Day: 049 | ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | အနုပညာနှင့် ဓာတ်တော် | ဓာတုဝံသ၊ ဂန္ဓကုဋိ | Art Conservation

 

Day: 049 | ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | အနုပညာနှင့် ဓာတ်တော် | ဓာတုဝံသ၊ ဂန္ဓကုဋိ | Art Conservation

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ အရဟတံ ဂုဏ်ရှင်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂုဏ်ရှင်၊ လောကဝိဒူ ဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏ ဘုရား။ ထို့အတူ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘ၊ ဆရာသမားဆိုတဲ့ အနန္တဂိုဏ်းဝင် ကျေးဇူးရှင်ကြီးများကိုလည်း ရိုသေစွာ ဦးခိုက်ပူဇော်လိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်၊ ဒီကနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာယူဖို့ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး မိမိတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးကို အနုပညာ ရသလို နူးညံ့သိမ်မွေ့အောင် ထားရှိနိုင်ကြပြီး၊ လောကမှာ လူမှုရေးတရားမျှတမှု အပြည့်အဝနဲ့ နေထိုင်နိုင်တဲ့ မျှတသော လောကကြီး ဖြစ်ပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ လောကမှာ အလှပဆုံးသော အနုပညာဆိုတာ အပြင်ပန်း ဆေးရောင်ချယ်သမှုတွေထက်၊ အတွင်းစိတ်ထားရဲ့ ဖြူစင်နူးညံ့မှုကသာ အစစ်အမှန်ဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မစတင်ခင်လေးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံး စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံလေး တစ်ခုကို စိုက်ကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာလေး ထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်၊ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို အရင်ဆုံး သတိကပ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် မိမိတို့ မျက်စိနဲ့ မြင်ဖူးသမျှ အလွန်လှပတဲ့ အဆင်းအရောင်တွေ၊ ဥပမာ- အပြာရောင် (နီလကသိုဏ်း)၊ အဝါရောင် (ပီတကသိုဏ်း)၊ အဖြူရောင် (ဩဒါတကသိုဏ်း) လေးတွေကို စိတ်ထဲမှာ ပုံဖော် ကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ အဲဒီ အရောင်အဆင်းလေးတွေကို 'လှတယ်' လို့ မမှတ်ဘဲ၊ 'အဆင်း သဘောတရား သက်သက်ပဲ' လို့ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်ပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပန်းချီကား တစ်ချပ်မှာ ဆေးရောင်တွေ ဘယ်လောက်ပဲ လှလှ၊ အဲဒီ ဆေးရောင်တွေဟာ ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းတွေနဲ့ သဘာဝ မြေမှုန့်၊ ကျောက်မှုန့်လေးတွေကို ရောစပ်ထားတဲ့ 'ရုပ်တရား' အစုအဝေး သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အချိန်ကြာလာရင် အဲဒီ အရောင်တွေဟာ မှေးမှိန် ပျက်စီးသွားရတာချည်းပါပဲ။ ထို့အတူပါပဲ၊ ငါတို့ အလွန် မြတ်နိုးပါတယ် ဆိုတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ် အလှအပ ကြီးဟာလည်း အချိန်မရွေး ဖောက်ပြန် ပျက်စီးသွားနိုင်တယ်၊ အရောင်အဆင်းတွေ ယိုယွင်းပြီး သေဆုံးခြင်းကို ရောက်သွားနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ 'မရဏနုဿတိ' နဲ့ 'ဝဏ္ဏကသိုဏ်း' ကို ပေါင်းစပ်ကာ၊ ခဏလောက် စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားအောင် ပွားများကြည့်ကြစို့နော်။

ဒီလို စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခန္ဓာရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘော၊ အရောင်အဆင်းတွေရဲ့ ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ သဘောလေးကို နည်းနည်းလေး သိမြင်သွားပြီဆိုရင်တော့၊ ဒီကနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေ့လာမယ့် အကြောင်းအရာလေးကို ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။ ရှေးခေတ်ကတည်းက ဓာတ်တော် မွေတော်တွေကို ပူဇော်တဲ့ နေရာမှာ အကောင်းဆုံးသော အနုပညာ လက်ရာတွေကို သုံးပြီး ပူဇော်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလို အနုပညာနဲ့ ဓာတ်တော် ပူဇော်ခြင်း သမိုင်းကြောင်းကို ပိဋကတ်တော်လာ သဘောတရားတွေနဲ့ ချိန်ထိုးပြီးတော့၊ ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရပ်တွေက ဘယ်လို ရှုမြင်သလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်း အသေးစိတ် ဆွေးနွေး ဟောကြားသွားပါမယ်။

ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရှေးဟောင်း ပန်းချီကားတွေ၊ ပန်းပု လက်ရာတွေ၊ အနုပညာ ပစ္စည်းတွေကို မပျက်စီးအောင် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်တဲ့ ပညာရပ်ကို အင်္ဂလိပ်လို Art Conservation လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အနုပညာပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းရေး သိပ္ပံပညာရပ်ပေါ့နော်။ ဒီပညာရပ်ဟာ သာမန် ပန်းချီဆွဲတဲ့ အလုပ် မဟုတ်ပါဘူး။ အလွန် နက်နဲတဲ့ ဓာတုဗေဒ (Chemistry) နဲ့ ရူပဗေဒ (Physics) ပညာရပ်တွေကို ပေါင်းစပ် အသုံးပြုရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးဟောင်း ပန်းချီကား တစ်ချပ်ဟာ နှစ်ပေါင်း ရာချီ ကြာလာတဲ့အခါ၊ လေထုထဲက စိုထိုင်းဆ၊ အလင်းရောင်၊ အောက်ဆီဂျင် နဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေကြောင့် ဆေးရောင်တွေ ကွာကျလာတယ်၊ မှေးမှိန်လာပါတယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ အဲဒီ ပန်းချီကားကို ပြန်ပြင်တဲ့အခါ၊ သာမန် ဆေးရောင်တွေ ယူပြီး အပေါ်ကနေ ထပ်သုတ်လိုက်တာမျိုး လုံးဝ မလုပ်ပါဘူး။ အဲဒီလို လုပ်ရင် မူလ အနုပညာရှင်ရဲ့ လက်ရာ အစစ်အမှန် ပျောက်ကွယ်သွားမှာမို့ပါ။ အဲဒီအစား ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV Light) တွေ၊ X-ray စက်တွေ သုံးပြီး ဆေးလွှာ တစ်ထပ်ချင်းစီရဲ့ အောက်မှာ ဘာတွေ ရှိသလဲ ဆိုတာကို အရင် ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ပါတယ်။ ပြီးတော့မှ အလွန် သိမ်မွေ့တဲ့ ဓာတု ပျော်ရည် (Solvents) တွေ သုံးပြီး၊ အပေါ်ယံက တက်နေတဲ့ ဖုန်တွေ၊ မှိုတွေကို မိုက်ခရိုစကုပ် (Microscope) အောက်မှာ တစ်စက်ချင်း ဖယ်ရှား ပေးရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆရာဝန် တစ်ယောက်က လူနာကို ခွဲစိတ် ကုသသလိုပါပဲ။ လူနာရဲ့ ကိုယ်အင်္ဂါကို မထိခိုက်စေဘဲ ရောဂါပိုးကိုပဲ ဖယ်ရှားရသလို၊ အနုပညာ ထိန်းသိမ်းရေး ပညာရှင်ဟာလည်း မူလ အနုပညာ လက်ရာကို တစ်စက်လေးမှ မထိခိုက်စေဘဲ၊ ဖျက်ဆီးနေတဲ့ အညစ်အကြေးတွေကိုသာ အဏုစိတ် ဖယ်ရှားရတာပါ။ သူတို့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က အသစ် ဖြစ်သွားအောင် လုပ်ဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ မူလ အတိုင်းလေး ဆက်ပြီး တည်တံ့နေအောင် ကာကွယ်ပေးဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

 'အရှင်ဘုရား... အဲဒီလို အပင်ပန်းခံပြီး ထိန်းသိမ်းနေမယ့် အစား၊ ပုံစံတူ အသစ် တစ်ခု ပြန်ဆွဲလိုက်ရင် ပိုမလှဘူးလား' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်နော်။ သိပ္ပံပညာနဲ့ သမိုင်းပညာ အမြင်မှာတော့ အသစ်ပြန်ဆွဲလိုက်တာဟာ အတုအယောင် (Fake) ဖြစ်သွားပါပြီ။ ရှေးခေတ် အနုပညာရှင်တွေ အဲဒီ ပန်းချီကားကို ဆွဲတုန်းက သူတို့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ စိတ်ခံစားမှု၊ သဒ္ဓါတရား၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု ဆိုတဲ့ စိတ်ဝိညာဉ် (Spirit) က အဲဒီ မူလ လက်ရာ အဟောင်းလေး ထဲမှာပဲ ကိန်းအောင်းနေတာပါ။ ဒါကြောင့် မူလ လက်ရာကို တန်ဖိုးထားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသိပ္ပံပညာရဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေကို သေချာ ကြည့်လိုက်ရင်၊ အနုပညာဆိုတာ လူတွေရဲ့ စိတ်ထား နူးညံ့မှုကို ပြသတဲ့ ကြေးမုံမှန် တစ်ချပ် ဖြစ်တယ် ဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ ဒီသဘောတရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်ကတည်းက ဓာတ်တော် မွေတော်တွေကို ပူဇော်တဲ့ နေရာမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ကဲ... ပိဋကတ်တော်လာ သမိုင်းကြောင်းတွေ၊ ဓာတုဝံသ ကျမ်းလာ အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်လက်ပြီး တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ကြရအောင်နော်။

ဓာတုဝံသ ကျမ်းစာတွေနဲ့ ပါဠိတော်တွေမှာ ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးတော်မူဖို့ 'ဂန္ဓကုဋိ' (Gandhakuṭi) ကျောင်းတော်ကြီးတွေ ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့ကြတဲ့ အကြောင်းကို အလွန် ကြည်နူးဖွယ်ရာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ပါဠိတော် အနက်ကို တစ်လုံးချင်း သေချာ ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ကြစို့။ 'ဂန္ဓ' ဆိုတာက အနံ့မွှေးကြိုင်သော လို့ အဓိပ္ပာယ် ရပါတယ်။ 'ကုဋိ' ဆိုတာကတော့ ကျောင်းတော်၊ အဆောင်တော် လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဂန္ဓကုဋိ ဆိုတာ အနံ့မွှေးကြိုင်တဲ့ နံ့သာရနံ့တွေနဲ့ ထုံမွမ်းထားတဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ကျောင်းတော် လို့ အတိအကျ ဖွင့်ဆိုရပါတယ်။

အနာထပိဏ် သူဌေးကြီးတို့၊ ဝိသာခါ ကျောင်းအမကြီးတို့ဟာ ဘုရားရှင် အတွက် ကျောင်းတော် ဆောက်တဲ့ အခါမှာ သာမန် သစ်သားတွေ၊ သာမန် အုတ်တွေနဲ့ မဆောက်ခဲ့ပါဘူး။ အကောင်းဆုံးသော စန္ဒကူးနံ့သာသားတွေကို အသုံးပြုပြီး၊ အလွန် လက်ရာမြောက်တဲ့ ပန်းပုတွေ၊ ပန်းချီတွေနဲ့ အနုစိတ် မွမ်းမံ ခဲ့ကြပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့ အဲဒီလောက်တောင် အနုပညာ လက်ရာတွေကို သုံးခဲ့ကြသလဲ။ သူတို့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ ရှိတဲ့ ဘုရားရှင် အပေါ် အလွန် ကြီးမားတဲ့ သဒ္ဓါတရားနဲ့၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်ထား နူးညံ့ သိမ်မွေ့မှု ကို အနုပညာနဲ့ သရုပ်ဖော် ပူဇော်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူတစ်ယောက်က သူ့ရဲ့ အိမ်ကို အလှဆင်တယ် ဆိုတာ သူ့ရဲ့ အတ္တအတွက်၊ သူ့ရဲ့ ဂုဏ်ပကာသန အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဓာတ်တော် မွေတော်တွေ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂန္ဓကုဋိ တိုက်တွေကို အနုပညာနဲ့ ပူဇော်တယ် ဆိုတာကတော့၊ ငါ့အတွက် မဟုတ်ဘဲ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ရတနာမြတ် အတွက် ငါ့ရဲ့ အကောင်းဆုံးသော စွမ်းရည်ကို ပေးဆပ်မယ် ဆိုတဲ့ ဖြူစင်တဲ့ စိတ်ထားပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဓာတ်တော် ပူဇော်သော အနုပညာဟာ လောကမှာ အမြင့်မြတ်ဆုံး အနုပညာ ဖြစ်လာရတာပါ။

ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အဲဒီ ဂန္ဓကုဋိ ကျောင်းတော်ကြီးတွေ၊ အနုပညာ လက်ရာကြီးတွေဟာ ဘယ်လောက်ပဲ လှပ ခမ်းနားခဲ့ပါစေ၊ ယနေ့အချိန်မှာ အဲဒီ ကျောင်းတော်ကြီးတွေ တစ်ခုမှ မရှိတော့ပါဘူး။ အားလုံးဟာ ရာသီဥတုဒဏ်၊ အချိန်ကာလရဲ့ တိုက်စားမှုတွေကြောင့် မြေကြီး အတိ ဖြစ်သွားခဲ့ရပါပြီ။ အနုပညာ ဆိုတာလည်း ရုပ်တရား (Rupa) အစုအဝေး သက်သက် ဖြစ်တဲ့အတွက် ဖောက်ပြန် ပျက်စီးခြင်း သဘောတရားကနေ လွတ်ကင်းနိုင်ခြင်း မရှိပါဘူး။

 တရားတော်တွေ အရ၊ လူတွေဟာ အဲဒီ ရုပ်အဆင်း အလှအပတွေ အပေါ်မှာ၊ အနုပညာတွေ အပေါ်မှာ တွယ်တာ လုံးထွေးနေမယ် ဆိုရင်၊ 'သံသရာ' ဆိုတဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခ စက်ဝန်းကြီး ထဲမှာ ထပ်ခါထပ်ခါ လည်ပတ်နေရဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအလှအပတွေ အပေါ် တပ်မက်တဲ့ ကိလေသာ ရောဂါကို ပယ်သတ်ဖို့ (ပယ်ခြင်း) ဆိုတာ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်မှသာ ရနိုင်တာပါ။ ကဲ... ဒါဆိုရင် အလှအပ အနုပညာတွေကို ခံစားတဲ့ အချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။

ငါတို့တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ တွေ့ကြုံနေရတာဟာ ဒွါရ (၆) ပါးနဲ့ အာရုံ (၆) ပါး တိုက်ခိုက်မှုတွေချည်းပါပဲ။ ဥပမာလေး တစ်ခုနဲ့ အဏုစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့က ပြခန်းထဲမှာ အလွန် လှပတဲ့၊ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်ကြုတ် အဖုံးပေါ်က ပန်းပု လက်ရာလေး တစ်ခုကို မျက်စိနဲ့ လှမ်းမြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။

အဲဒီအချိန်မှာ ပထမဆုံး အလုပ်လုပ်တာက ဘာလဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်လုံးထဲက အကြည်ဓာတ် (စက္ခုပသာဒ) လေးပါ။ အဲဒီ မျက်စိအကြည်ဓာတ် ဆိုတဲ့ 'ဒွါရ' (တံခါးပေါက်) ဟာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' (ရုပ်တရား) အစုအဝေးကြီး ပါပဲ။

ဒုတိယ အနေနဲ့ အပြင်ဘက်မှာ ရှိနေတဲ့ အဲဒီ ပန်းပုလက်ရာလေးရဲ့ အရောင်အဆင်း၊ ပုံသဏ္ဌာန် (ရူပါရုံ) ဆိုတဲ့ 'အာရုံ' ကလည်း ဓာတ်ကြီးလေးပါးနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' (ရုပ်တရား) ပါပဲ။

တတိယ အနေနဲ့ အဲဒီ မျက်စိအကြည်ရုပ်နဲ့ အဆင်းရုပ်တို့ အလင်းရောင်ရဲ့ အကူအညီနဲ့ ထိခိုက်မိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း၊ 'အော်... မြင်တယ်' ဆိုပြီး သိလိုက်တဲ့ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဉ်) လေးက ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကလေးကတော့ ရုပ်မဟုတ်တော့ဘူး၊ 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ' ဆိုတဲ့ နာမ်တရား ဖြစ်သွားပါပြီ။

စတုတ္ထ အဆင့်မှာ၊ အဲဒီလို ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတာကို အဘိဓမ္မာ သဘောအရ 'ဖဿ' (အတွေ့အထိ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မီးခတ်ကျောက် နှစ်ခု ပွတ်တိုက်မိလို့ မီးပွင့်လေး ထွက်လာသလို၊ ရုပ်နဲ့ နာမ် ပွတ်တိုက်မိလို့ ဖဿ ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာတာပါ။

ပဉ္စမ အဆင့် အနေနဲ့၊ ဖဿ ဖြစ်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အဲဒီ လှပတဲ့ မြင်ကွင်းကို ကြည့်ပြီး အလွန် သာယာကြည်နူးတဲ့၊ နှစ်သက်တဲ့ ခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ' ဆိုတဲ့ 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ' (နာမ်တရား) က ဆက်ပေါ်လာပါတယ်။

ဆဋ္ဌမ အဆင့်မှာ၊ အဲဒီနောက် ချက်ချင်း ဆိုသလိုပဲ၊ ဒါဟာ ပန်းပု လက်ရာပဲ၊ ဒါဟာ အလွန် ရှားပါးတဲ့ ရှေးဟောင်း အနုပညာပဲ လို့ အတိတ်က သင်ယူခဲ့ဖူးတဲ့ အမှတ်အသားတွေနဲ့ ချက်ချင်း မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာက္ခန္ဓာ' က အလုပ်လုပ်သွားပါတယ်။

သတ္တမ အဆင့်မှာတော့၊ အဲဒီ သညာကနေ တစ်ဆင့် 'ဒီအနုပညာ လက်ရာလေး သိပ်လှတာပဲ၊ ငါ ပိုင်ဆိုင်ချင်လိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီလက်ရာလေး ဘယ်တော့မှ မပျက်စီးပါစေနဲ့' ဆိုပြီး တွေးတော ကြံစည်တဲ့ တပ်မက်မှု လောဘ၊ တွယ်တာမှု ဆိုတဲ့ 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' တွေ တသီတတန်းကြီး ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ အဝိဇ္ဇာ ဖုံးလွှမ်းသွားလို့ ဒီလို စိတ်တွေ ဝင်လာတာပါ။ ဒါဟာ ခန္ဓာငါးပါး အလုပ်လုပ်သွားတဲ့ ယန္တရား အပြည့်အစုံ ပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ သေချာ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ 'ငါ' ဆိုတာ မပါပါဘူး။ 'ငါ မြင်တယ်၊ ငါ ခံစားတယ်၊ ဒါ ငါ့အနုပညာ' ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိပါဘူး။ မျက်စိအကြည်ရုပ်၊ အဆင်းရုပ်၊ မြင်သိစိတ်၊ ခံစားတဲ့ ဝေဒနာ၊ မှတ်သားတဲ့ သညာ၊ ပြုပြင်တဲ့ သင်္ခါရ... ဒီရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောတရား တွေပဲ စက်ရုံက စက်သွားတွေလို အဆင့်ဆင့် အလိုအလျောက် အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။

ဒါပေမဲ့ ငါတို့က သတိမကပ်နိုင်တဲ့အခါ 'ငါ မြင်တယ်၊ ဒီအနုပညာက ငါ့ကို ပျော်ရွှင်မှု ပေးတယ်' ဆိုပြီး ရုပ်အဆင်းနဲ့ ကိုယ်နဲ့၊ သာယာတဲ့ စိတ်နဲ့ ကိုယ်နဲ့ တစ်သားတည်း ပေါင်းစပ်လိုက်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ခန္ဓာငါးပါးကို အကောင်အထည် အဖြစ်၊ ငါ သူတစ်ပါး အဖြစ် အခိုင်အမာ ယူလိုက်တာဟာ 'သက္ကာယဒိဋ္ဌိ' (အမှားအယွင်း အစွဲအလမ်း) ကြီး ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။ အဲဒီ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲကြောင့်ပဲ အလှအပတွေ နောက်ကို လိုက်ရင်း သံသရာ လည်နေကြတာပါ။

ဒီသက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီးကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာလိုပါပဲ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးလေးတွေ ဆွဲပြီး အရုပ်လေးတွေကို အသက်ဝင်နေသလို၊ လှပအောင် ကပြတဲ့အခါ၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်က အဟုတ်ကြီး ထင်ပြီး သာယာနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ကွယ်က ကြိုးတွေကို မြင်သွားတဲ့အခါ အစွဲ ပြုတ်သွားပါတယ်။

ထို့အတူပါပဲ၊ သတိပဋ္ဌာန် ရှုဉာဏ်နဲ့ သေချာ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ လှပတဲ့ အနုပညာကို မြင်လို့ သာယာစိတ် ပေါ်လာတဲ့ အချိန်မှာ ဘယ်လို မှတ်ရမလဲ။ 'လှတယ်၊ ငါ့အနုပညာ' လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ မျက်စိက မြင်ရင် 'မြင်တယ်... မြင်တယ်... သာယာစိတ် ပေါ်တယ်... သိတယ်' လို့ ဓာတ်သဘောသက်သက် အနေနဲ့သာ စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို ကြည့်နိုင်ရင် 'အော်... မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်လို့ မြင်သိစိတ် ပေါ်လာတာပါလား၊ လှတယ် ဆိုတာ သညာက မှတ်ပေးလို့ ပေါ်လာတဲ့ နာမ်တရား သက်သက်ပါလား' လို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာပြီး သက္ကာယဒိဋ္ဌိကြီး အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။

သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆက်ပြီး ရှုရပါဦးမယ်။ အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ မြင်သိစိတ်ကလေး၊ သာယာတဲ့ ဝေဒနာကလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်မြဲနေသလား။ သေချာ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိကို မှိတ်လိုက်တာနဲ့ ဖြစ်ဖြစ်၊ အခြား မြင်ကွင်း တစ်ခုကို ခေါင်းလှည့် ကြည့်လိုက်တာနဲ့ ဖြစ်ဖြစ်၊ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကလေးလည်း ချက်ချင်း ပျောက်သွားတယ်၊ စောစောက အလှအပကို သာယာနေတဲ့ စိတ်ကလေးလည်း တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျပြီး ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားတာပါပဲ။

ဒီလို ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာပါလား ဆိုတဲ့ 'အနိစ္စ' သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ဒီအနုပညာကြီးက အမြဲတမ်း ခိုင်မြဲနေမှာပဲ၊ Life is short, Art is long ဆိုပြီး အနုပညာက ထာဝရပဲ လို့ ယူဆထားတဲ့ 'သဿတဒိဋ္ဌိ' ကြီး ကွာကျသွားပါတော့တယ်။ ပြင်ပက အနုပညာ ရုပ်ဝတ္ထုလည်း အချိန်တန်ရင် ဆွေးမြည့်မှာပဲ၊ အဲဒီ အလှကို ခံစားသိမြင်တဲ့ စိတ်ကလည်း စက္ကန့်မလပ် ပျက်စီးနေတာပါပဲ။ ဘာတစ်ခုမှ ထာဝရ မခိုင်မာပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ထပ်မေးပြန်ရော၊ 'အရှင်ဘုရား... မြင်သိစိတ်လည်း ပျောက်သွားပြီ၊ သာယာစိတ်လည်း ပျက်သွားပြီ ဆိုရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူးပေါ့။ အကုန်လုံး သုဉ်းသွားပြီပေါ့' လို့ အပြတ်ယူစရာ ရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ မျက်စိက မြင်သိစိတ်လေး ပျက်သွားပေမယ့်၊ နားကနေ လူတွေ စကားပြောသံကို ပြန်ကြားလိုက်တာနဲ့ ကြားသိစိတ် ဆိုတဲ့ စိတ်အသစ် တစ်ခုက ချက်ချင်း ဆိုသလို အစားထိုး ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ တစ်ခုပျက်သွားတိုင်း နောက်တစ်ခုက အဆက်မပြတ် အစားထိုးနေတာပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ရေစီးကြောင်းကြီး တစ်ခုလိုပါပဲ။ ရှေ့ရေက ထွက်သွားပေမယ့် နောက်ရေက အဆက်မပြတ် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာတဲ့အတွက် ရေစီးကြောင်းကြီး အနေနဲ့ ဆက်ရှိနေသလိုပါပဲ။ စိတ်အစဉ်ဆိုတာလည်း အကြောင်းတရား ရှိနေသရွေ့ အကျိုးတရား အနေနဲ့ ဆက်တိုက် အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဆက်စပ်ပြီး အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောတရားကို သေချာ သိမြင်သွားတဲ့ အခါမှာတော့၊ သေရင် ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး၊ ပြတ်သွားပြီ လို့ အပြတ်ယူထားတဲ့ 'ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ' ဆိုတဲ့ အမှားကြီးလည်း လုံးဝ ကျွတ်ထွက်သွားပါတော့တယ်။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဘာပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ၊ အလှအပကို မြင်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ သာယာတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် 'ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် သက်သက်ပဲ။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပဲ။ ပျက်ပြီးရင်လည်း အစားထိုးနေတာပဲ' ဆိုတဲ့ ဓမ္မအစဉ်၊ ခန္ဓာအစဉ်တွေကို အမှန်အတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ပြုတ်ပြီး၊ ကိလေသာ စိတ်ရောဂါတွေကို ကုသကာ နိဗ္ဗာန်နဲ့ အနီးဆုံး အနေအထားကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ တိုက်တွန်း အလုပ်ပေးလိုက်ရပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီလို ဓမ္မသဘောတရားတွေကို နားလည်သွားပြီဆိုရင်၊ လက်တွေ့ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကိုလည်း ဘယ်လို သတိပညာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းနိုင်သလဲ ဆိုတာကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ထပ်ပြီး ရှင်းပြချင်ပါသေးတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်တွေကို ထည့်သွင်း ပူဇော်ထားတဲ့ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီး တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒီကြုတ်ကြီးရဲ့ အဖုံးပေါ်မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ လောက်က ဆွဲထားတဲ့၊ အလွန် သိမ်မွေ့တဲ့ ရွှေရည်စိမ် ပန်းချီ လက်ရာလေးတွေ ပါရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အချိန်ကာလ ကြာလာတဲ့ အတွက် အဲဒီ ပန်းချီ ဆေးရောင်လေးတွေဟာ တော်တော်များများ မှေးမှိန်ပြီး ကွာကျနေပါပြီ။

တစ်နေ့တော့ ပြတိုက်ကို အမြဲတမ်း အလှူငွေ ထည့်ဝင်နေတဲ့၊ အနုပညာကို မြတ်နိုးပါတယ် ဆိုတဲ့ ဒေါ်လှ ဆိုတဲ့ ဒကာမကြီး တစ်ယောက် ရောက်လာပါတယ်။ ဒေါ်လှက အဲဒီ ဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီးရဲ့ အဖုံးကို မြင်တော့ နှာခေါင်းရှုံ့သွားတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက် တာဝန်ခံ ภัณฑာထိန်းချုပ် ဦးမြတ် ကို ခေါ်ပြီး ပြောပါတော့တယ်။

"ဦးမြတ်... ဒီဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီးက ဓာတ်တော်တွေ ထည့်ထားတာ မှန်ပေမယ့်၊ အပေါ်က ပန်းချီတွေက အရမ်း ရုပ်ဆိုးနေပြီ။ ကွာကျနေပြီ။ ကျမက အလှအပကို သိပ်မြတ်နိုးတာ။ ဒါကြောင့် ကျမရဲ့ စရိတ်နဲ့ အကောင်းဆုံး ပန်းချီဆရာတွေကို ခေါ်ပြီး၊ ဒီအဖုံးပေါ်က ပန်းချီတွေကို မူလအတိုင်း တောက်ပြောင်သွားအောင်၊ အသစ်စက်စက် ဖြစ်သွားအောင် ဆေးတွေ အထပ်ထပ် ပြန်သုတ်ပြီး မွမ်းမံပေးချင်တယ်။ ချက်ချင်း လုပ်ခိုင်းလိုက်ပါ" လို့ အမိန့်ပေးသလို လာပြောပါတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်ရဲ့ အနုပညာ ထိန်းသိမ်းရေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် (Art Conservator) မောင်ဇော် က ချက်ချင်း ဝင်တားပါတယ်။ "ဒေါ်လှ... အဲဒီလို လုံးဝ လုပ်လို့ မရပါဘူး။ ပြတိုက်ရဲ့ အနုပညာနှင့် အလှအပ ထိန်းသိမ်းရေး မူဝါဒ (Policy 15, Art 15.1) အရ၊ ရှေးဟောင်း လက်ရာတွေကို မူလ အနုပညာရှင်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ပျောက်ကွယ်သွားအောင် အပေါ်ကနေ ဆေးသစ်တွေ ထပ်သုတ်တာ၊ ပုံစံပြောင်းတာ (Overpainting) ကို လုံးဝ တားမြစ်ထားပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တာဝန်က T105 (အနုပညာ ထိန်းသိမ်းရေး မှတ်တမ်း) အရ သန့်စင်ပေးဖို့၊ ဆက်မပျက်စီးအောင် ဓာတုဗေဒ နည်းနဲ့ ကာကွယ်ပေးဖို့ပဲ လုပ်ခွင့် ရှိပါတယ်" လို့ သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။

ဒီစကားကို ကြားတော့ ဒေါ်လှက အရမ်း ဒေါသထွက်သွားတယ်။ "မင်းက ဘာသိလို့လဲ။ ဓာတ်တော် ပူဇော်တဲ့ နေရာမှာ အလှပဆုံး၊ အသစ်ဆုံး ဖြစ်နေမှ မြင့်မြတ်တာပေါ့။ ဟောင်းနွမ်းနေတာကြီးက ဘယ်လိုလုပ် သဒ္ဓါတရား ဖြစ်စရာ ကောင်းမလဲ" ဆိုပြီး အသံကျယ်လာပါတော့တယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အလှအပ အပေါ်မှာ တွယ်တာတဲ့ အတ္တဟာ သိပ်ကြောက်စရာ ကောင်းပါတယ်။ ကိုယ်ထင်တာကိုသာ အမှန်လို့ ယူဆတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက် တာဝန်ခံ ဦးမြတ် က ဓမ္မအသိနဲ့ ဝင်ရောက် ရှင်းပြရပါတယ်။

"ဒကာမကြီး ဒေါ်လှ... ဒကာမကြီးရဲ့ ပူဇော်ချင်တဲ့ စေတနာကို နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အနုပညာဆိုတာ စိတ်ထား နူးညံ့မှုကို ပြသတာပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၅၀၀ က ဒီပန်းချီကို ဆွဲခဲ့တဲ့ သူတွေရဲ့ စိတ်ထား ဖြူစင်မှု၊ သူတို့ရဲ့ သဒ္ဓါတရားတွေဟာ ဒီဟောင်းနွမ်းနေတဲ့ ဆေးစက်လေးတွေ ထဲမှာ အသက်ဝင်နေဆဲပါ။ အကယ်၍ ဒကာမကြီးက အသစ် ဖြစ်ချင်တဲ့ လောဘနဲ့ ဆေးသစ်တွေ သွားဖုံးလိုက်ရင်၊ အဲဒီ ရှေးခေတ်က လူတွေရဲ့ ဖြူစင်တဲ့ သဒ္ဓါတရား သမိုင်းကြောင်းကို ဖျက်ဆီးလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။

နောက်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကြီး အိုမင်းလာတာကို မိတ်ကပ်တွေ အထပ်ထပ် လိမ်းပြီး ဖုံးကွယ်ထားလို့ မရသလို၊ အနိစ္စ သဘောတရား အရ ဟောင်းနွမ်း ယိုယွင်းမှုကို လက်ခံတတ်မှသာ အစစ်အမှန် တရားကို မြင်တာပါ။ ဓာတ်တော် ပူဇော်တဲ့ အနုပညာဟာ မြင့်မြတ်တယ် ဆိုတာ၊ အသစ်စက်စက် တောက်ပြောင်နေလို့ မြင့်မြတ်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ အတိတ်နဲ့ ပစ္စုပ္ပန်ကို အမှန်တရား အတိုင်း ဆက်စပ် ပြသနေလို့ မြင့်မြတ်တာပါ" လို့ ဓမ္မနဲ့ သိပ္ပံပညာကို ယှဉ်တွဲပြီး ဆုံးမလိုက်ပါတယ်။

ဒီစကားကို ကြားမှ ဒေါ်လှ လည်း သတိဝင်လာတယ်။ "မှန်လှပါ ဆရာ။ ကျွန်မက အပြင်ပန်း အလှအပနဲ့ အသစ်ဖြစ်ချင်တဲ့ လောဘ (ကိလေသာ စိတ်ရောဂါ) တွေ ဖုံးလွှမ်းသွားလို့၊ တကယ့် သမိုင်းရဲ့ အနှစ်သာရကို ဖျက်ဆီးမိမလို ဖြစ်သွားပါတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အတိုင်းပဲ၊ ဆက်မပျက်စီးအောင် ထိန်းသိမ်းတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကိုပဲ လှူဒါန်းပါတော့မယ်" လို့ ဝန်ခံသွားပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီ ဓာတ်တော်ကြုတ် အဖုံးလေးဟာ သိပ္ပံနည်းကျ သန့်စင်မှုတွေ လုပ်ပြီး၊ မူလ အလှအပ မပျက်ယွင်းဘဲ ခမ်းနားစွာ ဆက်လက် တည်ရှိသွားပါတော့တယ်။ ဒါဟာ အနုပညာကို ဓမ္မအသိနဲ့ ထိန်းသိမ်းလိုက်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းသော အဖြေ တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ကြစို့။ ငါတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့တကွ လောကမှာ ရှိတဲ့ အနုပညာ လက်ရာတွေ၊ ဆေးရောင်တွေ မှန်သမျှဟာ အချိန်တန်ရင် ဖောက်ပြန် ပြောင်းလဲ မှေးမှိန် ပျက်စီးသွားရတဲ့ သဘောတရားတွေ ရှိနေတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပါပဲ။

အဲဒီလို ပျက်စီးတတ်တဲ့ အရာတွေကို အမြဲတမ်း အသစ် ဖြစ်နေရမယ်၊ လှပနေရမယ် ဆိုပြီး ဒေါ်လှရဲ့ စိတ်လိုမျိုး တပ်မက်နေတဲ့ အတ္တ၊ လောဘ၊ ကိလေသာ စိတ်ရောဂါတွေက ဘာသစ္စာလဲ... 'သမုဒယသစ္စာ' ပါပဲ။ ဒီတဏှာလောဘ၊ သံသရာကို နှစ်သက်မှုကြောင့်ပဲ ဒုက္ခတွေ၊ ပူလောင်မှုတွေ အသစ် အသစ် ထပ်ဖြစ်နေရတာပါ။

ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီးကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အလှအပ အပေါ် တွယ်တာမှု၊ လောဘ၊ အတ္တ တွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်မယ် ဆိုရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ သဘောဟာ ဘာသစ္စာလဲ... 'နိရောဓသစ္စာ' ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးသွားဖို့အတွက်၊ အပြင်ပန်း အလှအပတွေ အပေါ် တွယ်တာ မနေဘဲ၊ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ပြီး၊ ရုပ်နာမ် ဓာတ်သဘောသက်သက်ပဲလို့ သိမြင်ကာ ဒိဋ္ဌိသုံးပါး ဖြုတ်နေတဲ့ သတိပဋ္ဌာန် ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကြီးကတော့ လမ်းမှန်ဖြစ်တဲ့ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီမဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်မှသာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်မှာ ပေါ်လွင်နေပါတယ် ဟုတ်လား။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အနုပညာနှင့် ဓာတ်တော် ဓမ္မဒေသနာတော် အတိုင်း မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်တွင် ကိန်းအောင်းနေသော ရုပ်အဆင်း အလှအပများ အပေါ် တွယ်တာမှု၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲများကို ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ဖြုတ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ အနုပညာကို ခံစားသကဲ့သို့ စိတ်ထား၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှုကိုလည်း မွေးမြူနိုင်ကြပြီး၊ ဓာတ်တော်များကို ပူဇော်ရာတွင် အတ္တကင်းစင်သော ဖြူစင်သည့် စိတ်ထားဖြင့် ပူဇော်ကာ လူမှုရေးတရားမျှတမှု ရှိသော လောကကြီးကို ဖန်တီးနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူသော အကျင့်ဖြင့် အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.