နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၄) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-247) - ဒါနသံဝိဘာဂ (Sharing of Charity) နှင့် ပရဟိတ စီမံခန့်ခွဲမှု (Charity Management)

 

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၄) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-247) - ဒါနသံဝိဘာဂ (Sharing of Charity) နှင့် ပရဟိတ စီမံခန့်ခွဲမှု (Charity Management)

ကိုးကားကျမ်း - အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ သုမနသုတ်။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Effective Altruism & Philanthropy Management (ထိရောက်သော ပရဟိတနှင့် အလှူဒါန စီမံခန့်ခွဲမှု)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၅) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ မနက်ဖြန် (စက်တင်ဘာ ၅ ရက်) ဆိုရင် ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပရဟိတနေ့" (International Day of Charity) ကျရောက်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၄) ရက်နေ့မှာတော့ ပရဟိတရဲ့ အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ "ပေးကမ်းခြင်း" (Giving) နဲ့ အဲဒီပေးကမ်းမှုကို ဘယ်လို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲမလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းကို ကြိုတင် ဆွေးနွေးကြပါမယ်။

လောကမှာ "ပေးသောသူသည် အောင်နိုင်၏" (ဒဒံ မိတ္တာနိ ဂန္ထတိ) ဆိုတဲ့ စကားရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပညာသားပါပါ ပေးမှ၊ စနစ်တကျ ပေးမှ အကျိုးသက်ရောက်မှု (Impact) ကြီးမားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "ဒါန" ဆိုတာ ပစ္စည်းဥစ္စာတွေ လျော့သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်နှလုံးကို ကျယ်ဝန်းလာအောင် ချဲ့ထွင်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့မျိုးမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး "ငါ့အတွက်" ဆိုတဲ့ အတ္တစည်းကို ကျော်လွန်ပြီး၊ "အများအတွက်" ဆိုတဲ့ ပရဟိတစိတ်ဖြင့် လောကကို အလှဆင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဒါနသံဝိဘာဂ" (Dana Samvibhaga) လို့ ခေါ်တဲ့ ရရှိလာသော ပစ္စည်းကို ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ ပေးကမ်းခြင်းနဲ့ ခေတ်သစ် စီးပွားရေး/လူမှုရေး ပညာရပ်မှာ အရေးပါတဲ့ "Charity Management" (အလှူဒါန စီမံခန့်ခွဲမှု) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေက ထင်ကြတယ်... အလှူလုပ်တာ လွယ်တယ်၊ ပိုက်ဆံထုတ်ပေးလိုက်ရင် ပြီးပြီလို့။ တကယ်တော့ "Effective Altruism" (ထိရောက်သော ပရဟိတ) ဖြစ်ဖို့ဆိုရင် စေတနာတစ်ခုတည်း မလုံလောက်ပါဘူး၊ "ဉာဏ်ပညာ" (Management) ပါ ပါဝင်ရပါတယ်။ ဘယ်သူ့ကို လှူရမလဲ၊ ဘယ်အချိန် လှူရမလဲ၊ ဘယ်လို လှူရမလဲ ဆိုတာတွေက ကုသိုလ်ရဲ့ အတိမ်အနက်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို တွယ်တာမှု (မစ္ဆရိယ) တွေ ကင်းစင်ပြီး၊ စွန့်လွှတ်ချင်စိတ်တွေ ထက်သန်လာအောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "ပေးကမ်းခြင်း" ဖြစ်တဲ့အတွက် "စာဂါနုဿတိ" (Recollection of Generosity) ကို အခြေခံပြီး ရှုမှတ်ကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ ပစ္စည်းဥစ္စာတွေကို စိတ်ကူးနဲ့ ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ ပြီးရင် "ဒါတွေဟာ ငါ့ဟာ မဟုတ်၊ သံသရာ ခရီးစရိတ်မျှသာ ဖြစ်သည်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ လက်သီးကို ဆုပ်ထားရာကနေ ဖြန့်လိုက်သလိုမျိုး၊ စိတ်ထဲက တွယ်တာမှုတွေကို ဖြေလျှော့လိုက်ပါ။ "စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် ချမ်းသာ၏... ပေးကမ်းခြင်းသည် မွန်မြတ်၏" လို့ ရွတ်ဆိုရင်း၊ ရင်ထဲမှာ ပေါ့ပါးသွားတဲ့ ခံစားမှုလေးကို (၁) မိနစ်လောက် အရသာခံကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး ပေါ့ပါးပြီး စွန့်လွှတ်လိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Behavioral Economics" (အပြုအမူဆိုင်ရာ ဘောဂဗေဒ) နဲ့ "Psychology of Giving" (ပေးကမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပညာ) က ဒီ "ပရဟိတ" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက တွေ့ရှိထားတာက လူတစ်ယောက် အလှူလုပ်လိုက်တဲ့အခါ ဦးနှောက်ထဲမှာ "Reward System" (ဆုချီးမြှင့်ခြင်း စနစ်) က အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ "Dopamine" (ပျော်ရွှင်မှု ဟော်မုန်း)၊ "Oxytocin" (ချစ်ခင်မှု ဟော်မုန်း) နဲ့ "Endorphins" (ကျေနပ်မှု ဟော်မုန်း) တွေ တပြိုင်နက် ထွက်လာတယ်။ ဒါကို "Helper's High" (ကူညီသူ၏ သာယာမှု) သို့မဟုတ် "Warm Glow Effect" (နွေးထွေးသော အရောင်အဝါ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ခေတ်သစ် "Charity Management" မှာတော့ စိတ်ချမ်းသာရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ "Impact Assessment" (သက်ရောက်မှု တိုင်းတာခြင်း) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားတယ်။ ဥပမာ - ဒေါ်လာ (၁၀၀) လှူလိုက်ရင်၊ အဲဒီငွေက လက်ခံရရှိသူရဲ့ ဘဝကို ဘယ်လောက် ပြောင်းလဲသွားစေလဲ။ (Input vs. Outcome)။ သိပ္ပံနည်းကျ စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိရင် အလှူငွေတွေဟာ လေလွင့်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် "Smart Giving" (ဉာဏ်ဖြင့် ယှဉ်၍ ပေးလှူခြင်း) ဟာ ဒီနေ့ခေတ်ရဲ့ လိုအပ်ချက် ဖြစ်လာပါတယ်။

 ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ အရင်းအမြစ် (Resource) တစ်ခုဟာ စီမံခန့်ခွဲမှု (Strategy) ကောင်းမှသာ အကျိုးသက်ရောက်မှု (Impact) ကြီးမားတာ။ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာလည်း "ဝိစယ ဒါန" (စိစစ်၍ လှူဒါန်းခြင်း) ကို ဘုရားရှင်က ချီးမွမ်းထားပါတယ်။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "ဒါန" (Dana) ကို ကုသိုလ်တရားတို့ရဲ့ အစ၊ ပါရမီဆယ်ပါးရဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ "ဒါနသံဝိဘာဂ" ဆိုတာ ကိုယ်စားသောက်မယ့် အရာထဲကနေ တစ်ဝက် (သို့) တချို့တဝက်ကို ခွဲဝေပြီး ပေးကမ်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဘိဓမ္မာသဘောအရ ဒါနပြုရာမှာ "စေတနာ" (Volition) ၃-တန်က အရေးကြီးဆုံးပါပဲ။

(၁) ပုဗ္ဗစေတနာ: မလှူမီ ရှေးအဖို့က ဝမ်းမြောက်နေခြင်း။ (Planning Phase).

(၂) မုဉ္စစေတနာ: လှူဒါန်းဆဲ အခိုက်အတန့်၌ စွန့်လွှတ်ခြင်း။ (Execution Phase).

(၃) အပရစေတနာ: လှူဒါန်းပြီးနောက် ဝမ်းမြောက်ခြင်း။ (Review Phase).

ဒီ စေတနာ (၃) ချက်လုံး စင်ကြယ်မှ အကျိုးကြီးတာပါ။ အထူးသဖြင့် "မုဉ္စစေတနာ" မှာ "အလောဘ" (Alobha - Non-greed) ဓာတ်က အဓိက ကျပါတယ်။ ပစ္စည်းကို လက်ကလွှတ်လိုက်ပေမယ့်၊ စိတ်က မလွှတ်နိုင်ရင် ဒါန မမြောက်ပါဘူး။ "ငါ့ဟာ" ဆိုတဲ့ ဥပါဒါန်ကို ဖြတ်တောက်လိုက်ခြင်းသည်သာ စစ်မှန်သော ဒါန ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် "သပ္ပုရိသဒါန" (သူတော်ကောင်းတို့၏ အလှူ) ၅-မျိုး ရှိတယ်။

၁။ သဒ္ဓါ (ယုံကြည်စွာ လှူခြင်း)။

၂။ သက္ကစ္စ (ရိုသေစွာ လှူခြင်း)။

၃။ ကာလ (အချိန်အခါနှင့် လျော်ညီစွာ လှူခြင်း - Timing/Management)။

၄။ အနုဂ္ဂဟိတ (စိတ်ပါလက်ပါ လှူခြင်း)။

၅။ အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ အနုပဟစ္စ (မိမိ သူတစ်ပါး မထိခိုက်စေဘဲ လှူခြင်း)။

ဒီအချက်တွေက ဒီနေ့ခေတ် "Charity Management" ရဲ့ ကျင့်ဝတ် (Ethics) တွေနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။

ကဲ... အခု ဒီ "ဒါန" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "နေ့စဥ်၀တ်ရွတ်စဥ်မှာပါတဲ့" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓမ္မာနုပဿနာ" (စာဂါနုဿတိ) ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာ "ပစ္စည်း" ကို အာရုံမပြုဘဲ၊ "စွန့်လွှတ်တဲ့ စိတ်" (Volition of Letting Go) ကို အာရုံပြုရမယ်။

ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Giving):

တစ်ခုခု ပေးကမ်းလိုက်တဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) အာရုံ (Object): လှူစရာဝတ္ထုနဲ့ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်ကို မြင်တယ် (ရူပါရုံ)။

(၂) စေတနာ (Volition): "ပေးလိုက်မယ်" ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ပေါ်လာတယ်။

(၃) ကုသိုလ်စိတ် (Wholesome Mind): လက်က ပစ္စည်းကို ကမ်းပေးလိုက်တဲ့အချိန်မှာ၊ စိတ်ထဲမှာ "တွယ်တာမှု" (Attachment) ပြတ်တောက်သွားတယ်။ "အလောဘ" (Non-greed) ဓာတ်သဘော ဖြစ်ပေါ်တယ်။

(၄) ပီတိ (Joy): ပေးလိုက်ရလို့ ပေါ့ပါးသွားတဲ့ ခံစားမှု ဖြစ်တယ်။

ဒီအဆင့်မှာ ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။

ပစ္စည်းကို သူများလက်ထဲ ထည့်လိုက်တဲ့ "စက္ကန့်ပိုင်း" လေးကို သတိထား။

လက်က လွှတ်လိုက်တဲ့အချိန်မှာ၊ စိတ်ကရော လွှတ်လိုက်ရဲ့လား။

"လွှတ်တယ်... လွှတ်တယ်" လို့ မှတ်ပါ။

"ငါ ပေးတာ မဟုတ်ဘူး။ စေတနာ (Intention) က ဝါယော (Wind Element) ကို တွန်းကန်ပြီး ပစ္စည်းကို ရွေ့လျားစေလိုက်တာ။ စွန့်လွှတ်တဲ့ ဓာတ်သဘော သက်သက်ပဲ" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်။

အဲဒီ လွှတ်လိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ "ငြိမ်းအေးမှု" (Peace) လေးကို ဖမ်းဆုပ်ထားပါ။ အဲဒါ ဒါနကို ဝိပဿနာ တင်တာပါပဲ။

 "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ "မဟာစာဂ" (ကြီးမားသော စွန့်လွှတ်ခြင်း) ကို အာရုံပြုရာ ရောက်ပါတယ်။ ဘုရားလောင်းဟာ ပါရမီဖြည့်စဉ်က မျက်လုံး၊ အသား၊ သွေး ကအစ အကုန်လှူခဲ့တယ်။ "ငါသည်လည်း ဘုရားသားတော် ပီသစွာ ဝန်တိုမှု မရှိဘဲ စွန့်လွှတ်ပါမည်။ ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်လမ်းကို လျှောက်လှမ်းပါမည်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခြင်းသည် သရဏဂုံ တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။

လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Three-Step Check):

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ အလှူတစ်ခုခု (ငွေဖြစ်ဖြစ်၊ လုပ်အားဖြစ်ဖြစ်) ပြုတဲ့အခါ ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) မလှူခင် (Before): "ငါ ဘာကြောင့် လှူတာလဲ"။ (သံသရာအတွက်လား၊ မျက်နှာလိုချင်လို့လား)။ စိတ်ကို စစ်ဆေးပါ။ စေတနာ သန့်ရှင်းအောင် ပြုပြင်ပါ။

(၂) လှူနေဆဲ (During): ပေးလိုက်တဲ့ အချိန်မှာ လက်မတွန့်ပါစေနဲ့။ ပြုံးပြုံးလေး ပေးပါ။ "အပြီးအပိုင် စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

(၃) လှူပြီးနောက် (After): ပြန်မတွေးပါနဲ့။ "နှမြော" တာ လုံးဝ မရှိစေနဲ့။ "ဝမ်းသာတယ်... ဝမ်းသာတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ  ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ အလှူဒါနကို စီမံခန့်ခွဲမှု (Charity Management) မရှိရင် ဘာဖြစ်တတ်သလဲ ဆိုတာပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို စေတနာရှင် "ဦးဌေး" ဆိုတဲ့ သူဌေးကြီး တစ်ယောက် လာတယ်။ သူက "ဆရာတော်... တပည့်တော် ပြတိုက်အတွက် ကုလားထိုင် အလုံး (၅၀၀) လှူချင်လို့ပါ" လို့ လာလျှောက်တယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်က နေရာကျဉ်းတယ်။ ကုလားထိုင် အလုံး (၅၀) လောက်ပဲ လိုတာ။ ကျန်တာတွေ ထားစရာမရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် ဦးဌေးက "၅၀၀ ပြည့်မှ လှူမယ်၊ နာမည်တပ်ချင်တယ်" ဆိုပြီး ဇွတ်လုပ်တယ်။ (ဒါ "အတ္တ" ပါတဲ့ ဒါန ပေါ့)။

အဲဒီမှာ ပြဿနာ တက်တာက... ကုလားထိုင်တွေ ရောက်လာတော့ ထားစရာမရှိလို့ စင်္ကြံလမ်းတွေမှာ ပုံထားရတယ်။ လမ်းပိတ်ပြီး ဧည့်သည်တွေ သွားရလာရ ခက်ကုန်တယ်။ မီးဘေးအန္တရာယ် (Safety Hazard) တောင် ဖြစ်လာတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေကလည်း ကုလားထိုင်တွေ ရွှေ့ရတာနဲ့ပဲ အလုပ်ပျက်ကုန်တယ်။ ဒါဟာ "Unmanaged Charity" (စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိသော အလှူ) ရဲ့ ဆိုးကျိုးပါပဲ။

ဒီကိစ္စကို ဖြေရှင်းဖို့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့က "Template T221" (Donation Management & Inventory Log) ကို ထုတ်သုံးရတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ အလှူခံ မူဝါဒ "Policy No. 19, Article 19.3" (Acceptance of In-kind Donations & Re-distribution) ကို ကိုးကားပြီး ဦးဌေးနဲ့ ပြန်ညှိနှိုင်းရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "ပြတိုက်သည် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများကိုသာ လက်ခံမည်။ ပိုလျှံသော ပစ္စည်းများကို အခြား လိုအပ်သော နေရာများသို့ ပြန်လည် လှူဒါန်းခွင့် (Redistribution Right) ရှိရမည်" တဲ့။

ဦးပဉ္ဇင်းက ဦးဌေးကို ရှင်းပြတယ်။ "ဒကာကြီး... ကုလားထိုင် ၅၀၀ က ဒီမှာဆိုရင် အမှိုက်ပုံ ဖြစ်သွားမယ်။ ကုသိုလ်မရဘဲ အကုသိုလ် ဖြစ်မယ်။ ဒါကြောင့် အလုံး (၅၀) ကိုပဲ ဒီမှာထားပြီး၊ ကျန်တဲ့ (၄၅၀) ကို နယ်က စာသင်ကျောင်းတွေဆီ ဒကာကြီး နာမည်နဲ့ပဲ သွားလှူပေးမယ်။ ဒါဆိုရင် 'ဒါနသံဝိဘာဂ' (ခွဲဝေလှူဒါန်းခြင်း) လည်း မြောက်တယ်၊ အကျိုးလည်း ပိုများတယ်"။

ဦးဌေးလည်း သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့... တပည့်တော် သဘောတူပါတယ်"။

ရလဒ်ကတော့... ပြတိုက်လည်း ရှင်းလင်းသွားတယ်။ နယ်က စာသင်ကျောင်း (၄) ကျောင်းလည်း ကုလားထိုင်တွေ ရသွားတယ်။ ဦးဌေးလည်း နေရာ ၅ နေရာမှာ ကုသိုလ်ရသွားတယ်။ ဒါဟာ "Case-2547" အနေနဲ့ မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ "Management" (စီမံခန့်ခွဲမှု) ပါတဲ့ အလှူဟာ အားလုံးအတွက် "Win-Win" ဖြစ်စေပါတယ် ဆိုတာ သက်သေပြလိုက်တာပါပဲ။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဒါနသံဝိဘာဂ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ပစ္စည်းဥစ္စာတွေကို ထိန်းသိမ်းရတဲ့ ဒုက္ခ၊ မခွဲဝေနိုင်လို့ ဝန်တိုရတဲ့ စိတ်ဆင်းရဲမှုတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတာက "ငါ့ဟာ" လို့ စွဲလမ်းတဲ့ မစ္ဆရိယ (Stinginess) နဲ့ လောဘ (Greed) တွေဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: စွန့်လွှတ်ခြင်းဖြင့် ရရှိလာသော စိတ်၏ ပေါ့ပါးမှု၊ တွယ်တာမှု ကင်းစင်သော နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: ဒါနပြုခြင်း၊ စာဂါနုဿတိ ပွားများခြင်း၊ ပညာဖြင့် စိစစ်လှူဒါန်းခြင်းတို့ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၄) ရက်၊ ပရဟိတနှင့် ပေးကမ်းခြင်း အထိမ်းအမှတ် (အကြို) အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး ရက်ရောသော နှလုံးသားကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ"။ မိမိရရှိသော စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို "ဒါနသံဝိဘာဂ" ဖြင့် စနစ်တကျ ခွဲဝေလှူဒါန်းနိုင်ပြီး၊ အများအကျိုးကို သယ်ပိုးနိုင်သူများ ဖြစ်ကြပါစေ။ ထိုသို့ စွန့်လွှတ်ခြင်း ပါရမီစွမ်းအားကြောင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကာ "အမတ နိဗ္ဗာန်" ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka

ORCID: 0009-0000-0697-4760 The Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

စက်တင်ဘာလ (၄) ရက်၊ ၂၀၂၃