နေ့ရက် - ဇွန်လ (၂၇) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-178)- အသေးစားလေးမှ အကြီးမားဆုံးသို့ (From Micro to Macro: Kamma) Morning Section

 

နေ့ရက် - ဇွန်လ (၂၇) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-178)- အသေးစားလေးမှ အကြီးမားဆုံးသို့ (From Micro to Macro: Kamma) Morning Section

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (ကမ္မပစ္စယော)။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Chaos Theory & The Butterfly Effect (ဖရိုဖရဲသီအိုရီနှင့် လိပ်ပြာတောင်ပံခတ်ခြင်း သက်ရောက်မှု)

---

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၇) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနေ့ (Micro-, Small and Medium-sized Enterprises Day - MSME Day) အထိမ်းအမှတ် ဓမ္မသဘင်ပွဲလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။

"အသေးစားလေးပဲ" ဆိုပြီး လျှော့မတွက်ပါနဲ့။ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးရဲ့ ၉၀% ဟာ ဒီအသေးစား လုပ်ငန်းလေးတွေက မောင်းနှင်နေတာပါ။ အလားတူပါပဲ... ဘုန်းကြီးတို့ နေ့စဉ်ပြုလုပ်နေတဲ့ စိတ်စေတနာ အသေးမွှားလေးတွေကလည်း သံသရာကြီးတစ်ခုလုံးကို လည်ပတ်စေတဲ့ "ကံ" တရားတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်မှာ ဒီသဘောတရားကို "ကမ္မပစ္စယော" လို့ ဟောကြားထားပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ သိပ္ပံပညာရဲ့ "Butterfly Effect" (လိပ်ပြာတောင်ပံခတ်ခြင်း သက်ရောက်မှု) နဲ့ ကမ္မပစ္စည်း သဘောတရားတို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားတော် မဟောကြားမီမှာ၊ ကိုယ့်ရဲ့ စေတနာ အသေးလေးတွေကို သတိထားမိအောင် "စိတ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း" (Cittanupassana) ရှုမှတ်နည်းနဲ့ တည်ငြိမ်မှု ယူကြရအောင်။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်ထားပါ။ အခု တရားထိုင်ဖို့ "ရည်ရွယ်" လိုက်တဲ့ စိတ်ကလေး (စေတနာ) ကို သိလိုက်ပါ။ ပြီးတော့ အသက်ရှူဖို့ "အားထုတ်" လိုက်တဲ့ စိတ်ကလေးကို သိလိုက်ပါ။ ဒီစိတ်အစလေးတွေ မရှိရင် ဘာအလုပ်မှ ဖြစ်မလာပါဘူး။ "စေတနာ... စေတနာ... သိတယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ရင်း ငြိမ်ငြိမ်လေး နေပါ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ "Chaos Theory" (ဖရိုဖရဲ သီအိုရီ) နဲ့ "Butterfly Effect" အကြောင်းကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ မိုးလေဝသ ပညာရှင် Edward Lorenz က တွေ့ရှိခဲ့တာပါ။ "ဘရာဇီးနိုင်ငံမှာ လိပ်ပြာလေး တစ်ကောင် တောင်ပံခတ်လိုက်တဲ့ လေလှိုင်းလေးဟာ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲပြီး တက္ကဆက်ပြည်နယ်မှာ တော်ရနီဒို မုန်တိုင်းကြီး ဖြစ်သွားနိုင်တယ်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားပါပဲ။

ဆိုလိုတာက - "Initial Condition" (အစပြု အခြေအနေ) လေး နည်းနည်းလေး ပြောင်းသွားရုံနဲ့ ရလဒ် (Outcome) က အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ အသေးစားလေးတွေက စုပေါင်းပြီး အကြီးစား ဖြစ်ရပ်တွေကို ဖန်တီးတာပါ။

ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးမှာလည်း MSME (အသေးစား လုပ်ငန်း) တွေဟာ ဒီသဘောပါပဲ။ ရပ်ကွက်ထဲက မုန့်ဟင်းခါးဆိုင်လေး တစ်ဆိုင် ပိတ်လိုက်ရင် ဘာမှမဖြစ်ဘူး ထင်ရပေမဲ့၊ အဲဒီလို ဆိုင်လေးတွေ သန်းချီ ပိတ်လိုက်ရင် တိုင်းပြည် စီးပွားရေး ပြိုလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ အသေးစားလေးတွေဟာ စွမ်းအင် (Energy) တွေရဲ့ မူလဇာစ်မြစ် (Source) ဖြစ်ပါတယ်။

(Label: Small Cause, Big Effect - The Butterfly Effect)

အခု... ဒီသဘောတရားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "ကမ္မပစ္စယော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

ပါဠိလို - "စေတနာဟံ ဘိက္ခဝေ ကမ္မံ ဝဒါမိ" (ရဟန်းတို့... စေတနာကို ကံဟု ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏)။

စိတ်ထဲမှာ တစ်ချက်ကလေး "လုပ်မယ်" လို့ ကြံရွယ်လိုက်တဲ့ "စေတနာ" လေးဟာ ကံ ဖြစ်ပါတယ်။

ကမ္မပစ္စည်း (၂) မျိုး ရှိပါတယ်။

(၁) နာနာက္ခဏိက ကမ္မ: အချိန်ခြားပြီးမှ အကျိုးပေးတဲ့ကံ။ (ဥပမာ - ဒီဘဝ လှူဒါန်းလိုက်တဲ့ စေတနာက နောက်ဘဝကျမှ ချမ်းသာစေတာမျိုး)။ လိပ်ပြာတောင်ပံခတ်တာနဲ့ မုန်တိုင်းတိုက်တာ အချိန်ခြားသလိုပါပဲ။

(၂) သဟဇာတ ကမ္မ: တပြိုင်နက်တည်း အကျိုးပေးတဲ့ကံ။ (ဥပမာ - စိတ်လှုပ်ရှားလိုက်တာနဲ့ နှလုံးခုန်မြန်လာတာမျိုး)။

လူတွေက "ငါ ငွေတစ်ကျပ် လှူရုံနဲ့ ဘာရမှာလဲ" လို့ အထင်သေးတတ်ကြတယ်။ ဘုရားရှင်က "မိုးရေစက်ကလေးတွေ ကျဖန်များရင် ရေအိုးပြည့်သလို၊ ကောင်းမှုကံ အသေးလေးတွေ စုလိုက်ရင် နိဗ္ဗာန်ထိ ရောက်နိုင်တယ်" လို့ ဟောပါတယ်။ "Butterfly Effect" လိုပါပဲ။ စေတနာ အသေးစားလေး (Micro Action) က သံသရာ အကြီးစားကြီး (Macro Result) ကို ပုံဖော်ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲ ဘယ်လို ထည့်မလဲ။

ကိုယ့်ရဲ့ "စေတနာ" မျိုးစေ့လေးတွေကို စစ်ဆေးကြရအောင်။

ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):

၁။ အစကို ဖမ်းပါ: စကားတစ်ခွန်း မပြောခင်၊ ခြေတစ်လှမ်း မလှမ်းခင်မှာ ပေါ်လာတဲ့ "ရည်ရွယ်ချက်" (Intention) လေးကို မိအောင် ဖမ်းပါ။ "ဒါ စေတနာပဲ... ဒါ ကံပဲ" လို့ သိပါ။

၂။ လိပ်ပြာတောင်ပံကို သတိပြုပါ: ဒေါသစိတ်ကလေး နည်းနည်း ဖြစ်လိုက်တာနဲ့ "ဒီဒေါသ အသေးလေးကနေ ငရဲ ဆိုတဲ့ မုန်တိုင်းကြီး ဖြစ်သွားနိုင်တယ်" လို့ Butterfly Effect သဘော ဆင်ခြင်ပြီး ချက်ချင်း တားဆီးပါ။

၃။ ရလဒ်ကို မျှော်ကိုးပါ: ကုသိုလ် အသေးလေး ပြုလုပ်တိုင်း "ဒီလုပ်ရပ်က နိဗ္ဗာန်အထိ အကျိုးပေးမယ်" ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက် (Saddha) ထားပါ။ အသေးစား လုပ်ငန်းရှင်က နိုင်ငံတကာ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာဖို့ မျှော်မှန်းသလိုပေါ့။

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-2478 "The Micro-Donation Impact" (အသေးစား အလှူလေး၏ ကြီးမားသော သက်ရောက်မှု) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ပြတိုက်မှာ ရန်ပုံငွေပွဲ တစ်ခု လုပ်တုန်းကပေါ့။ လူတွေက သိန်းချီ၊ သောင်းချီ လှူကြတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အသက် (၈) နှစ်အရွယ် ကလေးမလေး တစ်ယောက်က သူ့မုန့်ဖိုး စုထားတဲ့ "ငါးရာကျပ်တန်" လေး တစ်ရွက် လာလှူတယ်။ လူကြီးတချို့က "ငါးရာတည်းလား" ဆိုပြီး သိပ်ဂရုမစိုက်ကြဘူး။

ဒါပေမဲ့ ပြတိုက် တာဝန်ခံက အဲဒီငါးရာတန်လေးကို တလေးတစား လက်ခံပြီး၊ မှတ်တမ်းတင် ဂုဏ်ပြုလိုက်တယ်။ ကလေးမလေးက ပျော်ပြီး သူ့သူငယ်ချင်းတွေကို ပြန်ပြောပြတယ်။

အဲဒီကနေ ဘာဖြစ်သွားလဲ ဆိုတော့... သူ့သူငယ်ချင်းတွေ၊ ကျောင်းက ကလေးတွေက "ငါတို့လည်း လှူချင်တယ်" ဆိုပြီး တစ်ယောက် ငါးရာ၊ တစ်ထောင် စုပြီး လာလှူကြတယ်။ "Little Helpers" ဆိုတဲ့ အဖွဲ့လေး ဖြစ်လာတယ်။ ဒီသတင်းက လူမှုကွန်ရက် (Social Media) မှာ ပျံ့သွားပြီး၊ ပြည်ပက အလှူရှင်တွေက "ကလေးတွေတောင် ဒီလောက် စိတ်ထက်သန်ရင် ငါတို့လည်း ကူညီမယ်" ဆိုပြီး ဒေါ်လာ ထောင်ချီ လှူကြတယ်။

နောက်ဆုံးမှာ အဲဒီ "ငါးရာကျပ်" လေးကနေ စလိုက်တဲ့ လှိုင်းဟာ ပြတိုက်ရဲ့ အဆောင်သစ် တစ်ခုလုံး ဆောက်နိုင်တဲ့အထိ (သိန်းပေါင်း ထောင်ချီ) ကြီးမားတဲ့ ရန်ပုံငွေ ဖြစ်သွားပါတယ်။

တာဝန်ခံက ဝန်ထမ်းတွေကို ပြောပြတယ်။ "တွေ့လား... ဒါ ကမ္မပစ္စည်းရဲ့ သဘောပဲ။ ကလေးမလေးရဲ့ စေတနာ (Micro-Kamma) လေးက စွမ်းအင် ကြီးမားလွန်းလို့ Butterfly Effect ဖြစ်ပြီး အကျိုးပေး (Vipaka) ကြီးသွားတာ။ ဘယ်တော့မှ ကုသိုလ်အသေးလေးကို အထင်မသေးနဲ့" လို့ ဆုံးမပါတယ်။

ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အသေးစား စီးပွားရေးလေးတွေက နိုင်ငံကို ကျားကန်ပေးသလို၊ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ နေ့စဉ် ပြုလုပ်နေတဲ့ ကုသိုလ်စိတ် အသေးစားလေးတွေကလည်း နိဗ္ဗာန်ခရီးကို တွန်းပို့ပေးနေတာပါ။ "စေတနာ" မှန်ရင်၊ ပမာဏ မလိုပါဘူး။

ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အသေးစားလေးမှ အကြီးမားဆုံးသို့" တရားတော်မှာ Chaos Theory နဲ့ ကမ္မပစ္စယောတို့ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

ကံရဲ့ စီမံရာနောက် လိုက်ပါပြီး ကျင်လည်နေရတဲ့ ဘဝခန္ဓာကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ ကံတွေကို မရပ်မနား ပြုလုပ်စေဖို့ တွန်းအားပေးနေတဲ့ "တဏှာ" က "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ ကံကုန်လို့ ဇာတ်သိမ်းသွားတဲ့ (ကမ္မက္ခယ) နိဗ္ဗာန်က "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ ကံကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် အကုသိုလ်ကံကို ရှောင်၊ ကုသိုလ်ကံကို ဆောင်စေတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်က "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း မိမိတို့၏ အသေးစား စေတနာလေးများကို စနစ်တကျ ပျိုးထောင်ပြီး၊ ကြီးမားသော ကောင်းကျိုးချမ်းသာများကို ဖန်တီးနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

---

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၂၇) ရက်၊ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။