Day: 332 | ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ | အိပ်စက်ခြင်း ကျန်းမာရေး | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ နိဒ္ဒါသုတ် | Sleep Medicine
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် အလုံးစုံသော ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်တို့မှ ကင်းဝေးကြပါစေကုန်သတည်း
ဒီနေ့ ဒီအချိန်အခါဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၈) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို နေ့ရက်မြတ်မှာ တရားချစ်ခင် သူတော်စင် သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ညချမ်းအချိန်ရောက်တိုင်း နှစ်ခြိုက်စွာ အိပ်ပျော်နိုင်ကြပါစေ၊ အိပ်စက်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်နှင့် စိတ်၏ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုများကို ဖြေဖျောက်နိုင်ကာ ကျန်းမာရွှင်လန်းသော နေ့ရက်သစ်များကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ ဟောကြားမယ့် တရားတော်ဟာ "အိပ်စက်ခြင်း ကျန်းမာရေး" (Sleep Medicine) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝ သက်တမ်း သုံးပုံတစ်ပုံဟာ အိပ်စက်ခြင်းနဲ့ ကုန်ဆုံးပါတယ်။ အိပ်တာကို အချိန်ဖြုန်းတယ်လို့ မထင်လိုက်ပါနဲ့။ အိပ်စက်ခြင်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အကောင်းဆုံး ဆေးဝါးပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ခေတ်မှာ လူတော်တော်များများဟာ "အိပ်မပျော်တဲ့ရောဂါ" (Insomnia) ခံစားနေရပါတယ်။ ညဘက်ရောက်ရင် အတွေးတွေများ၊ ဖုန်းတွေပွတ်၊ မနက်ကျတော့ နုံးချိနေတာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် တရားမနာခင်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်နဲ့ ခန္ဓာကို အိပ်ပျော်သွားသလို ငြိမ်းချမ်းသွားအောင် "ခန္ဓာကိုယ် လျှော့ချခြင်း" (Body Scan & Relaxation) ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို စီးဖြန်းကြရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်လိုက်ပါ... မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို မှန်မှန်လေး ရှုပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို လေးလံတဲ့ သစ်တုံးကြီးတစ်တုံးလို သဘောထားပြီး ကြမ်းပြင်ပေါ်ကို ပစ်ချလိုက်ပါ။
ခြေဖျားကနေ စပြီး ခေါင်းအထိ တင်းအားတွေကို လျှော့ချပါ။ ခြေထောက်ကြွက်သားတွေ လျှော့မယ်... ခါးတွေကို လျှော့မယ်... ပခုံးတွေကို လျှော့မယ်... မျက်နှာကြွက်သားတွေကို လျှော့မယ်။
"ငါ နားတော့မယ်... ခန္ဓာကြီး နားပါစေ... စိတ်ကလေး နားပါစေ"
အတွေးတွေ ဝင်လာရင် "မနက်ဖြန်မှ တွေးမယ်" လို့ ဘေးဖယ်လိုက်ပါ။ အခုအချိန်ဟာ နားချိန်ပဲ။ အသက်ရှူသွင်းလိုက်တိုင်း ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရှူသွင်းပါ၊ ရှူထုတ်လိုက်တိုင်း ပူပန်မှုတွေကို ထုတ်ပစ်လိုက်ပါ။
(ခေတ္တ ငြိမ်သက်၍ ရှုမှတ်စေခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်နဲ့ ခန္ဓာ အတော်အတန် ငြိမ်းချမ်းသွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဆွေးနွေးမယ့် "Sleep Medicine" (အိပ်စက်ခြင်း ဆေးပညာ) အကြောင်းကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရှေးတုန်းကတော့ အိပ်တယ်ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ရပ်တန့်သွားတာ (Passive State) လို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာအရ အိပ်စက်ချိန်ဟာ ဦးနှောက်က အလုပ်အများဆုံး လုပ်တဲ့အချိန် (Active State) ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဘာလုပ်သလဲဆိုတော့ "သန့်ရှင်းရေး" လုပ်တာပါ။
ဦးနှောက်ထဲမှာ "Glymphatic System" (ဂလင်ဖက်တစ် စနစ်) ဆိုတဲ့ အံ့သြစရာ စနစ်ကြီး ရှိပါတယ်။ နေ့ဘက်မှာ ဦးနှောက်က အလုပ်လုပ်တဲ့အခါ "Beta-amyloid" (ဘီတာ အမိုင်းလွိုက်) လို့ခေါ်တဲ့ အညစ်အကြေး ပရိုတင်းတွေ ထွက်လာပါတယ်။ ဒီအညစ်အကြေးတွေက ဦးနှောက်ဆဲလ်တွေကြားမှာ ပိတ်ဆို့နေတတ်ပါတယ်။ ညဘက် အိပ်ပျော်သွားတဲ့ အချိန်ကျမှ ဦးနှောက်ဆဲလ်လေးတွေက ကျုံ့သွားပြီး နေရာလွတ်တွေ ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီ လမ်းကြောင်းတွေထဲကို (Cerebrospinal Fluid) လို့ခေါ်တဲ့ ဦးနှောက်အရည်ကြည်တွေ ဝင်လာပြီး အညစ်အကြေးတွေကို ဆေးကြော သန့်စင်ပေးလိုက်ပါတယ်။
ဒီပုံကို စိတ်ထဲမှာ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ နေ့ခင်းဘက်မှာ ဈေးရောင်းကောင်းတဲ့ ဈေးကြီးတစ်ခုလိုပါပဲ။ လူတွေရှုပ်၊ အမှိုက်တွေပွနေမယ်။ ညဘက် ဈေးပိတ်မှ သန့်ရှင်းရေးသမားတွေက ရေပိုက်တွေနဲ့ ထိုးပြီး ဆေးကြောသလိုမျိုးပေါ့။ အကယ်၍ သူတော်ကောင်းတို့က ညမအိပ်ဘူး၊ သို့မဟုတ် အိပ်ရေးမဝဘူး ဆိုရင် ဘာဖြစ်မလဲ။ သန့်ရှင်းရေးသမား မလာနိုင်တော့ဘူး။ အမှိုက်တွေ ပုံလာမယ်။ ကြာလာတဲ့အခါ မှတ်ဉာဏ်တွေ မကောင်းတော့ဘူး၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ဝေဝါးလာမယ်၊ ရေရှည်မှာ "Alzheimer's" (သူငယ်ပြန်ရောဂါ) ဖြစ်နိုင်ခြေ များလာပါတယ်။
နောက်တစ်ခုက "Sleep Architecture" (အိပ်စက်ခြင်း တည်ဆောက်ပုံ) ပါ။ အိပ်တယ်ဆိုတာ တောက်လျှောက်ကြီး ငြိမ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လှိုင်းတွေလို တက်လိုက် ကျလိုက် ရှိပါတယ်။
(၁) "Non-REM Sleep" - ဒါက နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်ပျော်တဲ့ အဆင့်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ပြန်လည် ပြုပြင်ပေးတဲ့ အချိန်ပါ။
(၂) "REM Sleep" (Rapid Eye Movement) - ဒါက အိပ်မက်မက်တဲ့ အချိန်ပါ။ မျက်လုံးတွေ လှုပ်ရှားနေပြီး ဦးနှောက်က မှတ်ဉာဏ်တွေကို စီစဉ်သိမ်းဆည်းနေတဲ့ အချိန်ပါ။
ဒီ စက်ဝန်း (Cycle) တွေ ပြည့်ဝမှသာ မနက်နိုးလာရင် လန်းဆန်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကွန်ပျူတာတစ်လုံးကို ကြာကြာသုံးရင် စက်လေးလာလို့ "Restart" လုပ်ရသလိုပါပဲ။ လူ့ဘဝမှာလည်း နေ့စဉ် "Restart" လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ အိပ်စက်ခြင်းဆိုတာ သဘာဝတရားက ပေးထားတဲ့ "Reset Button" ပါပဲ။ ဒီခလုတ်ကို ကောင်းကောင်း မနှိပ်နိုင်ရင် ဘဝခရီးလမ်းမှာ ရှေ့ဆက်ဖို့ ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲမြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မီးချောင်းတစ်ချောင်းဟာ လင်းလိုက် ပူလိုက် ဖြစ်နေရင် ကြာရင် ကျွမ်းသွားတတ်ပါတယ်။ အိပ်စက်ခြင်းဆိုတာ မီးခလုတ် ပိတ်ပေးလိုက်တာပါ။ အေးမြစေတာပါ။ ဦးနှောက်ထဲက အာရုံကြောတွေ (Neurons) ဟာ တစ်နေ့လုံး လျှပ်စီးကြောင်းတွေနဲ့ ပူလောင်နေတာပါ။ အိပ်လိုက်တဲ့အချိန်ကျမှ အပူငြိမ်းပြီး ဓာတ်ပြန်ဖြည့်နိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသဘောတရားကို နားလည်မှသာ အိပ်စက်ခြင်းရဲ့ တန်ဖိုးကို သိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စောစောက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သိပ္ပံနည်းကျ ဦးနှောက်သန့်ရှင်းရေးစနစ် (Glymphatic System) အကြောင်း ပြောခဲ့ပြီးပြီ။ အခု ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာ ဒေသနာတော်တွေနဲ့ ဒီအိပ်စက်ခြင်း သဘောတရားကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြရအောင်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ နိဒ္ဒါသုတ် (Nidda Sutta) နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး လေ့လာမယ်ဆိုရင်... မြတ်စွာဘုရားက အိပ်စက်ခြင်းကို "ကာယဿ အပ္ပမတ္တံ" (ခန္ဓာကိုယ်၏ အနည်းငယ်သော ငြိမ်းအေးမှု) အဖြစ် ဟောကြားသလို၊ သတိနဲ့ ယှဉ်ပြီး အိပ်စက်ဖို့ကိုလည်း လမ်းညွှန်ထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အဘိဓမ္မာ သဘောအရ အိပ်ပျော်နေတဲ့ အချိန်ဆိုတာ "ဘဝင်စိတ်" (Bhavanga Citta) ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အချိန်ပါပဲ။
"ဘဝင်" ဆိုတာ "ဘဝ" + "အင်္ဂ" (ဘဝ၏ အကြောင်း) လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ လူတစ်ယောက် နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်ပျော်သွားတဲ့အခါ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ ဒွါရ (၆) ပေါက်စလုံး ပိတ်သွားပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အပြင်အာရုံတွေကို မသိတော့ဘဲ၊ ဘဝအဆက်မပြတ်အောင် ထိန်းထားတဲ့ စိတ်အစဉ် (Life Continuum) သက်သက်သာ စီးဆင်းနေပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲမြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သိပ္ပံပညာမှာ ကွန်ပျူတာကို "Sleep Mode" လုပ်ထားသလိုပါပဲ။ Screen မလင်းဘူး၊ Keyboard နှိပ်မရဘူး၊ ဒါပေမဲ့ CPU ကတော့ ပါဝါမပြတ်ဘဲ ငြိမ်ငြိမ်လေး လည်ပတ်နေသလိုမျိုးပေါ့။ အဲဒီ "ဘဝင်စိတ်" ဟာ အင်မတန် ကြည်လင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... ညမအိပ်ခင်မှာ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ် (ဇောစိတ်) တွေက လောဘ၊ ဒေါသ၊ သောကတွေနဲ့ ပူလောင်နေမယ်ဆိုရင်၊ အဲဒီ အရှိန်က ဘဝင်စိတ်ကို သွားရိုက်ခတ်ပါတယ်။ ရေကြည်အိုင်ထဲကို ခဲလုံး ပစ်ချလိုက်သလိုပါပဲ။ ဘဝင်လှုပ်သွားတဲ့အခါ အိပ်မက်ဆိုးတွေ မက်တယ်၊ တစ်ရေးနိုးရင် ရင်တုန်နေတယ်၊ အိပ်ရာထရင် မလန်းဆန်းဘူး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက "သတော သမ္ပဇာနော" (သတိရှိသည်ဖြစ်၍၊ ဆင်ခြင်တုံတရား ရှိသည်ဖြစ်၍) အိပ်ရာဝင်ရမယ်လို့ ဟောတာပါ။ အိပ်ရာဝင်ခါနီး စိတ်အခြေအနေ (Pre-sleep mindset) ဟာ တစ်ညလုံးရဲ့ အိပ်စက်ခြင်း အရည်အသွေးကို ဆုံးဖြတ်ပေးပါတယ်။
ကိုင်း... အခု ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လက်တွေ့ "ဝိပဿနာ ဓာတ်ခွဲခန်း" (Vipassana Lab) ထဲကို ဝင်ပြီး အိပ်စက်ခြင်းကို ရှုမှတ်ကြည့်ရအောင်။
နေ့စဥ်၀တ်ရွတ်စဥ်မှာပါတဲ့ "ခန္ဓာဖွဲ့နည်း" အတိုင်း အဆင့်ဆင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပါမယ်။ "နိရောဓသစ္စာ" (ချုပ်ငြိမ်းမှု) ကို မျက်မှောက်ပြုဖို့အတွက် ရှုကွက်က ဒီလိုပါ။
ဥပမာ - ညဘက် အိပ်ရာဝင်ခါနီး အတွေးတွေ များပြီး မျက်စိကြောင်နေတယ် ဆိုပါစို့။
အဆင့် (၁) - Contact (ဖဿ):
ခန္ဓာကိုယ် (ကာယ) နဲ့ အိပ်ရာခင်း (ဖောဋ္ဌဗ္ဗ) ထိတွေ့နေပါတယ်။ ဒါဟာ "ပထဝီဓာတ်" (နူးညံ့ခြင်း/မာကျောခြင်း) သက်သက်ပါ။ "ငါ အိပ်နေတာ" မဟုတ်ပါဘူး။ "ရုပ်တရားကြီး လှဲလျောင်းနေတာ" ပါ။
အဆင့် (၂) - Mechanism (ဖြစ်စဉ်):
အတွေးတွေ ဝင်လာတာဟာ "မနောဒွါရ" (Mind Door) မှာ "ဓမ္မာရုံ" (Thoughts) တွေ လာတိုက်နေတာပါ။ "မနက်ဖြန် ဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဒီနေ့ ဘယ်သူနဲ့ ရန်ဖြစ်ခဲ့လဲ" ဆိုတဲ့ အတွေးတွေဟာ လျှပ်စစ်လှိုင်းတွေ (Brainwaves) ပါပဲ။
အဆင့် (၃) - Action (လုပ်ဆောင်ချက်):
ဒီနေရာမှာ Method #82 ဖြစ်တဲ့ "ည အိပ်ရာဝင်ချိန် လေ့ကျင့်နည်း" (Nighttime Routine) ကို သုံးပါမယ်။
စိတ်ကို "Shutdown" လုပ်ပါမယ်။ ကွန်ပျူတာ ပိတ်သလိုပါပဲ။
"မျက်စိတံခါး ပိတ်လိုက်ပြီ" (စက္ခုဒွါရ ပိတ်သည်)။
"နားတံခါး ပိတ်လိုက်ပြီ" (သောတဒွါရ ပိတ်သည်)။
"အတိတ်က အကြောင်းအရာတွေ အားလုံးကို မနောတံခါးကနေ နှင်ထုတ်လိုက်ပြီ"။
အထူးသဖြင့် "ငါ အိပ်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ လောဘကို စွန့်လိုက်ပါ။ "အိပ်ပျော်ပျော်၊ မပျော်ပျော် ခန္ဓာကိုယ်ကို နားခိုင်းမယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်ကို မွေးပါ။ အဲဒီလို "လွှတ်ချလိုက်တဲ့" (Letting Go) အခိုက်အတန့်လေးမှာ စိတ်ဟာ ဘဝင်အလျဉ်ထဲကို ချောချောမွေ့မွေ့ စီးဝင်သွားပါတယ်။ အဲဒီလို အာရုံတွေ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ သဘောဟာ "တဒင်္ဂ နိရောဓ" (Temporary Cessation) ပါပဲ။ နိဗ္ဗာန်မှာ ခန္ဓာဝန် ချုပ်သလို၊ အိပ်စက်ချိန်မှာ အာရုံဝန်တွေ ချုပ်ငြိမ်းသွားတာကို ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး အိပ်စက်တာဟာ တရားမှတ်ခြင်း တစ်မျိုးပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီသဘောတရားတွေကို ပိုပြီး ပေါ်လွင်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေထဲက ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study) လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
Case Study: 2632 (The Insomniac Executive)
ဇာတ်ကောင် - ဦးကျော်စွာ (အသက် ၄၅၊ ကုမ္ပဏီ မန်နေဂျာ)။
ပြဿနာ - နာတာရှည် အိပ်မပျော်ရောဂါ (Chronic Insomnia)။
ဦးကျော်စွာဟာ အလုပ်ဖိစီးမှု အရမ်းများပါတယ်။ ညရောက်ရင် ကုမ္ပဏီကိစ္စတွေ ခေါင်းထဲရောက်လာပြီး မနက် (၃) နာရီလောက်မှ အိပ်ပျော်ပါတယ်။ အိပ်ဆေးတွေ သောက်ပေမယ့် မပျောက်ပါဘူး။ မနက်ကျရင် ခေါင်းကိုက်၊ စိတ်တိုပြီး ဝန်ထမ်းတွေကို အော်ငေါက်တတ်ပါတယ်။ သူ့ဘဝက "မီးလောင်နေတဲ့ စက်ရုံ" လို ဖြစ်နေပါပြီ။
တစ်နေ့မှာတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို ရောက်လာပြီး အကြံဉာဏ် တောင်းပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို "Policy 7, Article 7.8" အကြောင်း ရှင်းပြပါတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒကတော့ "Periodic Shutdown for System Preservation" (စနစ်များ ရေရှည်တည်တံ့စေရန် အချိန်အပိုင်းအခြားအလိုက် ရပ်နားခြင်း) ဖြစ်ပါတယ်။
"ဒကာကြီး... ပြတိုက်မှာရှိတဲ့ လေအေးပေးစက်တွေတောင် (၂၄) နာရီ မောင်းရင် ပျက်စီးသွားတယ်။ ဒါကြောင့် အနားပေးရတယ်။ ဒကာကြီးရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က စက်ပစ္စည်းထက် တန်ဖိုးရှိတယ်။ ဘာလို့ အနားမပေးတာလဲ"
ဦးကျော်စွာက "အနားပေးချင်ပါတယ် ဘုရား၊ ဒါပေမဲ့ စိတ်က မနားဘူး ဖြစ်နေတာပါ" လို့ လျှောက်ပါတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက Method 82 ကို သင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ "အိပ်ရာဝင်ရင် 'ငါ' ကို အိပ်ရာအပြင်မှာ ထားခဲ့ပါ" လို့။
"အိပ်ရာပေါ် ရောက်တာနဲ့ ဒကာကြီးက မန်နေဂျာ ဦးကျော်စွာ မဟုတ်တော့ဘူး။ 'ရုပ်ကလပ် အစုအဝေး' (Heap of Matter) ပဲ။ ကုမ္ပဏီကိစ္စက မန်နေဂျာရဲ့ အလုပ်။ ရုပ်ကလပ်ရဲ့ အလုပ် မဟုတ်ဘူး။ မန်နေဂျာကို ကုတင်အောက်မှာ ထားခဲ့လိုက်"။
ဦးကျော်စွာဟာ အဲဒီညကစပြီး လေ့ကျင့်ပါတယ်။ အိပ်ရာဝင်တာနဲ့ "အဝတ်အစား လဲသလိုမျိုး" သူ့ရဲ့ ရာထူး၊ တာဝန်၊ သောကတွေကို စိတ်ထဲကနေ ချွတ်ပြီး ဘေးမှာ ပုံထားလိုက်တယ်လို့ အာရုံပြုပါတယ်။
"အခု ကုတင်ပေါ်မှာ ရှိနေတာ ဓာတ်ကြီးလေးပါးပဲ ရှိတယ်။ သူက ဘာမှ မသိဘူး။ နားရုံပဲ နားမယ်"
ဒီလို နှလုံးသွင်းလိုက်တဲ့အခါ သူ့ရဲ့ ဦးနှောက်လှိုင်းတွေ (Brainwaves) က Beta ကနေ Alpha ကို ပြောင်းသွားပါတယ်။ ပထမရက်တွေမှာ ခက်ခဲပေမယ့်၊ တစ်ပတ်လောက် ကြာတဲ့အခါမှာတော့ ဆေးမသောက်ဘဲ နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်ပျော်သွားပါတော့တယ်။ မနက်နိုးတဲ့အခါ သူ့စိတ်တွေ ကြည်လင်ပြီး၊ အလုပ်ခွင်မှာလည်း ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ မှန်ကန်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဦးကျော်စွာ အိပ်ပျော်သွားတာ "ဆေး" ကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။ "အစွဲ" ဖြုတ်လိုက်လို့ပါ။ "ငါ ဖြေရှင်းရမယ်" ဆိုတဲ့ အတ္တကို ခဏလေး ချထားလိုက်တဲ့အခါ (Nirodha)၊ သဘာဝတရားက သူ့အလုပ်သူ (Healing) ဆက်လုပ်သွားတာပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အိပ်စက်ခြင်း ကျန်းမာရေး" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်လိုက်ကြစို့။
ပထမဆုံး "ဒုက္ခသစ္စာ" (The Truth of Suffering)။
အိပ်မပျော်ခြင်း၊ ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း၊ မနက်နိုးရင် နုံးချိနေခြင်းတွေဟာ "ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖိစီးနှိပ်စက်မှု" (Opression of Aggregates) ပါပဲ။ ဒါဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါ။
ဒုတိယက "သမုဒယသစ္စာ" (The Truth of the Cause)။
ဘာကြောင့် အိပ်မပျော်သလဲ။ "မနက်ဖြန် ဘာဖြစ်မလဲ" ဆိုတဲ့ အနာဂတ်ကို လှမ်းမျှော်တဲ့ တဏှာ၊ "ဒီပြဿနာကို မကြိုက်ဘူး" ဆိုတဲ့ ဒေါသတွေကြောင့် စိတ်မချနိုင်၊ မအိပ်နိုင် ဖြစ်ရတာပါ။ စိတ်ပူပင်မှု (Worry) ဟာ သမုဒယသစ္စာပါပဲ။
တတိယက "နိရောဓသစ္စာ" (The Truth of Cessation)။
အရ "နိရောဓ" ဆိုတာ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းပါ။ အိပ်စက်တယ်ဆိုတာ ခေတ္တခဏ "ဒုက္ခ ငြိမ်းသွားတာ" ပါ။ အကယ်၍ ယောဂီက သတိနဲ့ ယှဉ်ပြီး အိပ်ပျော်သွားမယ်ဆိုရင် အဲဒီ အိပ်စက်ခြင်းဟာ မောဟကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှု (Peace of Mind) ဖြစ်သွားပါတယ်။
စတုတ္ထက "မဂ္ဂသစ္စာ" (The Truth of the Path)။
ကောင်းစွာ အိပ်စက်နိုင်ဖို့ ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ရှိပါတယ်။
အိပ်ရာဝင်ခါနီး အာရုံများ ဖြတ်တောက်ခြင်းသည် "သမ္မာဝါယာမ"။
ခန္ဓာကိုယ်ကို ဓာတ်သဘောဟု ရှုမြင်ခြင်းသည် "သမ္မာဒိဋ္ဌိ"။
ဘဝင်စိတ်ကို ကြည်လင်အောင် ထားခြင်းသည် "သမ္မာသမာဓိ"။
ဒီကျင့်စဉ်တွေဟာ ကျန်းမာရေးကိုလည်း ကောင်းစေသလို၊ နိဗ္ဗာန်လမ်းကိုလည်း အထောက်အကူ ပြုပါတယ်။ ဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့လည်း ညစဉ် အိပ်ရာဝင်တိုင်း "ဒါဟာ သေခြင်းတရားကို လေ့ကျင့်တာပဲ" လို့ သဘောထားပြီး... တစ်နေ့တာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကို ဘုရားစင်ရှေ့မှာ ချထားခဲ့ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ကို စက်ပစ္စည်းတစ်ခုလို အနားပေးပြီး၊ စိတ်ကိုတော့ ဘုရားဂုဏ်တော်၊ တရားဂုဏ်တော်တွေနဲ့ သိပ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ အိပ်စက်အနားယူနိုင်ကြပါစေ။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာ ပြည့်စုံလုံလောက်ပါပြီ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ယနေ့ တရားနာယူကြသော သူတော်ကောင်းများ အားလုံး၊ ညချမ်းအချိန်များတွင် ကောင်းစွာ အိပ်ပျော်နိုင်ကြပါစေ၊ အိပ်မက်ဆိုးများ ဘေးမှ ကင်းဝေးကြပါစေ၊ အိပ်စက်ခြင်းသည် ခန္ဓာနှင့် စိတ်အတွက် အကောင်းဆုံး ဆေးဝါးဖြစ်သည်နှင့်အညီ... နေ့ရက်တိုင်းကို အားအင်အပြည့်၊ သတိအပြည့်ဖြင့် နိုးထနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.