Day: 063 | ၀၃ မတ် ၂၀၂၄ | တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နေ့ (တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ကံ) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ မေတ္တာ | Wildlife Conservation
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော သဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်နေ့၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ ကမ္ဘာ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နေ့ အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး၊ ကမ္ဘာမြေပေါ်မှာ အတူတကွ နေထိုင်ကြတဲ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် သတ္တဝါလေးတွေကအစ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ဘေးကင်းလုံခြုံကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကကြီးမှာ လူသားတွေချည်းပဲ သီးသန့် အသက်ရှင်နေထိုင်လို့ မရပါဘူး။ ငါတို့နဲ့အတူ သံသရာ ခရီးကြမ်းကြီးကို အတူတူ ဖြတ်သန်းနေကြတဲ့ သတ္တဝါတွေ အားလုံးဟာ တစ်နည်းမဟုတ် တစ်နည်း ဆက်စပ်နေကြတာချည်းပါပဲ။
ဒီတော့ကာ တရားတော်ကို မနာယူခင်မှာ အရင်ဆုံး မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်အောင် ထားကြည့်ကြရအောင်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်သောင့်သက်သာ ထားပြီး မျက်စိလေး မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ ဝင်လာတဲ့ လေကလေးကို ဝင်မှန်းသိ၊ ထွက်သွားတဲ့ လေကလေးကို ထွက်မှန်းသိအောင် သတိလေး ကပ်ထားလိုက်ပါ နော်။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ ဆိုရင်၊ ဒီကနေ့နဲ့ အင်မတန် ဆီလျော်တဲ့ "မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း" ကို ပွားများကြည့်ကြစို့။ မိမိရဲ့ နှလုံးသားထဲက အေးမြတဲ့ မေတ္တာဓာတ်ကို တောတောင်တွေထဲမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ ဆင်ကြီးတွေ၊ ကျားကြီးတွေကအစ မြေကြီးထဲက ပုရွက်ဆိတ်လေးတွေ အဆုံး အားလုံးဆီကို ဖြန့်ကြက်ပေးလိုက်ပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သစ်ပင်အောက်မှာ အိပ်ပျော်နေတဲ့ သမင်လေး တစ်ကောင်ကို မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ သူလည်း အသက်ရှင်ချင်တာပဲ၊ သေရမှာကို ကြောက်တာပဲ။ ကျားတစ်ကောင် လိုက်လာလို့ ထွက်ပြေးရတဲ့ အခါမျိုးမှာ၊ အဲဒီ သမင်လေးရဲ့ ရင်တုန်ပန်းတုန် ဖြစ်ရတဲ့ ဒုက္ခဟာ၊ တို့တစ်တွေ လူသားတွေ သေမင်းကို ကြောက်ရတဲ့ ဒုက္ခနဲ့ ဘာမှ မကွာပါဘူး။ "ဩော်... သူတို့လည်း ခန္ဓာဝန်ကြီးကို ရွက်ဆောင်ထားရတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေ ပါတကား" လို့ ကိုယ်ချင်းစာတဲ့ ကရုဏာစိတ်လေး မွေးမြူပြီး "သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တု - ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတွေ ဘေးရန် ကင်းကြပါစေ" လို့ စိတ်ထဲကနေ အေးအေးဆေးဆေးလေး ရှုမှတ်ပေးပါ။
"အရှင်ဘုရား... လူတွေတောင် စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲနေတာ၊ တောထဲက တိရစ္ဆာန်တွေကို သွားပြီး မေတ္တာပို့နေလို့ ဘာအကျိုးထူးမှာလဲ" တဲ့။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မေတ္တာပို့တယ် ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်နှလုံးကို နူးညံ့အောင်၊ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးတွေ စင်ကြယ်အောင် ဆေးကြောတာပါ။ တိရစ္ဆာန်တွေကိုတောင် မေတ္တာထားနိုင်တဲ့ စိတ်ဟာ လူအချင်းချင်း အပေါ်မှာဆိုရင် ဘယ်လောက်တောင် ကြီးမြတ်တဲ့ ကိုယ်ချင်းစာတရား (Empathy) ထားနိုင်မလဲ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဒီမေတ္တာဓာတ်ဟာ သံသရာ တစ်ကွေ့မှာ ကိုယ့်ကို ပြန်လည် စောင့်ရှောက်မယ့် အကောင်းဆုံး အကာအကွယ်ပါပဲ။
ကဲ... မေတ္တာဓာတ်လေးတွေ ပွားများလို့ စိတ်ကလေး ကြည်လင်သွားပြီ ဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေး သိပ္ပံပညာ (Wildlife Conservation) နဲ့ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ကမ္မနိယာမ အကြောင်းအရာတွေကို ချိန်ထိုးပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင်... ဂေဟဗေဒ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ (Ecologists) က ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ သက်ရှိ ရှင်သန်မှု စနစ်ကြီး (Ecosystem) ဟာ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲတွေ (Biodiversity) အချင်းချင်း အပြန်အလှန် မှီခိုနေရတဲ့ ကြီးမားတဲ့ ကွန်ရက်ကြီး တစ်ခုလို ဖြစ်နေတယ်လို့ အတိအကျ သက်သေပြထားကြပါတယ်။ သစ်ပင်၊ ပန်းမန်၊ အင်းဆက်၊ တိရစ္ဆာန်နဲ့ လူသားတွေဟာ သီးခြားစီ ရှင်သန်နေကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပင့်ကူအိမ်ကြီး တစ်ခုလို တစ်နေရာကို ထိလိုက်တာနဲ့ တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ဂယက်ရိုက်သွားစေနိုင်တဲ့ သဘောတရား ရှိပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ယဲလိုးစတုန်း (Yellowstone) အမျိုးသား ဥယျာဉ်ကြီးမှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းဝင် ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒီ ဥယျာဉ်ကြီးထဲက ဝံပုလွေတွေကို လူတွေက အကုန် သတ်ပစ်လိုက်ကြတယ်။ ဝံပုလွေတွေ မရှိတော့တဲ့အခါ သမင်တွေ အရေအတွက် အဆမတန် များလာတယ်။ သမင်တွေ များလာတော့ မြစ်ကမ်းဘေးက အပင်ပေါက်လေးတွေကို အကုန် စားပစ်လိုက်ကြတယ်။ အပင်တွေ မရှိတော့ မြစ်ကမ်းပါးတွေ ပြိုကျပြီး ရေစီးကြောင်းတွေ ပြောင်းကုန်တယ်။ ငါးတွေ၊ ငှက်တွေ နေစရာ မရှိဖြစ်ပြီး တောကြီး တစ်တောလုံး ဂေဟစနစ် ပျက်စီးသွားပါတော့တယ်။ ဒါဟာ တိရစ္ဆာန် တစ်မျိုး ပျောက်ကွယ်သွားတာနဲ့ သဘာဝတရားကြီး တစ်ခုလုံး ဘယ်လို ပြိုလဲသွားသလဲ ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြသလိုက်တာပါပဲ။
"အရှင်ဘုရား... တောထဲက ကျားတွေ၊ ဆင်တွေ မျိုးတုံးသွားတာ လူတွေရဲ့ နေ့စဉ် စားဝတ်နေရေးနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ" တဲ့။ သိပ်ဆိုင်တာပေါ့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ တောရိုင်း တိရစ္ဆာန်တွေဟာ သစ်တောကြီးတွေ ရှင်သန်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးနေတဲ့ အခမဲ့ လုပ်သားကြီးတွေပါ။ ငှက်တွေ၊ မျောက်တွေ၊ ဆင်တွေက သစ်သီးတွေကို စားပြီး တောအနှံ့ သွားရာကနေ မျိုးစေ့တွေ ချပေးတယ်။ အဲဒီ မျိုးစေ့တွေကနေ သစ်တောကြီးတွေ ဖြစ်လာတယ်။ သစ်တောကြီးတွေ ရှိမှ မိုးမှန်မယ်၊ မိုးမှန်မှ ရေရမယ်၊ ရေရမှ လူတွေ စိုက်ပျိုးစားသောက်လို့ ရမှာပါ။ တိရစ္ဆာန်တွေ မရှိရင် သစ်တောတွေ ပျက်မယ်၊ သစ်တောပျက်ရင် လူသားတွေ ရေငတ်ပြီး သေကြရမှာ သဘာဝ နိယာမပါပဲ။
သိပ္ပံပညာရဲ့ နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့ တွေ့ရှိချက် တစ်ခုကတော့၊ လူတွေက တောရိုင်း တိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ ကျက်စားရာ နေရာ (Habitats) တွေကို ဖျက်ဆီးပြီး ဝင်ရောက် နေရာယူလာတဲ့အခါ၊ သဘာဝတရားကနေ ပြန်လည် ပေးဆပ်ရတဲ့ အကျိုးဆက် (Ecological Backlash) တွေ ရှိလာပါတယ်။ တိရစ္ဆာန်တွေမှာ ရှိတတ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် (Zoonotic Diseases) တွေဟာ လူတွေဆီကို အလွယ်တကူ ကူးစက်လာပါတော့တယ်။ လတ်တလော နှစ်တွေမှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ကမ္ဘာ့ ကပ်ရောဂါကြီးတွေဟာ တကယ်တော့ လူသားတွေက တောရိုင်း တိရစ္ဆာန်တွေအပေါ်မှာ ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ အမှားတွေရဲ့ တိုက်ရိုက် အကျိုးဆက်တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သဘာဝတရားမှာ "အကြောင်းမဲ့ ဖြစ်လာတဲ့ အကျိုး" ဆိုတာ ဘာတစ်ခုမှ မရှိပါဘူး။ လူသားတွေက လောဘဇောနဲ့ တောတောင်တွေကို ခုတ်ထွင်တယ်၊ တိရစ္ဆာန်တွေကို သတ်ဖြတ်တယ် ဆိုတာ အကုသိုလ် "ကံ" (အကြောင်းတရား) ကို ပြုလုပ်လိုက်တာပါ။ အဲဒီလို ပြုလုပ်လိုက်တဲ့အတွက်၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးပြီး ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်လာတာ၊ ကပ်ရောဂါတွေ ဆိုက်လာတာဟာ အဲဒီကံရဲ့ "ဝိပါက" (အကျိုးတရား) အဖြစ် မလွဲမသွေ ခံစားကြရတာပါပဲ။ ဒါဟာ လောကကြီးကို ထိန်းကျောင်းနေတဲ့ ပြောင်းလဲလို့ မရတဲ့ ကံနှင့် စကြဝဠာ နိယာမ (The Universal Law of Kamma) ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အဲဒီတော့ သိပ္ပံပညာက ဂေဟစနစ် ပျက်စီးရင် လူတွေ ဒုက္ခရောက်မယ်လို့ ပြောနေတဲ့ အချိန်မှာ၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက သတ္တဝါတွေ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် မေတ္တာထားဖို့၊ မညှဉ်းဆဲဖို့၊ သတ္တဝါတွေရဲ့ အသက်ကို ကိုယ့်အသက်လို တန်ဖိုးထားဖို့ "မေတ္တာသုတ်" ပါဠိတော်မှာ အတိအကျ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ခေတ်သစ်သိပ္ပံက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်ကို မြင်ပေမဲ့၊ ဘုရားရှင်ကတော့ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး လည်ပတ်နေတဲ့ နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကံ၊ အကျိုးပေးတွေကိုပါ ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး ဟောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်...
ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ခုဒ္ဒကပါဌပါဠိတော်မှာ လာရှိတဲ့ "မေတ္တသုတ်" ကို သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ရင်းနှီးပြီးသား ဖြစ်မှာပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီသုတ်တော်မှာ သတ္တဝါတွေကို မေတ္တာပို့တဲ့အခါ ဘယ်လို သတ္တဝါမျိုးကိုမှ ချန်လှပ်မထားခဲ့ဖို့ အတိအကျ သွန်သင်တော်မူခဲ့ပါတယ်။ ပါဠိတော်မှာ "ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထိ၊ တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝါ အနဝသေသာ။ ဒီဃာ ဝါ ယေ မဟန္တာ ဝါ၊ မဇ္ဈိမာ ရဿကာ အဏုကထူလာ" လို့ အတိအကျ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာက ဒီဘက်ခေတ်ရောက်မှ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ (Biodiversity) ဆိုပြီး သတ္တဝါတွေကို အမျိုးအစား ခွဲခြားပြပေမဲ့၊ ဘုရားရှင်က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက သတ္တဝါတွေရဲ့ အရွယ်အစား၊ သဘာဝတွေကို အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲပြပြီးသား ဖြစ်နေပါတယ်။
ဒီပါဠိတော်လေးကို တစ်လုံးချင်း အနက် (Nissaya) ဖွင့်ကြည့်ကြရအောင်။ ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထိ - အကြင် သက်ရှိထင်ရှား သတ္တဝါဟူသမျှတို့သည် ရှိကုန်၏။ တသာ ဝါ - ထိတ်လန့်တတ်သော သတ္တဝါတို့သည် လည်းကောင်း၊ ထာဝရာ ဝါ - ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်း၍ တည်ကြည်ငြိမ်သက်သော သတ္တဝါတို့သည် လည်းကောင်း၊ အနဝသေသာ - အကြွင်းမရှိ အကုန်အစင်။ ဒီဃာ ဝါ - ခန္ဓာကိုယ် ရှည်လျားသော သတ္တဝါတို့သည် လည်းကောင်း၊ ယေ မဟန္တာ ဝါ - ခန္ဓာကိုယ် ကြီးမားသော သတ္တဝါတို့သည် လည်းကောင်း၊ မဇ္ဈိမာ - အလတ်စား သတ္တဝါ၊ ရဿကာ - ပုတောင်းသော သတ္တဝါ၊ အဏုက - သေးငယ်သော သတ္တဝါ၊ ထူလာ - ဆူဖြိုးသော သတ္တဝါ။ ဤသတ္တဝါ အားလုံးတို့သည် ချမ်းသာခြင်း ရှိကြပါစေသတည်း လို့ ဘုရားရှင်က အနက်ဖွင့် ဟောကြားတော်မူပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... "တသာ" လို့ခေါ်တဲ့ ထိတ်လန့်တတ်တဲ့ သတ္တဝါဆိုတာ တောထဲက သမင်လေးတွေ၊ ယုန်လေးတွေလို အမြဲတမ်း ကြောက်ရွံ့နေရတဲ့ ပုထုဇဉ် သတ္တဝါတွေကို ဆိုလိုတာပါ။ သေဘေးကို ကြောက်လို့ ထိတ်လန့်နေရရှာတဲ့ ဒီသတ္တဝါလေးတွေအပေါ်မှာ ငါတို့က သနားကြင်နာတဲ့ ကရုဏာစိတ် ထားရပါမယ်။ "ထာဝရာ" ဆိုတာကတော့ ကိလေသာ ကင်းစင်သွားလို့ ဘာကိုမှ မကြောက်တော့တဲ့ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်ကြီးတွေကို ဆိုလိုတာပါ။ အဲဒီလိုပဲ ဆင်ကြီးတွေ၊ ဝေလငါးကြီးတွေလို "မဟန္တ" သတ္တဝါကြီးတွေကအစ၊ သာမန် မျက်စိနဲ့ မမြင်ရတဲ့ ဘက်တီးရီးယား ပိုးမွှားလေးတွေလို "အဏုက" သတ္တဝါလေးတွေ အဆုံး၊ အားလုံးဟာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာ အတူတကွ မှီခိုနေထိုင်ကြရတဲ့ သံသရာ ခရီးဖော်တွေချည်းပဲလို့ ဘုရားရှင်က သွန်သင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
"အရှင်ဘုရား... အဲဒီလို သတ္တဝါတိုင်းကို ချစ်ခင်ပါလို့ ဘုရားရှင်က ဘာဖြစ်လို့ အတိအကျ မိန့်ရတာလဲ" တဲ့။ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့ နော်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဉာဏ်တော်ဟာ အင်မတန် ကျယ်ဝန်းပါတယ်။ သေးငယ်တဲ့ ပိုးမွှားလေး တစ်ကောင်ကို သတ်ဖြတ်လိုက်တာဟာ တောကြီးတစ်ခုလုံးရဲ့ ဂေဟစနစ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်တယ် ဆိုတာကို ဘုရားရှင်က အကြွင်းမဲ့ သိမြင်တော်မူပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘယ်သတ္တဝါကိုမှ "ဒါကတော့ အသုံးမကျဘူး၊ ဒါကတော့ သတ်စားလို့ ရတယ်" ဆိုပြီး ခွဲခြားမထားခဲ့ပါဘူး။ အားလုံးဟာ အနဝသေသာ... အကြွင်းမရှိ မေတ္တာထားရမယ့် အရာတွေချည်းပါပဲ။
ဒါကို ထပ်ပြီး မျက်စိထဲ မြင်အောင် ကြည့်ရရင်... တောထဲကို သွားတဲ့အခါ တွေ့ရတဲ့ မြွေဟောက်ကြီး တစ်ကောင်ကို ကြည့်လိုက်ပါ။ လူတွေက မြွေဆိုတာနဲ့ ရိုက်သတ်ချင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြွေဆိုတာ သဘာဝတရားမှာ ကြွက်တွေကို နှိမ်နင်းပေးနေတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ သတ္တဝါပါ။ မြွေတွေ မရှိတော့ရင် ကြွက်တွေ ပေါလာပြီး လူတွေရဲ့ စပါးကျီတွေ အကုန် ပျက်စီးကုန်မှာပါပဲ။ အဲဒီတော့ တိရစ္ဆာန်တွေကို မေတ္တာထားတယ် ဆိုတာ သူတို့ကို သွားပြီး ပွေ့ဖက်ခိုင်းနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ရှင်သန်ခွင့်ကို အနှောင့်အယှက် မပေးဘဲ၊ သူတို့လည်း ခန္ဓာဝန်ကြီး ထမ်းနေရတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေပါလားလို့ နားလည်ပေးခြင်းဟာ အကောင်းဆုံးသော မေတ္တာတရားပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ပညတ်နယ်ပယ်မှာ သတ္တဝါတွေကို ဘယ်လို သဘောထားရမလဲ ဆိုတာ နားလည်လောက်ပြီ ထင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာနယ်ပယ်၊ ပရမတ်နယ်ပယ်ကို ရောက်လာတဲ့ အခါကျရင်တော့ ဒီ "တိရစ္ဆာန်၊ သတ္တဝါ" ဆိုတဲ့ အခေါ်အဝေါ် ပညတ်ချက်တွေကိုပါ ခွာချပြီး၊ ရုပ်နဲ့နာမ် အဖြစ် ဓာတ်ခွဲကြည့်တတ်ဖို့ လိုလာပါပြီ။ ဒါမှသာလျှင် "ငါ" နဲ့ "သူ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အမြစ်ပြတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝိပဿနာ အလုပ်ပေး ရှုကွက်ဘက်ကို ကူးကြရအောင်။
ဥပမာအားဖြင့် တောထဲမှာ သွားရင်းနဲ့ သာယာလှပတဲ့ ငှက်ကလေး တစ်ကောင်ကိုပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ မြွေကြီး တစ်ကောင်ကိုပဲ ဖြစ်ဖြစ် မျက်စိနဲ့ မြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သွားသလဲ ဆိုတာကို သတိ (Sati) အဏုမြူစက်ပြောင်းနဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။ ပထမဆုံး အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိအကြည်ဓာတ် (စက္ခုဒွါရ) နဲ့ ဟိုဘက်က တိရစ္ဆာန်ရဲ့ အဆင်းအာရုံ (ရူပါရုံ) တို့ လာတိုက်မိပါတယ်။ အဲဒီလို ဒွါရနဲ့ အာရုံ တိုက်ခိုက်မိလိုက်တဲ့ စက္ကန့်လေးမှာပဲ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဉ်) ဆိုတာလေး ဖျတ်ကနဲ ပေါ်လာပါတယ်။
အဲဒီ မြင်သိစိတ်လေး ပေါ်လာတဲ့ အချိန်အထိ၊ အဲဒါ ငှက်ကလေးပဲ၊ အဲဒါ မြွေကြီးပဲ ဆိုတဲ့ အသိ မပါသေးပါဘူး။ အဆင်းကို အဆင်းသက်သက် မြင်ရုံ သက်သက်မျှသာ ရှိပါသေးတယ်။ အဲဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးပါး ပေါင်းဆုံသွားတာကို "ဖဿ" (အတွေ့အထိ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဖဿလေး ဖြစ်ပေါ်လာပြီးတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် နောက်ကနေ ကပ်လျက် "ဝေဒနာ" ဆိုတဲ့ ခံစားမှု ပေါ်လာပါတယ်။ လှပတဲ့ ငှက်ကလေးကို မြင်ရင် သာယာတဲ့ သုခဝေဒနာ ပေါ်လာမယ်။ ကြောက်စရာ မြွေကြီးကို မြင်ရင် မနှစ်မြို့တဲ့ ဒုက္ခဝေဒနာ ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။
အဲဒီ ဝေဒနာ ပေါ်လာပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ ဦးနှောက်ထဲက "သညာ" (မှတ်သားမှု) က ဝင်လာပါပြီ။ အတိတ်က မှတ်သားထားတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ပြန်ဆွဲထုတ်ပြီး "ဒါကတော့ အန္တရာယ်ကင်းတဲ့ ငှက်ကလေး၊ ဒါကတော့ ကိုက်တတ်တဲ့ မြွေကြီး" လို့ နာမည် တပ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သညာက အဲဒီလို နာမည်တပ်၊ တံဆိပ်ကပ်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် "သင်္ခါရ" (ပြုပြင်စီရင်မှု) က အလုပ်ဆက်လုပ်ပါတော့တယ်။ လှတဲ့ ငှက်ကလေးကို ဖမ်းချင်၊ မွေးချင်တဲ့ လောဘ (တဏှာ) တွေ ဖြစ်လာတယ်။ မြွေကြီးကို တွေ့တော့ ရိုက်သတ်ချင်တဲ့ ဒေါသ (ဗျာပါဒ) တွေ ပေါ်လာပါတော့တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အဲဒီလို လောဘတွေ၊ ဒေါသတွေ ပေါ်လာတဲ့ အချိန်မှာ အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ အဝိဇ္ဇာ က ဝင်လာပါပြီ။ "ငါ မြင်နေတယ်၊ ငါ ကြောက်တယ်၊ ငါ လိုချင်တယ်" ဆိုပြီး "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အခိုင်အမာ ဝင်သွားပါတယ်။ တစ်ဖက်က တိရစ္ဆာန်ကိုလည်း ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘာဝလို့ မမြင်တော့ဘဲ "ငါ့ကို ဒုက္ခပေးမယ့် ကောင်၊ ငါ့ကို ပျော်ရွှင်စေမယ့် အကောင်" ဆိုပြီး အကောင်အထည် (ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ) အဖြစ် အခိုင်အမာ ထင်မှတ်သွားပါတော့တယ်။ အဲဒါဟာ အရှိကို အရှိအတိုင်း မမြင်တဲ့ အဝိဇ္ဇာ အမှောင်ဖုံးသွားတာပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ အထူး သတိပြုရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အရိယာ သူတော်စင်ကြီးတွေရဲ့ ဉာဏ်အမြင်မှာတော့ ဒီလို အစွဲအလမ်းတွေ မရှိတော့ပါဘူး။ သောတာပတ္တိမဂ် ဉာဏ်ကို ရရှိသွားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ဟာ ကိုယ့်ရဲ့ သန္တာန်မှာ ရှိတဲ့ အကုသိုလ် ကိလေသာတွေကို ပယ်သတ်နိုင်ရုံသာမက၊ တစ်ဖက်က တိရစ္ဆာန်တွေကို ကြည့်တဲ့ အခါမှာလည်း "ဒါ တိရစ္ဆာန်ပဲ" လို့ နှိမ့်ချတဲ့ အမြင်မျိုး လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။ တောကောင်တွေလည်း ခန္ဓာငါးပါး၊ ကိုယ်လည်း ခန္ဓာငါးပါးပါလား။ သူတို့လည်း အို၊ နာ၊ သေ ဆိုတဲ့ ဒုက္ခဝဲဩဃကြီးထဲမှာ မျောပါနေတဲ့ သတ္တဝါတွေပါလား လို့ အကြွင်းမဲ့ ကိုယ်ချင်းစာတဲ့ ကရုဏာစိတ် အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါဟာ အနှစ်သာရတွေထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ကိလေသာကို အဆင့်ဆင့် ပယ်သတ်သွားတဲ့ မဂ်ဉာဏ်ရဲ့ သတ္တိတွေပါပဲ။
ဒါကို ထပ်ပြီး မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဥပမာပေးရရင်... ညဘက် လမ်းလျှောက်သွားရင်း မြေကြီးပေါ်က သစ်ကိုင်းခြောက်ကြီးကို မြွေထင်ပြီး လန့်သွားသလိုပါပဲ။ သစ်ကိုင်းခြောက်မှန်း မသိမချင်း ကြောက်နေရတာပါ။ ဓာတ်မီးနဲ့ ထိုးကြည့်လိုက်လို့ "ဩော်... သစ်ကိုင်းခြောက်ကြီး ပါလား" လို့ သိလိုက်တာနဲ့ ကြောက်စိတ်တွေ အကုန် ပျောက်သွားပါတယ်။ အဲဒီလိုပါပဲ၊ "တိရစ္ဆာန်" ဆိုတာ သညာက ဖန်တီးထားတဲ့ ပညတ်ချက် မျက်လှည့်ကွက်ကြီးပါ။ အဲဒီ မျက်လှည့်ကွက်ကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်မီးနဲ့ ထိုးကြည့်လိုက်တဲ့ အခါကျမှ ရုပ်နဲ့နာမ် ဓာတ်သဘာဝ (Dhatu) အစုအဝေးကြီး သက်သက်ပဲလို့ မြင်လာပြီး၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတွေ အားလုံး ကင်းစင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ ဆိုရင်... လက်တွေ့ အလုပ်ပေး အနေနဲ့ သတ္တဝါ တစ်ကောင်ကောင်ကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ "ခွေး၊ ကြောင်၊ ငှက်" လို့ နာမည်မတပ်ပါနဲ့။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်လို့ မြင်တယ်ဆိုရင် "မြင်တယ်... မြင်တယ်" လို့ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဉ်) လေးကိုသာ စောင့်ကြည့်ပါ။ အသံကြားရင်လည်း "ခွေးဟောင်သံ" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ နားနဲ့ အသံတိုက်လို့ ကြားတာမို့ "ကြားတယ်... ကြားတယ်" လို့ သောတဝိညာဉ်ကိုသာ မှတ်ပါ။ အဲဒီလို ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ ဖြစ်စဉ်၊ ဓာတ်ကြီးလေးပါးရဲ့ လှုပ်ရှားမှု သက်သက်ကိုသာ အာရုံပြုနေတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" ကို အမြစ်ကနေ ဆွဲနှုတ်လိုက်တာပါပဲ။
အဲဒီလို ရှုမှတ်နေရင်းနဲ့ နောက်တစ်ဆင့် တက်ပြီး သဿတဒိဋ္ဌိ (မြဲတယ်လို့ ယူဆတဲ့ အမြင်) ကို ဖြုတ်ကြစို့။ ကိုယ် မြင်လိုက်တဲ့ မြင်သိစိတ်ကလေးဟာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အာရုံလေး ပျောက်သွားတာနဲ့ မြင်သိစိတ်လေးလည်း ပျက်သွားပါတယ်။ ဟိုဘက်က တိရစ္ဆာန်လေးရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာလည်း တစ်စက္ကန့်နဲ့ တစ်စက္ကန့် မတူဘဲ အိုမင်းရင့်ရော်ပြီး ပြောင်းလဲနေတာ (အနိစ္စ) ပါပဲ။ "ဩော်... ငါ့ရဲ့ မြင်သိစိတ်လည်း မမြဲဘူး၊ ဟိုဘက်က အဆင်းအာရုံလည်း မမြဲဘူး။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာချည်းပါလား" လို့ မြင်လိုက်ရင် အမြဲတယ်လို့ ယူဆတဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ကျသွားပါပြီ။
ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (ပြတ်တောက်တယ်၊ အကြောင်းအကျိုး မရှိဘူးလို့ ယူဆတဲ့ အမြင်) ကို ဖြုတ်ဖို့ ဆိုရင်တော့... ကိုယ်က ဒေါသနဲ့ တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ကို ရိုက်သတ်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ရိုက်လိုက်တဲ့ လုပ်ရှားမှု ရုပ်တရားနဲ့ ဒေါသစိတ် နာမ်တရားဟာ အဲဒီနေရာမှာတင် ပျက်စီးသွားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "သတ်လိုက်တဲ့ ကံ" ဟာ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပျက်ပင် ပျက်ငြားသော်လည်း၊ အဲဒီ အကုသိုလ်ကံဟာ ကိုယ့်ရဲ့ သန္တာန်မှာ ကိန်းအောင်းသွားပြီး၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်တဲ့ တစ်နေ့မှာ မိမိကိုယ်တိုင် အသတ်ခံရခြင်း၊ ရောဂါဘေး ထူပြောခြင်း ဆိုတဲ့ အကျိုး (ဝိပါက) ကို မလွဲမသွေ ပေးဦးမယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို သိမြင်လိုက်ရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ အမြစ်ပြတ်သွားပါတယ်။
တရားရှုမှတ်ကာစမှာတော့ "မြင်ရင် မြင်တယ်၊ ကြားရင် ကြားတယ်" လို့ ဆရာသမားတွေ ညွှန်ပြတဲ့အတိုင်း ပညတ်ကိုခွာပြီး ပရမတ်ကို ရှုရပါတယ်။ သတိ (Sati) နဲ့ ပညာ (Panna) အားကောင်းလာတဲ့အခါမှာတော့ မိမိခန္ဓာမှာရော၊ ပြင်ပ သတ္တဝါတွေမှာပါ ဘာပဲပေါ်ပေါ် ပေါ်လိုက်၊ ပျက်လိုက်၊ အစားထိုးလိုက် ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်၊ ခန္ဓာအစဉ်တွေသာ ဖြစ်နေပါလားလို့ ထိုးထွင်း သိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ကွာကျသွားတဲ့ အချိန်မှာတော့၊ သတ္တဝါတွေ အပေါ်မှာ အကြွင်းမဲ့ သန့်စင်တဲ့ မေတ္တာ၊ ကရုဏာတရားတွေ အလိုလို စီးဆင်းလာပြီး စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက် ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ ကိုယ်တိုင် အဲဒီ သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက်ကြီးရဲ့ အနောက်ဘက် သစ်တောအုပ်စပ်နားက စင်္ကြံလမ်းလေးမှာ ရောက်နေတယ်လို့ စိတ်ကူးကြည့်လိုက်ပါ နော်။ အဲဒီမှာ သစ်ပင်ကြီးတွေ အုပ်ဆိုင်းနေပြီး တကယ့်ကို အေးချမ်းတဲ့ နေရာလေးပါ။ တစ်နေ့တော့ အဲဒီ သစ်တောအုပ်ထဲကနေ မျောက်အုပ်ကြီး တစ်အုပ် ဓာတ်တော်တိုက် ဧရိယာထဲကို ကျူးကျော် ဝင်ရောက်လာပါတော့တယ်။ မျောက်တွေက အမှိုက်ပုံးတွေကို မွှေနှောက်၊ ပန်းအိုးတွေကို တွန်းချပြီး လာရောက် ဖူးမြော်တဲ့ ဘုရားဖူးတွေကိုပါ သွားဖြဲပြ၊ ရန်မူတဲ့ အခြေအနေအထိ ဆိုးရွားလာပါတယ်။
အဲဒီအခါမှာ ပြတိုက်ရဲ့ လုံခြုံရေး အရာရှိချုပ် ဦးမျိုးက အတော်လေး ဒေါသထွက်သွားပါတယ်။ "ဒီကောင်တွေ သိပ်သောင်းကျန်းနေပြီ၊ ဘုရားဖူးတွေလည်း ကြောက်လန့်ကုန်ပြီ။ ဓာတ်တော်တိုက်ရဲ့ အင်္ဂါရပ်နဲ့လည်း မညီဘူး။ ဒါတွေကို သေနတ်နဲ့ ပစ်ခြောက်တာ ဖြစ်ဖြစ်၊ အဆိပ်ချပြီး ရှင်းလင်းတာ ဖြစ်ဖြစ် လုပ်မှ ရတော့မယ်" ဆိုပြီး သူ့ရဲ့ လုံခြုံရေး အဖွဲ့ကို အမိန့်ပေးပါတော့တယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ၊ ကိုယ်တိုင်သာ အဲဒီ လုံခြုံရေး အရာရှိ နေရာမှာ ဆိုရင်ရော... ကိုယ် စောင့်ရှောက်ရမယ့် နေရာကို ဖျက်ဆီးလာတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေကို ဒေါသနဲ့ အကြမ်းဖက် ရှင်းလင်းချင်တဲ့ စိတ်တွေ ပေါ်လာမယ် မဟုတ်လား။ ဒါဟာ ပုထုဇဉ် သဘာဝ မသိစိတ်ကနေ အလိုလို ပေါ်လာတဲ့ (Implicit Bias) ဒေါသနဲ့ မောဟ တရားတွေပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးမျိုးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ဒီနေရာဟာ ငါတို့ လူတွေရဲ့ နေရာ၊ ဘုရားရဲ့ နေရာ။ ဒီတိရစ္ဆာန်တွေက နှောင့်ယှက်တဲ့ အကောင်တွေ (Pests)" လို့ အခိုင်အမာ ပညတ်ချက် တပ်လိုက်တာပါ။ သူတို့လည်း အစာငတ်လို့၊ နေစရာ ရှားပါးလာလို့ ဒီကို ရောက်လာရရှာတဲ့ သံသရာ ခရီးဖော် ဒုက္ခသည်တွေပါလား ဆိုတဲ့ ကိုယ်ချင်းစာတရား (Empathy) လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့ အချိန်ပါပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်ရဲ့ တာဝန်ခံ ကိုမင်း ရောက်လာပြီး လုံခြုံရေးအဖွဲ့ကို ချက်ချင်း တားဆီးလိုက်ပါတယ်။
ကိုမင်းက ဦးမျိုးကို ဘေးကို ခေါ်သွားပြီး အေးအေးဆေးဆေး ရှင်းပြပါတယ်။ "ဦးမျိုး... ဒေါသ မထွက်ပါနဲ့ဗျာ။ ကျွန်တော်တို့ ပြတိုက်ရဲ့ အခြေခံ စည်းမျဉ်း မူဝါဒ အမှတ် ၂၇၊ အပိုဒ်ခွဲ ၂၇.၅ မှာ သန့်ရှင်းရေးနဲ့ လုံခြုံရေးအတွက် ဘယ်လို တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ကိုမှ အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေတဲ့ နည်းလမ်း၊ အကြမ်းဖက်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ မရှင်းလင်းရဘူးလို့ အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ် ဗျ။ ဓာတ်တော်မြတ်ကို စောင့်ရှောက်တာဟာ မေတ္တာဓာတ်နဲ့ စောင့်ရှောက်ရမှာ။ သတ္တဝါ တစ်ကောင်ကောင်ကို သတ်ဖြတ် ညှဉ်းဆဲပြီးမှ ရလာတဲ့ လုံခြုံရေး၊ သန့်ရှင်းရေးဟာ ဘုရားရှင် အလိုကျတဲ့ လုံခြုံရေး မဟုတ်ဘူး" လို့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ပြောလိုက်ပါတယ်။
"ဒါဆိုရင် အရှင်ဘုရား... မျောက်တွေ သောင်းကျန်းတာကို ဒီတိုင်း ထိုင်ကြည့်နေရမှာလား" တဲ့။ မဟုတ်ဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပညာ (Wisdom) ဆိုတာ အဲဒီနေရာမှာ သုံးရတာပါ။ ကိုမင်းက အကြမ်းဖက်မယ့် အစား၊ ဂေဟဗေဒ ပညာရှင်တွေ (Ecologists) ရဲ့ အကြံဉာဏ်ကို ယူပြီး သိပ္ပံနည်းကျ အဖြေရှာပါတယ်။ မျောက်တွေ လာရတဲ့ အကြောင်းရင်း (အကြောင်းတရား) ကို အရင် ရှာပါတယ်။ ဘုရားဖူးတွေက အစားအစာတွေ ကျွေးလို့၊ အမှိုက်ပုံးတွေက အလွယ်တကူ ဖွင့်လို့ရနေလို့ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောပါပဲ၊ အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဖြစ်တာပါ။
အဲဒီတော့ ကိုမင်းက မျောက်တွေကို သတ်မယ့်အစား၊ အမှိုက်ပုံးတွေကို တိရစ္ဆာန်တွေ ဖွင့်မရတဲ့ (Wildlife-proof) ပုံးတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်လိုက်ပါတယ်။ ဘုရားဖူးတွေကိုလည်း တိရစ္ဆာန်တွေကို အစာမကျွေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံ စာတန်းတွေ ချိတ်ဆွဲပါတယ်။ ပြီးတော့ မျောက်တွေ မကြိုက်တဲ့ အသံလှိုင်း (Ultrasonic Deterrents) တွေကို သုံးပြီး တောထဲကို သဘာဝအတိုင်း ပြန်လည် ဆုတ်ခွာသွားအောင် အကြမ်းမဖက်တဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ စီမံခန့်ခွဲလိုက်ပါတယ်။ ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပဲ မျောက်အုပ်ကြီးဟာ အစာမရတော့တဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ သဘာဝ တောထဲကို အလိုလို ပြန်သွားကြပါတော့တယ်။ သွေးတစ်စက်မှ မကျဘဲ ပြဿနာ ပြေလည်သွားခဲ့ပါတယ်။
ဒါကို ထပ်ပြီး မျက်စိထဲ မြင်အောင် ကြည့်ရရင်... ပြဿနာ တစ်ခု ဖြစ်လာတဲ့အခါ ဒေါသနဲ့ တုံ့ပြန်တာဟာ အလွယ်ဆုံး အလုပ်ပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ဒေါသကနေ ပါဏာတိပါတ (သူ့အသက် သတ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အကုသိုလ်ကံကြီး ဖြစ်သွားရင်၊ အဲဒီ ဝိပါက က ဒီပြတိုက်ကြီးကိုရော၊ လုပ်ဆောင်သူတွေကိုပါ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး လိုက်လံ နှိပ်စက်နေတော့မှာပါ။ ကိုမင်းရဲ့ လုပ်ရပ်ဟာ ခေတ်သစ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေး (Wildlife Conservation) နည်းလမ်းကို သုံးသွားတာ ဖြစ်ပေမဲ့၊ တကယ့် အနှစ်သာရကတော့ ဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ "သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တု" ဆိုတဲ့ မေတ္တာတရားကို လက်တွေ့ အသက်သွင်းသွားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်လေး ပြီးသွားတဲ့ အခါမှာ လုံခြုံရေး အရာရှိ ဦးမျိုး ကိုယ်တိုင် အကြီးအကျယ် နောင်တရသွားပါတယ်။ "ဩော်... ငါ့မှာ လုံခြုံရေး တာဝန် ကြီးတယ် ဆိုတဲ့ မာနနဲ့၊ ဒီတိရစ္ဆာန်လေးတွေရဲ့ အသက်ကိုတောင် အလွယ်တကူ သတ်ဖြတ်ချင်တဲ့ အကုသိုလ်စိတ်တွေ ဝင်ခဲ့ပါလား။ တကယ်တော့ သူတို့လည်း ဆာလောင်မှု ဒုက္ခ၊ နေစရာ မရှိတဲ့ ဒုက္ခတွေကို ခံစားနေရတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာတွေပါလား" လို့ ပရမတ်အမြင်နဲ့ ရှုမြင်တတ်သွားပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ "တိရစ္ဆာန်" ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်သေးမှုတွေ ပျောက်ကွယ်ပြီး၊ ကရုဏာစိတ်တွေ ကိန်းဝပ်သွားပါတော့တယ်။
ဒါဟာ ပြတိုက်ကြီးရဲ့ မူဝါဒတွေ၊ မှတ်တမ်းတွေ (Template T253) ဟာ စာရွက်ပေါ်က အက္ခရာတွေ သက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စိတ်နှလုံးထဲက "ဒေါသ" နဲ့ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" ကိုပါ ကုစားပေးလိုက်တဲ့ ဓမ္မဆေးဝါးတွေ ဆိုတာကို သက်သေပြလိုက်တာပါပဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ နေရာလေး သန့်ရှင်းဖို့အတွက် သူတစ်ပါးရဲ့ အသက်ကို စတေးစရာ မလိုဘူး ဆိုတဲ့ အကြမ်းမဖက်ရေး (Non-violence) ဝါဒကို အကောင်းဆုံး လက်တွေ့ ပြသနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့ နော်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တွေအပေါ် မေတ္တာထားခြင်း၊ အကြမ်းမဖက်ခြင်း ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။ လောကကြီးမှာ ကိုယ့်ကို လာနှောင့်ယှက်လို့ စိတ်ဆင်းရဲရတာ၊ တိရစ္ဆာန်လေးတွေမှာလည်း အစာရေစာ ရှားပါးလို့၊ အသတ်ခံရမှာ ကြောက်လို့ ထိတ်လန့်နေရတာတွေ အားလုံးဟာ ခန္ဓာရှိလို့ ခံစားရတဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ" တွေချည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ပိုမို ကြီးထွားအောင် "ဒါ ငါ့နေရာ၊ သတ်ပစ်မယ်" ဆိုပြီး ကြံစည်နေတဲ့ ဒေါသ၊ လောဘ နဲ့ အသိမှားနေတဲ့ အဝိဇ္ဇာ တရားတွေဟာ ဒီဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အဲဒီလို သတ်ဖြတ်ချင်တဲ့ ဒေါသစိတ်တွေ၊ အထင်အမြင်သေးတဲ့ မောဟစိတ်တွေ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီး၊ သတ္တဝါတိုင်းအပေါ်မှာ ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘာဝ သက်သက်ပဲလို့ သိမြင်လာတဲ့အခါ ရရှိလာတဲ့ အေးချမ်းမှု သဘောဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို မေတ္တာစိတ်နဲ့ အေးချမ်းသွားဖို့အတွက် နေ့စဉ် တွေ့မြင်ရတဲ့ သတ္တဝါတွေ အပေါ်မှာ "ငါ လည်း မရှိ၊ သူ လည်း မရှိ၊ ဓာတ်သဘာဝမျှသာ" လို့ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုမှတ်ပွားများနေတဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ် လမ်းကြောင်းကြီးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ သစ္စာလေးပါး စိုက်သွားပြီ၊ ကိုက်ညီသွားပြီ ဆိုရင်တော့ တို့တစ်တွေရဲ့ သန္တာန်မှာ အကုသိုလ် ကိလေသာတွေ အမြစ်ပြတ်ပြီး လိုရာခရီးကို ရောက်ရှိပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတော့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သဘာဝတရားကြီး မျှတစွာ လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲတွေ လိုအပ်သလို၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ် ငြိမ်းချမ်းဖို့အတွက်လည်း သတ္တဝါအားလုံးအပေါ်မှာ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ ထားရှိဖို့ အထူး လိုအပ်လှပါတယ်။ ကိုယ်ချင်းစာတရား လက်ကိုင်ထားပြီး "သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တု" ဆိုတဲ့အတိုင်း ကျင့်ကြံ နေထိုင်သွားကြပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။
ဒီကနေ့ ကမ္ဘာ့ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နေ့မှာ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ၊ မေတ္တာတရားများ တိုးပွားပြီး လောကကြီးရှိ သတ္တဝါအားလုံး ဘေးကင်းလုံခြုံကြပါစေ၊ မကောင်းတဲ့ ဒေါသ၊ မောဟ အစွဲအလမ်းများကို ပယ်သတ်နိုင်ပြီး ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး ရောက်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၀၃ မတ် ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.