Day 62 Mar 3 Year 2023 ရွှေ (Gold) နှင့် ဓာတ်မပြုခြင်း (Gold & Non-Reactivity - The Noble Mind)

 

Day 62 Mar 3 Year 2023 ရွှေ (Gold) နှင့် ဓာတ်မပြုခြင်း (Gold & Non-Reactivity - The Noble Mind)

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ သုဝဏ္ဏသုတ် (ရွှေ၏ အညစ်အကြေး ၅ ပါးနှင့် စိတ်)

---

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလဆန်း (၁၃) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်၊ သောကြာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "ရွှေနှင့် ဓာတ်မပြုခြင်း" ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို စင်ကြယ်ခြင်း၊ ပြောင်းလဲမှု မရှိခြင်းတို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အညစ်အကြေး သံချေးအပေါင်းတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ လောကဓံ လေမုန်တိုင်းများ မည်မျှပင် တိုက်ခိုက်စေကာမူ အရောင်အဆင်း ပျက်ယွင်းသွားခြင်း မရှိသော ရွှေစင်ရွှေသားကဲ့သို့ စိတ်တော် တည်ငြိမ်တော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သတ္တဝါတို့၏ စိတ်အစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ဓာတ်ပြုမှု သဘောတရားများနှင့် စင်ကြယ်အောင် ပြုလုပ်နည်းတို့ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ရွှေသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကြောင့် အရောင်မပျက်သကဲ့သို့၊ မိမိတို့၏ စိတ်သည်လည်း လောကဓံကြောင့် အရောင်မပျက်ဘဲ တည်ငြိမ်ရင့်ကျက်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး တောက်ပသွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ပီတကသိုဏ်း" (Yellow/Gold Kasina) လေးကို အာရုံပြုကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အလွန် တောက်ပပြီး ဝင်းဝါနေတဲ့ ရွှေတုံးကြီး တစ်တုံးကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အဲဒီ ရွှေတုံးကြီးက ရွှံ့ထဲ ရောက်နေပါစေ၊ မီးထဲ ရောက်နေပါစေ၊ သူ့ရဲ့ အရောင်က မပြောင်းလဲဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း အဲဒီ ရွှေတုံးကြီးလို တန်ဖိုးရှိတယ်၊ ခိုင်မာတယ်၊ ပြောင်းလဲမှု မရှိဘူးလို့ သဘောထားပါ။ "ရွှေလို တည်ငြိမ်တယ်... ရွှေလို တောက်ပတယ်" လို့ မှတ်ယူရင်းနဲ့ ညစ်နွမ်းရှုပ်ထွေးနေတဲ့ လောကီအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "ရွှေနှင့် ဓာတ်မပြုခြင်း" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ လူတိုင်း ရွှေ (Gold) ကို ကြိုက်ကြတယ်။ တန်ဖိုးထားကြတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။ လှလို့လား။ လှတာ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ရွှေရဲ့ တကယ့်တန်ဖိုးက "Chemical Stability" (ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု) မှာ ရှိပါတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... သံ (Iron) တို့၊ ကြေး (Copper) တို့ဆိုတာ လေထဲက အောက်ဆီဂျင်နဲ့ တွေ့ရင် "Oxidation" ဖြစ်ပြီး သံချေးတက်တယ်၊ အရောင်မှိန်သွားတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရွှေကတော့ "Noble Metal" (သတ္တုမြတ်) ဖြစ်ပါတယ်။ သူက လေ (Oxygen)၊ ရေ (Moisture)၊ အက်ဆစ် (Acid) အများစုနဲ့ "ဓာတ်မပြု" (Non-reactive/Inert) ပါဘူး။ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီပြီး မြေကြီးအောက်မှာ မြှုပ်ထားရင်တောင် ပြန်တူးဖော်လိုက်တဲ့အခါ ဝင်းဝင်းပပ တောက်ပနေတုန်းပါပဲ။ သူက ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကြောင့် သူ့ကိုယ်ပိုင် သတ္တိကို အပျောက်မခံပါဘူး။ ဒါကြောင့် သူ့ကို "Noble" (မြတ်သော) လို့ ခေါ်တာပါ။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သုဝဏ္ဏသုတ် မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရွှေရဲ့ အညစ်အကြေး ၅ ပါး (သံ၊ ကြေး၊ ခဲ၊ သံဖြူ၊ ငွေ) အကြောင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီအညစ်အကြေးတွေ ရောနေရင် ရွှေက မစင်ကြယ်ဘူး၊ ပျော့ပျောင်းမှု မရှိဘူးတဲ့။

ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း အထူးပြုချင်တာက ရွှေစစ် (Pure Gold) ရဲ့ "ဓာတ်မပြုခြင်း" သဘောတရားပါ။

ပုထုဇဉ်တွေရဲ့ စိတ်က "သံ" (Iron) နဲ့ တူပါတယ်။

• ချီးမွမ်းသံ ကြားရင် သာယာပြီး (Greed Reaction) ဖြစ်တယ်။

• ကဲ့ရဲ့သံ ကြားရင် ဒေါသထွက်ပြီး (Anger Reaction/Rust) ဖြစ်တယ်။
  ပတ်ဝန်းကျင်က "အောက်ဆီဂျင်" (အာရုံ) လေး နည်းနည်း ထိလိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်း အရောင်ပြောင်း၊ သံချေးတက်သွားတယ်။
  ဒါပေမဲ့ "အရိယာ" သူတော်စင်တွေရဲ့ စိတ်ကတော့ "ရွှေ" (Gold) နဲ့ တူပါတယ်။ လောကဓံ လေတွေ ဘယ်လောက်တိုက်တိုက်၊ သူတို့စိတ်က ဓာတ်မပြုဘူး (Non-reactive)။ ဥပေက္ခာ ပြုနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ကို "Noble Ones" (အရိယာများ) လို့ ခေါ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ ဓာတ်ပြုမှု (Reaction) ကို ကြည့်ပြီး "ငါ ခံစားရတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ဦးဇင်းတို့ တစ်ယောက်ယောက်က ကိုယ့်ကို အပြစ်ပြောလိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ရင်ထဲမှာ "ဒိန်း" ကနဲ ဖြစ်သွားတယ်မလား။ အဲဒါ "Chemical Reaction" စဖြစ်တာပဲ။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ သောတ (နား) ရှိတယ်။

၂။ သဒ္ဒ (အသံ) ရှိတယ်။ (ဒါက Reactant ဓာတ်ကူပစ္စည်း)။

၃။ သောတဝိညာဉ် (ကြားသိစိတ်) ပေါ်လာတယ်။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ငါ့ကို ပြောတာ၊ ငါ မခံနိုင်ဘူး" ဆိုပြီး "ငါ" က ဝင်ပြီး ဓာတ်ပြုလိုက်တယ်။ အဲဒီတော့ ဒေါသသံချေးတွေ တက်ကုန်ရော။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

စိတ်လှုပ်ရှားတဲ့အခါ... "ငါ ခံစားရတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"ဓာတ်ပြုနေတယ်... သိတယ်... တုန်ခါနေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

ရွှေက အက်ဆစ်နဲ့ တွေ့ရင် ငြိမ်နေသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့လည်း အာရုံနဲ့ တွေ့ရင် "ငါ" မပါဘဲ "သိရုံ" (Just Knowing) ပဲ နေပါ။

"ငါ" က ဒေါသထွက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းအကျိုး ဓာတ်ပြုမှု ဖြစ်စဉ် (Process) သက်သက်ပါပဲ။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က သံကို ရွှေဖြစ်အောင် လုပ်ပြသလို၊ စိတ်က "ငါ တန်ဖိုးရှိတယ်" ဆိုပြီး မာနနဲ့ လှည့်စားထားတာပါ။

တကယ်တော့ ဓာတ်ပြုလိုက်၊ ပျက်စီးလိုက် ဖြစ်နေတဲ့ သံချေးတက် ဖြစ်စဉ်ပါပဲ။

အဲဒီ ခံစားမှုဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ ဓာတ်ပြုပြီးရင် ပျောက်သွားတယ်။ (အနိစ္စ)

အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲတုန်လှုပ်နေရလို့ "ဒုက္ခ"။

"ငါ့စိတ် မပြောင်းလဲပါစေနဲ့" လို့ တားမရဘဲ အာရုံလာရင် ပြောင်းလဲသွားလို့ "အနတ္တ"။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲပြုတ်ပြီး၊ စိတ်ကို ရွှေစင်လို တည်ငြိမ်တဲ့ "ဥပေက္ခာ" ဓာတ် (Inert State) သို့ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2362 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ရတနာခန်းမ (Treasure Hall) မှာ ရှေးဟောင်း ရွှေထည်ပစ္စည်းတွေ ပြသထားပါတယ်။ အဲဒီမှာ ဝန်ထမ်းအသစ်လေး "မောင်ရွှေ" (အမည်လွှဲ) ပေါ့။ နာမည်ကသာ ရွှေ၊ စိတ်ကတော့ သံချေးတက်လွယ်တယ်။ တစ်နေ့တော့ ဧည့်သည်တစ်ယောက်က ပြတိုက်ကို လာကြည့်ရင်း "ဟား... ဒီရွှေတွေက အရောင်လည်း မတောက်ဘူး၊ အတုတွေ နေမှာပါ" လို့ အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ ဝေဖန်တယ်။

ရွှေအစစ်ကတော့ ဘာမှ မဖြစ်ဘူး (Non-reactive)။ ဒါပေမဲ့ မောင်ရွှေကတော့ "Reactive" ဖြစ်သွားတယ်။ သူက ဒေါသထွက်ပြီး ဧည့်သည်နဲ့ သွားငြင်းခုံတယ်။ "ခင်ဗျား ဘာသိလို့လဲ၊ ဒါ အစစ်ဗျ" ဆိုပြီး မျက်နှာကြီး နီရဲလာတယ်။ ဧည့်သည်ကလည်း မခံချင်စိတ်နဲ့ ပြန်ပြော၊ ပြဿနာ တက်ကုန်ရော။

ဦးဇင်း ရောက်သွားတော့ အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းရတယ်။ Policy 18 (Staff Conduct & Visitor Relations) နဲ့ Article 18.1 (Professional Detachment) အရ မောင်ရွှေကို ခေါ်ပြီး ဆုံးမရတယ်။ "မောင်ရွှေ... ဟိုက ရွှေအစစ်မို့လို့ သူက ငြိမ်နေတာ။ မင်းက ဘာလို့ 'ကြေး' စိတ် ပေါက်ပြီး သံချေးတက် (ဒေါသထွက်) ရတာလဲ။ ရွှေစစ်ရင် မီးကို မကြောက်ဘူး။ အမှန်တရား ရှိရင် ဒေါသထွက်စရာ မလိုဘူး။ မင်း ဒေါသထွက်လိုက်တာက ကိုယ့်တန်ဖိုး ကိုယ်ချလိုက်တာနဲ့ တူတယ်" လို့။

ဦးဇင်းတို့ Template T175 (Artifact Incident Report) မှာ မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ ရွှေရဲ့ ဂုဏ်သတ္တိကို သင်ခန်းစာ ယူခိုင်းရတယ်။

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်ရွှေက ဧည့်သည်စကားကို သည်းမခံနိုင်သလို၊ တို့တစ်တွေလည်း သူတစ်ပါးရဲ့ ဝေဖန်သံ၊ ကဲ့ရဲ့သံ (Acid) တွေကို ခံနိုင်ရည် မရှိကြဘူး။ နည်းနည်းလေး ထိလိုက်တာနဲ့ "ငါ့ကို ပြောရမလား" ဆိုပြီး ဓာတ်ပြု (React) ကြတယ်။ အဲဒီလို ဓာတ်ပြုနေသမျှ ကာလပတ်လုံး သူတော်ကောင်းတို့ဟာ "Noble Metal" (အရိယာစိတ်) မဖြစ်သေးပါဘူး။ သံချေးတက်နေတဲ့ ပုထုဇဉ်စိတ်ပါပဲ။ ရွှေအစစ် ဖြစ်ချင်ရင် မတုန်လှုပ်ပါနဲ့။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T175 နဲ့ ရွှေထည်ကို စစ်ဆေးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်စိတ်ကို စစ်ဆေးပါ။ "ငါ့စိတ်က ရွှေလား... သံလား... အက်ဆစ်နဲ့ တွေ့ရင် မြှုပ်သွားလား... တောက်ပနေတုန်းလား" လို့ Audit လုပ်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

• အမြဲတမ်း ဓာတ်ပြုပြောင်းလဲပြီး သံချေးတက်နေတဲ့ ပုထုဇဉ် ခန္ဓာစိတ်ဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"။

• အဲဒီ ဓာတ်ပြုမှုကို ဖြစ်စေတဲ့၊ အာရုံကို တွယ်တာတဲ့ တဏှာ (Catalyst) ဟာ "သမုဒယသစ္စာ"။

• ဘယ်အာရုံနဲ့ တွေ့တွေ့ ဓာတ်မပြုတော့ဘဲ၊ ရွှေစစ်လို ထာဝရ စင်ကြယ်ငြိမ်းချမ်းနေတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"။

• အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် စိတ်အညစ်အကြေးတွေကို ဖယ်ရှားပြီး ရွှေစင်ဖြစ်အောင် ကျင့်ကြံတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (Refining Process) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ရွှေနှင့် ဓာတ်မပြုခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် လောကဓံ အက်ဆစ်များနှင့် တွေ့ကြုံရသည့်အခါ သံချေးတက်သော သံတုံးများကဲ့သို့ တုန်လှုပ်ဖောက်ပြန်ခြင်း မရှိကြဘဲ၊ ရွှေစင်ရွှေသားကဲ့သို့ တည်ငြိမ်ရင့်ကျက်သော အရိယာစိတ်ထားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။