နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၃) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-246) - သဒ္ဒရုပ် (Sound Matter) နှင့် အသံဆူညံမှု (Noise Pollution)

 

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၃) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-246) - သဒ္ဒရုပ် (Sound Matter) နှင့် အသံဆူညံမှု (Noise Pollution)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း (ရူပပိုင်း)၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Acoustics & Noise Pollution (အသံဗေဒနှင့် အသံညစ်ညမ်းမှု)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၃) ရက်နေ့မှာတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ အမြဲတမ်း ကြုံတွေ့နေရတဲ့ "အသံ" (Sound) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးကြပါမယ်။ ခေတ်မီတိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ စက်ရုံအလုပ်ရုံအသံတွေ၊ ကားသံတွေ၊ လော်စပီကာအသံတွေဟာ "Noise Pollution" (အသံညစ်ညမ်းမှု) အဖြစ် လူသားတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို ခြိမ်းခြောက်လာပါတယ်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်က "အသံသည် ဈာန်၏ ဆူးငြောင့်" (Saddo Kantako) လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ တရားအားထုတ်သူတွေ၊ စိတ်တည်ငြိမ်မှု ရှာဖွေသူတွေအတွက် ဆူညံသံဟာ အကြီးမားဆုံး ရန်သူပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့မျိုးမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ဆူညံမှုဘေးမှ ကင်းဝေးပြီး၊ ဆိတ်ငြိမ်အေးချမ်းသော "ဝိဝေက" အရသာကို ခံစားနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "သဒ္ဒရုပ်" (Sadda Rupa) လို့ ခေါ်တဲ့ အသံရုပ်တရားနဲ့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာက သတိပေးနေတဲ့ "Noise Pollution" (အသံညစ်ညမ်းမှု) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အသံဆိုတာ ဘာလဲ။ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရပေမယ့် နားကို လာရိုက်ခတ်တဲ့ စွမ်းအင်တစ်ခုပါ။ သိပ္ပံပညာအရ အသံလှိုင်းတွေဟာ လေထုကို တုန်ခါစေပြီး ဦးနှောက်ဆီကို သတင်းပို့ပါတယ်။ ဒီအသံတွေက စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) ကို ဘယ်လို ဖြစ်စေသလဲ၊ ဓမ္မနည်းကျ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် ဟောကြားသွားပါမယ်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို အသံတွေကြားထဲကနေ ရုန်းထွက်ပြီး၊ အတွင်းစိတ်ရဲ့ တိတ်ဆိတ်မှုကို ရှာဖွေနိုင်အောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "အသံ" ဖြစ်တဲ့အတွက် "သောတာယတန" (နားအာရုံ) ကို အခြေခံပြီး ရှုမှတ်ကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ ပတ်ဝန်းကျင်က အသံတွေကို နားထောင်ကြည့်ပါ။ ငှက်အော်သံ၊ ကားသံ၊ လေတိုက်သံ... ကြားသမျှ အသံကို "ငါ့ကို နှောင့်ယှက်တယ်" လို့ သဘောမထားဘဲ၊ "ဒါဟာ သဘာဝ တုန်ခါမှုပဲ" လို့ လက်ခံလိုက်ပါ။ အသံက နားကို လာထိတယ်၊ ပျောက်သွားတယ်။ အသံနောက်ကို လိုက်မသွားဘဲ၊ ကိုယ့်နားပေါက်ဝမှာပဲ စောင့်နေပါ။ "ကြားတယ်... ကြားတယ်..." (သို့မဟုတ်) "အသံ... အသံ..." လို့ မှတ်ရင်း၊ ဆူညံမှုတွေကြားထဲကနေ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်တဲ့ စိတ်ကလေးကို (၁) မိနစ်လောက် မွေးမြူထားကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်ပြီး အသံကို ဓမ္မသဘောအနေနဲ့ လက်ခံနိုင်ပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Acoustics" (အသံဗေဒ) နဲ့ "Health Science" (ကျန်းမာရေး သိပ္ပံ) က ဒီ "အသံ" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။

သိပ္ပံပညာအရ အသံဆိုတာ "Vibration" (တုန်ခါမှု) ပါပဲ။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု တုန်ခါလိုက်ရင် လေမော်လီကျူးတွေက လှိုင်း (Wave) အနေနဲ့ ပြန့်ကားသွားပြီး နားစည် (Eardrum) ကို လာရိုက်ခတ်တယ်။ အဲဒီ တုန်ခါမှုကို နားတွင်းက "Cochlea" (ခရုပတ်ရိုး) က လျှပ်စစ်အချက်ပြ (Electrical Signals) အဖြစ် ပြောင်းပြီး ဦးနှောက်ကို ပို့လိုက်တာပါ။

အသံရဲ့ ကျယ်လောင်မှုကို "Decibel" (ဒက်စီဘယ် - dB) နဲ့ တိုင်းတာပါတယ်။

• သာမန် စကားပြောသံ: ၆၀ dB (စိတ်မနှောင့်ယှက်ဘူး)။

• ကားဟွန်းသံ၊ စက်ရုံသံ: ၈၅ dB အထက် (နားကို ထိခိုက်နိုင်တယ်)။

• ၁၂၀ dB ကျော်ရင် နာကျင်မှုကို ခံစားရတယ်။

ပြဿနာက "Noise Pollution" ပါ။ မလိုလားအပ်တဲ့ ဆူညံသံတွေ ကြားနေရရင် ဦးနှောက်က "အန္တရာယ်" လို့ ယူဆပြီး "Cortisol" (စိတ်ဖိစီးမှု ဟော်မုန်း) တွေ ထုတ်ပေးတယ်။ ဒါကြောင့် ဆူညံတဲ့ နေရာမှာ နေရရင် သွေးတိုးတယ်၊ နှလုံးရောဂါ ဖြစ်လွယ်တယ်၊ အိပ်မပျော်ဘူး၊ စိတ်တိုလွယ်တယ်။ အသံဟာ နားကိုပဲ ဒုက္ခပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ တစ်ကိုယ်လုံးက ကျန်းမာရေးကိုပါ ဖျက်ဆီးနိုင်ပါတယ်။

 ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ အသံလှိုင်းတွေက နားထဲဝင်သွားတာနဲ့ တပြိုင်နက် ဦးနှောက်က "Red Alert" (အနီရောင် အဆင့်) ပြပြီး တစ်ကိုယ်လုံးကို တပ်လှန့်လိုက်တာ။ ဒါကြောင့် ဆူညံသံကြားရင် ရင်တုန်တာ၊ ဒေါသထွက်တာတွေ ဖြစ်ရတာပါ။ ဒါဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှု (Physiological Reaction) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "သဒ္ဒရုပ်" (Sound Matter) ကို "ဥပါဒါရုပ်" (မှီ၍ဖြစ်သောရုပ်) ထဲမှာ ထည့်သွင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ပါဠိလို "သောတေန သုယျတီတိ သဒ္ဒေါ" (နားဖြင့် ကြားအပ်သောကြောင့် သဒ္ဒ မည်၏) တဲ့။

အသံ ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အကြောင်းတရား (၂) မျိုး ရှိတယ်။

(၁) စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော အသံ (စိတ္တဇ သဒ္ဒ): လူတွေ စကားပြောတာ၊ ရယ်မောတာ၊ ငိုကြွေးတာ။ ဒါတွေက စိတ်စေခိုင်းလို့ ဖြစ်တာ။

(၂) ဥတုကြောင့် ဖြစ်သော အသံ (ဥတုဇ သဒ္ဒ): မိုးခြိမ်းသံ၊ လေတိုက်သံ၊ သစ်ကိုင်းကျိုးသံ၊ စက်သံ၊ ကားသံ။ ဒါတွေက စိတ်မပါဘဲ အပူအအေး (ဥတု) အကြောင်းခံပြီး ဖြစ်တာ။

ဒီနေရာမှာ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတာက "အနိစ္စ" သဘောပါပဲ။ ရုပ်တရားတွေထဲမှာ အသံဟာ "ခဏေန ဘိဇ္ဇန" (ခဏချင်း ပျက်စီးတတ်သော) သဘော အထင်ရှားဆုံးပါပဲ။ အသံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာတယ်၊ ချက်ချင်း ပျောက်သွားတယ်။ ဘယ်အသံမှ ကြာကြာ မခံပါဘူး။ ဘုရားရှင်က "အသံသည် တောမီးကဲ့သို့ ဖြစ်၏" လို့ ဥပမာ ပေးတယ်။ တောမီးဟာ လောင်စာရှိရင် တောက်မယ်၊ ကုန်ရင် ငြိမ်းမယ်။ အသံလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။

ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါ "သဒ္ဒရုပ်" ကို "ပညတ်" (Concept) အနေနဲ့ မယူဘဲ "ပရမတ်" (Reality) အနေနဲ့ ယူရမယ်။ "ကားသံ"၊ "ခွေးဟောင်သံ" ဆိုတာ ပညတ်။ "ကြားသိရသော သဘော" ဆိုတာ ပရမတ်။ ပညတ်ကို လိုက်ရင် စိတ်ရှုပ်မယ်။ ပရမတ်ကို ရှုရင် ငြိမ်းချမ်းမယ်။

ကဲ... အခု ဒီ "သဒ္ဒရုပ်" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "နေ့စဥ်၀တ်ရွတ်စဥ်မှာပါတဲ့" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓမ္မာနုပဿနာ" ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဆူညံသံကို ကြားတဲ့အခါ စိတ်တိုမယ့်အစား တရားမှတ်လိုက်ကြစို့။

ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Hearing):

ဆူညံသံတစ်ခု ကြားလိုက်ရတဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) အာရုံ (Object): အသံလှိုင်း (သဒ္ဒရုပ်) က နားပသာဒကို လာတိုက်တယ်။

(၂) ဝိညာဉ် (Consciousness): ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဉ်) ပေါ်လာတယ်။

(၃) ဖဿ (Contact): နား + အသံ + စိတ် သုံးခု ပေါင်းဆုံသွားတယ်။

(၄) ဝေဒနာ (Feeling): အသံကျယ်ရင် "မကောင်းဘူး" ဆိုတဲ့ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ သာယာရင် "ကောင်းတယ်" ဆိုတဲ့ သုခဝေဒနာ ဖြစ်တယ်။

(၅) ဒေါသ/လောဘ (Reaction): ဆူညံသံကို မုန်းရင် "ဒေါသ"၊ သီချင်းသံကို ကြိုက်ရင် "လောဘ" ဖြစ်တယ်။

ဒီအဆင့်မှာ ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။

အသံကို "အပြင်မှာ" ရှိတယ်လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "နားပေါက်ဝ" မှာပဲ မှတ်ပါ။

"ကြားတယ်... ကြားတယ်"။

အသံက လာတိုက်တယ် (ရုပ်)၊ သိလိုက်တယ် (နာမ်)။ ဒိုင်း... ဒိုင်း... ဒိုင်း...။

"ကားသံပဲ၊ လူသံပဲ" လို့ ခွဲခြားမနေပါနဲ့။ "တုန်ခါမှု" (Vibration) သက်သက်လို့ပဲ မြင်အောင်ကြည့်။

အကယ်၍ စိတ်တိုလာရင် "စိတ်တိုတယ်... စိတ်တိုတယ်" လို့ စိတ်ကို ပြောင်းရှု။

"အသံက သူ့သဘောသူ ဆောင်တာ၊ ငါ့ကို ဒုက္ခပေးတာ မဟုတ်ဘူး။ ငါ့နားက လက်ခံလိုက်လို့ ကြားတာ" လို့ နှလုံးသွင်းလိုက်ရင် ဒေါသငြိမ်းသွားပါလိမ့်မယ်။

 "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ "သန္တိ" (ငြိမ်းချမ်းခြင်း/ဆိတ်ငြိမ်ခြင်း) ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုရာ ရောက်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်ဟာ ဆူညံသံကို မနှစ်သက်ပါဘူး။ တောရိပ်၊ တောင်ရိပ်မှာ ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေလေ့ရှိပါတယ်။ "ငါသည်လည်း ပြင်ပလောက ဆူညံနေသော်လည်း၊ ငါ့စိတ်အတွင်းမှာတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှု တရားရိပ်ကို တည်ဆောက်ပါမည်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခြင်းသည် အကောင်းဆုံးသော "Soundproofing" (အသံလုံစနစ်) ပါပဲ။

လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Volume Knob):

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ အိမ်ရောက်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ရုံးမှာ ဆူညံနေရင် ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) အသံဖမ်းပါ (Detect): ပတ်ဝန်းကျင်က အသံတွေကို သတိထား နားထောင်လိုက်ပါ။

(၂) အဓိပ္ပာယ် ဖြုတ်ပါ (Remove Label): အဲဒီအသံတွေကို နာမည်မတပ်ပါနဲ့။ "လှိုင်းသံ" တွေလို့ပဲ သဘောထားပါ။

(၃) အသံအတိုးအကျယ် လျှော့ပါ (Turn Down): စိတ်ထဲကနေ "Volume Knob" (အသံအတိုးအကျယ် ခလုတ်) တစ်ခုကို မြင်ယောင်ပြီး၊ အဲဒီခလုတ်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း လှည့်လျှော့လိုက်သလို စိတ်ကူးပါ။ အသံကို ဂရုမစိုက်တော့ဘဲ (Ignore) ကိုယ့်ထွက်လေဝင်လေ ဆီကိုပဲ စိတ်ပြန်ပို့လိုက်ပါ။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ  ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ "Noise Pollution" ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပဋိပက္ခကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းခဲ့သလဲ ဆိုတာပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ဘေးမှာ လမ်းပြင်တဲ့ စီမံကိန်းတစ်ခု လုပ်နေတယ်။ "ကွန်ပရက်ဆာ" စက်သံတွေ၊ မြေတူးစက်သံတွေက အရမ်းကျယ်တယ်။ ပြတိုက်ဝန်ထမ်း "ကိုစိုး" ဆိုတဲ့သူက အဲဒီအသံတွေကြောင့် စိတ်ဖိစီးပြီး ခေါင်းကိုက်နေတယ်။ သူက ဒေါသထွက်ပြီး ဆောက်လုပ်ရေးအဖွဲ့က "ဦးကျော်" ကို သွားရန်တွေ့တယ်။ "ခင်ဗျားတို့ အသံတွေ လျှော့ဦး၊ ဒီမှာ အလုပ်လုပ်လို့ မရဘူး" ဆိုပြီး အော်ကြဟစ်ကြ ဖြစ်ကုန်တယ်။ (ဒါ သဒ္ဒရုပ်ကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ဒေါသ ပဋိပက္ခ ပေါ့)။

ဒီကိစ္စကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က ကြားတော့ ဝင်ဖြေရှင်းရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့က "Template T251" (Noise Monitoring & Environment Log) ကို ထုတ်သုံးတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး မူဝါဒ "Policy No. 23, Article 23.3" (Noise Control & Zoning) ကို ကိုးကားပြီး ညှိနှိုင်းရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "ပြတိုက်ဝန်းကျင်တွင် ဆူညံသံသည် သတ်မှတ်ထားသော Decibel (ဥပမာ - ၆၀ dB) ထက် မကျော်လွန်စေရ။ အကယ်၍ ကျော်လွန်ပါက အချိန်ဇယား ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရမည်" တဲ့။

ဦးပဉ္ဇင်းက ကိုစိုးကို ပြောတယ်။ "ကိုစိုး... ဒေါသထွက်နေရင် ပြဿနာ မပြေလည်ဘူး။ တို့တွေ 'Science' (သိပ္ပံ) နည်းကျ တိုင်းတာပြီး ပြောကြမယ်"။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့က "Sound Level Meter" (အသံတိုင်းစက်) နဲ့ တိုင်းကြည့်တော့ (၉၀) dB ကျော်နေတယ်။ ဒါ ကျန်းမာရေး ထိခိုက်နိုင်တဲ့ အဆင့်ပဲ။

အဲဒီ အချက်အလက် (Data) ကို ကိုင်ပြီး ဆောက်လုပ်ရေး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဦးကျော်နဲ့ သွားညှိနှိုင်းတယ်။

"ဦးကျော်... ဒီမှာကြည့်ပါ၊ အသံက ၉၀ ကျော်နေတယ်။ ဒါ ဝန်ထမ်းတွေရော၊ ဘုရားဖူးတွေရော ထိခိုက်နိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် အသံအရမ်းကျယ်တဲ့ အလုပ်တွေကို ဧည့်သည်ရှင်းတဲ့ ညနေပိုင်း (သို့) မနက်စောစောပိုင်းမှာ လုပ်ပေးလို့ ရမလား" လို့ မေတ္တာရပ်ခံတယ်။

ဦးကျော်က ဒေတာကို မြင်တော့ လက်ခံတယ်။ "ဟုတ်ကဲ့... ဆရာတော်။ တပည့်တော်တို့ အချိန်ညှိ လုပ်ပေးပါ့မယ်" ဆိုပြီး သဘောတူလိုက်တယ်။

ကိုစိုးလည်း သူ့ရဲ့ ဒေါသကို လျှော့ပြီး၊ နားကြပ် (Earplugs) တပ်ပြီး အလုပ်လုပ်တယ်။ ပြဿနာ ပြေလည်သွားတယ်။ ဒါဟာ "Case-2546" အနေနဲ့ မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ "ဆူညံသံကို ဒေါသနဲ့ တုံ့ပြန်မယ့်အစား၊ စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲလိုက်ခြင်း" ပါပဲ။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "သဒ္ဒရုပ်" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ဆူညံသံတွေကြောင့် စိတ်နှလုံး မချမ်းမြေ့ရတာ၊ ကျန်းမာရေး ထိခိုက်ရတာ၊ အသံကို နားမခံနိုင် ဖြစ်ရတာတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတာက အသံကို "ငါမကြိုက်ဘူး" လို့ တွန်းလှန်တဲ့ ဒေါသ (Patigha) နဲ့၊ သာယာသံကို တပ်မက်တဲ့ တဏှာ (Tanha) တွေဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: အသံတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ၊ ဆူညံမှု ကင်းစင်ပြီး ငြိမ်းအေးသော နိဗ္ဗာန်ဓာတ် (Santi) ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: အသံကို ကြားကာမျှသာ မှတ်သားခြင်း (ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ)၊ သတိပဋ္ဌာန် ပွားများခြင်းတို့ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၃) ရက်၊ အသံနှင့် ဆူညံမှုဆိုင်ရာ နေ့ရက် အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး ပြင်ပလောက၏ ဆူညံသံများကြားတွင် စိတ်၏ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ကြပါစေ"။ အသံကို ရန်သူဟု မမြင်ဘဲ၊ သဘာဝတရား၏ ဖြစ်ပျက်မှု တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကာ၊ နားဖြင့်ကြားသော်လည်း စိတ်မတုန်လှုပ်သော "သန္တိသုခ" (ငြိမ်းချမ်းသော ချမ်းသာ) ကို ရရှိပြီး နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka

ORCID: 0009-0000-0697-4760 The Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

စက်တင်ဘာလ (၃) ရက်၊ ၂၀၂၃