နေ့ရက် - ဇွန်လ (၆) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-157) မျက်စိကန်းသူနှင့် အလင်း (The Blind & Light: Cakkhu Vinyana)

 

နေ့ရက် - ဇွန်လ (၆) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-157) မျက်စိကန်းသူနှင့် အလင်း (The Blind & Light: Cakkhu Vinyana)

ကိုးကားကျမ်း - မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဓုပိဏ္ဍိကသုတ် (စက္ခုဝိညာဏ်ဖြစ်ပေါ်ပုံ) နှင့် အဘိဓမ္မာသင်္ဂြိုဟ်။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Accessibility Technology & Sensory Substitution (အာရုံခံစားမှု အစားထိုး နည်းပညာ)

---

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၆) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့မှာ ကျင်းပပြုလုပ်တဲ့ ဓမ္မသဘင်ပွဲလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ဟာ ဒေသတွင်းနိုင်ငံအချို့မှာ "မျက်စိကန်းသူများနေ့" (Blind Day) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ "အလင်းရောင်" ဆိုတာ မျက်စိမြင်ရသူတွေအတွက်တော့ သာမန်ကိစ္စလေး တစ်ခုလို့ ထင်ရပေမဲ့၊ အမြင်အာရုံ ချို့တဲ့သူတွေအတွက်တော့ အင်မတန် တန်ဖိုးရှိတဲ့ အရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ ဘုန်းကြီးတို့ဟာ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာက မျက်စိကန်းသူတွေကို ဘယ်လို နည်းပညာတွေနဲ့ မြင်အောင် လုပ်ပေးနေသလဲ ဆိုတာရယ်၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူတဲ့ "စက္ခုဝိညာဏ်" (မြင်သိစိတ်) ဆိုတာ မျက်လုံးတစ်လုံးတည်းနဲ့ ဆိုင်တာလား၊ ဉာဏ်မျက်လုံးက ပိုမလိုဘူးလား ဆိုတာတွေကို ဆွေးနွေးဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားတော် မဟောကြားမီမှာ၊ ကိုယ့်မှာ ရှိနေတဲ့ မျက်စိအကြည်ဓာတ်လေးရဲ့ တန်ဖိုးကို နားလည်ပြီး၊ အတွင်းဉာဏ်မျက်လုံးပါ ပွင့်လင်းလာစေဖို့ "အာလောက ကသိုဏ်း" (အလင်းရောင်) ကို အာရုံပြုပြီး စိတ်တည်ငြိမ်မှု ယူကြရအောင်။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်ထားပါ။ မျက်လုံးကို မှိတ်ထားပေမဲ့ စိတ်ထဲမှာ လင်းထိန်နေတဲ့ အလင်းရောင်တစ်ခုကို ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ နေရောင်လို စူးရှတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ လရောင်လို အေးမြတဲ့ အလင်းရောင်၊ သို့မဟုတ် ဖယောင်းတိုင် မီးလျှံလေးက ထွက်လာတဲ့ အလင်းရောင်လေးကို အာရုံယူပါ။ "အလင်းရောင်... အလင်းရောင်... သိတယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ပါ။ အမှောင်ထုကို ခွင်းပြီး အလင်းရောင် ပေါ်လာသလို၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက အဝိဇ္ဇာ အမှောင်ထု ကင်းစင်ပြီး ပညာအလင်းရောင် ပေါ်လာပါစေလို့ ဆုတောင်းရင်း ငြိမ်ငြိမ်လေး ရှုမှတ်နေပါ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ "Accessibility Technology" (လက်လှမ်းမီ ရယူနိုင်သော နည်းပညာ) အကြောင်းကို သိပ္ပံရှုထောင့်ကနေ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ရှေးတုန်းကတော့ မျက်စိကန်းသွားရင် "ဒုက္ခိတပဲ၊ ဘာမှ လုပ်လို့ မရတော့ဘူး" လို့ သတ်မှတ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဘက်ခေတ်မှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Sensory Substitution" (အာရုံခံစားမှု အစားထိုးခြင်း) ဆိုတဲ့ နည်းပညာကို တီထွင်လာကြပါတယ်။

လူတစ်ယောက် "မြင်တယ်" ဆိုတာ ဘာလဲ။ မျက်လုံး (Camera) က ပုံရိပ်ကို ဖမ်းတယ်၊ ပြီးရင် ဦးနှောက် (Processor) ဆီကို ပို့လိုက်တယ်။ ဦးနှောက်ကမှ "ဒါ ဘာပုံပဲ" လို့ ဆုံးဖြတ်တာပါ။ အကယ်၍ မျက်လုံး ပျက်နေရင်၊ တခြားနည်းလမ်းနဲ့ ဦးနှောက်ဆီကို Data ပို့လို့ မရဘူးလား။ ရပါတယ်။ အခုခေတ်မှာ မျက်စိမမြင်ရသူတွေအတွက် စမတ်ဖုန်းတွေမှာ "Screen Reader" ဆိုတာ ပါလာတယ်။ ဖုန်းမျက်နှာပြင်ပေါ်က စာတွေကို အသံ (Audio) အဖြစ် ပြောင်းပေးတာပါ။ မျက်စိနဲ့ ဖတ်ရမယ့်အစား နားနဲ့ ဖတ်လိုက်တာပေါ့။ ဒါ့အပြင် AI နည်းပညာတွေ ထွန်းကားလာတော့ ကင်မရာနဲ့ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ချိန်လိုက်ရင် "ဒါ ရေသန့်ဘူး"၊ "ဒါ ပိုက်ဆံ တစ်သောင်းတန်" ဆိုပြီး ဖုန်းက အသံထွက် ပြောပြတဲ့ နည်းပညာတွေ ရှိနေပါပြီ။

ဒီပုံမှာ ပြထားသလိုပါပဲ။ အမြင်အာရုံ (Visual Input) ပျက်စီးနေတဲ့အခါ၊ အကြားအာရုံ (Auditory Input) သို့မဟုတ် အထိအတွေ့အာရုံ (Tactile Input - Braille) ကို သုံးပြီး ဦးနှောက်ဆီကို သတင်းပို့လို့ ရပါတယ်။ ဆိုလိုတာက "မြင်တယ်" ဆိုတဲ့ ကိစ္စမှာ မျက်လုံးဟာ တံခါးပေါက် (Gateway) တစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး၊ တကယ်သိတာက ဦးနှောက် (Mind) ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါပဲ။ Hardware ပျက်ရင်တောင် Software ကောင်းနေရင် တခြားနည်းနဲ့ အလုပ်လုပ်လို့ ရသေးတယ် ဆိုတဲ့ သဘောတရား ဖြစ်ပါတယ်။

အခု... ဒီသိပ္ပံဖြစ်စဉ်ကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာတရားတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

အဓိပ္ပာယ်ကတော့ "မျက်စိအကြည်ဓာတ် (Cakkhu Vatthu) နဲ့ အဆင်းအာရုံ (Rupa) တို့ တိုက်ဆိုင်လိုက်တဲ့အခါ မြင်သိစိတ် (Cakkhu Vinyana) ဆိုတာ ပေါ်လာပါတယ်" တဲ့။

ဒီနေရာမှာ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတာက ဘုရားရှင်က "မျက်လုံး" (Eye Ball) လို့ မဟောဘဲ "စက္ခုပသာဒ" (Eye Sensitivity/Sensor) လို့ ဟောခဲ့တာပါ။ အဲဒီ ပသာဒလေးဟာ မျက်လုံးအိမ်ထဲမှာ ခိုအောင်းနေတဲ့ အင်မတန် သိမ်မွေ့တဲ့ ရုပ်တရားလေး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ Sensor လေး ပျက်စီးသွားရင် (မျက်စိကန်းရင်) "မြင်သိစိတ်" (စက္ခုဝိညာဏ်) မဖြစ်တော့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ "သိစိတ်" (မနောဝိညာဏ်) ကတော့ ချုပ်မသွားပါဘူး။

ခုနက သိပ္ပံပညာမှာ ပြောသလိုပါပဲ။ မျက်စိ (Cakkhu Dvara) ပိတ်သွားရင်၊ နား (Sota Dvara) ကနေ အချက်အလက် ယူလို့ ရပါတယ်။ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ တခြား တံခါးပေါက်တွေ ကနေလည်း အချက်အလက် ယူလို့ ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် မျက်စိကန်းသူတွေဟာ တရားမရနိုင်ဘူးလား လို့ မေးရင်၊ ရနိုင်ပါတယ် လို့ ဖြေရပါမယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ တရားသိမြင်တာက "ပညာမျက်လုံး" (Wisdom Eye) နဲ့ သိမြင်တာ ဖြစ်လို့ပါပဲ။

ပါဠိတော်မှာ "စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ" ဆိုတဲ့ စကား ရှိပါတယ်။ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်တရားဟာ "မျက်စိကို ပြုတတ်၏၊ ဉာဏ်ကို ပြုတတ်၏" တဲ့။ ဒီနေရာမှာ မျက်စိ ဆိုတာ အသားဆိုင် မျက်လုံးကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ဓမ္မစက္ခု" (တရားမျက်လုံး) ကို ပြောတာပါ။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျက်လုံး ကောင်းနေပေမဲ့၊ အမှားအမှန် မခွဲခြားတတ်ရင်၊ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ကို မမြင်ရင် အဲဒီလူဟာ "အကန်း" ပါပဲ။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျက်လုံး ကန်းနေပေမဲ့၊ တရားသဘောကို မြင်ရင် အဲဒီပုဂ္ဂိုလ်ဟာ "အမြင်အာရုံ ရှိသူ" (Seer of the Truth) ပါပဲ။

ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲ ဘယ်လို ထည့်မလဲ။

"ငါ မြင်တယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဖြုတ်ဖို့အတွက် ဓာတ်ခွဲခန်း ဝင်ကြည့်ကြရအောင်။

ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):

၁။ ယန္တရားကို ခွဲခြမ်းပါ: သူတော်ကောင်းတို့ တစ်ခုခုကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ မြင်တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "စက္ခုပသာဒ (Sensor) နဲ့ ရူပာရုံ (Light Data) တိုက်ဆိုင်လို့ မြင်စိတ် (Seeing Consciousness) ပေါ်လာတာပါလား" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

၂။ အစားထိုး ရှုမှတ်ပါ: မျက်လုံးမှိတ်ထားလိုက်ပါ။ အဆင်းကို မမြင်ရတော့ဘူး။ ဒါပေမဲ့ အသံကို ကြားရမယ်။ အဲဒီအခါ "နား (Sensor) နဲ့ အသံ (Sound Data) တိုက်ပြီး ကြားစိတ် ပေါ်တာပါလား" လို့ ပြောင်းမှတ်ပါ။ ဒွါရ (တံခါးပေါက်) သာ ပြောင်းသွားတယ်၊ "သိတာ" (Knowing) ကတော့ အတူတူပါပဲ။

၃။ ဉာဏ်မျက်လုံးကို ဖွင့်ပါ: ရုပ်ဝတ္ထုကို မြင်နေရတာက "မသားမျက်လုံး" ပါ။ အဲဒီ ရုပ်ဝတ္ထုရဲ့ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတဲ့ သဘော (Change/Anicca) ကို မြင်အောင် ကြည့်တာက "ဉာဏ်မျက်လုံး" ပါ။ မျက်စိမှိတ်ထားရင်းနဲ့တောင် ကိုယ့်စိတ်ကလေး ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် ဖြစ်နေတာကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ အဲဒါ အစစ်အမှန် "မြင်ခြင်း" ပါပဲ။

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-2457 "The Audio Guide Dispute" (အသံလမ်းညွှန် အငြင်းပွားမှု) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

တစ်နေ့မှာ ပြတိုက်ကို ဒေါ်မြ (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ အမြင်အာရုံ ချို့တဲ့သူ ဒကာမကြီး တစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက ဘုရားဖူးချင်လွန်းလို့ တုတ်ကောက်လေး တစ်ချောင်းနဲ့ စမ်းတဝါးဝါး လာတာပါ။ ဓာတ်တော်တိုက် ရှေ့ရောက်တော့ သူက ဓာတ်တော်ကို မမြင်ရဘူး။ ဒါနဲ့ သူ့စိတ်ထဲမှာ ဓာတ်တော်ကို ထိတွေ့ပြီး ပူဇော်ချင်တာနဲ့ မှန်ဘောင်ကို လက်နဲ့ စမ်းသပ် ကိုင်တွယ်မိတယ်။ အဲဒီမှာ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်းက "ဟေ့... ဘာလုပ်တာလဲ၊ မှန်ကို မထိရဘူးလေ" ဆိုပြီး အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ လှမ်းတားလိုက်တယ်။ ဒေါ်မြခမျာ လန့်ပြီး တုတ်ကောက်လေးတောင် ပြုတ်ကျသွားရှာတယ်။ သူက "သမီးရယ်... အဘွားက မျက်စိမမြင်ရလို့ပါ၊ ဘုရားကို စမ်းကြည့်ချင်လို့ပါ" လို့ တောင်းပန်တယ်။

ဒီကိစ္စကို ကြည့်လိုက်ရင် ဝန်ထမ်းဘက်ကလည်း "လုံခြုံရေး" (Security) အရ မှန်တယ်။ ဒေါ်မြဘက်ကလည်း "ကိုးကွယ်ခွင့်" (Right to Worship) အရ မှန်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက "Access" (လက်လှမ်းမီမှု) မရှိတာပါပဲ။

ပြတိုက် စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့က ဒီကိစ္စကို သိသိချင်း Template T152 (Accessibility & Inclusion Audit) ကို ချက်ချင်း ထုတ်သုံးပြီး သုံးသပ်ပါတယ်။ Policy 5 (Safeguarding & Inclusion) အရ မသန်စွမ်းသူတွေအတွက် အတားအဆီး မရှိစေရဘူး ဆိုတဲ့ အချက် ပါရှိပါတယ်။

တာဝန်ရှိသူတွေက ချက်ချင်းပဲ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု လုပ်ပါတယ်။ ဒေါ်မြလို အမြင်အာရုံ ချို့တဲ့သူတွေအတွက် "Audio Guide" (အသံလမ်းညွှန်) စက်လေးတွေ စီစဉ်ပေးလိုက်တယ်။ နားကြပ်လေး တပ်လိုက်ရင် ဓာတ်တော်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်း၊ ပုံသဏ္ဍာန်၊ အရောင်အဆင်းကို အသံနဲ့ အသေးစိတ် ပြောပြပေးတယ်။ ဒါ့အပြင် ဓာတ်တော်စေတီပုံစံတူ "3D Printed Model" (လက်နဲ့ ကိုင်ကြည့်လို့ရတဲ့ ပုံစံတူ) လေးတွေကိုလည်း သီးသန့် ကောင်တာမှာ ထားပေးလိုက်တယ်။

ဒေါ်မြ ပြန်လာတဲ့အခါ အဲဒီ စေတီပုံစံလေးကို လက်နဲ့ ပွတ်သပ်ကြည့်ပြီး၊ နားကလည်း ဓာတ်တော်သမိုင်းကို နားထောင်ရင်း ဝမ်းသာလွန်းလို့ မျက်ရည်တွေ ကျရှာတယ်။ "အဘွား မျက်စိမမြင်ရပေမဲ့၊ အခု ဓာတ်တော်ကို ဉာဏ်ထဲမှာ အတိုင်းသား မြင်နေရပါပြီ" လို့ ပြောတယ်။

ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ နည်းပညာ (Technology) နဲ့ မေတ္တာ (Compassion) ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါ မမြင်ရသူတွေလည်း မြင်ခွင့် ရသွားကြတယ်။ မျက်စိ (Cakkhu) မရှိပေမဲ့၊ နား (Sota) နဲ့ ကိုယ် (Kaya) ကို သုံးပြီး ဝိညာဉ်ဖြစ်ခွင့် ရသွားကြတယ်။ Hswagata ပြတိုက်အနေနဲ့လည်း ဓာတ်တော်ကို မှန်ဘောင်ထဲမှာပဲ ပိတ်လှောင်မထားဘဲ၊ နည်းပညာ တံတားခင်းပြီး လူတိုင်းဆီ ရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "မျက်စိကန်းသူနှင့် အလင်း" တရားတော်မှာ Accessibility Tech သဘောတရားနဲ့ စက္ခုဝိညာဏ် ဖြစ်စဉ်တို့ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

အမြင်အာရုံ ချို့တဲ့ခြင်း၊ မျက်စိအကြည်ဓာတ်တို့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်းဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။ "ငါ့မျက်စိ ကောင်းချင်လိုက်တာ၊ ငါ မြင်ချင်လိုက်တာ" ဆိုပြီး မရနိုင်တာကို တောင့်တနေတဲ့ တဏှာက "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ မျက်စိမမြင်ရသော်လည်း စိတ်နှလုံး မပူလောင်ဘဲ၊ ရှိတဲ့ အခြေအနေမှာ တရားအသိနဲ့ ငြိမ်းချမ်းနေတာက "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းအောင် ပညာမျက်လုံးကို ဖွင့်ပေးတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ကျင့်စဉ်ကတော့ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း ရုပ်မျက်စိ အားနည်းသည်ဖြစ်စေ၊ အားကောင်းသည်ဖြစ်စေ... သံသရာတစ်လျှောက်လုံး အားကိုးရမယ့် "ဓမ္မစက္ခု" (တရားမျက်လုံး) ကိုသာ ပိုင်ဆိုင်အောင် ကြိုးစားနိုင်ကြပါစေ။ အဝိဇ္ဇာ အမှောင်ထုကို ခွင်းပြီး နိဗ္ဗာန်အလင်းရောင်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

---

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၆) ရက်၊ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။