နေ့ရက် - ဇွန်လ (၈) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-159) - သမုဒ္ဒရာနှင့် ရေစီးကြောင်း (The Ocean & Currents: Anantara Paccayo)

နေ့ရက် - ဇွန်လ (၈) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-159) - သမုဒ္ဒရာနှင့် ရေစီးကြောင်း (The Ocean & Currents: Anantara Paccayo)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (အနန္တရပစ္စယော) နှင့် မိလိန္ဒပဉှာ (မြစ်ရေစီးဥပမာ)။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Oceanography & Fluid Dynamics (သမုဒ္ဒရာဗေဒနှင့် ရေစီးကြောင်း လှုပ်ရှားမှု)

---

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၈) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာနေ့ (World Oceans Day) အထိမ်းအမှတ် ဓမ္မသဘင်ပွဲလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။ ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို လွှမ်းခြုံထားတာက သမုဒ္ဒရာတွေပါပဲ။ ဒီသမုဒ္ဒရာကြီးတွေဟာ ငြိမ်သက်နေတယ်လို့ ထင်ရပေမဲ့ တကယ်တော့ အတွင်းထဲမှာ အင်မတန် အားကောင်းတဲ့ ရေစီးကြောင်းကြီးတွေ မရပ်မနား စီးဆင်းနေပါတယ်။ ဘုန်းကြီးတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ဟာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ တစ်ချက်ကလေးမှ မရပ်တန့်ဘဲ အဆက်မပြတ် စီးဆင်းနေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာတော့ သမုဒ္ဒရာ ရေစီးကြောင်း သဘောတရားနဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်လာ "အနန္တရပစ္စယော" တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားတော် မဟောကြားမီမှာ၊ ကျယ်ပြောလှတဲ့ သမုဒ္ဒရာကြီးလို ကိုယ့်စိတ်ကလေး ကျယ်ပြန့်အေးမြသွားအောင် "အာပေါကသိုဏ်း" (ရေ) ကို အာရုံပြုပြီး စိတ်တည်ငြိမ်မှု ယူကြရအောင်။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်ထားပါ။ စိတ်ထဲမှာ အဆုံးအစ မရှိတဲ့ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာကြီးကို ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ လှိုင်းတံပိုးတွေ ငြိမ်သက်နေပြီး၊ ရေပြင်ကြီးက ပြာလဲ့နေတယ်။ "ရေ... ရေ... သိတယ်... သိတယ်" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ပါ။ ရေရဲ့ ဖွဲ့စည်းသိပ်သည်းတဲ့ သဘော၊ စီးဆင်းတဲ့ သဘောကို အာရုံပြုပါ။ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းပြီး အေးမြတဲ့ ဓာတ်သဘော ကိန်းဝပ်လာပြီဆိုမှ ဒီတရားကို ဆက်ပြီး နာယူကြပါစို့။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ သမုဒ္ဒရာဗေဒ (Oceanography) အရ ရေစီးကြောင်းတွေ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ ဆိုတာ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ပင်လယ်ရေ ဆိုတာ တစ်နေရာတည်းမှာ ရပ်မနေပါဘူး။ ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်စွန်းက ရေအေးတွေဟာ အောက်ကို နစ်မြုပ်ပြီး တောင်ဘက်ကို စီးဆင်းတယ်။ အီကွေတာက ရေနွေးတွေက အပေါ်တက်ပြီး မြောက်ဘက်ကို စီးဆင်းတယ်။ ဒါကို သိပ္ပံပညာမှာ "Global Ocean Conveyor Belt" (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေစီးပတ်လမ်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဒီရေစီးကြောင်းကြီး ရပ်တန့်သွားရင် ဘာဖြစ်မလဲ။ ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုကြီး တစ်ခုလုံး ပျက်စီးပြီး သက်ရှိတွေ သေဆုံးကုန်မှာပါ။ အရေးကြီးဆုံး အချက်ကတော့ "Continuity" (အဆက်မပြတ်မှု) ပါပဲ။ ရေမော်လီကျူး တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုဟာ ကြားမှာ နေရာလပ် မရှိဘဲ (No Gap) တစ်ခုက တစ်ခုကို တွန်းကန်ပြီး ဆက်တိုက် စီးဆင်းနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေ့က ရေက ဖယ်ပေးမှ နောက်က ရေက ဝင်လို့ ရတာပါ။

အခု... ဒီသဘောတရားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "အနန္တရပစ္စယော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

ပါဠိလို အဓိပ္ပာယ်က "အခြားမဲ့ (ကြားမရှိ) ခြင်း သဘောဖြင့် ကျေးဇူးပြုပါ၏" တဲ့။

မြစ်ရေစီးသလိုပါပဲ။ ရှေ့က ရေလှိုင်း ဖယ်ပေးလိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက် နောက်က ရေလှိုင်း ရောက်လာတယ်။ ကြားထဲမှာ "လေ" ဝင်ခိုစရာ နေရာတောင် မရှိဘူး။ ထို့အတူပါပဲ... ဘုန်းကြီးတို့ရဲ့ စိတ် (Mind) ဟာလည်း တစ်ခုပြီး တစ်ခု အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေတာပါ။ "မြင်စိတ်" ချုပ်သွားတာနဲ့ "သိစိတ်" ပေါ်လာတယ်။ "သိစိတ်" ချုပ်တာနဲ့ "လိုချင်စိတ်" ပေါ်လာတယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ရုပ်ရှင်ပြတဲ့အခါ တစ်စက္ကန့်မှာ ပုံရိပ်ပေါင်း ၂၄ ပုံ (24 Frames per second) ပြသလို၊ စိတ်ကလည်း တစ်စက္ကန့်မှာ ကုဋေတစ်သိန်းမက ဖြစ်ပျက်နေတာပါ။ ရှေ့စိတ် (Preceding Consciousness) က ချုပ်ပျောက်သွားပြီး၊ နောက်စိတ် (Succeeding Consciousness) ဖြစ်ပေါ်ဖို့ နေရာပေးခဲ့တာကို "အနန္တရသတ္တိ" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

အကယ်၍သာ ဒီရေစီးကြောင်း ပြတ်တောက်သွားရင် (ဥပမာ - ဘဝင်ကျသွားရင် သို့မဟုတ် သေဆုံးသွားရင်) လူဟာ ဘာမှ မသိတော့ပါဘူး။ သံသရာ ဆိုတာလည်း ဒီ "အနန္တရ" သဘောနဲ့ ဘဝတစ်ခုပြီး တစ်ခု ဆက်စပ်နေတာပါပဲ။

ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲ ဘယ်လို ထည့်မလဲ။

လူတွေက "ငါ" ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် ရှိတယ်လို့ ထင်နေကြတယ်။ တကယ်တော့ "ငါ" မရှိပါဘူး။ "ရေစီးကြောင်း" (Stream of Consciousness) ပဲ ရှိတာပါ။

ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):

၁။ ရေစီးကြောင်းကို ကြည့်ပါ: ကိုယ့်စိတ်ကလေးကို မြစ်ရေစီးသလို သဘောထားပြီး စောင့်ကြည့်ပါ။ အတွေးတစ်ခု ပေါ်လာရင် "ပေါ်တယ်... သိတယ်"။ ပျောက်သွားရင် "ပျောက်တယ်... သိတယ်"။

၂။ ဆက်စပ်မှုကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ: ဒေါသစိတ် ဖြစ်လိုက်တာနဲ့ နောက်က ဆက်လိုက်လာတဲ့ စိတ်တွေကပါ ပူလောင်ကုန်တာကို သတိထားပါ။ (ရှေ့စိတ်က နောက်စိတ်ကို အနန္တရသတ္တိနဲ့ ကျေးဇူးပြုလိုက်တာပါ)။

၃။ စီးဆင်းမှုကို မတားဆီးပါနဲ့: စိတ်ညစ်စရာ အတွေး ပေါ်လာရင် အတင်း ဖျောက်ဖျက်ဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့။ ရေစီးလိုပဲ သူ့အလိုလို ပေါ်လာပြီး သူ့အလိုလို ပျောက်သွားပါစေ။ ကိုယ်က ကမ်းပါးပေါ်ကနေ ထိုင်ကြည့်နေတဲ့ သူလိုပဲ "သိ" ပြီး လွှတ်လိုက်ပါ။ အဲဒါ "ဝိပဿနာ" ပါပဲ။

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-2459 "The Stagnant Drainage Blockage" (ပိတ်ဆို့နေသော ရေစီးကြောင်း ပြဿနာ) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ မိုးရာသီတုန်းက ပြတိုက်မှာ မိုးတွေ အရမ်းရွာတယ်။ ပုံမှန်ဆိုရင် ရေထုတ်မြောင်း (Drainage System) ကနေ ရေတွေ အကုန် စီးဆင်းသွားရမှာ။ ဒါပေမဲ့ တစ်ရက်ကျတော့ ရေတွေက မဆင်းဘဲ အိုင်နေပြီး၊ ဓာတ်တော်တိုက်ရဲ့ မြေအောက်ခန်း (Basement) ထဲကို ရေတွေ စိမ့်ဝင်လာပါလေရော။

ဝန်ထမ်းတွေ ပြာပြာသလဲ စစ်ဆေးကြည့်လိုက်တော့ ရေထုတ်မြောင်းဝမှာ ပလပ်စတစ် အမှိုက်တွေ၊ သစ်ရွက်ဆွေးတွေ ပိတ်ဆို့နေတာ တွေ့လိုက်ရတယ်။ ရှေ့က ရေ (Preceding Water) က မထွက်နိုင်တော့၊ နောက်က လာတဲ့ ရေ (Succeeding Water) တွေက ဝင်မရဘဲ လမ်းလွဲပြီး ဓာတ်တော်တိုက်ထဲ ဝင်လာတာပေါ့။ "အနန္တရ" သဘော ပျက်သွားတာပါပဲ။

ပြတိုက် တာဝန်ခံက ချက်ချင်းပဲ Policy 12 (Facilities Management) အရ Template T255 (Maintenance & Hazard Log) ကို ကိုင်ပြီး ဖြေရှင်းရပါတယ်။ အမှိုက်တွေကို ရှင်းထုတ်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ရေတွေက "ဝေါ" ခနဲ စီးဆင်းသွားပြီး ရေကြီးမှု အန္တရာယ် ကင်းဝေးသွားပါတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်ပြီးတော့ တာဝန်ခံက ဝန်ထမ်းတွေကို ပြောပြတယ်။ "တွေ့လား... ရေစီးကြောင်း ပိတ်ရင် အန္တရာယ် ရှိသလို၊ စိတ်အစဉ်မှာလည်း 'လောဘ၊ ဒေါသ' ဆိုတဲ့ အမှိုက်တွေ ပိတ်ဆို့နေရင် ကုသိုလ်စိတ်တွေ ဝင်မရတော့ဘူး။ စိတ်ပုပ် စိတ်သိုးတွေ အိုင်ပြီး ဒုက္ခရောက်တတ်တယ်" လို့ ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပညာပေးလိုက်ပါတယ်။

ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သမုဒ္ဒရာကြီး ကျန်းမာဖို့ ရေစီးကြောင်း လိုအပ်သလို၊ ဘဝ သံသရာ ကောင်းမွန်ဖို့အတွက်လည်း စိတ်ကောင်း နှလုံးကောင်းတွေ အဆက်မပြတ် စီးဆင်းနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ရှေ့က ကုသိုလ်ပြုမှ နောက်က ကုသိုလ်တွေ ဆက်ဖြစ်မှာပါ။

ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "သမုဒ္ဒရာနှင့် ရေစီးကြောင်း" တရားတော်မှာ သမုဒ္ဒရာဗေဒရဲ့ ရေစီးဆင်းမှုနဲ့ အနန္တရပစ္စယောတို့ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

မရပ်မနား စီးဆင်းပြောင်းလဲနေတဲ့ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ကြီးဟာ တည်ငြိမ်မှု မရှိလို့ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ စီးဆင်းမှုကို "ငါ" လို့ ထင်ပြီး စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာက "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ ရေစီးကြောင်းကြီး ရပ်တန့်သွားပြီး (ဘဝသံသရာ ပြတ်စဲပြီး) ငြိမ်းအေးသွားတာက "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီလို သံသရာ ရေစီးကြောင်းကို ဖြတ်ကူးပြီး နိဗ္ဗာန်ကမ်းကို တက်လှမ်းနိုင်အောင် ကျင့်ကြံတဲ့ မဂ္ဂင်ဖောင်ကြီးကတော့ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း သံသရာ သမုဒ္ဒရာကြီးထဲမှာ ကျင်လည်နေရတုန်း ခဏတာမှာ ကုသိုလ် ရေစီးကြောင်းကို မပြတ်စေဘဲ၊ နောက်ဆုံးမှာ နိဗ္ဗာန်ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ဘေးမသီ ရန်မခဘဲ ကူးမြောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

---

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၈) ရက်၊ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။