်းအကျိုး မရှိဘူးလို့ ယူဆတဲ့ အမြင်) ကို ဖြုတ်ဖို့ ဆိုရင်တော့... ဒီဘဝမှာ လုံခြုံရေး ကျိုးပေါက်ပြီး အကုသိုလ် လုပ်မိရင်၊ အဲဒီ အကုသိုလ်ကံက နောင်သံသရာ အဆက်ဆက် ဘေးဒုက္ခ ပေးဦးမယ်။ အခု သတိနဲ့ ထိန်းလိုက်ရင် နောင်သံသရာပါ လုံခြုံသွားမယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို နားလည်လိုက်ရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ အမြစ်ပြတ်သွားပါတယ်။

တရားရှုမှတ်ကာစမှာတော့ "ကြားရင် ကြားတယ်" လို့ ဆရာသမားတွေ ညွှန်ပြတဲ့ ဉာဏ်ကို မှီပြီး ပညတ်ကိုခွာကာ ပရမတ်ကို ရှုရပါတယ်။ ဉာဏ်ရင့်လာတဲ့ အခါမှာတော့ မိမိခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာအာရုံပဲ ဝင်လာ ဝင်လာ၊ တံခါးမှူးက တံခါးဖွင့်ပေးလိုက် ပိတ်လိုက် လုပ်သလို၊ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်တွေသာ ဖြစ်နေပါလားလို့ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ကွာကျသွားတဲ့ အချိန်မှာတော့၊ ဘယ်နေရာ ရောက်ရောက် စိတ်လုံခြုံမှု အပြည့်ရှိတဲ့ သူတော်ကောင်း ဖြစ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ပိုပြီး ပီပြင်သွားအောင် သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက် ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ပြတိုက်ကြီးရဲ့ လုံခြုံရေး ဌာနမှာ ကိုသူရ ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းသစ်လေး တစ်ယောက် ရှိပါတယ်။ တစ်ညမှာ ကိုသူရဟာ ညဆိုင်း တာဝန်ကျနေတုန်း၊ CCTV မော်နီတာတွေကို ကြည့်ရမယ့်အစား ဖုန်းပွတ်ပြီး ဂိမ်းဆော့ နေမိပါတယ်။ သူက "ဒီအချိန် ဘယ်သူမှ လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး" ဆိုတဲ့ "ပမာဒ (ပေါ့ဆမှု)" နဲ့ နေလိုက်တာပါ။

အဲဒီအချိန်မှာပဲ ပြတိုက်ရဲ့ နောက်ဖေးတံခါး တစ်ခုက အာရုံခံ ကိရိယာ (Sensor) တစ်ခုဟာ အလုပ်မလုပ်တော့ဘဲ မီးနီလင်းနေတာကို သူ သတိမထားမိလိုက်ပါဘူး။ တကယ်တော့ အဲဒါဟာ ကြောင်တစ်ကောင် ဝင်တိုးလို့ ဖြစ်သွားတာပါ။ သူခိုး မဟုတ်ပေမဲ့၊ လုံခြုံရေး စနစ်မှာ "Breach (ကျိုးပေါက်မှု)" ဖြစ်သွားပါပြီ။ မနက်ကျတော့ လုံခြုံရေး အရာရှိချုပ် ဦးလှိုင် နဲ့ ပြတိုက်တာဝန်ခံ ကိုမင်း တို့က စစ်ဆေးရေး ဝင်တဲ့အခါ ဒီကိစ္စကို တွေ့သွားပါတယ်။ ကိုသူရ ဟာ အကြီးအကျယ် ကြောက်လန့်ပြီး "ကျွန်တော်... ကျွန်တော် တစ်ခါတည်းပါ ဗျာ" လို့ တောင်းပန်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ကိုမင်းရဲ့ ကိုင်တွယ်ပုံက ထူးခြားပါတယ်။ သူက ကိုသူရကို အလုပ်ထုတ်ပစ်လိုက်လို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ အခြေခံ စည်းမျဉ်း မူဝါဒ အမှတ် ၁၃၊ အပိုဒ်ခွဲ ၁၃.၂ (Pol 13, Art 13.2) ကို အကျယ်ချဲ့ပြီး သွန်သင် ဆုံးမပါတယ်။ ဒီမူဝါဒက "လုံခြုံရေး တာဝန်ရှိသူများ၏ သတိဝီရိယနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်မှု" အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုမင်းက ကိုသူရကို ခေါ်ပြီး ပြောပါတယ်။ "ကိုသူရ... မင်း မနေ့ညက အိပ်ပျော်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ မင်းရဲ့ မျက်စိက ပွင့်နေတယ်။ ဒါပေမဲ့ မင်းရဲ့ 'သတိ' က အိပ်ပျော်နေတာ။ အပြင်က တံခါး ပွင့်နေတာကို မမြင်တာက ပြဿနာ သေးတယ်။ မင်းရဲ့ စိတ်တံခါး ပွင့်နေပြီး 'ပေါ့ဆမှု' ဆိုတဲ့ သူခိုး ဝင်နေတာကို မသိလိုက်တာက ပြဿနာ ကြီးတယ်။ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်း ဆိုတာ အပြင်ရန်သူကို ကြည့်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုယ်ပါ အမြဲ စောင့်ကြည့်နေရမယ် (Internal Monitoring)" လို့ ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်ပြီး ရှင်းပြပါတယ်။

ကိုမင်းက ဆက်ပြီး မူဝါဒ (Pol 13, Art 13.2) ကို အကျယ်ချဲ့ပြောပြပါတယ်။ "ငါတို့ ပြတိုက်ရဲ့ Policy က 'Zero Trust' ပဲ။ ဘယ်အရာကိုမှ ပေါ့ပေါ့ဆဆ မယုံရဘူး။ မင်းရဲ့ စိတ်ကိုလည်း မယုံနဲ့။ 'ဘာမှ မဖြစ်ပါဘူး' ဆိုတဲ့ အတွေး ဝင်လာရင်၊ အဲဒါ မောဟ (Delusion) ပဲ။ အဲဒီ အတွေးကို ချက်ချင်း ဖမ်းချုပ်ရမယ်။ နောက်တစ်ခါ တာဝန်ကျရင် မော်နီတာကို ကြည့်ရင်း 'မြင်တယ်... မြင်တယ်... သိတယ်... သိတယ်' လို့ ဝိပဿနာပါ တွဲမှတ်ပါ။ ဒါဆိုရင် မင်း ဘယ်တော့မှ မငိုက်တော့ဘူး" လို့ လက်တွေ့ကျကျ သင်ကြားပေးလိုက်ပါတယ်။

ဒီဖြစ်စဉ် "Case-2477" ပြီးတဲ့ နောက်မှာတော့ ကိုသူရဟာ ပြတိုက်မှာ အနိုးကြားဆုံး လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်း ဖြစ်လာပါတယ်။ သူဟာ CCTV ကို ကြည့်ရင်း တရားမှတ်တဲ့ အလေ့အကျင့် ရသွားလို့၊ အလုပ်လည်း ပြီး၊ ကုသိုလ်လည်း ရ၊ စိတ်လည်း ငြိမ်းချမ်းတဲ့ ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်သွားပါတော့တယ်။ ပြတိုက်ကြီးလည်း သူ့ကြောင့် ပိုပြီး လုံခြုံ စိတ်ချရတဲ့ နေရာဌာန ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ...။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ လုံခြုံရေး တာဝန်ယူမှုနဲ့ သတိပဋ္ဌာန် အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။ လောကကြီးမှာ ပေါ့ဆမှုကြောင့် ဘေးဒုက္ခ ကြုံရတာ၊ အန္တရာယ်တွေ ကြားမှာ ကြောက်ရွံ့ နေရတာ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" တွေချည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒီလို ဒုက္ခရောက်အောင် တွန်းပို့နေတဲ့ "ဘာမှ မဖြစ်ပါဘူး" ဆိုတဲ့ ပေါ့ဆမှု (မောဟ)၊ အပျော်အပါး မက်တဲ့ တဏှာ တရားတွေဟာ ဒီဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

အဲဒီလို ပေါ့ဆမှုတွေ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတွေ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီး၊ သတိတရားနဲ့ လုံခြုံအေးချမ်းသွားတဲ့ အခါ ရရှိလာတဲ့ ဓာတ်သဘောဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက် ဝင်လာတဲ့ အာရုံတိုင်းကို "သိတယ်၊ မြင်တယ်၊ ပျက်တယ်" လို့ တံခါးမှူးပမာ စောင့်ကြည့်ပြီး အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုမှတ်ပွားများနေတဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ် လမ်းကြောင်းကြီးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ သစ္စာလေးပါး စိုက်သွားပြီ၊ ကိုက်ညီသွားပြီ ဆိုရင်တော့ တို့တစ်တွေရဲ့ သန္တာန်မှာ အန္တရာယ်ကင်း ဘေးရှင်းပြီး နိဗ္ဗာန် ရွှေပြည်ကြီးကို လုံခြုံစွာ ရောက်ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတော့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပြင်ပ လုံခြုံရေး ဘယ်လောက် ကောင်းကောင်း၊ ကိုယ့်စိတ်လုံခြုံရေး မရှိရင် အလကားပါပဲ။ "သတိ" ကို အကောင်းဆုံး လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်း အဖြစ် ခန့်ထားပြီး၊ မိမိတို့ရဲ့ ဘဝအိမ်ဂေဟာကို အကုသိုလ် သူခိုးများ မဝင်ရောက်နိုင်အောင် နေ့ညမပြတ် စောင့်ရှောက်သွားကြပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ၊ ပေါ့ဆခြင်း ကင်းဝေးပြီး သတိတရားဖြင့် ဘဝကို လုံခြုံစွာ တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းအေး၍ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး ရောက်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၇ မတ် ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.