Day 67 March 8 Year 2023 အမျိုးသမီးများနှင့် စောင့်ရှောက်မှု (Women and Stewardship)

 

Day 67 March 8 Year 2023 အမျိုးသမီးများနှင့် စောင့်ရှောက်မှု (Women and Stewardship)

---

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တောအနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

"ယနေ့ ကျရောက်သော နိုင်ငံတကာ အမျိုးသမီးများနေ့ (International Women's Day) တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ကို သားသမီးကဲ့သို့ စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြကုန်သော ဘိက္ခုနီ၊ သိက္ခာထပ်၊ သီလရှင်၊ ဥပါသိကာမ အပေါင်းတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အာရုံပြု၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေ။"

---

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ...

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၃) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၈) ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးမှာ ကျင်းပကြတဲ့ "နိုင်ငံတကာ အမျိုးသမီးများနေ့" (International Women's Day) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဒီနေ့ ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "အမျိုးသမီးများနှင့် စောင့်ရှောက်မှု" (Women and Stewardship) ဖြစ်ပါတယ်။

လောကမှာ "မိန်းမ၊ ယောက်ျား" ဆိုပြီး ခွဲခြားကြတယ်။ တချို့နေရာတွေမှာ အမျိုးသမီးတွေက အားနွဲ့သူတွေ၊ မစွမ်းဆောင်နိုင်သူတွေလို့ ထင်မြင်ယူဆချက်တွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒါတွေဟာ အပေါ်ယံ ပညတ်ချက်တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားမဟောခင်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် မြင်တွေ့နေရတဲ့ "ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ" ဆိုတဲ့ အစွဲတွေကို ဝိပဿနာ ခန္ဓာဖွဲ့နည်းနဲ့ အရင်ဆုံး ဖြိုခွဲကြည့်ကြရအောင်။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (စက္ခုဒွါရ - ဣတ္ထိဘော ရုပ်ကို ရှုမြင်ပုံ)။

ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ သူတော်ကောင်းတို့။

လမ်းမပေါ်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ယောက် လမ်းလျှောက်လာတာကို မြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ဆံပင်ရှည်ရှည်၊ အဝတ်အစား လှလှ၊ သနပ်ခါး လေးနဲ့ပေါ့။

မျက်စိ (Eye)။

မျက်စိအကြည် (စက္ခုပသာဒ) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အဲဒီ အကြည်ဓာတ်လေးကို "အမျိုးသမီးပုံသဏ္ဍာန်" ဆိုတဲ့ အဆင်း (ရူပါရုံ - ဝဏ္ဏဓာတ်) လာတိုက်တယ်။

အဲဒီလို တိုက်လိုက်တဲ့အခါ ဘာပေါ်လာသလဲ။ "မြင်သိစိတ်" (စက္ခုဝိညာဏ်) ဆိုတာ ပေါ်မလာဘူးလား။ ပေါ်လာတယ်နော်။

စက္ခုဝိညာဏ် ပေါ်သောအခါ တစ်ဝိညာဏ်တည်း ပေါ်လို့ ဖြစ်ပါသလား။ မဖြစ်နိုင်ပါ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် သဟဇာတ ဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ သုံးပါး ပေါင်းတော့ နာမက္ခန္ဓာ လေးပါး ဖြစ်ပါသည်။

မျက်စိအကြည်နှင့် အဆင်းကို ခန္ဓာဖွဲ့တော့ ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပါသည်။ နာမက္ခန္ဓာ လေးပါးနှင့် ရူပက္ခန္ဓာ ပေါင်းတော့ ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်ပါသည်။

ဒီနေရာမှာ စိတ်ဖြစ်စဉ်ကို အသေးစိတ် ထပ်ကြည့်ရအောင်။

မြင်လိုက်တဲ့ အဆင်းအာရုံအပေါ်မှာ စိတ်က ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သွားသလဲ။

"လှလိုက်တာ၊ ကျက်သရေရှိလိုက်တာ" သို့မဟုတ် "ရုပ်ဆိုးလိုက်တာ" လို့ ခံစားရရင် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ။

"ဒါ မိန်းမပဲ၊ ဒါ ဒေါ်ဖြူပဲ၊ ဒါ ဒေါ်နီပဲ" လို့ ပုံသဏ္ဍာန်ကို မှတ်သားလိုက်တာက သညာက္ခန္ဓာ။

"စကားသွားပြောလိုက်ဦးမယ်" သို့မဟုတ် "ရှောင်သွားလိုက်မယ်" လို့ တွန်းအားပေးလိုက်တာက သင်္ခါရက္ခန္ဓာ။

မြင်မှန်း သိနေတဲ့ အသိစိတ်က ဝိညာဏက္ခန္ဓာ။

ပေါင်းလိုက်တော့ ခန္ဓာဘယ်နှစ်ပါးလဲ။ ခန္ဓာငါးပါးပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့။

အဲဒီ ခန္ဓာငါးပါးထဲမှာ "အမျိုးသမီး" (Woman) ဆိုတာ တကယ် ပါသလား။ မပါပါဘူး။

ပရမတ်သဘောအရ ပြောရရင် "အမျိုးသမီး" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ ဣတ္ထိဘာဝရုပ် (Feminity Materiality) လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်သဘော သက်သက်သာ ရှိပါတယ်။

ဒါကို မြတ်စွာဘုရားက "မျက်လှည့်ပြပွဲ" (Illusion) နဲ့ တူတယ်လို့ ဟောပါတယ်။ မျက်လှည့်ဆရာက အရုပ်ကို လူလုပ်ပြသလိုပဲ၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ် (အဝိဇ္ဇာ) က ဒီ ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးကို "မိန်းမပဲ၊ ယောက်ျားပဲ" ဆိုပြီး ခွဲခြား၊ စွဲလမ်း၊ နှိမ်ချ၊ မြှောက်စား လုပ်နေတာပါ။ တကယ်တော့ ဓာတ်သဘောတွေ စုဝေးနေတာသာ ဖြစ်ပါတယ်။

တွေ့တဲ့တရားက ခန္ဓာငါးပါး၊ ထင်တဲ့တရားက "မိန်းမ/ယောက်ျား"။

အဲဒီလို ကွဲကွဲပြားပြား မသိတော့ ဘာဖြစ်လဲ။ "ငါက မိန်းမမို့လို့ အားငယ်တယ်" ဆိုတဲ့ ဒေါမနဿ ဖြစ်တယ်။ "ငါက ယောက်ျားမို့လို့ မြတ်တယ်" ဆိုတဲ့ မာန ဖြစ်တယ်။ ဒုက္ခသစ္စာ ရောက်မလာဘူးလား။ ရောက်လာတယ်နော်။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဦးဇင်းတို့က ဒီ "ကျား/မ" သဘောတရားကို ခေတ်သစ် လူမှုသိပ္ပံပညာရပ်ဖြစ်တဲ့ Gender Studies (ဂျင်ဒါ လေ့လာမှု) ရှုထောင့်ကနေ ဖြိုခွဲကြည့်ပြီး၊ ဓမ္မနဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်နေသလဲဆိုတာ လေ့လာကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ပေါ်လာမယ်လို့ ဦးဇင်း ထင်ပါတယ်… "အရှင်ဘုရား... အမျိုးသမီးတွေက စိတ်နုတယ်၊ ခံစားလွယ်တယ်၊ ဒါကြောင့် အရေးကြီးတဲ့ အလုပ်တွေ မလုပ်သင့်ဘူးလို့ ပြောကြတယ်၊ အဲဒါ သိပ္ပံနည်းကျ မှန်သလား" ဆိုတာမျိုးပေါ့။

အေး… ဒီအချက်ကို Gender Studies နဲ့ Psychology (စိတ်ပညာ) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီးရှင်းသွားပါလိမ့်မယ်။

ခေတ်သစ် ပညာရှင်တွေက Sex (ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ လိင်) နဲ့ Gender (လူမှုရေးဆိုင်ရာ ကျား/မ အခန်းကဏ္ဍ) ကို ခွဲခြားထားပါတယ်။

Sex ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ် ဖွဲ့စည်းပုံပါ။ Gender ဆိုတာကတော့ "မိန်းကလေးဆိုရင် နူးညံ့ရမယ်၊ ယောက်ျားလေးဆိုရင် မာကျောရမယ်" ဆိုပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းက သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပုံစံခွက် (Social Construct) ဖြစ်ပါတယ်။

Gender Studies မှာ အရေးကြီးတဲ့ သီအိုရီတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "Ethics of Care" (ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ကျင့်ဝတ်) ပါ။

သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ အမျိုးသမီးတွေကို "Care Givers" (ပြုစုစောင့်ရှောက်သူများ) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြတယ်။ ကလေးမွေးတယ်၊ လူမမာပြုစုတယ်၊ အိမ်မှုကိစ္စ လုပ်တယ်။ ဒီအလုပ်တွေကို တချို့က "အသေးအဖွဲ" လို့ ထင်ကြတယ်။

ဒါပေမယ့် ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရှင်တွေက ဘာတွေ့လာရသလဲဆိုတော့... အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ရေရှည်တည်တံ့ဖို့ (Sustainability) အတွက် ဒီ "Care" (ဂရုစိုက်မှု) ဟာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။

ပြတိုက်တစ်ခုမှာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေကို ထိန်းသိမ်းတဲ့အခါ "ခွန်အား" (Strength) နဲ့ သယ်မတာထက်၊ "နူးညံ့မှု" (Tenderness)၊ "စိတ်ရှည်မှု" (Patience) နဲ့ "အသေးစိတ် ဂရုစိုက်မှု" (Attention to Detail) က ပိုပြီး လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အမျိုးသမီးတွေမှာ သဘာဝအရ အားကောင်းလေ့ရှိတဲ့ စွမ်းရည်တွေပါပဲ။ သိပ္ပံနည်းအရ အမျိုးသမီးတွေမှာ Oxytocin (မေတ္တာ ဟော်မုန်း) ပိုများတတ်ပြီး၊ ဒါက အရာရာကို ကြင်နာစွာ စောင့်ရှောက်လိုစိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။

Figure: အမိသဖွယ် စောင့်ရှောက်ခြင်း (Ethics of Care) ၏ တည်ငြိမ်မှု ကွန်ရက်ပုံစံ

ဒီ သိပ္ပံဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ပြီး ဓမ္မသဘော ပြန်ကောက်ရအောင်။

မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်ကလည်း အမျိုးသမီးတွေဟာ တရားမရနိုင်ဘူး၊ ဉာဏ်ပညာ နည်းတယ်လို့ ယူဆခဲ့ကြသူတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအယူအဆကို ဘုရားရှင်က ထေရီဂါထာ (Therīgāthā) နဲ့ ချေဖျက်ခဲ့ပါတယ်။

ထင်ရှားတဲ့ သာဓကတစ်ခုကတော့ "သောမာထေရီ" (Somā Therī) ပါ။

သောမာထေရီ တရားအားထုတ်နေတုန်း မာရ်နတ်က လာနှောင့်ယှက်တယ်။

"အို... အမျိုးသမီး၊ နှလုံးနှစ်လက်မလောက်သာ ပညာရှိတဲ့ သင်ဟာ ရဟန္တာတို့ ရောက်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို ဘယ်ရောက်နိုင်မလဲ" လို့ ကဲ့ရဲ့တယ်။ (ရှေးခေတ်က ထမင်းချက်ရင် ထမင်းနပ်မနပ်ကို နှလုံးနှစ်ချောင်းနဲ့ နှိုက်ကြည့်ရတာကို ရည်ရွယ်ပြီး 'နှလုံးနှစ်လက်မ ပညာ' လို့ နှိမ်တာပါ)။

အဲဒီအခါ သောမာထေရီက ရဲရဲတောက် ပြန်ဖြေလိုက်တယ်။

"ဣတ္ထိဘာဝေါ နော ကိံ ကယိရာ၊ စိတ္တမှိ သုသမာဟိတေ။

ဉာဏမှိ ဝတ္တမာနမှိ၊ သမ္မာဓမ္မံ ဝိပဿတော။"

အနက်ဖွင့်ကြည့်ကြစို့။

စိတ္တမှိ - စိတ်ကို။ သုသမာဟိတေ - ကောင်းစွာ တည်ကြည်ငြိမ်သက်စေအပ်သည် ရှိသော်။

ဉာဏမှိ - ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ်သည်။ ဝတ္တမာနမှိ - ဖြစ်ပေါ်နေသည် ရှိသော်။

သမ္မာဓမ္မံ - ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ် သစ္စာတရားတို့ကို။ ဝိပဿတော - အဖန်ဖန် ရှုမြင်နေသော သူအား။

ဣတ္ထိဘာဝေါ - မိန်းမဟူသော အဖြစ်သည်။ ကိံ ကယိရာ - အဘယ်သို့ ပြုနိုင်အံ့နည်း (ဘာမှ အနှောင့်အယှက် မပေးနိုင်)။

မြင်လား သူတော်ကောင်းတို့။

"နိဗ္ဗာန်" ဆိုတာ ကျား၊ မ မရှိပါဘူး။

"ပညာ" ဆိုတာ ကျား၊ မ မရှိပါဘူး။

"သတိ" ဆိုတာ ကျား၊ မ မရှိပါဘူး။

အမျိုးသမီးပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ အမျိုးသားပဲ ဖြစ်ဖြစ်... စိတ် (Mind) ကို ထားတတ်ရင်၊ ဉာဏ် (Wisdom) ကို သုံးရင် ဘုရားသားသမီးချင်း အတူတူပါပဲ။ ဒါဟာ ဗုဒ္ဓဝါဒရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ Gender Equality (ကျားမ တန်းတူညီမျှမှု) ပါပဲ။

အေး… ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနဲ့ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီးရှင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ Case-2367 ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်က "အစဉ်အလာ" (Tradition) နဲ့ "စောင့်ရှောက်မှု" (Stewardship) ကြားက ပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းခဲ့ရပုံပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလိုပါ။

သွာဂတပြတိုက်မှာ အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့တဲ့ ရှေးဟောင်း "ပုလဲဓာတ်တော်" (Pearl Relics) တွေကို သန့်စင်ဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်။ ဒီဓာတ်တော်တွေက သေးငယ်လွန်းပြီး၊ အနည်းငယ် ထိခိုက်တာနဲ့ ကြေမွသွားနိုင်တယ်။

ပြတိုက်မှာ ဒီပညာရပ်ကို ကျွမ်းကျင်ဆုံးက "ဆရာလေး ဒေါ်ဝီရိယ" (အမည်လွှဲ) ဖြစ်ပါတယ်။ သူက လက်ငြိမ်တယ်၊ စိတ်ရှည်တယ်၊ Conservation နည်းပညာကို နိုင်ငံခြားမှာ သင်လာသူ။

ဒါပေမယ့် ပြဿနာက ဓာတ်တော်ထားတဲ့ အခန်း (Relic Chamber) ကို အမျိုးသမီး မဝင်ရဘူးဆိုတဲ့ ဒေသစွဲ ရှေးရိုးအယူအဆ ရှိနေတဲ့ ဂေါပကလူကြီး "ဦးဘ" (အမည်လွှဲ) က ကန့်ကွက်တယ်။

"ဒါ ဘုရားခန်း၊ အမျိုးသမီး မဝင်ရဘူး။ ဘုန်းကံ နိမ့်မယ်" ဆိုပြီး ဆရာလေးကို ဝင်ခွင့်မပေးဘူး။

ဦးဇင်းက ရှင်းပြတယ်။ "ဦးဘ... ဒီဓာတ်တော်တွေကို သန့်စင်ဖို့ ဆရာလေးကလွဲပြီး ဘယ်သူမှ မကျွမ်းကျင်ဘူး။ ယောက်ျားလေး ဝန်ထမ်းတွေက လက်ကြမ်းတယ်။ ဓာတ်တော် ကြေကုန်လိမ့်မယ်။"

ဦးဘက လက်မခံဘူး။ "မရဘူးဘုရား... အမျိုးသမီး ဝင်ရင် မိုးခေါင်လိမ့်မယ်" ဘာညာနဲ့ ပြောဆိုလာတယ်။

ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 5 (Ethics & Conduct) နဲ့ Article 5.2 (Non-Discrimination & Competence) ကို ကိုင်စွဲပြီး ဖြေရှင်းရပါတယ်။

ဒီမူဝါဒမှာ "တာဝန်ပေးအပ်ရာတွင် လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ ကျား/မ မခွဲခြားဘဲ၊ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှု (Competence) နှင့် သီလစင်ကြယ်မှု (Moral Integrity) ကိုသာ အဓိကထားရမည်" လို့ အတိအကျ ပါရှိပါတယ်။

ဦးဇင်းက Template T223 (Staff Duty Assignment & Competence Record) ကို ထုတ်ပြီး ဦးဘကို ပြတယ်။

"ဦးဘ... ကြည့်။ ဒီ Template မှာ ဆရာလေးရဲ့ အရည်အချင်းတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားတယ်။ သူက သီလရှင် (Nun) တစ်ပါး ဖြစ်တယ်။ သီလ (Sila) ရှိတယ်။ သမာဓိ ရှိတယ်။ ပညာ (Skill) ရှိတယ်။"

"ဦးဘ ပြောတဲ့ 'အမျိုးသမီး' ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ် (Body) ကို ပြောတာ။ ဦးဇင်းတို့ လိုအပ်တာက သူ့ရဲ့ 'စိတ်' (Mind) နဲ့ 'ပညာ' (Wisdom)။ ဓာတ်တော်ကို စောင့်ရှောက်ဖို့အတွက် 'အမိသဖွယ် မေတ္တာ' လိုတယ်။ အဲဒီမေတ္တာက ဆရာလေးမှာ ရှိတယ်။"

ပြီးတော့ ဦးဇင်းက ထေရီဂါထာလာ သောမာထေရီရဲ့ ဂါထာကို ရွတ်ပြတယ်။

"စိတ်တည်ငြိမ်နေတဲ့သူကို မိန်းမဖြစ်ခြင်းက ဘာမှ မတားဆီးနိုင်ဘူး ဒကာကြီး။ မာရ်နတ်တောင်မှ ဒီစကားကို ကြားပြီး ထွက်ပြေးရတာ။ ဒကာကြီးက မာရ်နတ်ဘက်က နေမှာလား၊ ဘုရားဘက်က နေမှာလား။"

ဒီတော့မှ ဦးဘလည်း ဇဝေဇဝါနဲ့ "ဘုရားဘက်က နေရမှာပေါ့" ဆိုပြီး ခွင့်ပြုလိုက်တယ်။

ဆရာလေး ဒေါ်ဝီရိယဟာ ဓာတ်တော်ခန်းထဲကို ဝင်၊ စိတ်ကို ငြိမ်ငြိမ်ထား၊ အင်မတန် နူးညံ့တဲ့ လက်တွေနဲ့ ပုလဲဓာတ်တော်တွေကို သန့်စင်လိုက်တာ... ဓာတ်တော်တွေ အရောင်ပြန်တောက်လာတယ်။ ဘာမိုးမှလည်း မခေါင်ဘူး။ ဘာဘုန်းကံမှလည်း မနိမ့်ဘူး။

ရလဒ်ကတော့ ဓာတ်တော်တွေ သက်တမ်းရှည်သွားတယ်။ ဦးဘလည်း "ဪ... စောင့်ရှောက်တယ်ဆိုတာ ယောက်ျား/မိန်းမ မဆိုင်ဘူး၊ စေတနာနဲ့ ပညာပဲ ဆိုင်တာကိုး" ဆိုပြီး အမြင်မှန် ရသွားတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်ကို ကြည့်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယူသင့်တဲ့ သင်ခန်းစာနဲ့ နိဂုံးချုပ် သစ္စာဆိုက်ပုံကို သေချာ နာယူကြပါစို့။

အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား ဆိုတာ ပညတ် (Convention) ပါ။

စောင့်ရှောက်သူ (Custodian) ဆိုတာ ပရမတ် (Ultimate Truth) ပါ။

သာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်ရာမှာ "အဖေသဖွယ်" ရဲရင့်မှုလည်း လိုသလို၊ "အမိသဖွယ်" နူးညံ့မှုလည်း လိုအပ်ပါတယ်။ နှစ်ခုလုံး မျှတမှ (Balance) သာသနာ တည်တံ့မှာပါ။

အမျိုးသမီးတွေရဲ့ "Care" (ဂရုစိုက်မှု) စွမ်းအားကို လျှော့မတွက်ပါနဲ့။ အဲဒီစွမ်းအားဟာ ဓာတ်တော်တွေကိုရော၊ ကမ္ဘာကြီးကိုရော ကယ်တင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

သစ္စာနယ် ဝင်ကြည့်ရအောင်။

"ငါက ယောက်ျား၊ ငါက မိန်းမ" လို့ ခွဲခြားပြီး မာနတက်ခြင်း၊ အားငယ်ခြင်းက သမုဒယသစ္စာ။

အဲဒီ ခွဲခြားမှုကြောင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ရတာ၊ စိတ်ဆင်းရဲရတာက ဒုက္ခသစ္စာ။

"ဪ... ဣတ္ထိဘာဝ (မိန်းမအဖြစ်) ဆိုတာ ရုပ်သဘော၊ ဓာတ်သဘောမျှသာပါလား၊ ပညာရှိရင် နိဗ္ဗာန်ဝင်နိုင်တာပါလား" လို့ သိမြင်တာက မဂ္ဂသစ္စာ။

အဲဒီလို သိပြီး ဂျင်ဒါစွဲ၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲတွေ ချုပ်ငြိမ်းသွားတာက နိရောဓသစ္စာ။

ဒီအချက်ကို နားထောင်နေရင်း ကိုယ့်စိတ်ထဲ ဘာဖြစ်နေသလဲဆိုတာကိုလည်း သတိထားကြည့်ပါ…

ကိုယ့်ကိုယ်ကို "ငါက မိန်းမ/ယောက်ျား" လို့ မကြည့်ဘဲ...

"ငါက ကုသိုလ်လုပ်နေတဲ့ စိတ် (Kusala Citta)" လို့ ရှုမြင်လိုက်ပါ။

စိတ်မှာ ကျား/မ မရှိပါဘူး။

ကုသိုလ်မှာ ကျား/မ မရှိပါဘူး။

နိဗ္ဗာန်မှာ ကျား/မ မရှိပါဘူး။

"ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'အမျိုးသမီးများနှင့် စောင့်ရှောက်မှု' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည်  ကျား/မ ဟူသော ပညတ်ကို ကျော်လွန်၍၊ အမိသဖွယ် မေတ္တာ၊ အဖသဖွယ် ပညာတို့ဖြင့် သာသနာတော်ကို ညီညွတ်စွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ... ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

---

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.