ကျင်ငယ် (မုတ္တံ) နှင့် သန့်စင်ခြင်း (Urine & Purification: The Liquid Waste)

 

ကျင်ငယ် (မုတ္တံ) နှင့် သန့်စင်ခြင်း (Urine & Purification: The Liquid Waste) 

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

"ဆီးအိမ်ဟူသော အိတ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော၊ ပဲနောက်ပြုတ်ရည်ကဲ့သို့သော အဆင်းရှိသော၊ ခန္ဓာကိုယ်မှ စွန့်ထုတ်အပ်သော 'မုတ္တံ' မည်သည့် ကျင်ငယ် (ဆီး) ၏ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ ကိလေသာ အညစ်အကြေးများကို မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် စွန့်ထုတ်သန့်စင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အဆိပ်အတောက်များကို စွန့်ထုတ်သကဲ့သို့၊ စိတ်၏ အဆိပ်အတောက်များကိုလည်း နေ့စဉ် စွန့်ထုတ် သန့်စင်နိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ဦးဇင်းတို့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ခန္ဓာကိုယ် ခွဲစိတ်ခန်းထဲမှာ ၂၈ ခုမြောက် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်တဲ့ "ကျင်ငယ်" (မုတ္တံ) သို့မဟုတ် "ဆီး" အကြောင်းကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။

သူတော်ကောင်းတို့... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစမ်းပါ။ လူတွေက ရေကို သောက်ရတာ ကြိုက်ပေမယ့်၊ ဆီးသွားရတာကိုတော့ အလုပ်ရှုပ်တယ်၊ ညစ်ပတ်တယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ဆီးသွားခြင်း (Urination) ဆိုတာ အသက်ရှင်ဖို့အတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စပါ။ တကယ်လို့သာ ဆီးမသွားဘဲ နေလိုက်မယ်ဆိုရင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အဆိပ်အတောက်တွေ (Urea) ပုံလာပြီး၊ ရက်ပိုင်းအတွင်း အသက်သေဆုံးနိုင်ပါတယ်။ ဆီးဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်က မလိုချင်တော့တဲ့ အရာတွေကို ရေနဲ့ ရောပြီး စွန့်ပစ်လိုက်တဲ့ "အရည်အဆိပ်" (Liquid Waste) ပါပဲ။ ဒီနေ့တော့ ဒီ "ကျင်ငယ်" (မုတ္တံ) ရဲ့ သဘောတရားကို ခေတ်သစ် ကျောက်ကပ်ဆေးပညာ (Nephrology) နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး၊ ဒီစွန့်ပစ်အရည်ကနေ ဝိပဿနာဉာဏ် ဘယ်လို ယူမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ်၊ အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထားပြီး နာယူမှတ်သားကြပါ။

ရှေးဦးစွာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ပါဠိတော်မှာ "အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ... မုတ္တံ" (ဤခန္ဓာကိုယ်၌ ကျင်ငယ်သည် ရှိ၏) လို့ ဟောထားပါတယ်။ အဋ္ဌကထာ ဆရာတော်များက ကျင်ငယ်၏ သဘောကို ဖွင့်ဆိုရာမှာ - သဏ္ဌာန (Shape): ဆီးအိမ်တွင်း၌ ပြောင်းပြန်ထားသော အိုးကဲ့သို့ တည်ရှိသည်။ ဝဏ္ဏ (Color): ပဲနောက်ပြုတ်ရည်ကဲ့သို့ (Like bean brine) အနည်းငယ် ဝါသော၊ နောက်သော အဆင်းရှိသည်။ အာသယ (Origin): ဆီးအိမ် (Mutta-vatthi) အတွင်း၌ တည်ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်မှ သောက်လိုက်သော ရေနှင့် အစာအာဟာရတို့မှ စစ်ထုတ်ပြီး စုဝေးလာသော အရာဖြစ်သည်။ အိုးကွဲမှ ရေယိုသကဲ့သို့ တဖြည်းဖြည်း စစ်ကျလာပြီး ပြည့်သောအခါ စွန့်ထုတ်ချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒ (Biology) နဲ့ ကျောက်ကပ်ပညာ (Nephrology) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် "မုတ္တံ" ဆိုတာ သွေးကို သန့်စင်ထားတဲ့ ရလဒ် ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ (အပေါ်က ပုံမှာ ကြည့်ပါ)။ သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များကို ကြည့်ရအောင်။ ၁။ Filtration (စစ်ထုတ်ခြင်း): ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကျောက်ကပ် (Kidneys) ဟာ တစ်နေ့ကို သွေးလီတာ ၁၈၀ လောက်ကို စစ်ထုတ်ပေးပါတယ်။ အဲဒီအထဲကနေ မလိုတဲ့ ရေနဲ့ အညစ်အကြေး ၁.၅ လီတာလောက်ကို "ဆီး" အဖြစ် ပြောင်းလိုက်တာပါ။ ၂။ Detoxification (အဆိပ်ထုတ်ခြင်း): ဆီးထဲမှာ Urea (ယူရီးယား)၊ Creatinine နဲ့ ပိုလျှံနေတဲ့ ဆားဓာတ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါတွေကို မစွန့်ထုတ်ရင် သွေးဆိပ်သင့် (Uremia) ပြီး သေဆုံးပါတယ်။ ၃။ The Bladder (ဆီးအိမ်): ဆီးအိမ်ဆိုတာ ကြွက်သားအိတ်ပါ။ ဆီး 300-500 ml လောက် ပြည့်လာရင် ဦးနှောက်ဆီကို "သွားချင်ပြီ" လို့ သတင်းပို့ပါတယ်။ ဒါကို အောင့်ထားရင် ကျောက်ကပ်ကို ပြန်ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။

[လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရှုပွားနည်း - Practical Meditation Guide]

ကိုင်း... ဒီ သိပ္ပံဗဟုသုတတွေ၊ ဓမ္မအသိတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယောဂီတွေအနေနဲ့ ဒီ "ကျင်ငယ်" (မုတ္တံ) ကို ဘယ်လို လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုမှတ်ကြမလဲ။ နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ရှုမှတ်နိုင်ပါတယ်။

နည်းလမ်း (၁) - အသုဘသဘောကို ရှုမှတ်ခြင်း (Foulness Meditation): ၁။ ဆီးသွားတဲ့အခါ အနံ့ကို သတိပြုပါ။ အရောင်ကို ကြည့်ပါ။ ၂။ "ငါသောက်တုန်းကတော့ မွှေးကြိုင်တဲ့ ဖျော်ရည်၊ သန့်ရှင်းတဲ့ ရေသန့် ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့်၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဝင်ပြီးပြန်ထွက်လာတော့ အနံ့ဆိုးတဲ့ ကျင်ငယ် ဖြစ်သွားပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။ ၃။ "ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတာ သန့်ရှင်းတဲ့အရာကိုတောင် ညစ်ပတ်အောင် လုပ်တတ်တဲ့ စက်ပါလား" လို့ အသုဘ သညာ ပွားများပါ။

နည်းလမ်း (၂) - စွန့်လွှတ်ခြင်းကို ရှုမှတ်ခြင်း (Purification & Letting Go): ၁။ ဆီးသွားပြီးတဲ့အခါ ခံစားရတဲ့ "ပေါ့ပါးမှု" (Relief) ကို သတိပြုပါ။ ၂။ "မကောင်းတဲ့ အရာတွေကို စွန့်ထုတ်လိုက်ရတာ ချမ်းသာပါလား" လို့ သိမြင်ပါ။ ၃။ ထို့အတူ "ငါ့စိတ်ထဲက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အဆိပ်အတောက်တွေကိုလည်း နေ့စဉ် စွန့်ထုတ်လိုက်ရင် ဘယ်လောက် ချမ်းသာလိုက်မလဲ" လို့ ဝိသုဒ္ဓိ (စင်ကြယ်ခြင်း) ကို ရည်မှန်းပါ။

ဒီ ကျင်ငယ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံလိုက်ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု (Case-2364) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ သင်္ကြန်ကာလတုန်းကပေါ့။ တက္ကစီမောင်းတဲ့ ဒကာကြီးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက ခါးကို ကိုင်ထားပြီး မျက်နှာက ရှုံ့မဲ့နေတယ်။ သူက အလုပ်ကြိုးစားလွန်းလို့ ဆီးသွားချင်တာတောင် မသွားဘဲ အောင့်ထားပြီး ခရီးသည် ပို့တတ်တယ်။ သူက လျှောက်ပါတယ်... "ဦးဇင်းဘုရား... တပည့်တော် ခါးနာပြီး ဆီးသွားရင် အရမ်းကျင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က Kidney Stones (ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်) တဲ့။ ရေများများသောက်၊ ဆီးမအောင့်နဲ့လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမယ့် တပည့်တော်က အလုပ်က ပြတ်လို့မရဘူး။ အချိန်ကုန်မှာ စိုးလို့ ရေမသောက်ဘဲ နေလိုက်တာ၊ အခုတော့ ဒုက္ခရောက်ပြီ။ ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ ကျောက်ကျစေတဲ့ ဓာတ်တော်ရေများ ရှိမလား" တဲ့။

သူ့ပြဿနာက "လောဘ" (Greed for work) ကြောင့် "မုတ္တံ" ကို မစွန့်ထုတ်ဘဲ သိမ်းထားမိတာပါ။ သဘာဝတရားကို ဆန့်ကျင်မိတဲ့ အပြစ်ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 7 (Health Advice), Article 7.6 (Holistic Wellbeing) အရ သူ့ကို လမ်းညွှန်ပေးရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T221 (Flow of Nature) ကို သုံးပြီး ရှင်းပြပါတယ်။

ဦးဇင်း - "ဒကာကြီး... စီးပွားရှာတာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျောက်ကပ် ပျက်သွားရင် ရှာထားသမျှ ဆေးဖိုးနဲ့ ကုန်မှာပါ။ ဆီးဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အဆိပ်ပါ။ အဆိပ်ကို မထုတ်ဘဲ အောင့်ထားတာဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်နေတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။" ဒကာကြီး - "မှန်ပါ့... တပည့်တော်က ခရီးသည် လွတ်သွားမှာ နှမြောလို့ပါ။" ဦးဇင်း - "အဲဒါ 'လောဘ' ပဲ။ လောဘက ဒကာကြီးရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ဖျက်ဆီးနေပြီ။ ဓာတ်တော်ရေ သောက်တာထက်၊ 'ရေသန့်' များများ သောက်ပြီး ဆီးများများ သွားတာက ဒကာကြီးအတွက် အကောင်းဆုံး ကုသိုလ်ပဲ။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲတာဟာ အကုသိုလ် တစ်မျိုးပါပဲ။"

ဦးဇင်းက သူ့ကို ရေသောက်ခိုင်း၊ နားခိုင်းပြီး ဓမ္မသဘော ဆက်ဟောပါတယ်။ "ဆီးသွားတာကို အချိန်ဖြုန်းတယ်လို့ မထင်ပါနဲ့။ 'အညစ်အကြေး စွန့်ထုတ်နေတယ်' လို့ သဘောထားပါ။ ဒကာကြီး စိတ်ထဲက လောဘကိုလည်း ဆီးနဲ့အတူ စွန့်ထုတ်လိုက်ပါ။ ကျန်းမာမှ စီးပွားရှာလို့ ရမှာပါ" လို့ ဟောပြလိုက်ပါတယ်။

ဒကာကြီး သဘောပေါက်ပြီး ပြန်သွားတယ်။ နောက်ပိုင်း သူက ရေဘူးဆောင်ပြီး မောင်းတယ်၊ ဆီးသွားချင်ရင် ချက်ချင်းသွားတယ်။ ကျန်းမာရေး ပြန်ကောင်းလာသလို၊ စိတ်လည်း ပိုကြည်လင်လာတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။ "ကျင်ငယ်" (မုတ္တံ) ဆိုတာ မစွန့်ပစ်ရင် ဒုက္ခပေးမယ့် အရာပါ။ ထို့အတူပဲ... ငါတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာရှိတဲ့ မကျေနပ်ချက်တွေ၊ ပူလောင်မှုတွေ၊ အတ္တတွေဟာ "စိတ်ရဲ့ ကျင်ငယ်" တွေပါပဲ။ ဒါတွေကို မစွန့်ထုတ်ဘဲ စုဆောင်းထားရင် (Holding Grudges) စိတ်ရောဂါ၊ ရုပ်ရောဂါတွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ နေ့တိုင်း ဆီးသွားသလို၊ နေ့တိုင်း စိတ်အညစ်အကြေးတွေကို စွန့်ထုတ်ကြပါ။

ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။ ပထမအချက်အနေနဲ့ "ဆီးမအောင့်ပါနဲ့"။ သဘာဝရဲ့ ခေါ်သံ (Nature's Call) ကို နားထောင်ပါ။ အောင့်ထားရင် ဆီးအိမ်ရောင်မယ်၊ ကျောက်ကပ်ထိမယ်။ ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ "ရေသောက်ပါ"။ ဆီးအရောင် ရင့်နေရင် ရေလိုနေပြီလို့ သိပါ။ ကြည်လင်တဲ့အထိ သောက်ပါ။ တတိယအချက်ကတော့ "စွန့်လွှတ်ခြင်းကို လေ့ကျင့်ပါ"။ အိမ်သာတက်တိုင်း "ငါ့ခန္ဓာထဲက အဆိပ်တွေ ထွက်သွားပြီ၊ ငါ့စိတ်ထဲက အကုသိုလ်တွေလည်း ထွက်သွားပါစေ" လို့ စိတ်နဲ့ အာရုံပြုပါ။

မိမိ၏ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းကို စမ်းသပ်ကြည့်တိုင်း... ဆီးအိမ်၏ အလုပ်လုပ်ပုံကို သတိပြုလျက်၊ ရုပ်အဆိပ် စိတ်အဆိပ်များကို အကြွင်းမဲ့ စွန့်ထုတ်သန့်စင်ကာ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက The Office Of Siridantamahapalaka The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum. 

ORCID: 0009-0000-0697-4760 Website: www.siridantamahapalaka.com