Total Pageviews

Saturday, February 7, 2026

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၉) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-252) - သာသနာစောင့်ရှောက်ခြင်း (Protecting the Sasana) နှင့် ပညာရေးကို ကာကွယ်ခြင်း (Protection of Education)

 

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၉) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-252) - သာသနာစောင့်ရှောက်ခြင်း (Protecting the Sasana) နှင့် ပညာရေးကို ကာကွယ်ခြင်း (Protection of Education)

ကိုးကားကျမ်း - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ်။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Information Security (InfoSec) & Cybersecurity (သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံရေးနှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၁၀) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၉) ရက်နေ့ကို ကုလသမဂ္ဂက "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပညာရေးကို တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရေးနေ့" (International Day to Protect Education from Attack) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

ကျောင်းသင်ခန်းစာတွေ၊ တက္ကသိုလ်တွေ၊ ပညာသင်ကြားရေး နေရာတွေဟာ စစ်ပွဲတွေ၊ ပဋိပက္ခတွေကြားမှာ အကာအကွယ်မဲ့ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ပညာရေး ပျက်စီးသွားရင် မျိုးဆက်တစ်ခုလုံး အမှောင်ကျသွားတာပါပဲ။ ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအတွက် "သာသနာ" (Sasana) ဆိုတာ အကြီးမြတ်ဆုံးသော တက္ကသိုလ်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသာသနာကို အယူဝါဒမှားတွေ၊ လာဘ်လာဘတွေ၊ မသိနားမလည်မှုတွေက တိုက်ခိုက်လာတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဘယ်လို ကာကွယ်ကြမလဲ။ "လက်နက်" နဲ့ ကာကွယ်မှာလား၊ "ဓမ္မ" နဲ့ ကာကွယ်မှာလား။ ဒါကို ဒီနေ့ ဆွေးနွေးကြပါမယ်။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ပရိယတ္တိ သဒ္ဓမ္မ" (Pariyatti) လို့ခေါ်တဲ့ စာပေကျမ်းဂန်များကို စောင့်ရှောက်ခြင်းနဲ့ ခေတ်သစ် နည်းပညာလောကရဲ့ "Information Security" (သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံရေး) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ်မှာ Data Center တွေကို Hacker တွေရန်က ကာကွယ်ဖို့ Firewall တွေ၊ Encryption တွေ သုံးရသလို၊ သာသနာတော် သန့်ရှင်းတည်တံ့ဖို့အတွက်လည်း "ဝိနည်း" တည်းဟူသော Firewall နဲ့ ကာကွယ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ဘေးအန္တရာယ်တွေကနေ လုံခြုံအောင် အကာအကွယ် ယူတဲ့အနေနဲ့ သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "ကာကွယ်ခြင်း" ဖြစ်တဲ့အတွက် "ဗုဒ္ဓါနုဿတိ" နဲ့ "မေတ္တာ" ကို ပေါင်းစပ်ပြီး "အရံအတား" (Shield) လုပ်ကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ပတ်လည်မှာ ရွှေရောင်အလင်းတန်း စက်ဝိုင်းကြီးတစ်ခု ဝန်းရံထားတယ်လို့ ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ အဲဒီ အလင်းစက်ဝိုင်းဟာ "ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃာ" ဆိုတဲ့ ရတနာသုံးပါးရဲ့ တန်ခိုးစွမ်းအင် ဖြစ်ပါတယ်။ "ဤ အရံအတားအတွင်းသို့ မကောင်းသော အကြံ၊ မကောင်းသော ဘေး၊ မကောင်းသော အဖျက်သမားများ မဝင်ရောက်နိုင်စေသတည်း" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုပါ။ စိတ်ထဲမှာ လုံခြုံမှု (Security)၊ နွေးထွေးမှု (Warmth) ကို ခံစားပြီး (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး လုံခြုံအေးချမ်းသွားပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Cybersecurity" (ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး) က ဒီ "ကာကွယ်ခြင်း" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။

သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံရေးမှာ "CIA Triad" ဆိုတဲ့ မူဝါဒ (၃) ရပ် ရှိပါတယ်။

၁။ Confidentiality (လျှို့ဝှက်ထားရှိမှု): ခွင့်မရှိသူတွေ မသိအောင် ကာကွယ်တာ။

၂။ Integrity (ပြည့်စုံမှန်ကန်မှု): မူရင်းအချက်အလက်တွေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခံရခြင်း မရှိအောင် (No distortion) ကာကွယ်တာ။

၃။ Availability (ရယူနိုင်မှု): လိုအပ်တဲ့အချိန်မှာ အလွယ်တကူ ရယူနိုင်အောင် စီမံတာ။

သာသနာတော်ကို ကာကွယ်တယ် ဆိုတာ ဒီအထဲက "Integrity" နဲ့ "Availability" ကို ကာကွယ်တာပါပဲ။ ဘုရားဟော မဟုတ်တာတွေကို ဘုရားဟောပါလို့ လိမ်ထည့်တာ (Fake News/Malware)၊ ရှိရင်းစွဲ တရားတွေကို ပျောက်ကွယ်အောင် ဖျက်ဆီးတာ (Data Loss) တွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် "Firewall" (မီးတားနံရံ) လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီ Firewall ကတော့ "ဝိနည်းစည်းကမ်း" နဲ့ "ပညာ" ပါပဲ။


 ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ တန်ဖိုးရှိတဲ့ အချက်အလက် (Dhamma Data) ကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် အလွှာလိုက် အကာအကွယ်တွေ (Layers of Defense) လိုအပ်ပါတယ်။ Hacker တွေက စနစ်ကို ဖျက်ဆီးဖို့ ကြိုးစားသလို၊ သာသနာ့အဖျက်သမားတွေ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတွေ) ကလည်း အမှန်တရားကို ဖျက်ဆီးဖို့ ကြိုးစားတတ်ကြပါတယ်။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စာပေကျမ်းဂန်ဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သာသနာတော် ကွယ်ပျောက်ရခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်း (၅) ချက်ကို "သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ်" မှာ ဟောထားပါတယ်။

၁။ တရားမနာခြင်း၊ စာမသင်ခြင်း (Lack of Learning)။

၂။ စာပေကို မေ့လျော့ခြင်း (Lack of Memory/Retention)။

၃။ အဓိပ္ပာယ်ကို နားမလည်ခြင်း (Misinterpretation)။

၄။ မှားယွင်းစွာ ကျင့်သုံးခြင်း (Wrong Practice)။

၅။ အချင်းချင်း မညီညွတ်ခြင်း (Disunity)။

ဒီအချက်တွေကို ကြည့်ရင် ပြင်ပက လာတိုက်လို့ သာသနာကွယ်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ အတွင်းက လူတွေက "စာမသင်၊ မကျင့်၊ မညီညွတ်" လို့ ကွယ်တာကို တွေ့ရပါမယ်။ ဒါကြောင့် "ပညာရေးကို ကာကွယ်ပါ" (Protect Education) ဆိုတာ ကျောင်းအဆောက်အဦးကို ကာကွယ်တာထက်၊ "ပညာသင်ကြားလိုစိတ်" နဲ့ "မှန်ကန်သော သင်ရိုးညွှန်းတမ်း" (Authentic Curriculum) ကို ကာကွယ်တာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

"ပရိယတ္တိ" (စာပေ) ဟာ သာသနာရဲ့ အမြစ်ပါပဲ။ အမြစ်မရှိရင် သစ်ပင် (ပဋိပတ္တိ - ကျင့်စဉ်) သေသွားမယ်။ သစ်ပင်သေရင် အသီးအပွင့် (ပဋိဝေဓ - မဂ်ဖိုလ်) မရနိုင်တော့ဘူး။ ဒါကြောင့် စာသင်သား သံဃာတော်တွေကို ထောက်ပံ့ခြင်း၊ စာကြည့်တိုက်များ တည်ထောင်ခြင်းဟာ သာသနာ့လုံခြုံရေး (Sasana Security) ကို ဆောင်ရွက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... အခု ဒီ "ကာကွယ်ခြင်း" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Main Idea" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓမ္မာနုပဿနာ" ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တယ်ဆိုတာ ကိုယ့်စိတ်ကို "ကိလေသာ Hacker" တွေ မဝင်အောင် Firewall ကာထားတာပါပဲ။

ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Mental Defense):

အာရုံတစ်ခု (ဥပမာ - ရန်သူ့အသံ) ဝင်လာတဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) Input (ဝင်ရောက်မှု): အသံလှိုင်း (သဒ္ဒရုပ်) က နားထဲ ဝင်လာတယ်။

(၂) Threat Analysis (ခြိမ်းခြောက်မှု စစ်ဆေးခြင်း): သတိ (Mindfulness) က စောင့်ကြည့်တယ်။ "ဒီအသံက ငါ့ကို ဒေါသထွက်စေမလား"။

(၃) Defense (ကာကွယ်ခြင်း): အကယ်၍ ဒေါသဖြစ်စေမယ့် အသံဆိုရင်၊ "ဝိရိယ" (Effort) နဲ့ "ပညာ" (Wisdom) ကို သုံးပြီး တားဆီးလိုက်တယ်။ "ဒါ အသံမျှသာပဲ၊ ငါ လက်မခံဘူး"။ (Access Denied).

(၄) Result (ရလဒ်): စိတ်နှလုံး တည်ငြိမ်နေတယ်။ (System Secure).

ဒီအဆင့်မှာ ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။

စိတ်တံခါးပေါက် (၆) ပေါက်ကို လုံခြုံရေး ဂိတ်မှူးလို စောင့်နေပါ။

မျက်စိပေါက်က မြင်တာဝင်လာရင် "မြင်တယ်... မြင်တယ်" လို့ စစ်ဆေးပါ။ (ID Check)။

"လောဘ" ပါလာလား၊ "ဒေါသ" ပါလာလား။ ပါလာရင် "Stop!" လုပ်ပါ။

"သတိ" (Sati) ဟာ အကောင်းဆုံး "Antivirus Software" ပါပဲ။ သူရှိနေရင် ကိလေသာ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ Run လို့ မရဘူး။

"ငါ့ရဲ့ စိတ်ပညာရေး (Spiritual Education) ကို ဘယ်အရာကမှ မဖျက်ဆီးစေရဘူး" လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချထားပါ။

 "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်ကို "အကြီးမြတ်ဆုံးသော ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ" (The Great Protector) အဖြစ် ခံယူလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘုရားက တန်ခိုးနဲ့ လာကာကွယ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ဓမ္မ" ဆိုတဲ့ လက်နက်ကို ပေးပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်ခိုင်းတာပါ။ "ငါသည် ဓမ္မအသိပညာဖြင့် အဝိဇ္ဇာရန်ကို တွန်းလှန်ပါမည်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခြင်းသည် သရဏဂုံ တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ လူမှုကွန်ရက် (Social Media) သုံးတဲ့အခါ၊ သတင်းနားထောင်တဲ့အခါ ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) Filter လုပ်ပါ: သတင်းအမှားတွေ၊ အမုန်းစကားတွေ (Hate Speech) တွေ့ရင် စိတ်ထဲ အဝင်မခံပါနဲ့။ "ဒါ Virus ပဲ" လို့ သတ်မှတ်ပြီး ကျော်သွားပါ။

(၂) Fact-Check (စိစစ်ပါ): "ဒါ အမှန်လား၊ အကျိုးရှိလား" လို့ ပညာနဲ့ စစ်ဆေးပါ။

(၃) Protect: ကိုယ့်ရဲ့ "Peace of Mind" (စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှု) ကို တန်ဖိုးအရှိဆုံး ဒေတာအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကာကွယ်ပါ။ ဘယ်အရာကိုမှ ကိုယ့်စိတ်ကို ညစ်ညမ်းခွင့် မပေးပါနဲ့။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ  ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ သတင်းအချက်အလက်နဲ့ ပညာရေးကို ဘယ်လို ကာကွယ်ခဲ့သလဲ ဆိုတာပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ကွန်ပျူတာဌာနမှာ "ကိုဆိုင်း" ဆိုတဲ့ IT ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ရှိတယ်။ တစ်နေ့တော့ ပြတိုက်ရဲ့ Website ကို Hacker တွေ တိုက်ခိုက် (Cyber Attack) ပြီး၊ ဓာတ်တော်ပုံတွေနေရာမှာ မသင့်လျော်တဲ့ ပုံတွေ လာတင်သွားတယ်။ ပြီးတော့ သမိုင်းအချက်အလက်တွေကို လိမ်ညာပြီး ပြင်သွားတယ်။ (ဒါ Attack on Education ပေါ့)။

တခြားဝန်ထမ်းတွေက ပြာပြာသလဲ ဖြစ်ကုန်တယ်။ "ဒုက္ခပဲ... ငါတို့ သိက္ခာကျပြီ" ဆိုပြီး ဒေါသတွေ ထွက်နေကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုဆိုင်းကတော့ တည်ငြိမ်တယ်။ သူက ပြတိုက်ရဲ့ လုံခြုံရေး မူဝါဒ "Policy No. 13, Article 13.1" (Information Security & Data Integrity) ကို ကောင်းကောင်း နားလည်ထားသူ။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ "တိုက်ခိုက်ခံရပါက တုံ့ပြန်ရန်မလို (No Retaliation)၊ မူရင်းအချက်အလက် (Backup) ဖြင့် ချက်ချင်း အစားထိုး ပြန်လည်တည်ဆောက်ရမည်" လို့ ပါရှိတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းက ကိုဆိုင်းကို မေးတယ်။ "ကိုဆိုင်း... ဘယ်လို လုပ်မလဲ"။

ကိုဆိုင်းက "စိတ်မပူပါနဲ့ ဘုရား။ တပည့်တော်တို့မှာ 'Backup' (အရန်သိမ်းဆည်းမှု) ရှိပါတယ်။ မူရင်းအမှန်တရား (Original Truth) ကို သီးသန့် သိမ်းထားပါတယ်" လို့ လျှောက်တယ်။

သူက Server ကို ခဏပိတ်၊ Virus တွေကို ရှင်း၊ ပြီးတော့ မူရင်းအချက်အလက် အမှန်တွေကို ပြန်တင်လိုက်တယ်။ နာရီပိုင်းအတွင်းမှာ ပြတိုက် Website က ပကတိအတိုင်း ပြန်ဖြစ်သွားတယ်။

ပြီးတော့ ကိုဆိုင်းက ပြောတယ်။ "Hacker တွေက ဖျက်ဆီးချင်ပေမယ့်၊ ကျွန်တော်တို့မှာ 'မူရင်း' ရှိနေသရွေ့ သူတို့ မအောင်မြင်နိုင်ပါဘူး ဘုရား"။

ဒါဟာ "Case-2552" အနေနဲ့ မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ သင်ခန်းစာကတော့... သာသနာကို ဖျက်ဆီးသူတွေ ရှိပေမယ့်၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ "ပရိယတ္တိ" (စာပေအမှန်) နဲ့ "ပဋိပတ္တိ" (ကျင့်စဉ်အမှန်) ဆိုတဲ့ Backup တွေ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရှိနေရင် ဘယ်သူမှ ဖျက်ဆီးလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ့်ဘက်က "Security" (သီလ/သမာဓိ/ပညာ) ကောင်းဖို့ပဲ လိုပါတယ်။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "သာသနာနှင့် ပညာရေးကို ကာကွယ်ခြင်း" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ပညာမဲ့ခြင်း၊ အမှားကို အမှန်ထင်ခြင်း၊ သာသနာကွယ်ပျောက်ခြင်းတို့သည် ကြီးစွာသော ဆင်းရဲဒုက္ခသစ္စာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတာက သာသနာကို မလေးစားတဲ့ မောဟ၊ အဖျက်သဘောဆောင်တဲ့ ဒေါသတွေဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: အန္တရာယ်ရန်စွယ် ကင်းရှင်းပြီး၊ ပညာရေးနှင့် သာသနာ ထွန်းကားသော၊ လုံခြုံအေးချမ်းသော နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: သာသနာကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ စာပေသင်ကြားခြင်း၊ သတိဖြင့် စိတ်ကို ကာကွယ်ခြင်း (သမ္မာဝါယာမ/သမ္မာသတိ) တို့ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၉) ရက်၊ ပညာရေးကို ကာကွယ်ခြင်းနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး မိမိတို့၏ ပညာဉာဏ်အလင်းကို ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ"။ ပြင်ပလောကတွင် ပညာရေးအဆောက်အအုံများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့၊ မိမိတို့၏ အတွင်းစိတ်သန္တာန်တွင်လည်း "သာသနာ" တည်းဟူသော ပညာရွှေအိုးကြီးကို သတိ၊ ဝီရိယ၊ ပညာတို့ဖြင့် လုံခြုံစွာ ကာရံစောင့်ရှောက်ရင်း၊ အပါယ်ဘေးမှ ကင်းဝေးကာ "အမတ နိဗ္ဗာန်" ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။


Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka

ORCID: 0009-0000-0697-4760 The Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

စက်တင်ဘာလ (၉) ရက်၊ ၂၀၂၃


No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.