Day: 123 | ၂ မေ ၂၀၂၄ | တူနာငါးနှင့် သမုဒ္ဒရာ (သမုဒ္ဒရာ ဂေဟစနစ်နှင့် ကာယဝိညာဏ်) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ မစ္ဆ (ငါး) | Marine Biology

Day: 123 | ၂ မေ ၂၀၂၄ | တူနာငါးနှင့် သမုဒ္ဒရာ (သမုဒ္ဒရာ ဂေဟစနစ်နှင့် ကာယဝိညာဏ်) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ မစ္ဆ (ငါး) | Marine Biology

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ (၂) ရက်နေ့၊ ကမ္ဘာ့တူနာငါးနေ့ (World Tuna Day) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုနေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ သမုဒ္ဒရာထဲက သက်ရှိသတ္တဝါလေးတွေ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းကြပါစေ၊ သဘာဝသယံဇာတတွေ တည်တံ့ပြီး ကမ္ဘာကြီး ကျန်းမာပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောမီ၊ တရားမနာမီမှာ ဒီနေ့ဟောကြားမယ့် "သမုဒ္ဒရာနှင့် ရေ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ခဏလောက် အေးချမ်းသွားအောင် "အာပေါကသိုဏ်း" (Water Kasina) လေး စီးဖြန်းကြည့်ရအောင်။ မျက်စိကို မှိတ်လိုက်ပါ။ မျက်စိထဲမှာ ကျယ်ပြောလှတဲ့ သမုဒ္ဒရာကြီးကို ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ အဆုံးမမြင်နိုင်တဲ့ ရေပြင်ကြီးရဲ့ အေးမြမှု၊ ကြည်လင်မှု၊ စီးဆင်းမှု သဘောကို အာရုံပြုပါ။ "ရေ... ရေ... ရေ..." (သို့မဟုတ်) "အာပေါ... အာပေါ... အာပေါ" လို့ စိတ်ထဲကနေ ရေတွက်ရင်း ပူလောင်မှုတွေကို ရေနဲ့ ဆေးချလိုက်သလို သဘောထားပြီး (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ ရှုမှတ်လိုက်ကြရအောင်...။

ကဲ... စိတ်ကလေး အတော်အတန် ငြိမ်သက်အေးမြသွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ "Marine Biology" (သမုဒ္ဒရာ ဇီဝဗေဒ) ဘက်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဓမ္မမျက်လုံးနဲ့ လှမ်းကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့တူနာငါးနေ့ ဖြစ်တဲ့အတွက် တူနာငါး (Tuna) တွေရဲ့ သဘာဝကို လေ့လာကြည့်ရင် သံဝေဂရစရာ ကောင်းလှပါတယ်။ တူနာငါးဆိုတာ ရေထဲက ဖော်မြူလာဝမ်း (Formula 1) ပြိုင်ကားတွေပါပဲ။ သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းပုံ (Anatomy) ဟာ ရေစီးကြောင်းကို ခွင်းပြီး အမြန်ဆုံး သွားနိုင်အောင် တည်ဆောက်ထားပါတယ်။ ထူးခြားတာက သူတို့ဟာ တခြားငါးတွေလို မဟုတ်ဘဲ "Warm-blooded" (သွေးနွေးသတ္တဝါ) တွေ ဖြစ်ကြတယ်။ ဒါကြောင့် ရေခဲလောက်အောင် အေးတဲ့ ပင်လယ်ရေနက်ပိုင်းမှာတောင် သူတို့ရဲ့ ကြွက်သားတွေကို အလုပ်ပေးပြီး အမဲလိုက်နိုင်ကြတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တူနာငါးတွေမှာ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ "ဒုက္ခ" တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ သူတို့ဟာ အသက်ရှင်ဖို့အတွက် "ရပ်နားလို့ မရခြင်း" ပါပဲ။ သိပ္ပံလို "Ram Ventilation" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပါးဟက်ထဲကို ရေဝင်ပြီး အောက်ဆီဂျင်ရဖို့အတွက် သူတို့ဟာ မရပ်မနား ကူးခတ်နေရတယ်။ အိပ်နေရင်တောင် ကူးနေရတယ်။ လှုပ်ရှားမှု ရပ်လိုက်တာနဲ့ အသက်ရှူရပ်ပြီး သေဆုံးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို ကြည့်ရင် တူနာငါးဘဝဟာ ဘယ်လောက် ပင်ပန်းလိုက်မလဲဆိုတာ စဉ်းစားသာ ကြည့်ကြပါတော့။ "အနားယူခွင့် မရှိတဲ့ ဘဝ" ဆိုတာ ဒါပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ မောင်းနေတဲ့ ကားတစ်စီးဟာ စက်ရပ်လိုက်တာနဲ့ ပေါက်ကွဲသွားမယ်လို့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ဆီဖြည့်ဖို့လည်း မရပ်ရဘူး၊ အိပ်ဖို့လည်း မရပ်ရဘူး၊ ထာဝရ မောင်းနေရမယ်ဆိုရင် အဲဒီ ကားမောင်းသမား ဘယ်လောက် စိတ်ဆင်းရဲလိုက်မလဲ။ တူနာငါးတွေရဲ့ ဘဝက အဲဒီလိုပါပဲ။ ရေထဲမှာ လွတ်လပ်တယ် ထင်ရပေမဲ့ တကယ်တမ်းကျတော့ "ခန္ဓာဝန်" ဆိုတဲ့ ယန္တရားကြီး လည်ပတ်ဖို့အတွက် တစ်သက်လုံး ရုန်းကန်နေရတာပါ။ ဒါဟာ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူတဲ့ "သင်္ခါရဒုက္ခ" (Suffering of Conditioned Existence) အစစ်ပါပဲ။ ပြုပြင်စီရင်နေရတာ၊ မရပ်မနား အားထုတ်နေရတာကိုက ဆင်းရဲခြင်း တစ်မျိုးပါပဲ။

ကဲ... သိပ္ပံဘက်ကနေ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်ဘက်ကို ကူးပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဥဒါန်းပါဠိတော်နဲ့ ဇာတ်တော်တွေမှာ "မစ္ဆ" (Maccha) လို့ခေါ်တဲ့ ငါးတွေအကြောင်း ဟောကြားထားတာတွေ ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် "မစ္ဆဇာတ်" မှာဆိုရင် ဘုရားလောင်းဟာ ငါးမင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ရေတွေခမ်းခြောက်ပြီး ငါးတွေ သေကျေပျက်စီးမယ့် ဘေးနဲ့ ကြုံရတဲ့အခါ ဘုရားလောင်း ငါးမင်းကြီးက "သစ္စာပြု" ပြီး မိုးရွာချပေးခဲ့ရဖူးပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဘုရားရှင် ပေးလိုတဲ့ အဓိက သ၀ဏ်လွှာကတော့ "ဩကာသလောက" (Okasa Loka) ဆိုတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးရင် "သတ္တလောက" (Satta Loka) ဆိုတဲ့ သက်ရှိတွေလည်း ဒုက္ခရောက်ရတယ် ဆိုတာပါပဲ။

ပါဠိတော်မှာ "မစ္ဆေဝ ဩဒကေ ခီဏေ" ဆိုတဲ့ စကားရပ် ရှိပါတယ်။ "ရေကုန်သွားသော အိုင်အပျက်၌ ငါးတို့သည် တဖျပ်ဖျပ် လူးလှိမ့် ခံစားရသကဲ့သို့" တဲ့။ ဒီစကားဟာ အလွန် လေးနက်ပါတယ်။ ငါးဆိုတာ ရေရှိမှ ရှင်သန်နိုင်တယ်။ ရေ (Water) ဟာ ငါးရဲ့ "အာယတန" (Base) ပါပဲ။ ထို့အတူပါပဲ... လူတွေဟာလည်း "တဏှာ" (Craving) ဆိုတဲ့ ရေလေး ရှိနေလို့သာ သံသရာထဲမှာ ပျော်မွေ့နေကြတာ။ အဲဒီ တဏှာရေ ခမ်းခြောက်သွားတဲ့ တစ်နေ့ကျရင်၊ (သို့မဟုတ်) သေခါနီး ဆဲဆဲ အချိန်ကျရင် ငါးတွေ ရေနည်းလို့ လူးလှိမ့်ရသလိုမျိုး၊ လူတွေလည်း အာရုံတွေ ပျောက်ဆုံးပြီး လူးလှိမ့်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ပိုက်ကွန်မိနေတဲ့ ငါးတစ်ကောင်ကို ကြည့်ပါ။ ရေထဲမှာ ရှိနေသေးပေမဲ့ သူဟာ လွတ်လပ်ခွင့် မရှိတော့ပါဘူး။ ထို့အတူပါပဲ... ငါးဖြစ်ရတာဟာ "ကံ" (Kamma) ကြောင့် ဖြစ်ပေမဲ့၊ တံငါသည်ရဲ့ ပိုက်ကွန်မိတာ၊ တူနာငါးသေတ္တာ စက်ရုံ ရောက်သွားတာတွေက "ဝဋ်" (Vipaka) တွေပါပဲ။ အကုသိုလ်ကံ တစ်ခုခုကြောင့် တိရစ္ဆာန်ဘဝ ရောက်သွားရင် ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ကိုယ့်အတွက် ဒုက္ခပြန်ပေးတတ်ပါတယ်။ တူနာငါးက အရသာရှိလေလေ၊ လူတွေ ဖမ်းချင်လေလေ၊ သူ သေဖို့ ပိုနီးစပ်လေလေပါပဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ အသားက ကိုယ့်ရဲ့ ရန်သူ ဖြစ်နေတာပါ။

သိပ္ပံပညာနှင့် ပါဠိတော်လာ သဘောတရားတွေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီးပြီဆိုတော့... အခု အပိုင်းမှာတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဉာဏ်နဲ့ ငုပ်လျှိုးပြီး "ကာယဝိညာဉ်" (Body Consciousness) ဆိုတဲ့ အသိစိတ် ဖြစ်ပေါ်ပုံကို ဝိပဿနာရှုကွက်နဲ့ အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ရှုကွက်က "ကာယဝိညာဏဓာတ်" ဖြစ်ပါတယ်။ တူနာငါးတွေ ရေထဲမှာ ကူးခတ်နေသလိုပဲ၊ သူတော်ကောင်းတို့လည်း လောကဓံ လေလှိုင်းတွေကြားမှာ ရုန်းကန် လှုပ်ရှားနေကြရတာ မဟုတ်လား။

အဘိဓမ္မာသဘောအရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် "ရေကူးတယ်" ဆိုတာ ဘာလဲ။

ပထမဆုံး "ကူးချင်တဲ့စိတ်" (Citta) ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီစိတ်က ခန္ဓာကိုယ်မှာရှိတဲ့ ဝါယောဓာတ် (Wind Element) ကို လှုံ့ဆော်လိုက်တယ်။ ဝါယောဓာတ်ကြောင့် လက်တွေ၊ ခြေထောက်တွေ (ရုပ်တရားတွေ) က ရေကို တွန်းကန် (Push) လိုက်တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ရေရဲ့ ပထဝီသဘော (Thrust/Resistance) နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ပထဝီသဘောတို့ ထိတွေ့မှု "ဖဿ" (Phassa) ဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒီ ထိတွေ့မှုကို "အေးတယ်၊ တင်းတယ်၊ တွန်းကန်တယ်" လို့ သိလိုက်တာက "ကာယဝိညာဉ်" (Body Consciousness) ပါပဲ။

ပုံမှန်လူတွေကတော့ "ငါ ကူးနေတယ်၊ ငါ ရေချိုးနေတယ်" လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" (Personality View) ပါ။

ဝိပဿနာ ယောဂီကတော့ ဒီလို မရှုပါဘူး။

"ရေ (အာပေါ/ပထဝီ) နဲ့ ကိုယ်ကောင် (ပသာဒရုပ်) တိုက်ဆိုင်လို့ သိစိတ် (ဝိညာဉ်) ပေါ်လာတာပါလား" လို့ အကြောင်းအကျိုးကိုပဲ မြင်အောင် ကြည့်ပါတယ်။

တူနာငါးတစ်ကောင် ရေထဲမှာ လျှပ်စီးလက်သလို ပြေးလွှားနေတာကို ကြည့်ပြီး "သူ့မှာ ငါ ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိပါလား၊ ရုပ်နာမ်စွမ်းအင်တွေ အရှိန်အဟုန်နဲ့ မောင်းနှင်နေတာ (Kinetic Energy) သက်သက်ပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။ ငါးရဲ့ ကိုယ်ထဲမှာလည်း "ငါ" မရှိသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ကိုယ်ထဲမှာလည်း "ငါ" မရှိပါဘူး။ ရှိတာက မရပ်မနား ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ "ရုပ်ဖြစ်စဉ်" နဲ့ "နာမ်ဖြစ်စဉ်" မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ရေငုပ်သင်္ဘော (Submarine) တစ်စင်းကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။

ရေငုပ်သင်္ဘောကြီး ရေအောက်မှာ သွားနေတာဟာ သူ့အလိုလို သွားနေတာလား။ မဟုတ်ပါဘူး။ စက်ခန်းထဲက အင်ဂျင်တွေ လည်ပတ်မှု၊ ပန်ကာတွေရဲ့ တွန်းကန်မှု၊ ရေဖိအားကို ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ သံမဏိကိုယ်ထည်တွေရဲ့ ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်မှု (System Integration) ကြောင့်သာ သွားနေတာပါ။ သင်္ဘောကပ္ပတိန်က "ငါသွားနေတယ်" လို့ ပြောရင် အမှန်ပါ့မလား။ မမှန်ပါဘူး။ "စနစ်ကြီး မောင်းနှင်နေတာ" သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... "ငါ" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ ခန္ဓာငါးပါးဆိုတဲ့ စက်ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေတာကို "ငါ" လို့ အထင်မှားပြီး သိမ်းပိုက်ထားမိလို့သာ "ငါနာတယ်၊ ငါပင်ပန်းတယ်" ဆိုပြီး ဒုက္ခရောက်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၃၂) မှာ လာရှိတဲ့ "သီလ" (Sila) ဆိုတဲ့ အကာအကွယ်အကြောင်းကို ဆက်စပ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ပုဒ်ရေ (၃၂) မှာ ရှစ်ပါးသီလ (Uposatha Sila) စောင့်ထိန်းခြင်းရဲ့ အကျိုးကို ညွှန်းဆိုထားပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာထဲမှာ ငါးကြီးက ငါးငယ်ကို စားတယ်ဆိုတာ သဘာဝနိယာမ (Law of the Jungle) ဖြစ်ပေမဲ့၊ လူ့ဘုံမှာတော့ အဲဒီလို အားကြီးသူက အားနည်းသူကို နိုင်ထက်စီးနင်း လုပ်တာဟာ "အကုသိုလ်" ဖြစ်ပါတယ်။ တူနာငါးတွေဟာ သူတို့ထက်ငယ်တဲ့ ငါးတွေကို စားသလို၊ သူတို့ထက်ကြီးတဲ့ ငါးမန်းတွေရဲ့ စားခြင်းကိုလည်း ခံရတယ်။ ဒါဟာ သံသရာရဲ့ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ "ဘေး" (Danger) ပါပဲ။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သီလဆိုတာ ဒီသံသရာ သမုဒ္ဒရာကြမ်းကြီးထဲမှာ ကိုယ့်ကို ဘေးမထိအောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ "ရေငုပ်ဝတ်စုံ" (Diving Suit) နဲ့ တူပါတယ်။ ရေဖိအားတွေ၊ အအေးဒဏ်တွေ၊ အဆိပ်ရှိတဲ့ သတ္တဝါတွေရဲ့ ရန်ကနေ ကာကွယ်ဖို့အတွက် ရေငုပ်သမားက ဝတ်စုံဝတ်ရသလို၊ အပါယ်ဘေး၊ ဝဋ်ဘေးတွေကနေ လွတ်ကင်းဖို့အတွက် "သီလ" ဆိုတဲ့ ဝတ်စုံကို ဝတ်ထားရပါမယ်။ အထူးသဖြင့် "ပါဏာတိပါတ" (Panatipata) ဆိုတဲ့ သူတစ်ပါးအသက် သတ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်တာဟာ ကိုယ့်အသက်ကို ပြန်ကာကွယ်ရာ ရောက်ပါတယ်။ "သူ့အသက်ကို ကိုယ်မသတ်ရင်၊ ကိုယ့်အသက်ကိုလည်း သူများမသတ်ဘူး" ဆိုတဲ့ ကံနိယာမ (Karmic Law) ဟာ သမုဒ္ဒရာ ဥပဒေထက် ပိုမှန်ကန် တိကျပါတယ်။

ဒီသီလရဲ့ တန်ဖိုးကို ပိုပြီး ပေါ်လွင်စေဖို့အတွက် Hswagata ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့  ဇာတ်လမ်း (Case-2523) လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက "သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး မူဝါဒ" (Policy 27) နဲ့ "သတ္တဝါတွေအပေါ် ထားရှိတဲ့ စေတနာအမှား" အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

တစ်နေ့သော တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေခင်းတစ်ခုမှာပေါ့။ ပြတိုက်ရဲ့ ဥယျာဉ်မှူး ဦးဘချစ်တစ်ယောက် ရုံးခန်းထဲကို အမောတကော ပြေးဝင်လာတယ်။

"ဆရာကြီး... ဆရာကြီး... မြန်မြန် လိုက်ခဲ့ပါဦး။ ဟိုမှာ ဧည့်သည်တစ်ယောက် ရေကန်ထဲကို ငါးတွေ လွှတ်နေလို့၊ ကျွန်တော် တားတာလည်း မရဘူး"

တာဝန်ကျ အရာရှိဖြစ်တဲ့ ဒေါ်မြတ်နိုးက "ဟာ... ငါးလွှတ်တာ ကောင်းတာပဲ ဦးဘချစ်ရဲ့၊ ဘာဖြစ်လို့ တားနေရတာလဲ" လို့ မေးလိုက်တယ်။

"မဟုတ်ဘူး ဆရာမကြီးရေ... သူလွှတ်နေတာ ရွှေငါးတွေ မဟုတ်ဘူး။ 'အာဖရိက ငါးခူ' (African Catfish) တွေ ဗျ။ အဲဒါတွေ လွှတ်လိုက်ရင် ကန်ထဲက ကြာပင်တွေရော၊ ရှိပြီးသား ငါးမျိုးရင်းတွေရော အကုန် ပြောင်ကုန်မှာ"

ဒေါ်မြတ်နိုးလည်း အခြေအနေ မဟန်မှန်းသိတော့ ချက်ချင်း လိုက်သွားတယ်။ ကန်ဘောင်ပေါ်မှာ ခပ်ဝဖြိုးဖြိုး ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ပုံးတစ်ပုံးကို ကိုင်ပြီး ငါးတွေကို ရေထဲ လောင်းချဖို့ ပြင်နေတယ်။ သူ့မျက်နှာကတော့ ကုသိုလ်ရတော့မယ်ဆိုပြီး ပီတိတွေ ဖြာနေတာပေါ့။

ဒေါ်မြတ်နိုးက အနားကပ်သွားပြီး "ခဏ... ခဏလေးပါ ရှင်။ ဒကာကြီး... ဒီငါးတွေကို မလွှတ်ပါနဲ့ဦး" လို့ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး တားလိုက်တယ်။

ဒကာကြီးက မျက်နှာပျက်သွားတယ်။ "ဘာလို့လဲ ဗျ။ ကျုပ်က ဒီနေ့ တူနာငါးနေ့မို့လို့ ဇီဝိတဒါန ဘေးမဲ့ လာပေးတာ။ ခင်ဗျားတို့က ကုသိုလ်ပြုတာကို တားဆီးချင်တာလား။ ငရဲကြီးမယ်နော်" ဆိုပြီး အသံမာမာနဲ့ ပြန်ပြောတယ်။

ဒီတော့ ဒေါ်မြတ်နိုးက ပြုံးပြီး ရှင်းပြတယ်။

"ဒကာကြီး စေတနာကို နားလည်ပါတယ်ရှင်။ သာဓုလည်း ခေါ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပညာပါဖို့လည်း လိုသေးတယ်လေ။ ဒီငါးတွေက 'Alien Species' (ဒေသရင်းမဟုတ်သော မျိုးစိတ်) တွေ ဖြစ်နေတယ်။ သူတို့ကို ဒီကန်ထဲ လွှတ်လိုက်ရင် ရှိပြီးသား ငါးအသေးလေးတွေကို သူတို့က အကုန် ပြန်စားပစ်လိမ့်မယ်။ အဲဒီတော့ ဒကာကြီးက ငါး (၁၀) ကောင်ကို အသက်ကယ်လိုက်ပေမဲ့၊ နောက်ထပ် ငါး (၁၀၀၀) လောက် အသတ်ခံလိုက်ရသလို ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။ အဲဒါဆိုရင် ပါဏာတိပါတ ကံပါ ထပ်ပြီး ထိုက်သွားနိုင်တယ်နော်"

ဒကာကြီးက အံ့သြသွားတယ်။ "ဟေ... ဟုတ်လား။ ကျုပ်က အဲဒါတွေ နားမလည်ပါဘူးဗျာ။ ငါးသည်က ကုသိုလ်ရတယ်ဆိုလို့ ဝယ်လာတာ"

ဒေါ်မြတ်နိုးက သူ့ကို Policy 27, Art 27.2 (Ecosystem Protection) စာရွက်လေး ထုတ်ပြရင်း ဆက်ပြောတယ်။

"ဒီမှာ ကြည့်ပါ ဒကာကြီး။ ပြတိုက်က သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းက သဘာဝဂေဟစနစ် မပျက်စီးအောင် ကာကွယ်ဖို့ပါ။ တကယ့် ဇီဝိတဒါနဆိုတာ သတ္တဝါတွေကို ဘေးမဲ့ပေးတာ မှန်ပေမဲ့၊ သူတို့ ရှင်သန်နိုင်မယ့် နေရာမှန်ကို ရွေးပေးတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ဒကာကြီး လှူချင်ရင် ဒီငါးတွေကို သူတို့နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ မွေးမြူရေးကန် တစ်ခုခုမှာ သွားလွှတ်ပေးပါလား။ ဒီမှာတော့ ကြာပန်းတွေနဲ့ ငါးလေးတွေ ငြိမ်းချမ်းနေပါစေတော့"

အဲဒီကျမှ ဒကာကြီးလည်း သဘောပေါက်သွားပြီး "သြော်... ကျုပ်က စေတနာပဲ ရှိပြီး ပညာမပါခဲ့ဘူးကိုး။ ကျေးဇူးပါပဲ ဆရာမရယ်။ တော်ကြာနေ ကုသိုလ်လုပ်ရင်း အကုသိုလ် ဖြစ်တော့မလို့" ဆိုပြီး ငါးပုံးကို ပြန်သယ်သွားပါတော့တယ်။

တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "ငါလုပ်ရင် ကုသိုလ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲ (Atta) နဲ့ လုပ်တာထက်၊ "အကျိုးရှိမရှိ" (Benefit) ဆိုတဲ့ ပညာ (Panna) နဲ့ ဆင်ခြင်ပြီး လုပ်တာက ပိုမွန်မြတ်ပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာထဲမှာ တူနာငါးတွေ လမ်းကြောင်းမှန်မှ အသက်ရှင်သလို၊ ကုသိုလ်ပြုရာမှာလည်း နည်းလမ်းမှန်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "တူနာငါးနှင့် သမုဒ္ဒရာ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။

သမုဒ္ဒရာထဲမှာ မရပ်မနား ကူးခတ်နေရတဲ့ တူနာငါးတွေရဲ့ ဘဝ၊ ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေရတဲ့ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာဘဝသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။

အဲဒီ ဘဝကို တွယ်တာပြီး လိုချင်တပ်မက်နေတဲ့ တဏှာ၊ အာရုံခံစားချင်တဲ့ လောဘသည် "သမုဒယသစ္စာ"။

တဏှာရေ အလျဉ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး၊ ခန္ဓာဝန်ကို ချကာ ငြိမ်းအေးသွားခြင်းသည် "နိရောဓသစ္စာ"။

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးဖို့အတွက် သီလကို လုံခြုံအောင်ထိန်း၊ သမာဓိကို တည်အောင်လုပ်၊ ပညာနဲ့ ခန္ဓာကို ရှုမှတ်ခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါပေတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း သံသရာဆိုတဲ့ သမုဒ္ဒရာပြင်ကျယ်ကြီးထဲမှာ ကူးခတ်နေကြရတဲ့ ခရီးသည်တွေ ဖြစ်ကြတဲ့အလျောက်၊ သီလဆိုတဲ့ ဖောင်၊ ပညာဆိုတဲ့ တက်မ ကို ကိုင်စွဲပြီး နိဗ္ဗာန်ဆိုတဲ့ ကမ်းတစ်ဖက်ကို ဘေးကင်းစွာ ကူးခတ်ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ။

ဒီနေ့ ကမ္ဘာ့တူနာငါးနေ့မှာ သဘာဝတရားကို ချစ်မြတ်နိုးကြပြီး၊ သက်ရှိသတ္တဝါ အားလုံးအပေါ် မေတ္တာထားနိုင်ကြပါစေ၊ သမုဒ္ဒရာကြီး သန့်ရှင်းသလို စိတ်နှလုံးလည်း သန့်ရှင်းကြည်လင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂ မေ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.