နေ့ရက် - ဇွန်လ (၁၆) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-167)- ကြိုတင်ဖြစ်နှင့်သော အကြောင်းတရား (Pre-condition & Prerequisites)

 

နေ့ရက် - ဇွန်လ (၁၆) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-167)- ကြိုတင်ဖြစ်နှင့်သော အကြောင်းတရား (Pre-condition & Prerequisites)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (ပုရေဇာတပစ္စယော)။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Prerequisite Logic & Dependencies (စီမံကိန်းဆိုင်ရာ ရှေ့ပြေးလိုအပ်ချက်နှင့် မှီခိုမှုယုတ္တိ)

---

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၆) ရက်၊ သောကြာနေ့မှာ ကျင်းပပြုလုပ်တဲ့ ဓမ္မသဘင်ပွဲလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။ လောကမှာ ကိစ္စတစ်ခု အောင်မြင်ဖို့ဆိုရင် သူ့အရင် ပြီးစီးထားရမယ့် "ရှေ့ပြေး အကြောင်းတရား" (Prerequisites) တွေ ရှိပါတယ်။ ထမင်းစားချင်ရင် ထမင်းချက်တာ အရင် ပြီးရမယ်။ အိမ်ဆောက်ချင်ရင် အုတ်မြစ်ချတာ အရင် ပြီးရမယ်။ ရှေ့က ဟာ မပြီးဘဲ နောက်က ဟာ ဖြစ်လာလို့ မရပါဘူး။ ဒီသဘောတရားကို သိပ္ပံပညာမှာ "Dependency Logic" လို့ ခေါ်ပြီး၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်မှာတော့ "ပုရေဇာတပစ္စယော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

တရားတော် မဟောကြားမီမှာ၊ စနစ်တကျ အစဉ်လိုက် တွေးခေါ်တတ်စေဖို့ စိတ်ကို ငြိမ်သက်အောင် "အာနာပါန" ကို အခြေခံပြီး "Sequence" (အစီအစဉ်) ကို ရှုမှတ်ကြရအောင်။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်ထားပါ။ အသက်ရှူတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို သေချာ ကြည့်ပါ။ "လေ ဝင်လာတယ် (အစ)၊ လေ ထိသွားတယ် (အလယ်)၊ လေ ဆုံးသွားတယ် (အဆုံး)"။ ပြီးမှ ထွက်လေ ပြန်စတယ်။ အစ မဖြစ်ဘဲ အလယ် မဖြစ်ဘူး။ အလယ် မဖြစ်ဘဲ အဆုံး မရောက်ဘူး။ အဆင့်တိုင်းဟာ ရှေ့က အဆင့်ကို မှီခိုနေတာကို သတိထားကြည့်ရင်း စိတ်တည်ငြိမ်မှု ယူပါ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ "Prerequisite Logic" (ရှေ့ပြေးလိုအပ်ချက် ယုတ္တိဗေဒ) ဆိုတာ ဘာလဲ၊ စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာ (Project Management) မှာ ဒါကို ဘယ်လို သုံးသလဲ ဆိုတာ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

အဆောက်အအုံ တစ်ခု ဆောက်မယ် ဆိုပါစို့။ အမိုး မိုးဖို့အတွက် နံရံတွေ ရှိပြီးသား ဖြစ်ရမယ်။ နံရံ ကာဖို့အတွက် တိုင်တွေ ရှိပြီးသား ဖြစ်ရမယ်။ တိုင် ထူဖို့အတွက် အုတ်မြစ် ရှိပြီးသား ဖြစ်ရမယ်။

အုတ်မြစ် (Foundation) ဟာ တိုင် (Column) အတွက် "Prerequisite" (ကြိုတင် ရှိနှင့်ရမည့် အရာ) ဖြစ်ပါတယ်။ အုတ်မြစ် မရှိဘဲ တိုင်ထူလို့ မရပါဘူး။

ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ် ရေးတဲ့အခါမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ "If condition A is met, then run action B" (အခြေအနေ A ပြည့်စုံမှ၊ လုပ်ဆောင်ချက် B ကို လုပ်ပါ) ဆိုတဲ့ Logic နဲ့ သွားပါတယ်။ A မရှိရင် B ဘယ်တော့မှ ဖြစ်မလာပါဘူး။ လူတွေက တော်တော်များများ ရလဒ် (Result) ကို လိုချင်ကြပေမဲ့၊ အဲဒီ ရလဒ် ရဖို့အတွက် ကြိုတင် ဖြည့်ဆည်းရမယ့် လိုအပ်ချက်တွေကို ကျော်ကျော်သွားတတ်ကြတယ်။ အဲဒါကြောင့် အမှားတွေ ဖြစ်ကြတာပါ။

(Label: The Logic of Order - Prerequisites in Action)

အခု... ဒီသဘောတရားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "ပုရေဇာတပစ္စယော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

"ပုရေ" ဆိုတာ "ရှေ့၌"၊ "ဇာတ" ဆိုတာ "ဖြစ်သော"။ ရှေ့က ကြိုတင် ဖြစ်နှင့်ပြီး၊ နောက်က ပေါ်လာမယ့် တရားတွေကို စောင့်ကြို ကျေးဇူးပြုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ - ဘုန်းကြီးတို့ "မြင်စိတ်" (စက္ခုဝိညာဏ်) ဖြစ်ဖို့အတွက် ဘာတွေ ကြိုရှိနေရမလဲ။

(၁) မျက်စိအကြည် (Cakkhu Vatthu): မျက်လုံးက အရင် ဖြစ်နှင့်နေရမယ်။

(၂) အဆင်းအာရုံ (Rupa): မြင်စရာ ပုံရိပ်က အရင် ရောက်နေနှင့်ရမယ်။

ဒီနှစ်ခု (ရုပ်တရားတွေ) က "ပုရေဇာတ" (ရှေ့က ကြိုဖြစ်နှင့်) ပြီးမှ၊ "မြင်သိစိတ်" (နာမ်တရား) က နောက်မှ "ပစ္ဆာဇာတ" အနေနဲ့ ပေါ်လာတာပါ။

စင်ပေါ်က တယောဆရာ တစ်ယောက် တယောထိုးမယ် ဆိုပါစို့။ တယော (ပစ္စည်း) က အရင် ရှိနေရမယ်။ တယောရှိမှ အသံ (Sound) ထွက်လို့ ရမယ်။ တယော မရှိဘဲ လေထဲမှာ လက်နဲ့ထိုးလို့ အသံမထွက်ပါဘူး။ ထို့အတူပါပဲ... ခန္ဓာကိုယ် (Body Basis) ကြိုတင် ရှိနေမှ စိတ် (Mind) ဆိုတာ မှီတွယ် ဖြစ်ပေါ်ခွင့် ရတာပါ။

ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲ ဘယ်လို ထည့်မလဲ။

အကြောင်းနဲ့ အကျိုးရဲ့ "အချိန်ကာလ" (Timing) ကို ခွဲခြား သိမြင်အောင် ကြိုးစားကြရအောင်။

ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):

၁။ ကြိုဖြစ်တာကို သိပါ: တစ်ခုခုကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ "မြင်တယ်" လို့ မမှတ်ခင်၊ "မြင်စရာ အဆင်း" နဲ့ "မျက်စိ" က အရင် ရှိနေတယ် ဆိုတာကို ဆင်ခြင်ပါ။ ရုပ်က ရှေ့ပြေး (Pioneer) ဖြစ်ပြီး၊ နာမ်က နောက်လိုက် (Follower) ဖြစ်နေတာကို သတိပြုပါ။

၂။ မှီခိုမှုကို သိပါ: "ငါ့စိတ်က လွတ်လပ်တယ်" လို့ ထင်နေပေမဲ့၊ တကယ်တော့ မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ နှလုံး ဆိုတဲ့ ရုပ် (၆) ပါး မရှိရင် စိတ် ဖြစ်ခွင့် မရှိပါဘူး။ စိတ်ဟာ ရုပ်ကို အိမ်ရှင်အဖြစ် အားကိုးနေရတာကို (ပုရေဇာတသတ္တိ) မြင်အောင်ကြည့်ပါ။

၃။ အစီအစဉ် မကျော်ပါနဲ့: ရှုမှတ်တဲ့အခါ "ဖြစ်ပြီးမှ သိတယ်" ဆိုတာကို လက်ခံပါ။ အာရုံက အရင်ပေါ်မယ်၊ ပြီးမှ သတိက လိုက်သိမယ်။ မပေါ်သေးတာကို ကြိုမတွေးပါနဲ့။ ပျောက်သွားတာကို လိုက်မခံစားပါနဲ့။

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-2467 "The Premature Gallery Opening" (စောစီးစွာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ပြခန်း) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ပြတိုက်မှာ အလှူရှင် တစ်ယောက်က "ရှေးဟောင်း ပုတီးများ ပြခန်း" အသစ်တစ်ခု ဆောက်ပေးထားတယ်။ သူက နိုင်ငံခြား ပြန်သွားရတော့မှာမို့လို့၊ သူ မပြန်ခင် အမြန်ဆုံး ဖွင့်ပွဲ လုပ်ချင်တယ် ဆိုပြီး တောင်းဆိုတယ်။ တကယ်တမ်းက ပြခန်းက ဆောက်တော့ ပြီးပြီ၊ ဒါပေမဲ့ "Climate Control Stabilization" (လေအေးပေးစနစ် တည်ငြိမ်မှု စစ်ဆေးခြင်း) ဆိုတဲ့ အဆင့် မပြီးသေးဘူး။ ပုံမှန်ဆိုရင် စက်မောင်းပြီး ၇၂ နာရီလောက် စောင့်ကြည့်ရတယ်။ စိုထိုင်းဆ (Humidity) ငြိမ်မငြိမ် စစ်ဆေးဖို့ပေါ့။ ဒါက "Prerequisite" (မဖြစ်မနေ လိုအပ်ချက်) ပါ။

ဒါပေမဲ့ ပြခန်းတာဝန်ခံ လူငယ်လေးက အလှူရှင် စိတ်ကျေနပ်အောင် ဆိုပြီး "ရပါတယ်... ဖွင့်လိုက်မယ်" ဆိုပြီး Prerequisite ကို ကျော်လိုက်တယ်။ ပုတီးတွေကို မှန်ဘီရိုထဲ ထည့်၊ ဖဲကြိုးဖြတ် ဖွင့်ပွဲ လုပ်လိုက်ကြတာပေါ့။

နောက်တစ်နေ့ မနက်လည်း ရောက်ရော... ဝန်ထမ်းတွေ ဝင်ကြည့်လိုက်တော့ မှန်ဘီရိုတွေထဲမှာ ရေငွေ့တွေ ရိုက်နေပြီး၊ သစ်သားပုတီးတချို့ ဖောင်းပွ လာတာကို တွေ့ရတယ်။ စနစ်က မငြိမ်သေးတော့ ညဘက်မှာ အပူချိန် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပြီး Condensation (ရေငွေ့ရည်ဖွဲ့ခြင်း) ဖြစ်သွားတာပါ။

ဒီကိစ္စကို ဖြေရှင်းဖို့ တာဝန်ရှိသူတွေက Template T245 (Pre-event Safety & Readiness Checklist) ကို ထုတ်ပြီး စစ်ဆေးလိုက်တော့ "Climate Check" အကွက်မှာ အမှန်ခြစ် မရှိတာ တွေ့လိုက်ရတယ်။ Policy 8 (Safety & Risk Management) နဲ့ Art 8.3 (Operational Prerequisites) အရ ဒါဟာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ချိုးဖောက်မှု ဖြစ်နေတယ်။

တာဝန်ခံက လူငယ်လေးကို "ပုရေဇာတ" သဘောတရားနဲ့ ဆုံးမတယ်။ "မောင်ရင့်... အကြောင်းတရား မစုံဘဲနဲ့ အကျိုးတရားကို အတင်း ယူလို့ မရဘူး။ စိုထိုင်းဆ ငြိမ်သက်ခြင်း ဆိုတဲ့ 'ပုရေဇာတ' အကြောင်းတရား မရှိဘဲနဲ့၊ ပစ္စည်း လုံခြုံခြင်း ဆိုတဲ့ အကျိုးတရား မရနိုင်ဘူး" လို့ သင်ပေးလိုက်တယ်။

ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ လောကမှာ ဖြတ်လမ်း (Shortcut) ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ အဆင့်ကျော်ရင် အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။ တရားအားထုတ်ရာမှာလည်း "သီလ" ဆိုတဲ့ ပုရေဇာတ မရှိဘဲ "သမာဓိ" မရနိုင်ပါဘူး။ "သမာဓိ" မရှိဘဲ "ပညာ" မရနိုင်ပါဘူး။ အဆင့်တိုင်းကို လေးစားလိုက်နာမှသာ ပန်းတိုင်ကို ရောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ကြိုတင်ဖြစ်နှင့်သော အကြောင်းတရား" တရားတော်မှာ Dependency Logic နဲ့ ပုရေဇာတပစ္စယောတို့ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

အကြောင်းတရားတွေအပေါ် မှီခိုနေရတဲ့ ဘဝ၊ အဆင့်ကျော်လို့ ဖြစ်လာတဲ့ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ဒုက္ခတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ "လောဘ" (အမြန်လိုချင်စိတ်) နဲ့ "မောဟ" (အကြောင်းအကျိုး မသိမှု) ဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ အကြောင်းအကျိုးတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး ပြီးပြည့်စုံနေတဲ့ နိဗ္ဗာန်က "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် အဆင့်ဆင့် (သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ) ကျင့်ကြံရတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်က "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း လောကီကိစ္စ၊ လောကုတ္တရာ ကိစ္စတွေမှာ "ရှေ့ပြေး လိုအပ်ချက်" (Prerequisites) တွေကို ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်ဆည်းပြီးမှ၊ အောင်မြင်မှု ပန်းတိုင်များကို အဆင့်ဆင့် တက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

---

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၁၆) ရက်၊ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။